🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Sự suy tàn và sụp đổi của nền tự do Hy Lạp Ebooks Nhóm Zalo Will Durant Hlnh 1: Demosthenes Vatican, Rome De khac phvc t?t n6i lap, ong ra tnr&c bien t?p di�n thuyet, mi�ng ng?m day soi, va ngam thO' khi Ch<;ly len d6i. Ong lam vi�c nhieu, man tieu khien d9c nhat cu.a ong la may co ky nu va may C?U trai tre. Thu ky cu.a ong phan nan: "Khong biet ngu&i ta lam Gll'Q'C gi v&i Demosthenes? MQi thu ong suy nghI ca nam tr& thanh roi ram b&i m<)t ngu&i dan ba trong m9t dem".54 Sau nhieu nam n8 l\fC ong tr& thanh m9t trong nhfrng thay ki�n giau nhat Athenai, thong th<;lO mQi chi tiet ky thu?t, rat thuyet phvc trong ly lu?n va mem deo 32 Will Durant cua Kyros D?i de. Ong lam cha ca.u chuy�n tr& thanh c6 ca tinh m9t each kjch tinh, va song d9ng v&i l&i doi tho?i, va trang diem them b&i m9t chuy�n tinh lang m� xua co nhat trong van chuO'ng con luu l?i. Ong hau nhu khong n6i den S\f giao dvc van h6a, va t�p trung vao vi�c lam cha m9t c�u be thanh m<)t ngu&i khoe m�, c6 nang Ive, c6 danh gia; c�u thanh nien h9c nhfrng man the thao m� me, cac binh phap trong chien tranh, th6i quen vang l&i trong th� l�g, va cuoi rung kha nang dieu khien thu9c h<;1 m9t each c6 hi�u qua va thuyet phvc. Xenophon nghI rang chinh the tot nhat la chinh the quan chu sang suot dva tren va kiem soat b&i m9t t�g l&p quy t9c het long cha canh nong va deo duoi binh nghi�p. Ong ca tvng lu�t cua Ba Tu vi n6 thu&ng dieu tot va ph<;1.t dieu t� h?i, 21 ong chl ra chu nghia ca nhan cua ngu&i Hy L<;1.p, va ur guD'Ilg cua Ba Tu, kha nang thong nhat nhieu thanh quot thanh m9t de quoc hoa binh tr�t t\f. Xenophon bat dau nhu Philip, v&i m9t t� nhin chinh phvc; va cham d(rt nhu Alexandros, bi quyen n1 bM nhung ngum ma ong ngm se chinh phvc. Ong Ia m<)t ngum ke chuy�n d?i tai, nhung Ia m<)t triet gia b�c trung. Ong Ia tai tu' trong m9i thu tnr chien tranh; ong de y den hang tram de tai, nhung baa gi& cilng ur quan diem cua m<)t ong tu&ng. Ong qua khen nhung due h� cua tr�t t\f Va khong CO m9t l&i nao cha S\f t\f do; chung ta CO the suy doan ur day de biet S\f roi lo� ()' Athenai da di xa den dau. Neu khoa co d?i xep ong ngang hang v&i Herodotos va Thoukydides, chac d6 la vi loi van cua ong - cai duyen tuO'i m&i con duQ'ITI. S\f trong trang cua Attike, gi9ng van xuoi tuon trao ma Cicero g9i la "ng9t hO'n m�t'', 22 nhfrng an tuQ'ng con ngu&i cua Ca tinh, S\f dO'n gian trong SUOt cua ngon ngfr, lam cha d9c gia nhin qua moi tru&ng r6 rang thau dUQ'C y tu&ng hay de tai dang dUQ'C n6i den. Xenophon va Platon doi v&i Thoukydides va Sokrates c6 cung quan M nhu Apelles va Praxiteles d6i v&i Polygnotos va Pheidias - cao diem cua ngh� thu�t Va S\f thanh nha sau m9t th&i d?]. CUa S\f d9c dao Va SUC m� sang t<;}.o. so ChLiong II: VAN CHUONG vA NGH� THUAT OTHE KY IV Hlnh 2: MQt tU'Q'ng nh6 Tanagra Bao tang Ngh� thu�t Metropolitan, New York cua Aristides cua Thebai, nlm v�y Aristides kiem 100.000 c1o-la cho m9t bfrc ve; cung nh& Mnason ma Asklepiodoros lt sac d�p kheu gQ'i c6 the quyen ru ngucri Hy Lc;tp lam nhfrng gi diu dang hO'n chien tranh. V&i den th(r ba & Ephesos, lang mi) nay thu(>c Bay Ky quan cua the gi&i. Ve nhieu phucmg di�n, dieu khac bay gicr dc;tt t&i dinh cao. Thieu S\f kich thich cua ton giao va SU'C mc;tnh oai nghi CUa nhfrng b(rc tran tucrng cua den Parthenon, nhung lc;ti mang m(>t h(rng kh&i m&i ve sv duyen dang cua ph1,1 nfr va dc;tt t&i ve kieu di�m chua bao gicr dc;tt t&i tm&c d6 va bl' d6 ve sau. The ky V da d?t miu mvc la nhfrng dan ong khoa than va dan ba khoac ao; the ky N thi chc;tm tro nhfrng dan ba khoa than va dan ong choang ao. The ky V ly TI.l'O'ng h6a cac m§.u m\fC, Va due hay chc;tm S\f song phien toai cua con ngucri trong m(>t tu the yen ang thieu xuc cam; Bay gio nam trong Vi�n Bao tang Anh qu6c. 57 Chuong II: VAN CHLfONG VA NGH� THU;\T O THE KY IV Hlnh 5: ''Aphrodite a Knidos" Vatican, Rome Vi Knidos noi tieng nh& pho tu<;ng Aphrodite nen thanh pho Thespiai nho be & Boiotia, nO'i sinh cua Pryne, thu hut du khach vi Pryne da t�ng cho thanh pho m9t tu<;ng cam th9'ch Eros cua Praxiteles. Nang xin 6ng cho nang tac pham d�p nhat trong XU'O'ng cua ong, nhU' IDQt bang CU' Cua tinh yeu. Ong muon de nang hJ' ch9n; nhll'ng Pryne, muon kham pha S\f tham dinh rieng cua ong; m9t horn ch9'y den bao tin XU'O'ng 6ng dang chay, 6ng li�n la len "Toi chang con gi nfra neu tu<;ng Satyr va tu<;ng Eros bi chay". 35 Pryne ch9n Eros roi dem t�g cho thanh pho cua nang.i Eros, tm&c kia la than sang t9'o cua Hesiod, theo quan ni�m cua Praxiteles da tr& thanh m9t thanh nien manh khanh va ffiO' m9ng, Neron cho mang ve Roma, roi bi chay trong tr�n hoa ho9n nam 64 Tay l!ch. Tlf<;lng Cupid CLIO Centoce/le a Vatican c6 the la mot phien ban. 59 Will Durant tieu bieu cho SU'C m<;tnh Clla tinh yeu Chiem do<;tt tam hon; Eros chua tr& thanh Than Ai Tinh cua ngM thu�t Hellen va La Ma, van con thich dua cqt va tinh quai. C6 le tuqng Satyr cua Vi�n Bao tang Capitoline & Roma, ma chung ta biet du&i ten Marble Faun cua Hawthorne la m(>t phien ban cua tac pham ma Praxiteles thich hO'n tll'qng Eros cua ong. M(>t so ngu&i cho rang tuqng ban than & Louvre la m(>t phan cua chinh nguyen ban.36 Satyr (than De) dU'9'C trinh bay nhU' m(>t ga thanh nien hi;lllh phuc CO than hinh can doi, cai yeu to thu v�t duy nhat la doi tai dai va nh<;m. N6 d11a minh m(>t each lu&i bieng vao m(>t than cay, m(>t chan xeo sau chan kia. Hiem khi cam th<;tch chuyen tai H1nh 6: Apollo Sauroktonos Ban sao Roman, theo Praxiteles Bao tang Louvre, Paris 60 Chlidng II: VAN CHUONG vA NGH� THU.A.T OTHE KY IV tr9n v�n y nghia cua m<)t Sl,f thanh nhan nhu v�y; ta'.t ca Sl,f VO tll' ha'.p dfo cua tuoi thieu nien nam trong chan tay thu gian va b<) m�t tin tu&ng. C6 le tay chan qua tron trinh va mem; Praxiteles nhin Pryne qua lau nen bi anh hu&ng khi la'.y miu cho nam gi&i. TuQ'ng Apollo Sauroktonos (Apollon Giet Ky Nhong) c6 nhieu nu tinh den n8i chung ta c6 XU hu&ng xep n6 vao lo� lu&ng tinh von day riy trong tll'Q'ng hinh th&i Hellen. Pausanias nh�n xet van tat tMt dang tiec rang trong so nhfrng tll'Q'ng trong Heraion & Olympia c6 "m<)t tll'Q'ng Hermes cua Praxiteles bang da bong Dionysos nhu m<)t dua tre".37 Nhfrng nha khai qu�t ngu&i Due dao tc;ti hi�n tm&ng nam 1877 da tim tha'.y tll'Q'ng nay, bi chon vui trong bao nhieu Hinh 7: Than Hermes, tac pham cua Praxiteles Bao tang Olympia Will Durant the ky dU'&i nhfrng l&p g9-ch ng6i va dat set. Nhfrng S\f mo ta, anh ch1a1p va nhfrng each b6 tri khong n6i len dm,rc pham chat CUa tac pham; ngll'O'i ta phai dung trU'O'C buc tU'Q'ng trong vi�n bao tang nho be & Olympia, va bi m�t dU'a ng6n tay SO' len m�t tU'Q'ng m&i nh�n thuc dU'Q'C thu ket cau mem m�, sinh d(mg cua da thit cam th9-ch. Vi than dU'a tin dU'Q'C giao nhi�m V\l cuu dua be Dionysos ra khoi ban tay cua Hera ghen tuong de dU'a cho cac nang tien nuoi nang n6 trong bi m�t. Hermes dung nghi ng