🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Sách Giáo Khoa Kĩ Thuật Lớp 5 Ebooks Nhóm Zalo BÈ gi∏o dÙc vµ Ƶo tπo ßOÄN CHI (ChÒ bi™n) - NGUYŸN HU∞NH LIŸU - TR¡N THë THU K‹ thuÀt5 (T∏i b∂n l«n th¯ t∏m) N h µ x u † t b ∂ n g i ∏ o d Ù c v i ÷ t n a m B∂n quy“n thuÈc Nhµ xu†t b∂n Gi∏o dÙc Vi÷t Nam - BÈ Gi∏o dÙc vµ ßµo tπo. 01-2014/CXB/103-1062/GD M∑ sË : 1H509T4 Ch≠¨ng 1 K‹ thuÀt phÙc vÙ 3 Bµi1 ß›nh khuy hai lÁ Kh©u khuy (cÛc ho∆c nÛt) vµo vfi tr› Æ∑ x∏c Æfinh tr™n s∂n ph»m may m∆c Æ≠Óc g‰i lµ Æ›nh khuy. I − VÀt li÷u vµ dÙng cÙ − MÈt m∂nh v∂i h◊nh ch˜ nhÀt c„ k›ch th≠Ìc 10cm x 15cm. − 2 - 3 chi’c khuy hai lÁ. − Chÿ kh©u, kim kh©u. − Ph†n vπch (ho∆c bÛt ch◊), th≠Ìc kŒ, käo. II − Quy tr◊nh th˘c hi÷n a) MÈt sË loπi khuy hai lÁ b) Khuy hai lÁ Æ›nh tr™n v∂i H◊nh 1. ß›nh khuy hai lÁ Em h∑y quan s∏t h◊nh 1a vµ n™u nhÀn xät v“ Æ∆c Æi”m h◊nh dπng cÒa khuy hai lÁ. Quan s∏t h◊nh 1b, em c„ nhÀn xät g◊ v“ Æ≠Íng kh©u tr™n khuy hai lÁ ? 1. Vπch d†u c∏c Æi”m Æ›nh khuy − ß∆t v∂i l™n bµn, m∆t tr∏i Î tr™n. Vπch d†u Æ≠Íng thºng c∏ch mäp v∂i 3cm. − G†p theo Æ≠Íng vπch d†u vµ mi’t k‹ Æ≠Íng g†p Æ” lµm nãp. Kh©u l≠Óc cË Æfinh nãp (H.2a). − LÀt m∆t ph∂i v∂i l™n tr™n. Vπch d†u Æ≠Íng thºng c∏ch Æ≠Íng g†p cÒa nãp 15mm. Vπch d†u 2 Æi”m c∏ch nhau 4cm tr™n Æ≠Íng d†u (H.2b). 4 m A B 15m 3cm4cm a) b) H◊nh 2. Vπch d†u c∏c Æi”m Æ›nh khuy 2. ß›nh khuy vµo c∏c Æi”m vπch d†u a) Chu»n bfi Æ›nh khuy (H.3) − Cæt mÈt Æoπn chÿ dµi kho∂ng 50cm. X©u chÿ vµo kim. Käo hai Æ«u chÿ bªng nhau vµ v™ nÛt chÿ. − ß∆t t©m khuy vµo Æi”m A, hai lÁ khuy nªm ngang tr™n Æ≠Íng vπch d†u. DÔng ng„n c∏i vµ ng„n tr· cÒa tay tr∏i gi˜ cË Æfinh khuy (H.3). b) ß›nh khuy (H.4) − L™n kim tı d≠Ìi v∂i qua lÁ khuy th¯ nh†t. Käo chÿ l™n cho nÛt chÿs∏t vµo m∆t v∂i (H.4a). − XuËng kim qua lÁ khuy th¯ hai vµ lÌp v∂i d≠Ìi lÁ khuy (H.4b). RÛt chÿ. m H◊nh 3. Gi˜ khuy Æ” Æ›nh vµo v∂i 3cmB 15m B a) b) H◊nh 4. ß›nh khuy 5 − Ti’p tÙc l™n kim, xuËng kim 4 - 5 l«n nh≠ vÀy. c) Qu†n chÿ quanh ch©n khuy (H.5) − L™n kim qua hai l≠Ót v∂i Î s∏t ch©n khuy nh≠ng kh´ng qua lÁ khuy (H.5a). Käo chÿ l™n. − Qu†n 3 - 4 vflng chÿ quanh Æ≠Íng kh©u Î gi˜a khuy vµ v∂i (hay cfln g‰i lµ ch©n khuy) (H.5b). B B a) L™n kim kh´ng qua lÁ khuy b) Qu†n chÿ quanh ch©n khuy H◊nh 5. Qu†n chÿ quanh ch©n khuy Em h∑y cho bi’t qu†n chÿ quanh ch©n khuy c„ t∏c dÙng g◊. d) K’t thÛc Æ›nh khuy (H.6) − XuËng kim. − LÀt v∂i vµ käo chÿ ra m∆t tr∏i. LuÂn kim qua mÚi kh©u Æ” thæt nÛt chÿ. − Cæt chÿ. Em h∑y so s∏nh c∏ch k’t thÛc Æ›nh khuy vÌi c∏ch k’t thÛc Æ≠Íng kh©u. H◊nh 6. K’t thÛc Æ›nh khuy 6 Ghi nhÌ 1. ß›nh khuy hai lÁ Æ≠Óc th˘c hi÷n theo hai b≠Ìc : − Vπch d†u c∏c Æi”m Æ›nh khuy tr™n v∂i. − ß›nh khuy vµo c∏c Æi”m vπch d†u. 2. Khi Æ›nh khuy hai lÁ c«n l™n kim qua mÈt lÁ khuy, xuËng kim qua lÁ khuy cfln lπi 4 - 5 l«n. Sau Æ„ qu†n chÿ quanh ch©n khuy vµ nÛt chÿ. C©u h·i 1. V◊ sao ph∂i nÛt chÿ khi k’t thÛc Æ›nh khuy ? 2. Em h∑y n™u c∏ch Æ›nh khuy hai lÁ tr™n v∂i. III − Æ∏nh gi∏ H‰c sinh t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m theo c∏c y™u c«u sau : − ß›nh Æ≠Óc 2 khuy ÆÛng c∏c Æi”m vπch d†u. − C∏c vflng chÿ qu†n quanh ch©n khuy ch∆t. − ß≠Íng kh©u khuy chæc chæn. 7 Bµi2 th™u d†u nh©n I − VÀt li÷u vµ dÙng cÙ − MÈt m∂nh v∂i træng ho∆c mµu h◊nh ch˜ nhÀt, k›ch th≠Ìc 10cm x 15cm. − Chÿ th™u kh∏c mµu v∂i. − Kim th™u ho∆c kim kh©u. − BÛt ch◊, th≠Ìc kŒ, käo. II − quy tr◊nh th˘c hi÷n a) M∆t ph∂i Æ≠Íng th™u b) M∆t tr∏i Æ≠Íng th™u H◊nh 1. ß≠Íng th™u d†u nh©n Em h∑y quan s∏t h◊nh 1 vµ n™u Æ∆c Æi”m h◊nh dπng cÒa Æ≠Íng th™u d†u nh©n Î m∆t ph∂i vµ m∆t tr∏i Æ≠Íng th™u. 1. Vπch d†u Æ≠Íng th™u d†u nh©n (H.2) − Vπch d†u hai Æ≠Íng thºng song song c∏ch nhau 1cm tr™n m∆t ph∂i cÒa v∂i. − Vπch d†u c∏c Æi”m tı ph∂i sang tr∏i vµ c∏ch Æ“u nhau 1cm tr™n hai Æ≠Íng vπch d†u. ßi”m A vµ A' c∏ch mäp ph∂i cÒa v∂i 2cm. 8 H◊nh 2. Vπch d†u Æ≠Íng th™u 2. Th™u d†u nh©n theo Æ≠Íng vπch d†u a) Bæt Æ«u th™u (H.3) − Th™u tı ph∂i sang tr∏i. − L™n kim tπi Æi”m B' tr™n Æ≠Íng d†u th¯ hai. RÛt chÿ cho nÛt chÿ s∏t vµo m∆t sau cÒa v∂i. b) Th™u mÚi th¯ nh†t (H.4a, 4b) − Chuy”n kim sang Æ≠Íng d†u th¯ nh†t. − XuËng kim tπi Æi”m A, mÚi kim h≠Ìng sang tr∏i. L™n kim tπi Æi”m B (H.4a). RÛt chÿ l™n, Æ≠Óc nˆa mÚi th™u th¯ nh†t. Chuy”n kim v“ Æ≠Íng d†u th¯ hai. XuËng kim tπi Æi”m A'. MÚi kim h≠Ìng sang tr∏i. L™n kim tπi Æi”m C' (H.4b). RÛt chÿ l™n, Æ≠Óc mÚi th™u th¯ nh†t. c) Th™u mÚi th¯ hai (H.4c, 4d) − Chuy”n kim sang Æ≠Íng d†u th¯ nh†t. − XuËng kim tπi Æi”m B. MÚi kim h≠Ìng sang tr∏i. L™n kim tπi Æi”m C. RÛt chÿ l™n, Æ≠Óc nˆa mÚi th™u th¯ hai (H.4c). E D C B A E' D' C' B' A' H◊nh 3. Bæt Æ«u th™u E D C B A E' D' C' B' A' H◊nh 4 a) Th™u nˆa mÚi th¯ nh†t E D C B A E' D' C' B' A' H◊nh 4 b) Th™u mÚi th¯ nh†t Quan s∏t h◊nh 4c vµ 4d, em h∑y n™u c∏ch th™u mÚi th¯ hai. E D C B A E' D' C' B' A' H◊nh 4 c) Th™u nˆa mÚi th¯ hai E D C B A E' D' C' B' A' H◊nh 4 d) Th™u mÚi th¯ hai9 d) Th™u c∏c mÚi ti’p theo (H.4e) − Th™u giËng nh≠ c∏ch th™u mÚi th¯ nh†t, th¯ hai. Quan s∏t h◊nh 4c, 4d vµ 4e, em h∑y n™u c∏ch th™u d†u nh©n mÚi th¯ ba, th¯ t≠. − Th™u nh≠ vÀy cho Æ’n h’t Æ≠Íng vπch d†u, Æ≠Óc Æ≠Íng th™u d†u nh©n nh≠ h◊nh 1. e) K’t thÛc Æ≠Íng th™u (H.5) − XuËng kim (H.5a). − LÀt v∂i vµ nÛt chÿ cuËi Æ≠Íng th™u (H.5b). − NÛt chÿ Æ≠Íng th™u giËng nh≠ c∏ch nÛt chÿ Æ≠Íng kh©u Æ∑ h‰c Î lÌp 4. Quan s∏t h◊nh 5a vµ 5b, em h∑y n™u c∏ch k’t thÛc Æ≠Íng th™u d†u nh©n. 10 E D C B A E' D' C' B' A' e) Th™u c∏c mÚi ti’p theo H◊nh 4. Th™u c∏c mÚi th™u d†u nh©n E D C B A E' D' C' B' A' a) b) H◊nh 5. K’t thÛc Æ≠Íng th™u d†u nh©n Ghi nhÌ 1. Th™u d†u nh©n lµ c∏ch th™u Æ” tπo thµnh c∏c mÚi th™u giËng nh≠ d†u nh©n nËi nhau li™n ti’p gi˜a hai Æ≠Íng thºng song song Î m∆t ph∂i Æ≠Íng th™u. 2. Th™u d†u nh©n theo chi“u tı ph∂i sang tr∏i. C∏c mÚi th™u Æ≠Óc th˘c hi÷n lu©n phi™n theo hai Æ≠Íng vπch d†u song song. C©u h·i 1. ß” th™u Æ≠Óc c∏c mÚi th™u d†u nh©n Æ“u nhau, em c«n ph∂i lµm g◊ ? 2. Em h∑y n™u s˘ kh∏c nhau v“ kho∂ng c∏ch l™n kim vµ xuËng kim tr™n hai Æ≠Íng vπch d†u khi th™u d†u nh©n. III − Æ∏nh gi∏ H‰c sinh t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m theo c∏c y™u c«u sau : − Th™u Æ≠Óc c∏c mÚi th™u d†u nh©n theo hai Æ≠Íng vπch d†u. − C∏c mÚi th™u d†u nh©n bªng nhau. − ß≠Íng th™u kh´ng bfi dÛm. 11 Bµi3 MÈt sË dÙng cÙ n†u °N vµ ®n uËng trong gia Æ◊nh 1. B’p Æun B’p Æun c„ t∏c dÙng cung c†p nhi÷t Æ” lµm ch›n c∏c loπi l≠¨ng th˘c, th˘c ph»m dÔng cho b˜a ®n hªng ngµy. C„ nhi“u loπi b’p Æun kh∏c nhau. MÁi loπi b’p Æun c„ Æ∆c Æi”m, y™u c«u sˆ dÙng kh∏c nhau. Quan s∏t h◊nh 1, em h∑y k” t™n nh˜ng loπi b’p Æun Æ≠Óc sˆ dÙng Æ” n†u ®n trong gia Æ◊nh. Khi sˆ dÙng b’p Æun c«n chÛ ˝ Æ∂m b∂o an toµn, kh´ng Æ” n≠Ìc, th¯c ®n trµo ra b’p. ß∆c bi÷t c«n Æ“ phflng ch∏y, nÊ, b·ng ho∆c Æi÷n giÀt. Th≠Íng xuy™n gi˜ g◊n v÷ sinh, lau chÔi b’p Æun cho sπch sœ. a) b) d) c) H◊nh 1. MÈt sË loπi b’p Æun trong gia Æ◊nh 12 2. DÙng cÙ n†u − DÙng cÙ n†u Æ≠Óc sˆ dÙng Æ” n†u ch›n l≠¨ng th˘c, th˘c ph»m vµ Æun n≠Ìc uËng. MÁi dÙng cÙ n†u c„ Æ∆c Æi”m vµ t∏c dÙng kh∏c nhau. Quan s∏t h◊nh 2, em h∑y n™u t™n, t∏c dÙng cÒa nh˜ng dÙng cÙ n†u trong gia Æ◊nh. H◊nh 2. MÈt sË dÙng cÙ n†u trong gia Æ◊nh H∑y k” t™n mÈt sË dÙng cÙ n†u th≠Íng Æ≠Óc dÔng trong gia Æ◊nh em. − DÙng cÙ n†u th≠Íng Æ≠Óc lµm bªng kim loπi n™n d‘ bfi ®n mfln, han gÿ. V◊ vÀy, khi sˆ dÙng c«n chÛ ˝ : + Rˆa sπch dÙng cÙ n†u vµ Ûp vµo n¨i kh´ r∏o sau khi Æun n†u, sˆ dÙng. + Kh´ng Æ˘ng th¯c ®n c„ vfi m∆n ho∆c chua qua Æ™m. + Khi c‰, rˆa, tr∏nh chµ x∏t bªng gi†y nh∏m hay vÀt c¯ng. 3. DÙng cÙ dÔng Æ” bµy th¯c ®n vµ ®n uËng Quan s∏t h◊nh 3, em h∑y k” t™n nh˜ng dÙng cÙ th≠Íng dÔng Æ” bµy th¯c ®n vµ ®n uËng trong gia Æ◊nh. DÙng cÙ dÔng Æ” bµy th¯c ®n vµ ®n uËng th≠Íng Æ≠Óc lµm bªng s¯, thu˚ tinh, sæt tr∏ng men n™n d‘ bfi s¯t mŒ, vÏ. V◊ vÀy, c«n chÛ ˝ : + Khi sˆ dÙng ph∂i c»n thÀn, nhã nhµng, tr∏nh va chπm mπnh. H◊nh 3. DÙng cÙ dÔng Æ” bµy th¯c ®n vµ ®n uËng + Sau khi sˆ dÙng ph∂i rˆa sπch bªng n≠Ìc rˆa b∏t (chän) vµ Ûp vµo n¨i kh´ r∏o. 13 4. DÙng cÙ cæt, th∏i th˘c ph»m D˘a vµo h◊nh 4, em h∑y k” t™n vµ n™u t∏c dÙng cÒa mÈt sË dÙng cÙ dÔng Æ” cæt, th∏i th˘c ph»m. DÙng cÙ cæt, th∏i th˘c ph»m th≠Íng lµm bªng kim loπi, c„ l≠Ïi sæc, mÚi nh‰n n™n khi sˆ dÙng vµ c‰ rˆa c«n chÛ ˝ Æ” tr∏nh bfi Ưt tay. 5. MÈt sË dÙng cÙ kh∏c dÔng khi n†u ®n H◊nh 4. MÈt sËdÙng cÙ cæt, th∏i th˘c ph»m D˘a vµo h◊nh 5, em h∑y n™u t™n vµ t∏c dÙng cÒa mÈt sË dÙng cÙ kh∏c Æ≠Óc dÔng khi n†u ®n. H◊nh 5. MÈt sË dÙng cÙ kh∏c dÔng khi n†u ®n Ghi nhÌ 1. MuËn th˘c hi÷n c´ng vi÷c n†u ®n c«n ph∂i c„ c∏c dÙng cÙ th›ch hÓp. 2. Khi sˆ dÙng dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng c«n chÛ ˝ sˆ dÙng ÆÛng c∏ch, Æ∂m b∂o v÷ sinh, an toµn. C©u h·i 1. Em h∑y n™u c∏ch sˆ dÙng loπi b’p Æun Î gia Æ◊nh em. 2. Em h∑y k” t™n vµ n™u t∏c dÙng cÒa mÈt sË dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng trong gia Æ◊nh. 14 Bµi4 Chu»n bfi n†u ®n 1. Ch‰n th˘c ph»m cho b˜a ®n a) Y™u c«u cÒa vi÷c ch‰n th˘c ph»m cho b˜a ®n − ß∂m b∂o c„ ÆÒ l≠Óng, ÆÒ ch†t dinh d≠Ïng. Em h∑y n™u t™n c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n cho con ng≠Íi. − Th˘c ph»m ph∂i sπch vµ an toµn. − PhÔ hÓp vÌi Æi“u ki÷n kinh t’ cÒa gia Æ◊nh. − °n ngon mi÷ng. b) C∏ch th˘c hi÷n − D˘ ki’n nh˜ng th˘c ph»m c«n c„ cho b˜a ®n cÒa gia Æ◊nh : Khi ti’n hµnh c´ng vi÷c nµy c«n c®n c¯ vµo t›nh ch†t cÒa b˜a ®n (b˜a ®n ch›nh hay b˜a ®n phÙ), nhu c«u dinh d≠Ïng cÒa m‰i ng≠Íi vµ kh∂ n®ng kinh t’ cÒa tıng gia Æ◊nh Æ” d˘ ki’n nh˜ng th˘c ph»m c«n c„ cho phÔ hÓp. H◊nh 1. MÈt sË loπi th˘c ph»m th´ng th≠Íng D˘a vµo h◊nh 1, em h∑y k” t™n nh˜ng loπi th˘c ph»m th≠Íng Æ≠Óc gia Æ◊nh em ch‰n cho b˜a ®n ch›nh. − L˘a ch‰n th˘c ph»m theo d˘ ki’n : MÁi loπi th˘c ph»m c„ Æ∆c Æi”m, t›nh ch†t kh∏c nhau n™n c∏ch l˘a ch‰n th˘c ph»m cÚng kh∏c nhau. 15 V› dÙ : Rau xanh ph∂i t≠¨i, non, kh´ng bfi häo Ûa, giÀp n∏t. C∏, cua, t´m ph∂i t≠¨i, tËt nh†t lµ ch‰n nh˜ng con cfln sËng. Thfit lÓn c„ mµu hÂng t≠¨i Î ph«n nπc, dŒo d›nh, kh´ng c„ mÔi ´i,... Em h∑y n™u c∏ch l˘a ch‰n nh˜ng th˘c ph»m mµ em bi’t. 2. S¨ ch’ th˘c ph»m a) MÙc Æ›ch Lµm sπch th˘c ph»m tr≠Ìc khi ch’ bi’n thµnh c∏c m„n ®n. Khi s¨ ch’ c„ th” cæt, th∏i vµ t»m ≠Ìp nhªm lµm cho th˘c ph»m nhanh ch›n, c„ mÔi vfi th¨m ngon. b) C∏ch ti’n hµnh C∏ch s¨ ch’ th˘c ph»m tu˙ thuÈc vµo loπi th˘c ph»m vµ y™u c«u ch’ bi’n m„n ®n. V› dÙ : − Khi s¨ ch’ rau xanh, c«n nh∆t b· gËc, r‘, nh˜ng ph«n giÀp n∏t, häo Ûa, giµ, bfi s©u b‰ cæn ho∆c g‰t b· lÌp v· b™n ngoµi. Sau Æ„ rˆa bªng n≠Ìc sπch 3 - 4 l«n. Em h∑y n™u v› dÙ v“ c∏ch s¨ ch’ mÈt loπi rau mµ em bi’t. − Khi s¨ ch’ c∏c loπi c∏, c«n loπi b· nh˜ng ph«n kh´ng ®n Æ≠Óc vµ rˆa sπch nhÌt. b) a) c) H◊nh 2. S¨ ch’ mÈt sË th˘c ph»m th´ng th≠Íng 16 Theo em, khi lµm c∏ c«n loπi b· nh˜ng ph«n nµo ? − Khi s¨ ch’ c∏c loπi thfit, c«n cπo sπch b◊ vµ rˆa sπch thfit. Sau Æ„ th∏i ho∆c b®m nh· vµ t»m ≠Ìp gia vfi tu˙ theo c∏ch ch’ bi’n. Em h∑y n™u c∏ch s¨ ch’ mÈt sË loπi th˘c ph»m trong h◊nh 2. Ghi nhÌ 1. Khi chu»n bfi n†u ®n c«n ch‰n th˘c ph»m vµ s¨ ch’ th˘c ph»m nhªm Æ∂m b∂o cho b˜a ®n ÆÒ l≠Óng, ÆÒ ch†t, hÓp v÷ sinh vµ phÔ hÓp vÌi Æi“u ki÷n kinh t’ cÒa gia Æ◊nh. 2. Chu»n bfi n†u ®n giÛp ng≠Íi nÈi trÓ th˘c hi÷n c´ng vi÷c n†u ®n thuÀn ti÷n, chÒ ÆÈng. C©u h·i 1. Em h∑y n™u c∏c c´ng vi÷c c«n th˘c hi÷n khi chu»n bfi n†u ®n. 2. Khi tham gia giÛp gia Æ◊nh chu»n bfi n†u ®n, em Æ∑ lµm nh˜ng c´ng vi÷c g◊ vµ lµm nh≠ th’ nµo ? Bµi5 N†u c¨m N†u c¨m lµ c´ng vi÷c hªng ngµy vµ quen thuÈc ÆËi vÌi m‰i gia Æ◊nh Î n≠Ìc ta. Tu˙ theo Æi“u ki÷n cÒa tıng gia Æ◊nh, c„ th” n†u c¨m bªng b’p Æun ho∆c n†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n. 1. N†u c¨m bªng b’p Æun a) Chu»n bfi Chu»n bfi dÙng cÙ vµ nguy™n li÷u Æ” n†u c¨m : Bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y k” t™n nh˜ng dÙng cÙ vµ nguy™n li÷u c«n chu»n bfi Æ” n†u c¨m bªng b’p Æun. 17 L†y gπo Æ” n†u c¨m : − X∏c Æfinh l≠Óng gπo Æ” n†u c¨m sao cho vıa ÆÒ vÌi sË ng≠Íi ®n. − DÔng dÙng cÙ Æong nh≠ cËc nh˘a, lon s˜a bfl, b∏t ®n c¨m,... Æ” l†y gπo n†u c¨m. ßong gπo vµo r∏ (H.1). Lµm sπch gπo vµ dÙng cÙ n†u c¨m : D˘a vµo h◊nh 2 vµ hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y n™u c∏ch lµm sπch gπo vµ dÙng cÙ n†u c¨m. H◊nh 1. L†y gπo Æ” n†u c¨m a) Nh∆t th„c, sπn b) Vo gπo c) Tr∏ng sπch nÂi n†u H◊nh 2. Chu»n bfi n†u c¨m b) N†u c¨m bªng b’p Æun (H.3) − ßÊ n≠Ìc vµo nÂi theo tÿ l÷ : C¯ 1 lon gπo th◊ cho kho∂ng 1,5 - 1,8 lon n≠Ìc. L≠Óng n≠Ìc c„ th” t®ng, gi∂m mÈt chÛt tu˙ theo loπi gπo Æem n†u. 18 a) b) c) H◊nh 3. N†u c¨m bªng b’p Æun ô gia Æ◊nh em th≠Íng cho n≠Ìc vµo nÂi n†u c¨m theo c∏ch nµo ? − ß∆t nÂi n†u l™n b’p vµ Æun s´i n≠Ìc, ÆÊ gπo vµo nÂi (H.3a). − DÔng ÆÚa n†u Æ” Æ∂o vµ san Æ“u gπo trong nÂi (H.3b). − ßÀy næp nÂi vµ Æun to, Æ“u lˆa cho Æ’n khi cπn n≠Ìc. − ß∂o Æ“u gπo trong nÂi mÈt l«n n˜a, sau Æ„ gi∂m lˆa thÀt nh· (H.3c). N’u Æun bªng b’p cÒi c«n rÛt cÒi vµ dµn Æ“u than trong b’p. Cfln n†u bªng b’p than th◊ ph∂i nhæc nÂi xuËng, Æ∆t mÈt mi’ng sæt dµy l™n b’p, sau Æ„ Æ∆t nÂi l™n. V◊ sao ph∂i gi∂m nh· lˆa khi n≠Ìc Æ∑ cπn ? − Sau kho∂ng 10 - 15 phÛt, c¨m ch›n. Y™u c«u : C¨m ch›n Æ“u, dŒo, kh´ng c„ mÔi kh™, mÔi ch∏y. 2. N†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n (H.4) a) Chu»n bfi C∏c c´ng vi÷c chu»n bfi giËng nh≠ n†u c¨m bªng b’p Æun, chÿ kh∏c Î dÙng cÙ dÔng Æ” n†u c¨m. Em h∑y n™u s˘ kh∏c nhau v“ dÙng cÙ dÔng Æ” n†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n vÌi n†u c¨m bªng b’p Æun. 19 b) N†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n a) b) c) − Cho gπo Æ∑ vo sπch vµo nÂi. − Cho n≠Ìc vµo nÂi n†u c¨m theo mÈt trong hai c∏ch sau : + ßÊ n≠Ìc theo c∏c kh†c vπch ph›a trong nÂi : C¯ mÈt cËc gπo ¯ng vÌi mÈt kh†c vπch n≠Ìc trong nÂi. + DÔng cËc Æong n≠Ìc : C¯ mÈt cËc gπo th◊ cho 1,5 cËc n≠Ìc (H.4a). ChÛ ˝ : C∏ch cho n≠Ìc th¯ hai ph∂i dÔng cËc nh˘a cÒa nÂi c¨m Æi÷n Æ” Æong gπo, Æong n≠Ìc. ô gia Æ◊nh em th≠Íng cho n≠Ìc vµo nÂi c¨m Æi÷n Æ” n†u theo c∏ch nµo ? − San Æ“u gπo trong nÂi (H.4b). Lau kh´ Æ∏y nÂi (H.4c). − ßÀy næp, cæm Æi÷n vµ bÀt n†c d) H◊nh 4. N†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n n†u (n†c Cook). ßÃn Î n†c n†u bÀt s∏ng (H.4d). − Khi cπn n≠Ìc, n†c n†u t˘ ÆÈng chuy”n sang n†c Ò. − Sau kho∂ng 8 - 10 phÛt, c¨m ch›n. Em h∑y so s∏nh c∏ch n†u c¨m bªng b’p Æun vµ n†u c¨m bªng nÂi c¨m Æi÷n. Y™u c«u : C¨m ch›n Æ“u, dŒo, kh´ng kh´ ho∆c nh∑o. 20 Ghi nhÌ 1. Tr≠Ìc khi n†u c¨m c«n l†y gπo ÆÒ n†u, nh∆t b· th„c, sπn l…n trong gπo vµ vo sπch gπo. 2. Khi cho n≠Ìc vµo nÂi n†u c¨m c«n d˘a vµo l≠Óng gπo, loπi gπo Æem n†u vµ c∏ch n†u. 3. N’u n†u c¨m bªng b’p Æun, khi c¨m Æ∑ cπn ph∂i gi∂m lˆa thÀt nh· Æ” c¨m kh´ng bfi ch∏y, kh™. C©u h·i 1. C„ m†y c∏ch n†u c¨m ? ß„ lµ nh˜ng c∏ch nµo ? 2. Gia Æ◊nh em th≠Íng n†u c¨m bªng c∏ch nµo ? Em h∑y n™u c∏ch n†u c¨m Æ„. Bµi6 LuÈc rau Rau luÈc lµ m„n ®n ƨn gi∂n, d‘ ch’ bi’n, m∏t, bÊ vµ ngon mi÷ng. Vµo nh˜ng ngµy n„ng n˘c, rau luÈc lµ m„n ®n Æ≠Óc ≠a chuÈng trong b˜a ®n ch›nh cÒa nhi“u gia Æ◊nh Î n≠Ìc ta. 1. Chu»n bfi a) Chu»n bfi nguy™n li÷u vµ dÙng cÙ H◊nh 1. MÈt sË loπi rau vµ dÙng cÙ dÔng Æ” luÈc rau 21 Quan s∏t h◊nh 1 vµ bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y n™u t™n nh˜ng nguy™n li÷u vµ dÙng cÙ c«n chu»n bfi Æ” luÈc rau. ô gia Æ◊nh em th≠Íng luÈc nh˜ng loπi rau nµo ? b) S¨ ch’ Quan s∏t h◊nh 2a vµ 2b, em h∑y nhæc lπi c∏ch s¨ ch’ rau. ChÛ ˝ : Ri™ng ÆËi vÌi c∏c loπi cÒ, qu∂ th◊ ph∂i g‰t v·, rˆa sπch vµ cæt, th∏i thµnh mi’ng nh·. Em h∑y k” t™n mÈt vµi loπi cÒ, qu∂ Æ≠Óc dÔng Æ” lµm m„n luÈc. Rˆa k‹ c∏c loπi rau xanh bªng n≠Ìc sπch 3 - 4 l«n (H.2b). 2. LuÈc rau (H.3) − ßÊ n≠Ìc sπch vµo nÂi. L≠Óng n≠Ìc nhi“u hay ›t tu˙ thuÈc vµo l≠Óng rau Æem luÈc. a) Nh∆t rau b) Rˆa rau H◊nh 2. S¨ ch’ rau a) b) H◊nh 3. LuÈc rau 22 N™n cho l≠Óng n≠Ìc nhi“u h¨n l≠Óng rau Æ” rau luÈc ch›n Æ“u vµ gi˜ Æ≠Óc mµu rau. ßÀy næp nÂi vµ Æun s´i n≠Ìc, cho rau vµo nÂi (H.3a). − DÔng ÆÚa n†u lÀt rau Î tr™n xuËng d≠Ìi cho rau ngÀp n≠Ìc (H.3b). ßÀy næp nÂi vµ Æun to lˆa. Em h∑y cho bi’t Æun to lˆa khi luÈc rau c„ t∏c dÙng g◊ ? − N≠Ìc s´i lπi. ßun ti’p kho∂ng 1 - 2 phÛt. − MÎ næp nÂi. DÔng ÆÚa n†u lÀt rau Î tr™n xuËng d≠Ìi mÈt l«n n˜a. − Sau vµi phÛt, rau ch›n m“m. ChÛ ˝ : Sau khi cho rau vµo nÂi, c«n Æun to lˆa. Y™u c«u : Rau luÈc ch›n Æ“u, m“m, gi˜ Æ≠Óc mµu rau. 3. Tr◊nh bµy (H.4) VÌt rau Æ∑ ch›n vµ bµy vµo Æ‹a. ChÛ ˝ dÏ rau t¨i Æ“u tr™n Æ‹a. Ghi nhÌ 1. Ch‰n rau t≠¨i, non Æ” luÈc. H◊nh 4. Bµy rau vµo Æ‹a 2. Tr≠Ìc khi luÈc rau c«n s¨ ch’ Æ” loπi b· gËc r‘, nh˜ng ph«n rau giµ, l∏ häo Ûa, s©u vµ rˆa sπch rau. 3. Khi luÈc rau c«n Æun s´i n≠Ìc mÌi cho rau vµo nÂi. ßun to lˆa vµ lÀt rau 2 - 3 l«n cho tÌi khi rau ch›n. C©u h·i 1. Em h∑y n™u c∏c b≠Ìc luÈc rau. 2. So s∏nh c∏ch luÈc rau Î gia Æ◊nh em vÌi c∏ch luÈc rau n™u trong bµi h‰c. 23 Bµi7 bµy, d‰n b˜a ®n trong gia Æ◊nh 1. Bµy m„n ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng tr≠Ìc b˜a ®n a) MÙc Æ›ch Lµm cho b˜a ®n h†p d…n, thuÀn ti÷n vµ v÷ sinh. C„ th” bµy c∏c m„n ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng tr™n bµn ®n (H.1) ho∆c tr™n m©m (H.2) tu˙ theo th„i quen vµ Æi“u ki÷n cÒa tıng gia Æ◊nh. H◊nh 1. Bµy tr™n bµn ®n H◊nh 2. Bµy tr™n m©m b) C∏ch ti’n hµnh D˘a vµo h◊nh tr™n, em h∑y m´ t∂ c∏ch bµy th¯c ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng cho b˜a ®n Î gia Æ◊nh. − Sæp ÆÒ dÙng cÙ ®n nh≠ b∏t ®n c¨m, ÆÚa, th◊a,... cho t†t c∂ m‰i ng≠Íi trong gia Æ◊nh. − DÔng kh®n sπch lau kh´ tıng dÙng cÙ, sau Æ„ Æ∆t vµo m©m ho∆c tr™n bµn theo vfi tr› ngÂi ®n cÒa tıng ng≠Íi. C∏c dÙng cÙ dÔng chung nh≠ mu´i mÛc canh th◊ Æ” vµo b∏t canh. − Sæp x’p c∏c m„n ®n tr™n m©m ho∆c bµn sao cho Æãp mæt vµ thuÀn ti÷n cho m‰i ng≠Íi khi ®n uËng. 24 ô gia Æ◊nh em th≠Íng bµy th¯c ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng cho b˜a ®n nh≠ th’ nµo ? 2. Thu d‰n sau b˜a ®n Thu d‰n sau b˜a ®n Æ≠Óc th˘c hi÷n khi b˜a ®n Æ∑ k’t thÛc. a) MÙc Æ›ch Lµm cho n¨i ®n uËng cÒa gia Æ◊nh sπch sœ, g‰n gµng sau b˜a ®n. b) C∏ch ti’n hµnh − DÂn th¯c ®n thıa kh´ng dÔng Æ≠Óc n˜a Æ” ÆÊ b· vµ c†t nh˜ng th¯c ®n cfln c„ th” dÔng ti’p vµo chπn ho∆c tÒ lπnh. − X’p c∏c dÙng cÙ ®n uËng theo tıng loπi, Æ∆t vµo m©m Æ” mang Æi rˆa. − N’u ngÂi ®n c¨m Î bµn, c«n nh∆t sπch c¨m vµ th¯c ®n v∑i tr™n bµn ®n. Sau Æ„ lau bµn bªng kh®n sπch vµ »m. Em h∑y so s∏nh c∏ch thu d‰n sau b˜a ®n Î gia Æ◊nh em vÌi c∏ch thu d‰n sau b˜a ®n n™u trong bµi h‰c. Ghi nhÌ 1. Tr≠Ìc b˜a ®n c«n bµy th¯c ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng sao cho h†p d…n, thuÀn ti÷n vµ phÔ hÓp vÌi th„i quen, Æi“u ki÷n cÒa gia Æ◊nh. DÙng cÙ ®n uËng ph∂i kh´ r∏o, sπch sœ. 2. Thu d‰n sau b˜a ®n c«n g‰n gµng, c»n thÀn vµ Æ∂m b∂o v÷ sinh. C©u h·i 1. Em h∑y n™u t∏c dÙng cÒa vi÷c bµy m„n ®n vµ dÙng cÙ ®n uËng tr≠Ìc b˜a ®n. 2. Em h∑y k” t™n nh˜ng c´ng vi÷c em c„ th” giÛp ÆÏ gia Æ◊nh tr≠Ìc vµ sau b˜a ®n. 25 Bµi8 Rˆa dÙng cÙ n†u °N vµ ®n uËng 1. MÙc Æ›ch Rˆa dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng th≠Íng Æ≠Óc ti’n hµnh ngay sau mÁi b˜a ®n nhªm : − Lµm sπch vµ gi˜ v÷ sinh dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng. − B∂o qu∂n dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng bªng kim loπi. 2. C∏ch ti’n hµnh H◊nh 3. X’p vµo rÊ H◊nh 1. Rˆa bªng n≠Ìc rˆa b∏t (chän) H◊nh 2. Rˆa bªng n≠Ìc sπch Em h∑y quan s∏t h◊nh 1, 2, 3 vµ n™u tr◊nh t˘ rˆa b∏t sau b˜a ®n. − Tr∏ng qua mÈt l≠Ót cho sπch th¯c ®n, c¨m trong dÙng cÙ n†u ®n vµ b∏t, Æ‹a. − Rˆa bªng n≠Ìc rˆa b∏t (chän) (H.1) : + Hoµ mÈt ›t n≠Ìc rˆa b∏t vµo mÈt chi’c b∏t vµ nhÛng mi’ng rˆa ho∆c x¨ m≠Ìp vµo b∏t n≠Ìc rˆa. + Rˆa l«n l≠Ót tıng dÙng cÙ. Rˆa b∏t ®n c¨m, b∏t Æ˘ng canh, Æ‹a,... tr≠Ìc, rÂi mÌi rˆa soong, nÂi, ch∂o,... Rˆa trong lflng b∏t, Æ‹a tr≠Ìc, sau Æ„ rˆa ph›a ngoµi. 26 Theo em, nh˜ng dÙng cÙ d›nh mÏ, c„ mÔi tanh n™n rˆa tr≠Ìc hay rˆa sau ? − Rˆa bªng n≠Ìc sπch hai l«n (H.2) : + L«n th¯ nh†t : ßÊ n≠Ìc sπch vµo chÀu rˆa. Rˆa sπch tıng dÙng cÙ ®n, sau Æ„ rˆa dÙng cÙ n†u. + L«n th¯ hai : ßÊ b· n≠Ìc rˆa l«n Æ«u. Tr∏ng sπch chÀu vµ thay bªng n≠Ìc mÌi, tr∏ng l«n l≠Ót tıng dÙng cÙ. − @p tıng dÙng cÙ vµo rÊ cho r∏o n≠Ìc (H.3). C„ th” Æem ph¨i næng cho kh´ r∏o. − X’p b∏t, Æ‹a vµo gi∏ b∏t ho∆c chπn vµ ÆÚa, th◊a vµo Ëng. Ghi nhÌ 1. DÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng ph∂i Æ≠Óc rˆa sπch ngay sau b˜a ®n. 2. Rˆa dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng bªng n≠Ìc rˆa b∏t vµ n≠Ìc sπch. DÙng cÙ rˆa xong ph∂i sπch vµ Æ≠Óc x’p vµo n¨i kh´ r∏o. C©u h·i 1. Em h∑y cho bi’t v◊ sao ph∂i rˆa b∏t ngay sau khi ®n xong. 2. ô gia Æ◊nh em th≠Íng rˆa b∏t sau b˜a ®n nh≠ th’ nµo ? Bµi9 C¿T, KH¢U, TH£U HOÖC NƒU °N T# CHñN I − VÀt li÷u vµ dÙng cÙ c«n thi’t 1. VÀt li÷u vµ dÙng cÙ cæt, kh©u, th™u − MÈt m∂nh v∂i c„ k›ch th≠Ìc tu˙ theo s∂n ph»m em ch‰n lµm. − Kim kh©u, kim th™u. − Chÿ kh©u, chÿ th™u c∏c mµu. − Käo, th≠Ìc kŒ, bÛt ch◊, khung th™u c«m tay, gi†y than, m…u th™u. 27 2. DÙng cÙ vµ nguy™n li÷u n†u ®n C®n c¯ vµo m„n ®n em ch‰n Æ” chu»n bfi dÙng cÙ vµ nguy™n li÷u n†u cho phÔ hÓp. II − NÈi dung th˘c hµnh Em h∑y ch‰n mÈt trong hai nÈi dung sau : − Cæt, kh©u, th™u mÈt s∂n ph»m t˘ ch‰n. − N†u ®n : L˘a ch‰n mÈt m„n ®n nµo Æ„, c„ th” lµ m„n ®n Æ∑ h‰c, cÚng c„ th” lµ m„n ®n em Æ∑ tham gia n†u Î gia Æ◊nh. Sau Æ„ th˘c hi÷n c∏c c´ng vi÷c sau : + L˘a ch‰n th˘c ph»m. + S¨ ch’ th˘c ph»m. + Ch’ bi’n m„n ®n. + Tr◊nh bµy m„n ®n. III − ß∏nh gi∏ H‰c sinh t˘ Æ∏nh gi∏ k’t qu∂ th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − Hoµn thµnh s∂n ph»m (kh©u, th™u ho∆c n†u ®n) ÆÛng thÍi gian quy Æfinh. − S∂n ph»m Æ∂m b∂o Æ≠Óc c∏c y™u c«u k‹ thuÀt, m‹ thuÀt (v“ kh©u, th™u ho∆c n†u ®n). 28 Ch≠¨ng 2 K‹ thuÀt nu´i gµ 29 Bµi10 lÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ Nu´i gµ Æem lπi nhi“u lÓi ›ch cho con ng≠Íi, v◊ : − Gµ d‘ nu´i, ch„ng lÌn, ÆŒ nhi“u vµ c„ th” tÀn dÙng Æ≠Óc nhi“u nguÂn th¯c ®n trong thi™n nhi™n. V› dÙ : Gµ Tam Hoµng nu´i tı khi mÌi nÎ Æ’n 2 th∏ng tuÊi Æπt c©n n∆ng kho∂ng 1,5kg. Gµ ri tr≠Îng thµnh c„ kh∂ n®ng ÆŒ quanh n®m vµ mÁi n®m ÆŒ kho∂ng 120 - 130 qu∂ tr¯ng. − Thfit gµ, tr¯ng gµ lµ nh˜ng th˘c ph»m c„ gi∏ trfi dinh d≠Ïng cao, c„ t∏c dÙng tËt ÆËi vÌi s¯c khoŒ con ng≠Íi. a) b) c) d) LÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ 30 D˘a vµo h◊nh a, b, c, d vµ nh˜ng hi”u bi’t th˘c t’, em h∑y n™u ti’p c∏c lÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ. − Nu´i gµ cfln Æem lπi nguÂn thu nhÀp cao cho nhi“u gia Æ◊nh lµm ngh“ ch®n nu´i. N≠Ìc ta c„ Æi“u ki÷n kh› hÀu quanh n®m †m ∏p vµ nguÂn th¯c ®n dÂi dµo r†t thuÀn lÓi cho s˘ sinh tr≠Îng cÒa gµ. M∆t kh∏c, y™u c«u v“ Æi“u ki÷n chuÂng nu´i, dÙng cÙ ch®n nu´i vµ th¯c ®n nu´i gµ t≠¨ng ÆËi ƨn gi∂n. Do vÀy, gµ lµ loµi ÆÈng vÀt Æ≠Óc nu´i quanh n®m vµ phÊ bi’n nh†t Î n≠Ìc ta. Tu˙ theo Æi“u ki÷n ch®n nu´i, c„ th” nu´i gµ theo c∏ch th∂ cho gµ Æi ki’m ®n t˘ do (th∂ v≠Ín) ho∆c nu´i theo c∏ch nu´i nhËt, nu´i c´ng nghi÷p. Ghi nhÌ 1. Gµ d‘ nu´i, ch„ng lÌn, ÆŒ nhi“u. Thfit gµ, tr¯ng gµ lµ th˘c ph»m th¨m ngon, c„ gi∏ trfi dinh d≠Ïng cao vµ lµ nguÂn cung c†p nguy™n li÷u cho c´ng nghi÷p ch’ bi’n th˘c ph»m. 2. Nu´i gµ Æem lπi nhi“u lÓi ›ch kinh t’ cho ng≠Íi ch®n nu´i. C©u h·i 1. Em h∑y n™u nh˜ng lÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ. 2. Em h∑y n™u lÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ Î gia Æ◊nh ho∆c Æfia ph≠¨ng em. 31 Bµi11 MÈt sË giËng gµ Æ≠Óc nu´i nhi“u Î n≠Ìc ta 1. Gµ ri − Gµ ri c„ nguÂn gËc l©u ÆÍi Î n≠Ìc ta. Quan s∏t h◊nh 1, em h∑y n™u Æ∆c Æi”m h◊nh dπng cÒa gµ ri. − Gµ ri Æ≠Óc nu´i nhi“u Î n≠Ìc ta v◊ thfit chæc, th¨m, ngon, ÆŒ nhi“u tr¯ng vµ c„ kh∂ n®ng ÆŒ quanh n®m. Gµ ri cfln ch®m chÿ ki’m ®n, †p tr¯ng vµ nu´i con khäo, ›t bfi b÷nh, chfiu Æ≠Óc kham khÊ. 2. Gµ ∏c − Gµ ∏c Æ≠Óc nu´i nhi“u Î c∏c tÿnh mi“n Nam n≠Ìc ta. − ß∆c Æi”m h◊nh dπng : Th©n h◊nh nh·, l´ng træng xÔ nh≠ b´ng. Ch©n gµ c„ 5 ng„n vµ c„ l´ng. − Thfit vµ x≠¨ng gµ ∏c mµu Æen, th¨m ngon, bÊ n™n th≠Íng Æ≠Óc dÔng Æ” bÂi d≠Ïng s¯c khoŒ cho con ng≠Íi. 3. Gµ l¨-go H◊nh 1. Gµ ri H◊nh 2. Gµ ∏c − Gµ l¨-go lµ giËng gµ cÒa n≠Ìc ngoµi Æ≠Óc nhÀp vµo nu´i Î n≠Ìc ta. 32 Quan s∏t h◊nh 3, em h∑y n™u Æ∆c Æi”m h◊nh dπng cÒa gµ l¨-go. − Gµ l¨-go c„ kh∂ n®ng ÆŒ nhi“u tr¯ng. MÁi con m∏i c„ th” ÆŒ kho∂ng 260 qu∂ tr¯ng mÈt n®m. 4. Gµ Tam Hoµng − Gµ Tam Hoµng c„ nguÂn gËc tı Trung QuËc. − ß∆c Æi”m h◊nh dπng : Th©n h◊nh ngæn, l´ng mµu vµng r¨m, ch©n vµ da mµu vµng. Gµ Tam Hoµng ch„ng lÌn vµ ÆŒ nhi“u tr¯ng. Tr¯ng mµu n©u nhπt. Ghi nhÌ H◊nh 3. Gµ l¨-go H◊nh 4. Gµ Tam Hoµng C„ nhi“u giËng gµ Æ≠Óc nu´i Î n≠Ìc ta. C∏c giËng gµ kh∏c nhau c„ Æ∆c Æi”m h◊nh dπng, kh∂ n®ng sinh tr≠Îng, sinh s∂n kh∏c nhau. Khi ch®n nu´i c«n ch‰n giËng gµ phÔ hÓp vÌi Æi“u ki÷n vµ mÙc Æ›ch ch®n nu´i. C©u h·i 1. V◊ sao gµ ri Æ≠Óc nu´i nhi“u Î n≠Ìc ta ? 2. Em h∑y k” t™n mÈt sË giËng gµ Æang Æ≠Óc nu´i Î gia Æ◊nh ho∆c Æfia ph≠¨ng em. 33 Bµi12 Th¯c ®n nu´i gµ 1. T∏c dÙng cÒa th¯c ®n − Th¯c ®n lµ nguÂn cung c†p n®ng l≠Óng Æ” duy tr◊ c∏c hoπt ÆÈng sËng cÒa gµ nh≠ ®n, uËng, Æi lπi, h´ h†p, tu«n hoµn, bµi ti’t,... − Th¯c ®n lµ nguÂn cung c†p c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n thi’t Æ” tπo x≠¨ng, thfit, tr¯ng cÒa gµ. V◊ vÀy, muËn gµ khoŒ mπnh, lÌn nhanh vµ cho nhi“u s∂n ph»m nh≠ thfit, tr¯ng, c«n ph∂i cung c†p c∏c loπi th¯c ®n th›ch hÓp vÌi Æ∆c Æi”m ti™u ho∏ vµ nhu c«u dinh d≠Ïng cÒa gµ. 2. C∏c loπi th¯c ®n nu´i gµ H◊nh 1. C∏c loπi th¯c ®n nu´i gµ D˘a vµo h◊nh 1, em h∑y k” t™n c∏c loπi th¯c ®n nu´i gµ. 34 Khi nu´i gµ c«n sˆ dÙng nhi“u loπi th¯c ®n Æ” Æ∂m b∂o cung c†p Æ«y ÆÒ c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n thi’t cho gµ. a) Th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng (H.2) − Ch†t bÈt Æ≠Íng (hay cfln g‰i lµ glu-x›t) c„ t∏c dÙng cung c†p n®ng l≠Óng cho c∏c hoπt ÆÈng sËng hªng ngµy cÒa gµ vµ chuy”n ho∏ thµnh ch†t bäo t›ch lu¸ trong thfit, tr¯ng gµ. − Ch†t bÈt Æ≠Íng c„ nhi“u trong hπt, cÒ cÒa c©y l≠¨ng th˘c, hoa mµu nh≠ lÛa, ng´, khoai, sæn (cÒ m◊),... Quan s∏t h◊nh 2 vµ bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y k” t™n nh˜ng th¯c ®n ch¯a nhi“u ch†t bÈt Æ≠Íng mµ gia Æ◊nh em ho∆c Æfia ph≠¨ng em th≠Íng sˆ dÙng Æ” nu´i gµ. Theo em, trong c∏c th¯c ®n ch¯a nhi“u ch†t bÈt Æ≠Íng, loπi th¯c ®n nµo Æ≠Óc dÔng Æ” nu´i gµ tËt nh†t ? H◊nh 2. MÈt sË th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng cho gµ − Th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng Æ≠Óc sˆ dÙng cho gµ ®n d≠Ìi dπng nguy™n hπt ho∆c dπng bÈt. 35 b) Th¯c ®n cung c†p ch†t Æπm (H.3) − ßπm lµ ch†t c«n thi’t Æ” duy tr◊ hoπt ÆÈng sËng vµ tπo thfit, tr¯ng. N’u Æ≠Óc cung c†p ÆÒ ch†t Æπm, gµ khoŒ mπnh, mau lÌn, ÆŒ nhi“u vµ tr¯ng to. − Ch†t Æπm c„ nhi“u trong c∏c loπi c´n trÔng, ÆÈng vÀt vµ c∏c hπt h‰ ÆÀu. Quan s∏t h◊nh 3 vµ bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y k” t™n nh˜ng th¯c ®n cung c†p ch†t Æπm cho gµ. H◊nh 3. MÈt sË th¯c ®n cung c†p ch†t Æπm cho gµ Hi÷n nay, ng≠Íi ta Æ∑ ch’ bi’n nhi“u th¯c ®n cung c†p ch†t Æπm nh≠ bÈt c∏, bÈt thfit, bÈt ÆÀu t≠¨ng, kh´ d«u lπc (ÆÀu phÈng), kh´ d«u vıng (mÃ),... Æ” ti÷n cho vi÷c sˆ dÙng th¯c ®n trong ch®n nu´i gµ. Khi nu´i gµ, c„ th” cung c†p ch†t Æπm cho gµ bªng c∏ch cho ®n c∏, cua b®m nh·, Ëc ÆÀp nh·, giun Ɔt, ch©u ch†u, cµo cµo, mËi,... ho∆c trÈn th¯c ®n Æπm Æ∑ qua ch’ bi’n vÌi c∏c th¯c ®n kh∏c. 36 c) Th¯c ®n cung c†p ch†t kho∏ng − Ch†t kho∏ng c«n cho s˘ h◊nh thµnh x≠¨ng vµ v· tr¯ng. Gµ chÿ c«n mÈt l≠Óng nh· ch†t kho∏ng nh≠ng n’u thi’u ch†t kho∏ng, gµ con chÀm lÌn, cfli x≠¨ng ; gµ m∏i ÆŒ tr¯ng c„ v· m“m, m·ng, d‘ vÏ. − Trong v· sfl, v· h’n, v· t´m, v· tr¯ng, x≠¨ng ÆÈng vÀt,... c„ ch¯a nhi“u ch†t kho∏ng. Ng≠Íi ta th≠Íng l†y nh˜ng nguy™n li÷u nµy Æem s†y kh´, nghi“n thµnh bÈt Æ” trÈn vµo th¯c ®n nhªm bÊ sung ch†t kho∏ng cho gµ. d) Th¯c ®n cung c†p vi-ta-min (H.4) C„ nhi“u loπi vi-ta-min nh≠ vi-ta-min A, vi-ta-min B, vi-ta-min C, vi-ta-min D, vi-ta-min E, vi-ta-min K,... C∏c loπi vi-ta-min nµy r†t c«n thi’t ÆËi vÌi s¯c khoŒ, s˘ sinh tr≠Îng vµ sinh s∂n cÒa gµ. Vi-ta-min B c„ nhi“u trong c∏m gπo, thfit, c∏, c· t≠¨i. Vi-ta-min A c„ nhi“u trong cÒ, qu∂ c„ mµu Æ·. Vi-ta-min C c„ nhi“u trong rau xanh. Vi-ta-min E c„ nhi“u trong c∏c hπt n∂y m«m. Quan s∏t h◊nh 4 vµ bªng hi”u bi’t cÒa m◊nh, em h∑y k” t™n mÈt sË th¯c ®n c„ ch¯a nhi“u vi-ta-min. H◊nh 4. MÈt sË th¯c ®n cung c†p vi-ta-min 37 Khi nu´i gµ c«n t®ng c≠Íng c∏c loπi rau, c·, c∏m gπo trong thµnh ph«n th¯c ®n Æ” cung c†p Æ«y ÆÒ vi-ta-min cho gµ. e) Th¯c ®n hÁn hÓp (th¯c ®n tÊng hÓp) Th¯c ®n hÁn hÓp lµ loπi th¯c ®n Æ∑ qua ch’ bi’n vµ Æ≠Óc trÈn ÆÒ c∏c thµnh ph«n dinh d≠Ïng c«n thi’t cho gµ. Hi÷n nay, loπi th¯c ®n nµy Æ≠Óc sˆ dÙng nhi“u v◊ gµ ®n th¯c ®n hÁn hÓp sœ lÌn nhanh, khoŒ mπnh, ÆŒ tr¯ng to vµ nhi“u. Ghi nhÌ 1. Th¯c ®n cung c†p n®ng l≠Óng vµ c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n thi’t cho gµ. 2. Th¯c ®n nu´i gµ bao gÂm th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng, ch†t Æπm, ch†t kho∏ng, vi-ta-min. Trong Æ„ th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng lµ loπi th¯c ®n chÒ y’u cÒa gµ. 3. Khi nu´i gµ c«n sˆ dÙng nhi“u loπi th¯c ®n Æ” cung c†p Æ«y ÆÒ c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n thi’t cho gµ. C©u h·i 1. V◊ sao ph∂i sˆ dÙng nhi“u loπi th¯c ®n Æ” nu´i gµ ? 2. V◊ sao khi cho gµ ®n th¯c ®n hÁn hÓp sœ giÛp gµ khoŒ mπnh, lÌn nhanh, ÆŒ tr¯ng to vµ nhi“u ? 38 Bµi 13 nu´i d≠Ïng gµ 1. MÙc Æ›ch, ˝ ngh‹a cÒa vi÷c nu´i d≠Ïng gµ − Nu´i d≠Ïng nhªm cung c†p n≠Ìc vµ c∏c ch†t dinh d≠Ïng c«n thi’t cho gµ. − Gµ Æ≠Óc nu´i d≠Ïng Æ«y ÆÒ, hÓp l› sœ khoŒ mπnh, ›t bfi b÷nh, lÌn nhanh vµ sinh s∂n tËt. Ng≠Óc lπi, n’u th≠Íng xuy™n bfi ®n, uËng thi’u ch†t ho∆c Æ„i, kh∏t, gµ sœ cfli c‰c, y’u Ìt, d‘ bfi b÷nh vµ sinh s∂n käm. 2. Nu´i d≠Ïng gµ a) Cho gµ ®n Gµ ph∂i Æ≠Óc ®n ÆÒ l≠Óng, ÆÒ ch†t dinh d≠Ïng vµ hÓp v÷ sinh. Th¯c ®n vµ c∏ch cho ®n thay ÆÊi theo tıng thÍi k◊ sinh tr≠Îng cÒa gµ vµ mÙc Æ›ch nu´i gµ (nu´i Æ” l†y thfit hay nu´i Æ” l†y tr¯ng). − ThÍi k◊ gµ con : Cho gµ con ®n li™n tÙc suËt ngµy Æ™m. Gµ nÎ Æ≠Óc 2 - 3 ngµy th◊ cho ®n ng´ nghi“n nh· ho∆c t†m gπo. Sau 4 - 5 ngµy cho gµ ®n th¯c ®n hÁn hÓp. Hªng ngµy bÊ sung th¯c ®n vµo m∏ng, kh´ng Æ≠Óc Æ” gµ bfi Æ„i. − ThÍi k◊ gµ gifl (gµ 7 - 8 tu«n tuÊi) : T®ng c≠Íng cho gµ ®n th¯c ®n ch¯a nhi“u ch†t bÈt Æ≠Íng, ch†t Æπm, vi-ta-min. Cho ®n li™n tÙc suËt ngµy Æ™m. H◊nh 1. Cho gµ con ®n Em h∑y cho bi’t v◊ sao gµ gifl c«n Æ≠Óc ®n nhi“u th¯c ®n cung c†p ch†t bÈt Æ≠Íng vµ ch†t Æπm. 39 − ThÍi k◊ gµ ÆŒ tr¯ng : T®ng c≠Íng cho gµ ®n th¯c ®n ch¯a nhi“u ch†t Æπm, ch†t kho∏ng vµ vi-ta-min, gi∂m bÌt l≠Óng th¯c ®n ch¯a nhi“u ch†t bÈt Æ≠Íng. Theo em, c«n cho gµ ÆŒ ®n nh˜ng th¯c ®n nµo Æ” cung c†p nhi“u ch†t Æπm, ch†t kho∏ng vµ vi-ta-min ? b) Cho gµ uËng Gµ c«n uËng nhi“u n≠Ìc do th¯c ®n cÒa gµ chÒ y’u lµ th¯c ®n kh´. V◊ vÀy, khi nu´i gµ ph∂i th≠Íng xuy™n cung c†p ÆÒ n≠Ìc uËng cho gµ. − N≠Ìc cho gµ uËng ph∂i lµ n≠Ìc sπch vµ Æ˘ng trong m∏ng sπch. V“ mÔa Æ´ng c„ th” hoµ n≠Ìc †m cho gµ uËng. − Trong m∏ng uËng ph∂i lu´n c„ ÆÒ n≠Ìc sπch. M∏ng uËng H◊nh 2. Cho gµ ®n, uËng n™n Æ∆t g«n m∏ng ®n v◊ gµ c„ th„i quen vıa ®n, vıa uËng. − Hªng ngµy ph∂i thay n≠Ìc trong m∏ng. N’u th†y n≠Ìc trong m∏ng bfi v»n ÆÙc nhi“u, c«n thay n≠Ìc ngay. Quan s∏t h◊nh 2, em h∑y cho bi’t ng≠Íi ta cho gµ ®n, uËng nh≠ th’ nµo. Ghi nhÌ 1. Nu´i d≠Ïng gµ gÂm hai c´ng vi÷c chÒ y’u lµ cho gµ ®n vµ cho gµ uËng. Khi nu´i gµ c«n cho gµ ®n, uËng ÆÒ ch†t, ÆÒ l≠Óng vµ hÓp v÷ sinh. 2. C∏ch cho gµ ®n, uËng thay ÆÊi theo tuÊi cÒa gµ, giËng gµ vµ mÙc Æ›ch nu´i gµ. C©u h·i 1. V◊ sao ph∂i cho gµ ®n, uËng Æ«y ÆÒ, Æ∂m b∂o ch†t l≠Óng vµ hÓp v÷ sinh ? 2. N’u gia Æ◊nh em nu´i gµ th◊ cho gµ ®n, uËng nh≠ th’ nµo ? 40 Bµi14 Ch®m s„c gµ 1. MÙc Æ›ch, t∏c dÙng cÒa vi÷c ch®m s„c gµ − Ch®m s„c gµ nhªm tπo c∏c Æi“u ki÷n sËng thuÀn lÓi, th›ch hÓp cho gµ vµ giÛp gµ tr∏nh Æ≠Óc ∂nh h≠Îng kh´ng tËt cÒa c∏c y’u tË m´i tr≠Íng. − Gµ Æ≠Óc ch®m s„c tËt sœ khoŒ mπnh, mau lÌn vµ c„ s¯c chËng b÷nh tËt. Ng≠Óc lπi, n’u kh´ng Æ≠Óc ch®m s„c Æ«y ÆÒ, gµ sœ y’u Ìt, d‘ bfi nhi‘m b÷nh, thÀm ch› bfi ch’t. 2. Ch®m s„c gµ a) S≠Îi †m cho gµ con Gµ con kh´ng chfiu Æ≠Óc rät. N’u bfi lπnh, gµ käm ®n, d‘ nhi‘m b÷nh Æ≠Íng h´ h†p, Æ≠Íng ruÈt. N’u lπnh qu∏ ho∆c bfi lπnh käo dµi, gµ con c„ th” bfi ch’t. V◊ vÀy tı khi gµ mÌi nÎ cho Æ’n khi gµ Æ≠Óc 3 tu«n tuÊi, nhi÷t ÆÈ chuÂng nu´i ph∂i lu´n Æ∂m b∂o trong kho∂ng 30oC - 31oC. b) ChËng n„ng, chËng rät, phflng »m cho gµ Gµ kh´ng chfiu Æ≠Óc n„ng qu∏, rät qu∏. N’u Æ” gµ bfi n„ng qu∏, gµ thÎ dËc, m†t nhi“u n®ng l≠Óng, käm ®n, chÀm lÌn. Cfln n’u rät qu∏, kÃm theo ÆÈ »m cao, gµ cÚng bfi ti™u hao nhi“u n®ng l≠Óng Æ” chËng rät vµ d‘ bfi b÷nh. ChËng n„ng, chËng rät, phflng »m cho gµ bªng c∏ch : H◊nh 1. S≠Îi †m cho gµ con41 − Lµm chuÂng nu´i quay v“ h≠Ìng Æ´ng - nam. ChuÂng nu´i ph∂i cao r∏o, th´ng tho∏ng, m∏t v“ mÔa hÃ, †m ∏p v“ mÔa Æ´ng. − V“ mÔa Æ´ng c«n che chæn gi„ h≠Ìng Æ´ng - bæc Æ” tr∏nh gi„ lÔa thºng vµo chuÂng nu´i gµ. Kh´ng th∂ gµ vµo nh˜ng ngµy thÍi ti’t x†u, gi∏ rät, c„ nhi“u s≠¨ng muËi. C„ th” dÔng b„ng ÆÃn Æi÷n ho∆c b’p d«u, b’p than Æ” s≠Îi †m cho gµ. c) Phflng ngÈ ÆÈc th¯c ®n cho gµ Gµ d‘ bfi ngÈ ÆÈc muËi, c∏c ch†t ÆÈc hπi vµ vi khu»n g©y b÷nh. Khi ngÈ ÆÈc th¯c ®n, gµ b· ®n, Ò rÚ, uËng nhi“u n≠Ìc vµ ÿa ch∂y. N’u bfi ngÈ ÆÈc n∆ng, gµ c„ th” bfi ch’t. V◊ vÀy, kh´ng cho gµ ®n nh˜ng th¯c ®n Æ∑ bfi ´i, mËc vµ th¯c ®n m∆n. H◊nh 2. Th¯c ®n bfi mËc D˘a vµo h◊nh 2, em h∑y k” t™n nh˜ng th¯c ®n g©y ngÈ ÆÈc cho gµ. Ghi nhÌ 1. Ch®ms„c gµ nhªmgiÛp gµ khoŒmπnh,mau lÌn vµ c„ s¯c chËng b÷nh tËt. 2. Khi ch®m s„c gµ c«n chÛ ˝ s≠Îi †m cho gµ con, chËng n„ng, chËng rät vµ phflng ngÈ ÆÈc th¯c ®n cho gµ. C©u h·i 1. Tπi sao ph∂i s≠Îi †m vµ chËng n„ng, chËng rät cho gµ ? 2. Em h∑y n™u c∏ch phflng ngÈ ÆÈc th¯c ®n cho gµ. 42 Bµi15 v÷ sinh phflng b÷nh cho gµ 1. MÙc Æ›ch V÷ sinh phflng b÷nh nhªm ti™u di÷t vi trÔng, k› sinh trÔng (giun, s∏n) g©y b÷nh trong dÙng cÙ, th¯c ®n nu´i gµ vµ chuÂng nu´i, ÆÂng thÍi giÛp gµ t®ng s¯c chËng b÷nh vµ tr∏nh Æ≠Óc s˘ l©y lan b÷nh. 2. V÷ sinh phflng b÷nh cho gµ a) V÷ sinh dÙng cÙ cho gµ ®n, uËng − DÙng cÙ cho gµ ®n, uËng kh´ng sπch sœ, »m, mËc lµm gµ d‘ bfi nhi‘m c∏c b÷nh Æ≠Íng ti™u ho∏ vµ b÷nh giun, s∏n. Theo em, v÷ sinh dÙng cÙ cho gµ ®n, uËng c„ t∏c dÙng g◊ ? − Hªng ngµy c«n c‰ rˆa m∏ng ®n, m∏ng uËng bªng n≠Ìc sπch. − Kh´ng Æ” th¯c ®n, n≠Ìc uËng l©u ngµy trong m∏ng. b) V÷ sinh chuÂng nu´i Em h∑y n™u t∏c dÙng cÒa chuÂng nu´i. − Hªng ngµy ph∂i d‰n sπch ph©n gµ Î trong chuÂng. Sau Æ„, c‰ rˆa sπch t†m h¯ng ph©n rÂi ph¨i kh´. − Phun thuËc s∏t trÔng vµo chuÂng nu´i Æ” di÷t trı c∏c vi sinh vÀt g©y b÷nh. H◊nh 1. Phun thuËc s∏t trÔng vµo chuÂng nu´i 43 c) Ti™m, nh· thuËc phflng dfich b÷nh cho gµ − Gµ d‘ bfi mæc c∏c dfich b÷nh nh≠ b÷nh cÛm gµ, b÷nh Niu-c∏t-x¨n (hay cfln g‰i lµ b÷nh gµ rÔ). C∏c b÷nh nµy l©y lan r†t nhanh vµ lµm gµ ch’t hµng loπt. − Nh· thuËc phflng vµ ti™m thuËc phflng giÛp gµ kh´ng bfi dfich b÷nh. H◊nh 2. Ti™m thuËc, nh· thuËc phflng dfich b÷nh cho gµ Quan s∏t h◊nh 2, em h∑y cho bi’t vfi tr› ti™m vµ nh· thuËc phflng dfich b÷nh cho gµ. Ghi nhÌ 1. V÷ sinh phflng b÷nh nhªm ti™u di÷t vi trÔng, k› sinh trÔng g©y b÷nh vµ lµm t®ng s¯c chËng b÷nh cho gµ. 2. V÷ sinh phflng b÷nh bªng c∏ch th≠Íng xuy™n c‰ rˆa sπch sœ dÙng cÙ cho gµ ®n, uËng, lµm v÷ sinh chuÂng nu´i vµ ti™m, nh· thuËc phflng dfich b÷nh cho gµ. C©u h·i 1. Em h∑y n™u t∏c dÙng cÒa vi÷c v÷ sinh phflng b÷nh cho gµ. 2. ô gia Æ◊nh em ho∆c Æfia ph≠¨ng em Æ∑ th˘c hi÷n nh˜ng c´ng vi÷c v÷ sinh phflng b÷nh cho gµ nh≠ th’ nµo ? 44 Ch≠¨ng 3 æp ghäp m´ h◊nh Lk‹ thuÀt 45 BÈ læp ghäp m´ h◊nh k‹ thuÀt 5 c„ nh˜ng chi ti’t vµ dÙng cÙ nh≠ bÈ læp ghäp m´ h◊nh k‹ thuÀt 4. Ngoµi ra cfln c„ th™m 3 chi ti’t mÌi vµ mÈt sË chi ti’t c„ s˘ thay ÆÊi v“ sË l≠Óng. a) Chi ti’t mÌi T™n g‰i H◊nh dπng SË l≠Óng T†m tam gi∏c 6 B®ng t∂i 1 T†m sau ca bin 1 b) Chi ti’t thay ÆÊi v“ sË l≠Óng T™n g‰i STT SË l≠Óng (lÌp 4) SË l≠Óng (lÌp 5) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 T†m nh· Thanh thºng 11 lÁ Thanh thºng 9 lÁ Thanh thºng 7 lÁ Thanh thºng 5 lÁ Thanh thºng 3 lÁ Thanh thºng 2 lÁ Thanh ch˜ U dµi Thanh ch˜ U ngæn B∏nh xe Thanh ch˜ L dµi 1 6 4 4 4 2 1 6 6 7 2 2 4 3 6 8 8 2 10 5 6 6 Nh˜ng chi ti’t cfln lπi v…n gi˜ nguy™n v“ sË l≠Óng. 46 Bµi16 Læp xe c«n c»u I − Chi ti’t vµ dÙng cÙ T™n g‰i SË l≠Óng T†m nh·® ® Thanh thºng 9 lÁ® Thanh thºng 7 lÁ® Thanh thºng 5 lÁ® Thanh m„c® Thanh ch˜ U dµi® Thanh ch˜ U ngæn® B∏nh Æai® TrÙc dµi 1® 2® 6® 8® 1® 2® 5® 3® 2 T™n g‰i SË l≠Óng H◊nh 1. Xe c«n c»u TrÙc ngæn 2® TrÙc quay® B∏nh xe® Vflng h∑m® ˇc vµ v›t® ˇc vµ v›t dµi® D©y gai® CÍ-l™® Tua-v›t 1® 1® 4® 16® 32 bÈ® 1 bÈ® 1® 1® 1 47 II − Quy tr◊nh th˘c hi÷n 1. Læp tıng bÈ phÀn a) Læp gi∏ ÆÏ c»u (H.2) −Læp 4 thanh thºng 7 lÁ vµo t†m nh·. − Læp 4 thanh thºng 5 lÁ vµo 4 thanh thºng 7 lÁ vµ t†m nh·. − Læp 2 thanh ch˜ U dµi vµo 4 thanh thºng 7 lÁ Æ” lµm thanh giªng. − Læp thanh ch˜ U ngæn vµ b∏nh Æai l™n gi˜a m∆t t†m nh·. b) Læp c«nc»u(H.3) − DÔng 4 thanh thºng 5 lÁ vµ thanh ch˜ U ngæn Æ” læp h◊nh 3a. − DÔng 2 thanh thºng 9 lÁ, 2 thanh thºng 7 lÁ vµ 2 thanh ch˜ U ngæn Æ” læp h◊nh 3b. ß” læp Æ≠Óc nh≠ h◊nh 3c, em ph∂i lµm th’ nµo ? b) H◊nh 3. C«n c»u 48 H◊nh 2.Gi∏ ÆÏ c»u a) c) c) Læp c∏c bÈ phÀn kh∏c (H.4) D˘a vµo h◊nh 4a, 4b, 4c, em h∑y ch‰n chi ti’t vµ læp c∏c bÈ phÀn Æ„. a) Rflng r‰c b) D©y tÍi c) TrÙc b∏nh xe H◊nh 4. C∏c bÈ phÀn kh∏c 2. Læp r∏p xe c«n c»u (H.1) − Læp c«n c»u vµo gi∏ ÆÏ c»u. − Læp rflng r‰c vµo c«n c»u. − Læp trÙc quay vµo c«n c»u. − Læp d©y tÍi vµo rflng r‰c vµ buÈc vµo trÙc quay. − Læp c∏c trÙc b∏nh xe vµo gi∏ ÆÏ c»u, sau Æ„ læp ti’p c∏c vflng h∑m vµ b∏nh xe cfln lπi. ChÛ ˝ : Quay tay quay Æ” ki”m tra m¯c ÆÈ qu†n vµo vµ nh∂ ra cÒa d©y tÍi. Ghi nhÌ Læp xe c«n c»u theo c∏c b≠Ìc : − Læp c∏c bÈ phÀn : gi∏ ÆÏ c»u ; c«n c»u ; rflng r‰c ; d©y tÍi ; trÙc b∏nh xe. − Læp r∏p c∏c bÈ phÀn vÌi nhau Æ” Æ≠Óc xe c«n c»u hoµn chÿnh. III − ß∏nh gi∏ C∏ nh©n ho∆c nh„m t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − Xe læp chæc chæn, kh´ng xÈc x÷ch. − Xe chuy”n ÆÈng Æ≠Óc. − Khi quay tay quay, d©y tÍi Æ≠Óc qu†n vµo vµ nh∂ ra d‘ dµng. 49 Bµi17 Læp xe ben I − Chi ti’t vµ dÙng cÙ T™n g‰i SË l≠Óng T™n g‰i SË l≠Óng T†m lÌn® ® 1® Thanh ch˜ U dµi® 3® T†m nh·® Ba t†m Æ” læp ch˜ U® T†m m∆t ca bin® T†m ch˜ L® Thanh thºng 11 lÁ® Thanh thºng 7 lÁ® Thanh thºng 6 lÁ® Thanh thºng 3 lÁ® ® 1® 1® 1® 1® 2® 2® 2® 2 ® Thanh ch˜ L dµi® TrÙc dµi® TrÙc ngæn 1® B∏nh xe® Vflng h∑m® ˇc vµ v›t® CÍ-l™® Tua-v›t 2® 3® 1® 6® 16® 21 bÈ® 1® 1® ® H◊nh 1. Xe ben 50 II − Quy tr◊nh th˘c hi÷n 1. Læp tıng bÈ phÀn a) Læp khung sµn xe vµ c∏c gi∏ ÆÏ (H.2) − Læp 2 thanh thºng 6 lÁ vµo 2 thanh thºng 11 lÁ. − Læp 2 thanh thºng 3 lÁ vµo hai Æ«u thanh thºng 11 lÁ vµ thanh ch˜ U dµi. − Læp 2 thanh ch˜ L dµi vµo 2 thanh thºng 3 lÁ. H◊nh 2. Khung sµn xe vµ c∏c gi∏ ÆÏ b) Læp sµn ca bin vµ c∏c thanh ÆÏ (H.3) Læp t†m ch˜ L vµo hai Æ«u cÒa thanh thºng 11 lÁ cÔng vÌi thanh ch˜ U dµi. H◊nh 3. Sµn ca bin vµ c∏c thanh ÆÏ c) Læp h÷ thËng gi∏ ÆÏ trÙc b∏nh xe sau (H.4) D˘a vµo h◊nh 4, em h∑y læp b∏nh xe, trÙc dµi, trÙc ngæn 1, vflng h∑m vµo thanh thºng 7 lÁ theo ÆÛng th¯ t˘. 51 H◊nh 4. H÷ thËng gi∏ ÆÏ trÙc b∏nh xe sau d) Læp trÙc b∏nh xe tr≠Ìc vµ ca bin (H.5) Em h∑y ch‰n c∏c chi ti’t vµ t˘ læp trÙc b∏nh xe tr≠Ìc vµ ca bin. a) b) H◊nh 5. TrÙc b∏nh xe tr≠Ìc vµ ca bin 2. Læp r∏p xe ben (H.1) − Læp thÔng xe vµo gi∏ ÆÏ ben − Læp ca bin vµo sµn ca bin. − Læp h÷ thËng trÙc b∏nh xe sau vµ trÙc b∏nh xe tr≠Ìc vµo c∏c gi∏ ÆÏ, sau Æ„ læp ti’p c∏c vflng h∑m vµ c∏c b∏nh xe cfln lπi. MËi ghäp gi˜a thÔng xe vµ gi∏ ÆÏ ben c„ n™n læp ch∆t kh´ng ? V◊ sao ? ChÛ ˝ : Ki”m tra m¯c ÆÈ n©ng l™n, hπ xuËng cÒa thÔng xe. 52 Ghi nhÌ Læp xe ben theo c∏c b≠Ìc : − Læp c∏c bÈ phÀn : khung sµn xe vµ c∏c gi∏ ÆÏ ; sµn ca bin vµ c∏c thanh ÆÏ ; trÙc b∏nh xe tr≠Ìc, b∏nh xe sau vµ ca bin. − Læp r∏p c∏c bÈ phÀn vÌi nhau Æ” Æ≠Óc xe ben hoµn chÿnh. III − ß∏nh gi∏ C∏ nh©n ho∆c nh„m t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − Xe læp chæc chæn, kh´ng xÈc x÷ch. − Xe chuy”n ÆÈng Æ≠Óc. − ThÔng xe n©ng l™n, hπ xuËng nhã nhµng. Bµi18 Læp m∏y bay tr˘c th®ng I − Chi ti’t vµ dÙng cÙ T™n g‰i SË l≠Óng T™n g‰i SË l≠Óng T†m nh·® T†m ch˜ L® Hai t†m b™n cÒa ch˜ U® T†m sau ca bin m∏y bay® T†m m∆t ca bin® T†m tam gi∏c® Thanh thºng 11 lÁ® Thanh thºng 9 lÁ® Thanh thºng 6 lÁ® Thanh thºng 5 lÁ® ® 2® 1® 1® 1® 1® 4® 4® 3® 2® 2® ® Thanh thºng 3 lÁ® Thanh ch˜ U dµi® Thanh ch˜ U ngæn® Thanh ch˜ L dµi® B∏nh Æai® TrÙc ngæn 2® Vflng h∑m® ˇc vµ v›t® CÍ-l™® Tua-v›t 1® 1® 1® 6® 2® 1® 4® 31 bÈ® 1® 1® ® ® 53 H◊nh 1. M∏y bay tr˘c th®ng II − Quy tr◊nh th˘c hi÷n 1. Læp tıng bÈ phÀn a) Læp th©n vµ Æu´i m∏y bay (H.2) − Læp th©n m∏y bay : Læp 4 t†m tam gi∏c vµ thanh ch˜ U ngæn vµo 2 thanh thºng 11 lÁ. − Læp Æu´i m∏y bay : Læp thanh thºng 3 lÁ vµo gi˜a 2 thanh thºng 5 lÁ. − Læp Æu´i vµo th©n m∏y bay (khi læp chÛ ˝ m∆t ph∂i, m∆t tr∏i cÒa th©n vµ Æu´i m∏y bay). H◊nh 2. Th©n vµ Æu´i m∏y bay 54 b) Læp sµn ca bin vµ gi∏ ÆÏ (H.3) Læp thanh ch˜ U dµi vµ t†m ch˜ L vµo hµng lÁ th¯ hai cÒa t†m nh·. MËi ghäp nµy gÂm m†y chi ti’t ? c) Læp ca bin (H.4) Em h∑y ch‰n c∏c chi ti’t vµ t˘ læp ca bin theo h◊nh 4. H◊nh 3. Sµn ca bin vµ gi∏ ÆÏ a) b) H◊nh 4. Læp ca bin d) Læp c∏nh quπt (H.5) DÔng 3 thanh thºng 9 lÁ vµ 2 b∏nh Æai læp vµo trÙc ngæn Æ” lµm c∏nh quπt m∏y bay. Ph∂i dÔng m†y vflng h∑m Î bÈ phÀn nµy ? H◊nh 5. C∏nh quπt 55 e) Læp cµng m∏y bay (H.6) Læp 1 cµng m∏y bay : L†y 3 thanh ch˜ L dµi læp vµo hai Æ«u vµ lÁ th¯ 5 cÒa thanh thºng 11 lÁ. ChÛ ˝ : Vfi tr› tr™n, d≠Ìi cÒa c∏c chi ti’t. Em ph∂i læp m†y cµng m∏y bay ? H◊nh 6. Cµng m∏y bay ß” læp Æ≠Óc nh≠ h◊nh 6, em ph∂i læp th’ nµo ? 2. Læp r∏p m∏y bay tr˘c th®ng (H.1) − Læp th©n m∏y bay vµo sµn ca bin vµ gi∏ ÆÏ. − Læp c∏nh quπt vµo tr«n cÒa ca bin. − Læp ca bin vµo sµn ca bin. − Læp t†m sau ca bin m∏y bay. − Læp gi∏ ÆÏ sµn ca bin vµo cµng m∏y bay. Ghi nhÌ Læp m∏y bay tr˘c th®ng theo c∏c b≠Ìc : − Læp c∏c bÈ phÀn : th©n vµ Æu´i m∏y bay ; sµn ca bin vµ gi∏ ÆÏ ; ca bin ; c∏nh quπt ; cµng m∏y bay. − Læp r∏p c∏c bÈ phÀn vÌi nhau Æ” Æ≠Óc m∏y bay tr˘c th®ng hoµn chÿnh. III − ß∏nh gi∏ C∏ nh©n ho∆c nh„m t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − M∏y bay tr˘c th®ng Æ≠Óc læp chæc chæn, kh´ng xÈc x÷ch. − MËi ghäp gi˜a gi∏ ÆÏ sµn ca bin vÌi cµng m∏y bay ph∂i chæc vµ thºng Æ” m∏y bay kh´ng bfi chÛc xuËng. 56 Bµi19 Læp r´-bËt I − Chi ti’t vµ dÙng cÙ T™n g‰i SË l≠Óng T™n g‰i SË l≠Óng T†m nh·® T†m hai lÁ® T†m tam gi∏c® Thanh thºng 9 lÁ® Thanh thºng 5 lÁ® Thanh thºng 3 lÁ® Thanh thºng 2 lÁ® Thanh ch˜ U dµi® Thanh ch˜ U ngæn® Thanh ch˜ L dµi® ® 2® 1® 6® 2® 1® 8® 2® 10® 1® 4 ® Thanh ch˜ L ngæn® B∏nh Æai® TrÙc dµi® B∏nh xe® Vflng h∑m® ˇc vµ v›t® ˇc vµ v›t dµi® CÍ-l™® Tua-v›t 2® 1® 2® 5® 8® 38 bÈ® 1 bÈ® 1® 1® ® a) M∆t tr≠Ìc r´-bËt b) M∆t sau r´-bËt H◊nh 1. R´-bËt 57 II − Quy tr◊nh th˘c hi÷n 1. Læp tıng bÈ phÀn a) Læp ch©n vµ thanh ÆÏ th©n r´-bËt (H.2) − DÔng 2 t†m tam gi∏c vµ 2 thanh thºng 2 lÁ, læp vµo 4 thanh ch˜ U dµi (H.2a) Æ” lµm m∆t tr≠Ìc cÒa hai ch©n r´-bËt. − Læp hai ch©n r´-bËt vµo 4 thanh thºng 3 lÁ tπi m∆t tr™n cÒa t†m nh· (t†m ÆÏ r´-bËt) (H.2b). MÁi ch©n r´-bËt Æ≠Óc læp tı m†y thanh ch˜ U dµi ? − Læp thanh ch˜ U dµi vµo hai ch©n r´-bËt Æ” lµm thanh ÆÏ th©n r´-bËt (H.2b). a) b) H◊nh 2. Læp ch©n vµ thanh ÆÏ th©n r´-bËt b) Læp th©n r´-bËt (H.3) D˘a vµo h◊nh 3, em h∑y ch‰n c∏c chi ti’t vµ læp th©n r´-bËt. H◊nh 3. Th©n r´-bËt 58 c) Læp Æ«u r´-bËt (H.4) L†y b∏nh Æai, b∏nh xe, thanh thºng 5 lÁ vµ thanh ch˜ U ngæn læp vµo v›t dµi Æ” Æ≠Óc Æ«u r´-bËt. MËi ghäp nµy gÂm m†y chi ti’t ? a) M∆t tr≠Ìc b) M∆t sau H◊nh 4. ß«u r´-bËt d) Læp c∏c bÈ phÀn kh∏c (H.5) − Tay r´-bËt : L†y 2 thanh ch˜ L dµi, 2 t†m tam gi∏c, 4 thanh thºng 3 lÁ vµ 2 thanh ch˜ L ngæn Æ” læp hai tay r´-bËt (H.5a). Khi læp ph∂i chÛ ˝ m∆t ph∂i vµ m∆t tr∏i cÒa hai tay. D˘a vµo h◊nh 5b, em h∑y ch‰n c∏c chi ti’t vµ læp ®ng-ten. − TrÙc b∏nh xe : D˘a vµo h◊nh 5c, em h∑y ch‰n c∏c chi ti’t vµ læp trÙc b∏nh xe. D˘a vµo h◊nh 1, em h∑y cho bi’t ph∂i læp m†y trÙc b∏nh xe. 59 H◊nh 5 a) Tay r´-bËt b) °ng-ten c) TrÙc b∏nh xe H◊nh 5. C∏c bÈ phÀn kh∏c 2. Læp r∏p r´-bËt (H.1) − Læp Æ«u r´-bËt vµo th©n. − Læp th©n r´-bËt vµo thanh ÆÏ cÔng vÌi 2 t†m tam gi∏c. − Læp ®ng-ten vµo th©n r´-bËt. − Læp hai tay vµo khÌp vai r´-bËt. − Læp c∏c trÙc b∏nh xe vµo t†m ÆÏ r´-bËt. Ghi nhÌ R´-bËt Æ≠Óc læp theo c∏c b≠Ìc : − Læp c∏c bÈ phÀn cÒa r´-bËt (Æ«u, th©n, tay, ch©n). − Læp r∏p c∏c bÈ phÀn vÌi nhau Æ” Æ≠Óc r´-bËt hoµn chÿnh. III − ß∏nh gi∏ C∏ nh©n ho∆c nh„m t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − C∏c bÈ phÀn cÒa r´-bËt Æ≠Óc læp ÆÛng vµ ÆÒ. − C∏c mËi ghäp gi˜a c∏c bÈ phÀn ph∂i chæc chæn. − Tay r´-bËt c„ th” n©ng l™n, hπ xuËng Æ≠Óc. 60 Bµi20 Læp ghäp m´ h◊nh t˘ ch‰n I − Chi ti’t vµ dÙng cÙ BÈ læp ghäp m´ h◊nh k‹ thuÀt. II − NóI DUNG TH#C HÄNH 1. Quy tr◊nh th˘c hi÷n a) Læp tıng bÈ phÀn H‰c sinh ti’n hµnh læp ghäp c∏c bÈ phÀn cÒa m´ h◊nh t˘ ch‰n. b) Læp r∏p m´ h◊nh Ti’n hµnh læp r∏p c∏c bÈ phÀn cÒa m´ h◊nh Æ” Æ≠Óc m´ h◊nh t˘ ch‰n hoµn chÿnh. 2. MÈt sË m…u gÓi ˝ a) Læp m∏y bıa T™n g‰i SË l≠Óng T™n g‰i SË l≠Óng T†m lÌn® ® 1® B∏nh xe® 2® T†m 2 lÁ® Thanh thºng 11 lÁ® Thanh thºng 9 lÁ® Thanh thºng 6 lÁ® Thanh thºng 3 lÁ® Thanh ch˜ U dµi® Thanh ch˜ U ngæn® Thanh ch˜ L dµi® Vµnh b∏nh xe® ® 1® 1® 2® 2® 3® 3® 2® 6® 1 B∏nh Æai® TrÙc dµi® TrÙc ngæn 2 ® ˇc vµ v›t® ˇc vµ v›t dµi® Vflng h∑m® CÍ-l™® Tua-v›t 5® 3® 1® 21 bÈ® 1 bÈ® 16® 1® 1 61 b) Læp b®ng chuy“n H◊nh 1. M∏y bıa T™n g‰i SË l≠Óng T™n g‰i SË l≠Óng T†m lÌn® ® 1® TrÙc quay® 1® Thanh thºng 11 lÁ® Thanh thºng 9 lÁ® Thanh thºng 7 lÁ® Thanh thºng 5 lÁ® Thanh ch˜ U dµi® B∏nh xe® B∏nh Æai® B®ng t∂i® ® ® III − ß∏nh gi∏ 4® 2® 4® 4® 1® 4® 4® 1 TrÙc dµi® TrÙc ngæn 1 ® ˇc vµ v›t® ˇc vµ v›t dµi® Vflng h∑m® CÍ-l™® Tua-v›t 2® 1® 20 bÈ® 1 bÈ® 16® 1® 1 H◊nh 2. B®ng chuy“n C∏ nh©n ho∆c nh„m t˘ Æ∏nh gi∏ s∂n ph»m th˘c hµnh theo c∏c y™u c«u sau : − Læp Æ≠Óc m´ h◊nh t˘ ch‰n ÆÛng thÍi gian quy Æfinh. − Læp ÆÛng quy tr◊nh k‹ thuÀt. − M´ h◊nh Æ≠Óc læp chæc chæn, kh´ng xÈc x÷ch. 62 MÙc lÙc Trang Ch≠¨ng 1 − K‹ thuÀt phÙc vÙ Bµi 1. ß›nh khuy hai lÁ 4 Bµi 2. Th™u d†u nh©n 8 Bµi 3. MÈt sË dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng trong gia Æ◊nh 12 Bµi 4. Chu»n bfi n†u ®n 15 Bµi 5. N†u c¨m 17 Bµi 6. LuÈc rau 21 Bµi 7. Bµy, d‰n b˜a ®n trong gia Æ◊nh 24 Bµi 8. Rˆa dÙng cÙ n†u ®n vµ ®n uËng 26 Bµi 9. Cæt, kh©u, th™u ho∆c n†u ®n t˘ ch‰n 27 Ch≠¨ng 2 − K‹ thuÀt nu´i gµ Bµi 10. LÓi ›ch cÒa vi÷c nu´i gµ 30 Bµi 11. MÈt sË giËng gµ Æ≠Óc nu´i nhi“u Î n≠Ìc ta 32 Bµi 12. Th¯c ®n nu´i gµ 34 Bµi 13. Nu´i d≠Ïng gµ 39 Bµi 14. Ch®m s„c gµ 41 Bµi 15. V÷ sinh phflng b÷nh cho gµ 43 Ch≠¨ng 3 − Læp ghäp m´ h◊nh k‹ thuÀt Bµi 16. Læp xe c«n c»u 47 Bµi 17. Læp xe ben 50 Bµi 18. Læp m∏y bay tr˘c th®ng 53 Bµi 19. Læp r´-bËt 57 Bµi 20. Læp ghäp m´ h◊nh t˘ ch‰n 61 63 Chfiu tr∏ch nhi÷m xu†t b∂n : ChÒ tfich HÈi ÆÂng Thµnh vi™n ki™m TÊng Gi∏m ÆËc NG¶T NG§ TR¡N ÉI Ph„ TÊng Gi∏m ÆËc ki™m TÊng bi™n tÀp GS.TS Vü V°N HùNG Bi™n tÀp l«n Æ«u : NGUYŸN THë HI≈N - L£ THë H¤NG V¢N Bi™n tÀp t∏i b∂n : PHÑM VèNH TH§NG Bi™n tÀp m‹ thuÀt : THU≥ HÑNH - BêCH LA Thi’t k’ s∏ch : THU≥ HÑNH Minh hoπ vµ tr◊nh bµy b◊a : THU≥ HÑNH - QUANG TUƒN Sˆa b∂n in : PHÑM VèNH TH§NG Ch’ b∂n : c´ng ty cÊ pH«n m‹ tHuÀt vµ truy“n tH´ng Trong s∏ch c„ sˆ dÙng mÈt sË ∂nh t≠ li÷u cÒa Th´ng t†n x∑ Vi÷t Nam vµ mÈt sË t∏c gi∂ kh∏c. k‹ thuÀt 5 M∑ sË : 1H509T4 In ............. cuËn, khÊ 17 x 24 cm. In tπi C´ng ti cÊ ph«n in ................... SË in : ........... SË xu†t b∂n : 01-2014/CXB/103-1062/GD. In xong vµ nÈp l≠u chi”u th∏ng ...... n®m 2014. 64