Chân Lý Và Thực Tại - Jiddu Krishnamurti full prc pdf epub azw3 [Triết Học]

"Chân Lý Và Thực Tại - Jiddu Krishnamurti full prc pdf epub azw3 [Triết Học] 🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Chân Lý Và Thực Tại - Jiddu Krishnamurti full prc pdf epub azw3 [Triết Học] Ebooks Nhóm Zalo CHÂN LÝ VÀ THỰC TẠI Tác giả: Krishnamurti Dịch giả: Đào Hữu Nghĩa Nhà Xuất Bản Thời Đại 2010 —★— ebook©vctvegroup Text : Tấn Tài Đóng gói: Quỳnh ĐÔI NÉT VỀ KRISHNAMURTI S INH RA GAN THANH PHO MADRAS, Mien nam An Độ, Jiddu Krishnamurti (1895 – 1986). Năm mười bon tuoi song dưới quyen giám hộ của Bà Annie Besan, người theo chủ nghıa ̃ xãhội, nhà cải cách, và chủ tich ̣ của Hội Quoc TeThông Thiên Học tại Adyar, gan thành pho Madras. Bà và người cộng sự, G, W, Leadbeater tin tưởng rang Krishnamurti là phương tiện của đang cứu theđang giáng lâm như người hội viên Thông Thiên Học đã báo trước. Hội Cứu Tinh Đông Phương, một tochức đượ c dành riêng đechuan bị cho nhân loại vesự giáng lâm của Đang Giáo Chủ Thegiới, đãđượ c thành lập năm 1911 với Krishnamurti là người lãnh đạo. Cùng trong năm này, ông đượ c mang sang Anh quoc đeđượ c giáo dục riêng và đượ c huan luyện đảm nhận vai trò sap tới của mınh. ̀ Tuy nhiên vào năm 1929, ông đãtuyên bogiải tán Hội Cứu Tinh và từ bỏ tien bạc và tài sản đãđượ c tıch ́ trữ nhân danh ông. Ong đãtuyên borang không thetım ̀ thay chân lý thông qua bat kỳ môn phái, phe phái hay tôn giáo nào mà chı̉ bang cách tự giải thoát mınh ̀ khỏi mọi hınh ̀ thái qui đinh ̣ tù ngục. “Bạn có thethành lập một tochức khác và kỳ vọng ở người khác”, ông nói, “Đieu đó tôi không quan tâm, cả việc tạo ra những chuong giam mới... Moi quan tâm duy nhat của tôi là giúp con người tự do một cách tuyệt đoi, vô đieu kiện”. Đãđượ c nhın ̀ nhận từ lâu như một nhà giáo vemặt tâm linh hàng đau thegiới, Krishnamurti đãcong hien trọn đời mınh ̀ cho việc dien thuyet khap nơi trên thegiới. Không ở nơi nào lâu quá vài tháng, ông tự nhận mınh ̀ không thuộc chủng tộc hay quoc gia nào. Nhieu năm qua, các cuộc họp mặt hàng năm ở An Độ, tại Ojai, California, ở Seanen, Thụy Sı̃và Brockwood Park ở Hampshire đãthu hút nhieu ngàn người quoc tich, ̣ nghe nghiệp, nhân sinh quan khác nhau. GHI CHÚ CỦA NHÀ XUẤT BẢN T RONG PHAN MỌT, MỌT LOẠT CUỌC THAO luận dien ra giữa Krishnamurti và David Bohm, giáo sư vevật lý lý thuyet tại Ðại học Luân Đôn. Phan II là bản tường trınh ̀ trung thự c các buoi nói chuyện và đoi thoại tại Brockwood Park đã dien ra trong mùa thu năm 1975. Các câu hỏi và giải đáp trong Phan III đượ c trıch ́ từ các buoi nói chuyện ở Seanen vào năm 1975 và1976. “Moi quan hệ giữa Chân lý và Hiện thự c là gı? ̀ Hiện thự c, như ta đã nói, là mọi sự vật đãdo tư tưởng ket hợp hınh ̀ thành. Hiện thự c nghıã là, nghıa ̃ goc của từ này, là vật hay những sự vật. Và song trong thegiới sự vật, tức hiện thự c, ta muon thiet lập moi quan hệ với thegiới không sự vật - việc làm này là không the”. “Thự c tại nghıa la ̃ ̀ ‘cái đang là’.. Bạn có giáp mặt ngay trong chınh ba ́ ̣n cái gı̀ đó thự c sự đang dien ra. Bạn không nam đuợ c thự c tại và nhıǹ nó.” “Con người qua các thời đại đeu đãquan tâm khám phá hay song trong Chân lý”. PHẦN I Các cuộc thảo luận giữa Krishnamurti và Giáo sư David Bohm CHƯƠNG MỘT HIỆN THỰC, THỰC TẠL, CHÂN LÝ K rishnamurti: tôi đãtừng nghı̃vevan đechân lý là gı̀và hiện thự c là gı, v̀ à liệu có bat kỳ moi quan hệ nào giữa hai cái đó không, hay chúng von độc lập, tách biệt nhau? Phải chăng chúng vınh ̃ vien tách lıa ̀ nhau, hay chúng chı̉là những dự phóng của tư tưởng hay niệm tưởng? Và neu tư tưởng hay niệm không động, có chăng hiện thự c? Tôi nghı̃ rang reality - hiện thự c - xuat xứ từ “res”, vật, và bat cứ vật gı̀mà tư tuởng hay niệm tưởng động đen, hoặc tạo ra, hoặc phản ánh, đeu là hiện thự c. Và tư tưởng, động thái tư tưởng, nam trong thebị xuyên tạc, bị qui đinh, ̣ tù túng, tư tưởng đó thành là ảo tưởng, tự lừa doi, xuyên tạc. Tôi đe tư tưởng lại đó, bởi vı t̀ ôi muon nó tự đen hơn là tôi theo đuoi nó. David Bohm: Van đevetư tưởng và hiện thự c và chân lýđãlàm bận tâm các nhà triet học qua mọi thời đại. Đây là một van đecự c kı̀ khó khăn. Theo tôi dường như những đieu ông nói cơ bản là thật nhưng còn nhieu điem can phải làm rõ. Một trong những câu hỏi noi lên làthenày: Neu hiện thự c là tư tưởng, là những gı̀tư tưởng nghı̃đen, là những gı̀ hiện ra trong thức tâm, consciousness vậy hiện thự c có thoát khỏi thức tâm không? Krishnamurti: Phải chăng các nội dung của thức là hiện thự c? David Bohm: Đó là van đe, và ta có the sử dụng tư tưởng tương đương với thức trong hınh tha ̀ ́i cơ bản của nó chứ? Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Tôi không biet, đecho đay đủ ta có nên bao gom trong tư tưởng cả xúc cảm, dục vọng,ý chı, ́ và phản ứng. Tôi cảm thay chúng ta nên làm, neu chúng ta muon khám phá moi liên hệ giữa thức, hiện thự c và chân lý. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Một trong những điem mà tôi muon nêu lên là: có niệm, có tư tưởng, có thức của ta và có vật mà ta ýthức. Và như ông đã thường nói, tư tưởng,niệm tưởng không phải là vật. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Ta phải làm rõđieu này, bởi vı̀trong ý nghıa ̃ nào đó, vật có thecó hiện thự c độc lập với tư tưởng; có theta hieu chưa đủ sâu đephủ nhận tat cả mọi đieu đó, hoặc ta hieu như một vài triet gia, như giám mục Berkely chang hạn, đãnói rang tat cả là niệm, là tư tưởng? Bây giờ, tôi muon đenghịmột sự phân biệt khả dụng giữa cái hiện thự c đã đượ c tạo ra một cách rộng rãi bởi chınh ́ tư tưởng của ta hay bởi chınh ́ tư tưởng nhân loại, và cái hiện thự c màta cóthenhın ̀ thay nóton tại độc lập với tư tưởng này. Vı́dụ, ta cóthenói thiên nhiên là hiện thự c đượ c chứ? Krishnamurti: Vâng, đúng the. David Bohm: Thiên nhiên không phải là tư tưởng của chınh ta. ́ Krishnamurti: Không phải, hien nhiên là không phải. David Bohm: Cây coi, toàn trái đat này, sao trời. Krishnamurti: Tat nhiên, vũ trụ. Đau kho là hiện thự c. David Bohm: Vâng, hôm trước, tôi đãnghı, ̃ ảo tưởng là hiện thự c, trong một ý nào đó, ảo tưởng quả thật là vật gı̀đó đang tiep tục dien ra đoi với một người đang nam trong một trạng thái ảo. Krishnamurti: Đoi với người đó, ảo tưởng là thự c. David Bohm: Nhưng đoi với chúng ta, ảo cũng là thự c bởi vı̀não bộ người ay đang nam trong một động thái điện và hóa học, người ay hành động từ ảo tưởng của mınh nhưng tr ̀ ong một cung cách thự c Krishnamurti: Trong một cung cách thự c, trong một cung cách bị xuyên tạc. David Bohm: Bị xuyên tạc nhưng thự c. Một ý này đen trong tôi, ta có thenói rang tuy cái ảo làthự c nhưng không chơn, không thật (true). Đieu này có the là rat quan trọng. Krishnamurti: Tôi hieu. Vı du ́ ̣: Chúa Giê-Su (Christ) có thự c không? David Bohm: Chac chan là Chúa thự c trong tâm trı́những người tin Người, trong ý nghıa ta đa ̃ ̃ thảo luận. Krishnamurti: Ta muon khám phá sự khác biệt giữa chân lý và hiện thự c. Ta đãnói rang bat cứ đieu gı, ̀ tư tưởng nghı̃đen, dù là phi lý hay hợp lý, đeu là hiện thự c. Nó có thebị xuyên tạc, bóp méo hay lý luận một cách trong sáng, van là hiện thự c. Hiện thự c đó, tôi nói,không có liên hệ gı v̀ ới chân lý. David Bohm: Vâng, nhưng ta phải nói thêm, có một sotrường hợp, hiện thự c không chı lả ̀ tư tưởng. Cũng còn có van đe thự c tại (actuality). Vật cóton tại thự c không? Sự ton tại của vật có phải là một sự kiện thự c không? Theo từ đien, sự kiện có nghıa ̃ là việc đãthự c sự đượ c làm, việc thự c sự dien ra, đieu thự c sự đượ c tri giác. Krishnamurti: Vâng, ta phải hieu sự kiện nghıa la ̃ ̀ gı?̀ David Bohm: Sự kiện là hành động ton tại thự c đang dien ra. Giả sử, ông đi trên một con đường toi tăm và ông nghı̃ông thay vật gı̀đó. Vật đó có thelà thự c, có thelà không thự c. Có lúc ông cảm thay vật đó là thự c và lúc sau, nó không thự c. Nhưng roi thınh ̀ lınh ̀ ông chạm vật ay và nó cản bước đi của ông. Từ hành động này, tức khac rõ ràng là có vật themà ông đãchạm. Nhưng neu không có sự va chạm này, ông nói vật đó không có thự c, rang có lẽ đó chı lả ̀ ảo tưởng hoặc đó do hieu lam. Krishnamurti: Nhưng, tat nhiên, vật đó van cứ là một hiện thự c mà tư tưởng nghı̃đen, và hiện thự c thı̀không có liên hệ gı̀với chân lý hay sự thật. David Bohm: Nhưng bây giờ, ta hãy thảo luận xa hơn ve“vật”, Chac ông thay, căn nguyên của từ tieng Anh “thing” vật cũng giong như từ tieng Đức “bedingen” nghıa ̃ là qui đinh, ̣ lập ra những đieu kiện đequi đinh, ̣ hay quyet đinh. ̣ Thự c vậy, ta phải đong ý rang vật thı̀ nhat thiet phải bi qui đi ̣ nh. ̣ Krishnamurti: Vật bi qui đi ̣ nh. Ha ̣ ̃y chap nhận đieu đó. David Bohm: Đây là điem mau chot. Hiện thự c duới bat kỳhınh ̀ thái nào đeu bị qui đinh. ̣ Vı̀vậy, ảo tưởng van là một hınh ̀ thái của hiện thự c bịqui đinh. ̣ Vı́dụ, máu người cóthecó một cau tạo khác bởi vı̀người ay không nam trong một trạng thái cân bang. Người ay bị xuyên tạc, người ay có thequá bị kıch ́ động, cho nên người ay mac kẹt trong ảo tưởng. Vı̀ vậy, mọi vật đeu bị qui đinh ̣ bởi những đieu kiện và vật đó cũng qui đinh mo ̣ ̣i vật khác. Krishnamurti: Vâng, hoàn toàn đúng. David Bohm: Mọi vật đeu tương tác tức là qui đinh ̣ lan nhau mà ta gọi là ảnh hưởng. Trong vật lý, đieu đó rat rõ, tat cả hành tinh đeu ảnh hưởng lan nhau, các nguyên tử ảnh hưởng nhau, vàtôi muon đenghị có lẽta nên xem tư tưởng và thức cùng thuộc vào toàn bộ cái vòng xıch́ ảnh hưởng này. Krishnamurti: Hoàn toàn chınh x ́ ác. David Bohm: Vậy là mọi vật đeu có theảnh hưởng thức và đen lượt thức phản ứng lại và ảnh hưởng lên hınh ̀ thecủa vật tự a như ta tạo tác đovật vậy. Và lúc đó, ông có thenói rang mọi vật này đeu là hiện thự c, rang tư tưởng do đó cũng là hiện thự c. Krishnamurti: Tư tưởng là hiện thự c. David Bohm: Và phan này của hiện thự c ảnh hưởng lên phan kia của hiện thự c. Krishnamurti: Cũng như nói, phan này của ảo tưởng ảnh hưởng lên phan kia của ảo tưởng. David Bohm: Vâng, nhưng bây giờ, ta phải can thận bởi vı̀ta nói có thứ hiện thự c không phải do con người, do nhân loại tạo tác. Nhưng hiện thự c đó van bị hạn che. Vũtrụ, chang hạn,như ta thay, cũng bị ảnh hưởng bởi chınh kinh ng ́ hiệm của ta, do đó bi ha ̣ ̣n che. Krishnamurti: Hoàn toàn đúng. David Bohm: Ta thay bat kỳ vật gı̀ đeu thay thông qua chınh ́ kinh nghiệm của ta, thông qua cái nen tảng tâm lý hay sự hieu biet của ta. Vı̀ vậy, hiện thự c đó không the nào độc lập hoàn toàn với con người. Krishnamurti: Không the nào. David Bohm: Nó có theđộc lập một cách tương đoi. Cội cây là một hiện thự c, một hiện thự c tương đoi độc lập nhưng thức tâm ta đứng ra trừu tượng hóa cội cây. Krishnamurti: Phải ông nói rang hiện thự c của con người là sản pham của ảnh hưởng và qui đinh? ̣ David Bohm: Vâng, ho tương tác động và phản ứng. Krishnamurti: Và tat cả mọi ảo tưởng của con người cũng đeu là sản pham của con người. David Bohm: Vâng, tat cả chúng đeu trộn lan nhau. Krishnamurti: Vậy, sự liên hệ, quan hệ của một con người toàn diện, sáng suot,hợp lý, lành mạnh,đoi với hiện thự c và chân lý là gı?̀ David Bohm: Vâng, ta phải xem xét mọi moi quan hệ đó, nhưng trước het có lẽta nên nhın ̀ vào van đechân lýhay sự thật. Tôi nghı̃hieu, nguon goc của từ ngữthường rat có lợi ıch. ́ Từ “true” - chân, thật trong La Tinh là “verus”, ”cái đang là, đang ton tại, đang có đó” Cũng như trong Anh ngữ“was” hay “were” hay Đức ngữ“wahr”. Trong tieng Anh, nghıa ̃ goc của từ “true” là chân thật (honest) và trung thự c (faithful), thang than; chac ông biet ta thường nói một đoạn dây thang (true) hay chiec máy chạy êm (true). Có câu chuyện tôi đãđọc nói vesợi tơ kéo thang, người ta dùng hınh tư ̀ ợng cái quay tơ với sợi tơ kéo thang. Krishnamurti: Hoàn toàn chınh x ́ ác. David Bohm: Và bây giờ, ta có thenói tư tưởng của ta hay thức của ta trung thự c với cái đang là, neu nó hoạt động thang thớm, neu con người sáng suot và lành mạnh. Còn không thı̀tư tưởng ta không chân thật, nó ảo. Cái ảo của thức không phải chı̉là do thông tin sai lạc mà do thức vận hành không thang thớm, do nó vặn vẹo, không thật thà, quanh co. Krishnamurti: Vậy là ông cho rang, bao lâu con người sáng suot, lành mạnh,toàn diện và hợp lý, sợi tơ của anh ta luôn luôn thang thớm. David Bohm: Vâng, thức anh ta chạy trên một sợi chı̉thang. Do đó, hiện thự c của anh ta... Krishnamurti: Khác với hiện thự c của một người có cái tâm như sợi chı khu ̉ ́c khuỷu, quanh co,bat hợp lý, than kinh bệnh hoạn. David Bohm: Het sức khác. Có lẽngười sau này thậm chı́ mat trı.́ Chac ông thay với người mat trı, ́ họ hoàn toàn khác, thậm chı́không the thay cùng một hiện thự c. Krishnamurti: Và người sáng suot, lành mạnh,toàn diện, moi quan hệ của họ với chân lý là gı?̀ David Bohm: Neu ông chap nhận nghıa ̃ của từ, neu ông bảo rang sự thật hay chân lý là cái đang là, cũng như chân thật hay ngay thang với cái đang là, bây giờ,ông phải nói rang người ay là tat cả mọi thứ ay. Krishnamurti: Vậy là ông bảo rang người sáng suot, toàn diện là chân lý à? David Bohm: Người ay là sự thật,vâng. Krishnamurti: Người như thelà chân lý. Ong ta có thenghı̃một vài đieu thuộc thegiới hiện thự c, nhưng ông ta là chân lý. Ong ay không the tư tưởng một cách phi lý. David Bohm: Y tôi không hoàn toàn nói the, tôi cho rang ông ay có the phạm sai lam. Krishnamurti: Tat nhiên. David Bohm: Nhưng ông ay không khăng khăng song trong sai lam. Nói cách khác, có người phạm phải sai lam, nhận ra và thay đoi. Krishnamurti: Vâng, hoàn toàn chınh x ́ ác. David Bohm: Và cũng có người mac phải sai lam, tâm trı́ không thang thớm, do đó,tiep tục sai lam. Nhưng ta nên trở lại van đe: phải chăng chân lý vượt ngoài tam bat kỳ con người đặc biệt nào; phải chăng chân lý bao gom cả những con người khác cũng như bao gom cả Thiên Nhiên? Krishnamurti: Chân lý hay sự thật bao gom tat cả. David Bohm: Vâng, vậy chân lý là một. Nhưng nhieu vật khác biet trong thegiới hiện thự c. Mọi vật đeu bị qui đinh, ̣ toàn cả thegiới hiện thự c đeu bị qui đinh. ̣ Nhưng rõ ràng, tự thân chân lý không thebị qui đinh ha ̣ y tùy thuộc vào vật. Krishnamurti: Vậy thı, ̀ người, von là chân lý ay quan hệ với hiện thự c ra sao? David Bohm: Ong ay thay het muôn vật, và vı̀thay het, ông ay hieu het hiện thự c. Từ “hieu het” có nghıa la ̃ ̀ nam đượ c het. Krishnamurti: Người ay không phân cách với hiện thự c. Người ay nói, “Tôi hieu, tôi nam, tôi thay hiện thự c.” David Bohm: Vâng, tat cả là một thegiới hiện thự c, chınh ́ người ay và muôn vật. Nhưng trong hiện thự c, vật von bị qui đinh, ̣ và người ay thau hieu sự qui đinh. ̣ Krishnamurti: Và bởi vı̀người ay thau hieu sự qui đinh ̣ nên thoát khỏi sự qui đinh. ̣ David Bohm: Vậy là dường như rõ roi, tat cả mọi kien thức của ta dự a trên tư tưởng thự c sự đeu thuộc thegiới duy nhat bị qui đinh ̣ của hiện thự c. Krishnamurti: Bây giờ, một câu hỏi khác. Giả sử tôi là một học giả, đau óc tôi đay nghẹt những kien thức bị qui đinh ̣ và qui đinh, ̣ vậy làm sao tôi thau hieu đượ c chân lý, trong ý nghıa la ̃ ̀ nam bat het. David Bohm: Tôi nghı lã ̀ ông không the hieu đượ c chân lý. Krishnamurti: Vı́dụ tôi đãnghiên cứu, học hỏi suot đời tôi, tôi đã tận tụy suot đời tôi cho kien thức, tức là hiện thự c. David Bohm: Vâng, và cho cả một hiện thự c vı đa ̃ ̣i hơn. Krishnamurti: Và giả sử, ông đột ngột đen và nói, “Chân lý ở nơi khác, không phải ở đó đâu.” Tôi chap nhận ông vı̀ông chı̉chân lý cho tôi và vı the ̀ tôi nói, “Xin hãy giúp tôi đi từ đây đen đó” David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Bởi vı̀một khi tôi đen đó, tôi mới hieu. Còn tôi cứ ở đây, cái hieu của tôi luôn luôn manh mún vụn vặt. David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Vı̀the, kien thức nói với tôi, “Đây là hiện thự c, không phải là chân lý”. Giả sử ông đột nhiên đen và nói, “Không, không phải đâu”. Và tôi yêu cau, “Xin hãy vui lòng nói cho tôi biet cách nào đeđi từ đây đen đó”. David Bohm: Ta vừa nói, ta không the đi. Krishnamurti: Tôi xin nói ngan gọn. Tôi phải làm gı?̀ David Bohm: Tôi nghı̃tôi phải thay rang toàn bộ cau trúc của kien thức chac chan là sai lam bởi vı hie ̀ ̣̂n thự c của tôi bi x̣ uyên tạc, bóp méo. Krishnamurti: Phải ông nói rang nội dung của thức tâm, consciousness, tôi là kien thức? David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Làm sao tôi trúc sạch trong không thức đó mà van giữ nguyên những kien thức không bị xuyên tạc - Khác đi tôi không the hoạt động - và đạt tới một trạng thái, hoặc bat cứ là gı̀gı, ̀ sẽthau hieu hiện thự c. Tôi không biet có trınh ba ̀ ̀y rõ van đe chưa. David Bohm: Rõ roi. Krishnamurti: Đieu tôi muon hỏi là: Cái thức tâm nhân loại của chınh t ́ ôi là nội dung của chınh no ́ ́, tức là kien thức; thức là một khoi ket tập hon độn những kien thức phi lý và một vài kien thức chınh ́ xác hợp lý - Thức tâm đó có the thau hieu hay tự nó mang lại chân lý không? David Bohm: Không, nó không the. Krishnamurti: Vı̀the, liệu kien thức này có theđi đen chân lý đó chứ? Nó không the. Vậy thı sao? ̀ David Bohm: Có thetri giác sự sai lam nam trong thức này. Thức này sai lam, trong ý nghıa ̃ là nó hoạt động không thang thớm, chạy không êm. Bởi vı̀ nội dung hon loạn nên thức chạy, hoạt động không êm. Krishnamurti: Nó mâu thuan. David Bohm: Nó làm cho sự vật hon độn roi tung lên. Krishnamurti: không phải nó làm cho hon độn sự vật mà chınh ́ nó là sự hon độn. David Bohm: Thức là một sự hon độn, vâng,theo như cách nó hoạt động. Một trong những điem chınh ́ yeu của sự hon độn là khi thức xem xét lại chınh ́ mınh, ̀ sự xem xét mang tınh ́ hon độn ay tự a như có một gương soi, và thức tự nhın ̀ nó qua gương soi và gương soi phản chieu thức không phải là thức mà là một hiện thự c độc lập. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Do đó, hành động mà thức làm là sai lạc, bởi vı̀thức đang nolự c cải thiện các hiện thự c có vẻ như độc lập ay, màtrong thự c te, việc làm ay đã là một sự hon độn. Tôi muon đặt van đetheo cách này : Toàn bộ thức là một công cụ, một phương tiện đượ c noi ket vào một năng lượng thâm sâu. Và bao lâu thức còn noi ket theo kieu cách ay, nó còn duy trı̀cái tınh ̀ trạng luôn hành động sai lam. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Do đó, vı̀thay rang thức này tự xem một cách sai lam rang nó độc lập với tư tưởng, nên việc can yeu là bang cách nào đó, phải cat đứt sự noi ket giữa thức và năng lượng. Trọn vẹn phải bị cat, bị ngat noi ket, sao cho thức van còn đó mà không có năng lượng. Krishnamurti: Y ông muon nói, đừng nuôi dưỡng thức nữa. Thức của tôi là một sự hon độn, nó hon loạn đảo điên, mâu thuan và v.v... Và chınh ́ tınh ̀ trạng mâu thuan, thức, hon độn đó của thức cung cap năng lượng cho thức. David Bohm: Tôi có thenói năng lượng thự c ra không đen từ thức, nhưng bao lâu năng lượng còn đen thı̀thức còn tiep tục duy trı̀sự hon độn. Krishnamurti: Vậy năng lượng đen từ đâu? David Bohm: Ta có thenói, có lẽnó đen từ một nguon nào đó sâu xa. Krishnamurti: Neu năng lượng đen từ một chothâm sâu nào đó, thethı̀ta bước vào lınh ̃ vự c của than thánh và tác pham bên ngoài và v.v... David Bohm: Không, tôi không nói năng lượng đen từ tác nhân bên ngoài. Tôi muon nói nó đen từ tôi. Krishnamurti: Vậy cái “tôi” là thức này, phải không? David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Vậy chınh ́ nội dung tự tạo năng lượng. Phải ông muon nói the không? David Bohm: Vâng có ý đó. Nhưng cho khó hieu là hınh ̀ như nội dung này không thetự tạo năng lượng. Mà đieu ta nói là nội dung có the tự tạo năng lượng. Krishnamurti: Quả thật, nội dung tự tạo năng lượng. Hãy nhın ̀ xem này, tôi đang song trong sự mâu thuan và chınh ́ sự mâu thuan đó cho tôi sức song. Tôi có những dục vọng đoi nghich. ̣ Khi tôi có những dục vọng trái ngượ c, tôi có năng lượng, tôi có chien đau. Cho nên, dục vọng đó tạo ra năng lượng, chứ không phải Thượng Đehay tác nhân sâu xa nào - van là dục vọng thôi. Đây là thủ đoạn lừa gạt mà rat nhieu người đã thủ dien. Họ bảo rang có một tác nhân bên ngoài, hay một năng lượng thâm sâu- nhưng như theta lại trở lui vào lãnh vự c cũ. Nhưng tôi nhận chân rang năng lượng của mâu thuan, năng lượng của dục vọng, của ý chı, ́ của săn đuoi, của khoái lạc - tat cả đeu là nội dung của thức - tức làthức - đang tự tạo năng lượng cho nó. Hiện thự c làthe; hiện thự c đang tự tạo năng lượng. Tôi có thenói, “tôi thay năng lượng của mınh̀ từ cho thâm sâu” - nhưng đó van còn là hiện thự c. David Bohm: Vâng, giả sử ta chap nhận đieu đó, nhưng van đelà thay sự thật của đieu ay... Krishnamurti:... Đó là chotôi muon đecập. Năng lượng này có khác với năng lượng của chân lý? David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Khác. David Bohm: Nhưng ta hãy thử trınh ̀ bày thenày : Hiện thự c có the có nhieu mức độ năng lượng. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Nhưng một bộ phận năng lượng đã đi ra ngoài con đường trung thự c thang thớm. Như não bộ đem năng lượng nuôi nang tat cả những tien trınh ̀ tư tưởng. Bay giờ, neu cách nào đó, não không đem năng lượng nuôi nang tien trınh ̀ tư tưởng von hon loạn đảo điên nữa, lúc đó sự việc có the trở nên trung thự c ngay thang hơn. Krishnamurti: Đúng theđay. Neu năng lượng này vận hành theo đường thang thı̀ đó là hiện thự c không mâu thuan. Đó là một năng lượng bat tận bởi vı̀nó không va chạm, ma sát. Giờ đây năng lượng đó có khác với năng lượng của chân lý? David Bohm: Vâng, chúng khác nhau, và như có lan ta đãthảo luận, phải có một nguon cội thâm sâu chung. Krishnamurti: Tôi không chac. Ong gợi ý rang cả hai năng lượng phát xuat từ một nguon duy nhat. David Bohm: Đó là đieu tôi gợi ý. Nhưng bây giờ chı̉có năng lượng của chân lý mới hieu đượ c hiện thự c và.... Krishnamurti:....Không có việc ngượ c lại. David Bohm: Không, nhưng dường như có sự noi ket, trong ý nghıã là chân lý thau hieu hiện thự c thı̀ hiện thự c đi thang đường, trở nên trung thự c chân chınh, vı ́ v̀ ậy, dường như là có sự noi ket một chieu. Krishnamurti: Đúng đay, noi ket một chieu - chân lý yêu hiện thự c, hiện thự c không yêu chân lý. David Bohm: Nhưng một khi sự noi ket đãđượ c thự c hiện, lúc đó, hiện thự c vận hành trung thự c ngay thang và không gây hoang phı na ́ ̆ng lượng và không tạo hon loạn đảo điên. Krishnamurti: Thien xuat hiện ở đó. Thông thường, người ta cho thien là đi từ đây đen đó kèm theo tu tập v.v... Di chuyen từ cái này đen cái kia. David Bohm: Di chuyen từ hiện thự c đen hiện thự c. Krishnamurti: Đúng đay. Thien là thật sự thay cái đang là, what is. Nhưng thông thường, thien đượ c xem như động thái di chuyen từ hiện thự c đen hiện thự c. CHƯƠNG HAI TUỆ GIÁC VÀ CHÂN LÝ - HỐ THẲM GIỮA HIỆN THỰC VÀ CHÂN LÝ K rishnamurti: Tôi quan tâm đen việc thử khám phá liệu có một hành động không phải là một tien trınh ̀ của tư tưởng, một hành động của chân lý - neu tôi có thenói như vậy - tuệ giác đứng ra hành động tức khac. Tôi muon thâm nhập tra xét van đe đó. David Bohm: Có lẽcái hành động đứng ra hành động tức khac ay là do thay cái sai lam. Krishnamurti: Vâng. Khó mà cho vı́ dụ. Tôi có tuệ giác vesự kiện rang người đời tin vào Thượng Đe - Tôi lay đieu đó làm vı du ́ ̣. David Bohm: Vậy, thự c chat của tuệ giác của ông là gı?̀ Krishnamurti: Tuệ giác chieu soi vào sự kiện rang Thượng đelà do họ dự phóng. David Bohm: Vâng, và vı the ̀ là ảo. Krishnamurti: Tôi có tuệ giác. Neu tôi tin vào Thượng Đe, tin tưởng ay rơi rụng tức thı. ̀ Cho nên, do không còn là một tien trınh̀ tư tưởng nữa mà tuệ giác chieu soi vào chân lý. David Bohm: hay chieu soi vào cái ảo, sự mê lam. Krishnamurti: Hoặc chieu soi vào sự mêlam, và hành động đó đã hoàn tat thự c hiện xong và qua đi. Tôi không biet tôi có truyen đạt rõ chưa: hành động đó là toàn vẹn, không có hoi tiec, không có lợi lạc cá nhân không có cảm xúc. Đó là một hành động hoàn toàn Trong khi đó hành động xuat phát từ tư tưởng, từ sự tra xét bang phân tıch ́ xem có Thượng Đe hay không có Thượng Đe, luôn luôn bat toàn, khiem khuyet. David Bohm: Vâng, tôi hieu đieu đó. Có một hành động khác tức là việc ông sử dụng từ ngữ đetrınh ̀ bày tuệ giác, vı́dụ , ông nói chuyện trước công chúng Hành động đó hoàn toàn hay bat toàn? Vı́dụ, ông đã khám phá Thượng Đe. Nhieu người khác van gọi đó là một sự kiện, cho nên... Krishnamurti: Nhưng ông ay nói từ tuệ giác. David Bohm: Ong ay nói từ tuệ giác, nhưng đong thời cũng khởi động một tien trınh thơ ̀ ̀i gian. Krishnamurti: Vâng, đe truyen đạt một đieu gı.̀ David Bohm: Đethay đoi sự vật. Bây giờ ta hãy làm rõ. Hành động khởi đi từ tuệ giác nhưng đe truyen đạt chân lý. Krishnamurti: Vâng, nhưng hành động đó luôn luôn khởi đi từ tuệ giác David Bohm: Và đe làm việc đó, ông phải to chức Krishnamurti: Đương nhiên là phải tư tưởng hợp lý, và v.v. và hành động từ tư tưởng hợp lý khác với hành động từ tuệ giác. David Bohm: Vậy đâu là sự khác biệt khi tuệ giác đượ c truyen đạt thông qua tư tưởng hợp lý? Một lan nữa, trở lại tuệ giác của ông ve Thượng Đe, ông phải truyen đạt tuệ giác đó cho người khác, ông phải long ghép tuệ giác đó vào một hınh thư ̀ ́c hợp lý. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Và do đó, không phải là ông van truyen đạt tuệ giác ay sao? Ong phải tım ̀ phương cách hợp lý đetruyen đạt tuệ giác. Mà làm thethı̀chân lý van đang đượ c truyen đạt dưới hınh ̀ thức này. Và đay rõ ràng là tư tưởng. Krishnamurti: Không, khi truyen đạt tuệ giác đó cho người khác trên bınh ̀ diện ngôn từ, hành động của ông ay von bat toàn, ngoại trừ việc ông ay có tuệ giác. David Bohm: Đúng the. Vậy là ông van phải truyen đạt đieu gı̀đó sẽ cho người khác tuệ giác Krishnamurti: Ong có the cho tuệ giác sao? David Bohm: Không phải the, nhưng bat cứ ông truyen đạt đieu gı̀ đó hành động mà không can đượ c lý giải hay mô tả chi tiet thêm nữa. Krishnamurti: Vâng. Hành động đó chı̉dien ra khi tự ông đãbuông bỏ việc tin tưởng vào Thượng đe. David Bohm: Nhưng không có hành động nào đảm bảo hành động đó sẽ dien ra. Krishnamurti: Không tat nhiên là không. David Bohm: Việc đó tùy vào người kia, liệu anh ta có san sàng đe lang nghe không? Krishnamurti: Do đó, ta đi đen điem này: Có chăng một động thái tư tưởng phi ngôn từ? Phải chăng chınh ́ động thái này truyen đạt tuệ giác? David Bohm: Tôi cho rang có một thứ động thái tư tưởng đứng ra truyen đạt tuệ giác. Tuệ giác von vôngôn từ nhưng tự thân tư tưởng thı̀ không vôngôn. Có thứ tư tưởng bị khong chebởi ngôn từ và có thứ tư tưởng khác mà trật tự của nó đượ c xác đinh, ̣ không phải bởi ngôn từ mà bởi tuệ giác. Krishnamurti: Tuệ giác có phải là sản pham của tư tưởng. David Bohm: Không phải, nhưng tuệ giác hoạt động thông qua tư tưởng Tuệ giác không bao giờ là sản pham của tư tưởng. Krishnamurti: Hien nhiên là không phải. David Bohm: Nhưng tuệ giác có thelàm việc thông qua tư tưởng. Tôi muon nói thứ tư tưởng mà thông qua đó tuệ giác làm việc có một tánh chat hoàn toàn khác với tư tưởng khác. Tôi muon phân biệt hai loại tư tưởng đó. Có lan ông cho vı́dụ cái trong nó kêu vang do sự trong không bên trong. Theo ý đó tôi cho rang hành động bên ngoài tương tự như hành động của tư tưởng. Đúng chứ? Krishnamurti: Vâng, đúng theđay. vậy bây giờ, tuệ giác xuat hiện cách nào? Bởi vı̀ neu tuệ giác không phải là sản pham của tư tưởng, niệm tưởng không phải là tien trınh ̀ của một hệ thong tư tưởng và v.v., vậy tuệ giác này phát sinh như the nào? David Bohm: Y ông nói chưa rõ. Krishnamurti: Bang cách nào tôi cótuệ giác rang Thượng Đelà một dự phóng của chınh ́ những dục vọng, hınh ̀ ảnh, v v. của ta? Tôi thay sự mêlam, hư ảo của việc đó hay sự thật của đieu đó- cái thay đó dien ra cách nào? David Bohm: Tôi nghı̃ông không muon nghe một sự môtả veviệc đó. Krishnamurti: Bên trong tôi cảm nhận rang tư tưởng không the thâm nhập vào lãnh vự c mà ở đó tuệ giác, chân lý đang ton tại, tuy tư tưởng có thehoạt động bat kỳ nơi nào khác. Nhưng chân lý, lãnh vự c đó, có the hoạt động thông qua tư tưởng. David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Nhưng tư tưởng niệm tưởng không thebước vào lãnh đia đo ̣ ́. David Bohm: Đieu đó, hınh ̀ như rõroi. Ta nói rang tư tưởng là ứng đáp của ký ức. Dường như rõràng rang tư tưởng không bị qui đinh ̣ và giải thoát. Krishnamurti: Tôi muon đi sâu vào van đenày, neu có the: Tuệ giác xảy ra cách nào? Neu nó không phải là một tien trınh ̀ tư tưởng, vậy thı,̀ tánh chat của tâm trı́hay tánh chat của động thái quan sát mà ở đó tư tưởng không thexen vào, ay là gı? ̀ và bởi vı̀tư tưởng hay niệm không thexen vào nên ông mới có tuệ giác. Chúng ta đãnói, tuệ giác von hoàn toàn. tuệ giác không bị vỡ vụn manh mún như tư tưởng. Do đó, tư tưởng không mang lại tuệ giác. David Bohm: Tư tưởng có thetruyen đạt tuệ giác. Hay chınh ́ xác, tư tưởng có thetruyen đạt dữliệu hay thông tin dan đưa ông đen tuệ giác. Vı́dụ, người ta thuyet giảng vetôn giáo, và v. v..., nhưng rot lại, tuệ giác tùy thuộc vào vật von không phải là tư tưởng. Krishnamurti: Vậy thı̀tuệ giác xuat hiện cách nào? Phải chăng là dứt tưởng, dứt niệm. David Bohm: Tuệ giác có the đượ c xem như là dứt tưởng, dứt niệm. Krishnamurti: Tư tưởng tự thay ra rang có lãnh vự c nó không the bước vào đượ c. Tức là, người-tư-tưởng là tư tưởng, là người-quan-sát, là người-kinh-nghiệm, v.v.. và tự thân tư tưởng nhận ra rang, nó chı̉có the hoạt động trong một lãnh vự c nào đó. David Bohm: Không phải tự thân việc nhận ra đó can tuệ giác sao? Trước khi tư tưởng nhận ra đieu đó phải có tuệ giác. Krishnamurti: Đúng the đay. Phải chăng tư tưởng nhận ra rang phải có tuệ giác. David Bohm: Tôi không biet, nhưng tôi xin nói rang phải có tuệ giác soi chieu vào bản chat của tư tưởng trước khi tư tưởng nhận ra bat cứ đieu gı. ̀ Bởi vı, ̀ dường như theo tôi, tự thân tư tưởng không thenhận ra bat cứ đieu gı thuo ̀ ̣̂c loại này. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Nhưng ta đã nói, cách nào đó, chân lý có the hoạt động trong tư tưởng, trong hiện thự c. Krishnamurti: Chân lý có thehoạt động trong thegiới hiện thự c. vậy bây giờ, tâm trı́ta thay chân lý cách nào? Phải chăng đó là một tien trınh? ̀ David Bohm: Ong hỏi liệu phải chăng có một tien trınh ̀ thay. Không có tien trınh, ne ̀ u có, đó là thời gian. Krishnamurti: Đúng đay. David Bohm: Ta hãy xem xét đieu này, rang có tuệ giác soi chieu vào bản chat của tư tưởng, rang người quan sát là vật-đượ c-quan-sát và v.v... Krishnamurti: Đieu đó rõ roi. David Bohm: Giờ đây, tư tưởng phải chap nhận tuệ giác đó, gın ̀ giữ nó, thıch ư ́ ́ng với nó. Krishnamurti: Hoặc tuệ giác đay sức song, vô cùng mạnh mẽđen độ buộc tư tưởng phải hoạt động. David Bohm: Tot, vậy là có sự bat buộc hoạt động. Krishnamurti: Vâng, sự bat buộc. David Bohm: Nhưng chac ông thay, nói chung, tuệ giác không có sức mạnh đó. Vı̀themột cách gián tiep nào đó, tư tưởng đãthải bỏ tuệ giác, người ta thay sự việc có vẻ là như vậy. Krishnamurti: Phan đông người đời đeu có tuệ giác, nhưng vı̀thói quen quá mạnh nên họ đã thải bỏ tuệ giác. David Bohm: Tôi muon đi đen ngọn nguon của van đeđethay liệu ta có the phá hủy sự loại bỏ đó không. Krishnamurti: Hãy phá hủy sự loại bỏ, hãy phá hủy tập quán, thói quen, sự qui đinh ̣ tù ngục đãngăn chặn tuệ giác. Tuy rang ta có thecó tuệ giác, nhưng vı̀sự qui đinh ̣ tù ngục quá mãnh liệt, nên ông đãloại bỏ tuệ giác. Sự the này đang dien ra. David Bohm: Tôi đã tım ̀ hieu nghıa ̃ của từ “thói quen” hay “tập quán”: “một trı́ não ở trong thebị qui đinḥ ”, hınh ̀ như nghıa ̃ này thật chınh ́ xác. Trı́ não bị qui đinh ̣ theo một đường loi cođinh ̣ nào đó sẽ kháng cự lại mọi thay đoi. Vậy là ta van bị kẹt cứng trong cùng một van đe, ta làm cách nào đe phá vở “cái the bi qui đi ̣ nḥ ” đó? Krishnamurti: Tôi nghı̃ông không thephá vỡnó đượ c đâu, tôi nghı̃ tư tưởng không the phá vỡ nó đượ c đâu. David Bohm: Ta can có cái tuệ giác dũng mãnh đó đedứt khoát phá tan cái the bi qui đi ̣ nh đo ̣ ́. Krishnamurti: Vậy, tóm lại: Ta có tuệ giác chieu soi vào chân lý và hiện thự c. Trı́não bị qui đinh ̣ cách nào đó, qui đinh ̣ ay đãhınh ̀ thành những thói quen trong the giới hiện thự c và nó song trong đó. David Bohm: Rat kiên co. Krishnamurti: Bây giờ, giả dụ, ông xuat hiện và chı̉ra sự kiên cođó. Tôi thoáng hieu đieu ông nói không phải suy nghı̃hay tư tưởng mà tôi thay. David Bohm: Chı tr ̉ ong một thoáng thôi. Krishnamurti: Trong một thoáng. Nhưng sự qui đinh ̣ này quá mạnh, tôi loại bỏ thoáng hieu ay đi. David Bohm: Tôi không co ý Ioại bỏ; việc đó tự động dien ra. Krishnamurti: Việc đó dien ra bởi ông đãtạo cơ hội cho nó dien ra. Nhưng trước het, liệu cái thoáng hieu đó có đủ mạnh đeđánh tan sự qui đinḥ ay không? Neu cái hieu đó không đủ mạnh thı̀sự qui đinh ̣ van tiep tục ton tại. Sự qui đinh ̣ này có theđượ c đánh tan hay cham dứt không? Chac ông thay, tôi phải có tuệ giác soi chieu vào cái tâm thái bị qui đinh, ne ̣ u không, tôi không the cham dứt nó đượ c. David Bohm: Ta có thenhın ̀ sự việc theo cách này không: Qui đinḥ là một hiện thự c, một hiện thự c cự c kỳ kiên co, là cái nen tảng đứng trên đó ta suy nghı, tư tư ̃ ởng. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Như ta đãnói trong cuộc đoi thoại trước, sự qui đinḥ còn mang tınh ́ thự c tại. Cái hiện thự c thông thường không chı̉là những đieu ta nghı̃tưởng mà nó còn khớp với thự c tại ở một phạm vi nào đó sự kiện thự c Thự c tại chong đỡ cho hiện thự c của nó. Nhưng hãy thay trước het dường như sự qui đinh ̣ này kiên conhư bat kỳ hiện thự c nào khác neu không muon nói là kiên co hơn. Krishnamurti: Kiên nhieu hơn co. Vậy, sự qui đinh ̣ đó có theđượ c phá hủy không, nó có the cham dứt thông qua động thái tư tưởng không? David Bohm: Không the. bởi vı tư tư ̀ ởng chınh la ́ ̀ sự qui đinh. ̣ Krishnamurti: Vậy là tư tưởng không thephá hủy sự qui đinh. ̣ Vậy cái gı se ̀ ̃ đứng ra làm việc đó? David Bohm: Ta lại trở lui. Ta thay chı cỏ ́ chân lý, chı cỏ ́ tuệ giác. Krishnamurti: Tôi nghı̃có đieu gı̀đó dien ra. Tôi thay tôi bịqui đinḥ vàtôi tự phân cách với qui điṇ h, tôi khác với sự qui đinh. ̣ Và ông đen và nói, “Không, không phải như theđâu, người quan sát là vật đượ c quan sát”. Neu tôi có thethay, hoặc có tuệ giác rang người quan sát là vật đượ c quan sát, lúc đó, sự qui đinh ba ̣ t đau tan rã. David Bohm: Bởi vı no ̀ ́ không còn kiên co nữa. Krishnamurti: Giác tri sự thật đó là cham dứt qui đinh. ̣ Sự thật là khi nhận ra rang người quan sát là vật đượ c quan sát. Bay giờ, trong việc nhận ra đó, tức là sự thật, qui đinh ̣ bien mat.. Sự qui đinh ̣ bien mat cách nào? Can phải có cái gı̀đó đecho toàn bộ cau trúc qui đinh ̣ ay sụp đo? David Bohm: Tuệ giác chieu soi vào sự sai lam hư ảo ay. Krishnamurti: Nhưng tôi có thecó tuệ giác chieu soi vào cái ảo, cái sai, tuy nhiên, tôi van tiep tục đi theo con đường đó, chap nhận cái ảo và song trong ảo. David Bohm: Vâng. Krishnamurti: Tôi không biet tôi có thetruyen đạt đieu này không. Tôi muon đưa đieu này vào hành động song của tôi. Tôi đãchap nhận hiện thự c như là sự thật., tôi song trong đó -những Thượng Đe, những tập quán, tat cả mọi sự vật của tôi tôi song trong đó. Thınh ̀ lınh ̀ ông đen và nói, “Hãy nhın ̀ này, chân lý khác với hiện thự c”, và ông giải thıch ́ đieu đó với tôi. Vậy bang cách nào tôi sẽvứt bỏ cái gánh nặng khủng khiep ay hay phá hủy cái tâm thái bị qui đinh ̣ khủng khiep ay? Đephá hủy sự qui đinh ̣ đó, tôi can năng lượng. Phải chăng năng lượng ay đen khi tôi thay, “người quan-sát là vật-đượ c quan-sát”? Như ta đãnói, một cách hợp lýtôi thay rang đieu quan trọng là sự qui đinh ̣ này phải sụp đo, tôi thay sự can thiet của việc đó, tôi thay sự qui đinh ̣ vận hành ra sao: nó gây chia rẽ, xung đột, và mọi hậu quả từ đó. Giờ đây, khi tôi nhận chân rang, người quan sát là vật đượ c quan...sát, một thứ năng lượng hoàn toàn khác xuat hiện. Đó là tat cả những gı t̀ ôi muon đe cập. David Bohm: Vâng, đó không phải là năng lượng của hiện thự c. Tôi thay đieu đó rõhơn khi tôi nói, “Người tư tưởng làtư tưởng”, thự c sự là cũng cùng một vật. Krishnamurti: Vâng, người tư tưởng là tư tưởng. Bây giờ, phải chăng năng lượng đó khác với năng lượng của qui đinh ̣ và khác với hoạt động của qui đinh ̣ và hiện thự c? Phải chăng năng lượng đó chınh́ là sự giác ngộ chân lý? thenên nó mang một tánh chat năng lượng hoàn toàn khác. David Bohm: Hıǹ h như đó là tánh chat giải thoát chứ không phải bị trói buộc bởi qui đinh. ̣ Krishnamurti: Vâng. Bây giờ tôi muon đưa tôi đi vào thự c tien hơn. Tôi thay toàn bộ vụ việc ông đãmôtả cho tôi. Tôi đãđạt đượ c một trı́ não khá tot, tôi có thelập luận, lý giải, v.v..., nhưng cái tánh chat năng lượng ay van không xuat hiện. Mà ông thı̀muon tôi có tánh chat ay vı̀ lòng từ ái, vı̀trı́tuệ. vı̀ sự giác ngộ chân lý của ông. Ong nói, “Xin hãy thay đieu đó”. Tôi không thethay vı̀tôi đang mãi song trong thegiới hiện thự c. Còn ông thı̀đang song trong thegiới chân lý vàtôi thı̀không thekhông có moi liên hệ nào giữa ông và tôi. Tôi chap nhận lời nói của ông, tôi thay những lý lẽ sáng Suot, tôi thay cái logıc ́ của đieu đó, tôi thay cả thự c tại, nhưng tôi van không thephá vỡ sự qui đinh ̣ ay. Ong sẽ giúp tôi cách nào tôi đan đo khi dùng từ này ông có thegiúp tôi cách nào đephá vỡ sự qui đinh ̣ ay? Đó là nhiệm vụ của ông bởi vı̀ông thay chân lý và tôi thı̀không. Ong nói, “Hãy vı̀Thượng Đemà thay đieu này đi”, Ong sẽgiúp tôi cách nào đây? Bang lời nói, bang ngôn từ ư? Bay giờ, ta lại đi vào một lãnh vự c von rat quen thuộc với ta. Sự qui đinh ̣ ay thự c sự van tiep tục, ông hieu chứ? Vậy ta phải làm gı? ̀ Ong sẽlàm gı̀cho tôi khi tôi từ choi thay đieu đang sờ sờ ra đó? Và ông vạch rõrang bao lâu ta còn song trong cái thegiới hiện thự c này thı̀còn mang tội giet người, còn chet chóc tat cả đeu tiep tục dien ra trong thegiới đó Trong thegiới đó không có giải đáp cho bat kỳ van đenào của ta. Ong sẽtruyen đạt đieu ay cho tôi cách nào đây? Tôi muon khám phá một cách mãnh liệt, tôi muon thoát khỏi đó. David Bohm: Chı̉có thetruyen đạt lòng nhiệt thành. Còn tat cả các yeu to truyen đạt khác chúng ta đã thảo luận roi. Krishnamurti: Chac ông thay, đieu ông nói nam ngoài mọi hệ thong, mọi phương pháp. Bởi vı̀ các yeu totruyen đạt khác đeu bị qui đinh. ̣ Ong nói đieu gı̀đó hoàn toàn mới, bat ngờ khien tôi không có thời gian đâu đesuy nghı. ̃ Ong thınh ̀ lıǹ h đen với đay ap những quà tặng và tôi không còn biet tiep rước ông cách nào nữa. Đây quả là một van đethự c sự cho các nhà tiên tri, cho mọi ... David Bohm: Dường như không người nào đã thành công trong đó. Krishnamurti: Không người nào đãthành công. Chınh ́ giáo dục đã kiên co cam giữ chúng ta trong the giới hiện thự c. David Bohm: Mọi người đeu mong đợi một loi đi vạch san trong the giới hiện thự c. Krishnamurti: Ong nói vemột thứ năng lượng hoàn toàn khác với năng lượng của hiện thự c. Và ông cũng nói rang năng lượng đó sẽxóa sạch toàn bộ hiện thự c này, tuy nhiên nó van sẽ sử dụng hiện thự c này. David Bohm: Vâng, nó sẽ hoạt động thông qua hiện thự c. Krishnamurti: Tat cả chı̉ là ngôn từ đoi với tôi, bởi vı̀ xãhội, giáo dục, kinh te, cha mẹ, tat cả đeu đang ở đây, trong hiện thự c. Tat cả các nhà khoa học đeu làm việc ở đây, tat cả các giáo sư, các nhà kinh te, mọi người đeu song ở đây, trong thegiới hiện thự c. Mà ông thı̀ bảo rang, “Hãy nhın đi” ̀ , và tôi thı từ ̀ choi nhın. ̀ David Bohm: Không phải do ta từ choi nhın, co ̀ ́ lẽ do ta không biet. Krishnamurti: Vậy trong việc thảo lụận van đenày, có chăng một động thái tư tưởng không nam trong the giới hiện thự c? David Bohm: Ta có thehỏi liệu có thứ tư tưởng nào như thekhông thứ tư tưởng von làứng đáp của tieng trong vang lên từ sự trong không bên trong. Krishnamurti: Đó là một so sánh khá chınh́ xác, Bởi vı̀ nó trong không, nên nó ngân vang. David Bohm: Một vật chat ngân vang do trong không. Krishnamurti: Vật chat ngân vang. Khoan -vậy chân lý là trong không chứ? David Bohm: Hiện thự c là vật gı̀đó, có lẽmọi vật. Chân lý là không có vật nào cả. Do đó, mới có từ ngữ mang ý nghıa ̃ thâm sâu là “không”. Vậy chân lý có tınh kho ́ ̂ng-vật. Krishnamurti: Vâng, chân lý là không vật. David Bohm: Bởi vı̀chân lý không phải là hiện thự c nên nó mới là không-vật, không một vật. Krishnamurti: Do đó, mới trong không. Song trong không - có lan ông đã mô tả từ này roi phải không? David Bohm: Đó là từ “nhàn” (leisure) nhàn nghıa ̃ goc của nó là “trong không”. Từ nguyên tieng Anh của “trong không -empty”, là thư nhàn (leisure), là không bi chie ̣ m cứ, không bi ba ̣ ̣̂n rộn. Krishnamurti: Vậy, ông nói với tôi, “Trı́não ông phải không bị bận rộn, không bi chie ̣ m cứ”. Nó phải không bi chie ̣ m cứ bởi hiện thự c. David Bohm: Vâng, nói the là rõ đay. Krishnamurti: Vı̀vậy, trı́não phải trong không, trong đó phải không có bat cứ vật gı̀do hiện thự c, do tư tưởng ket tập đưa vào không một vật.. “Không”- có nghıa la ̃ ̀ như the. David Bohm: Rõràng nói vật là những gı̀ta nghı̃tưởng đen, cho nên ta mới nói trı na ́ ̃o phải không nghı tữ ởng đen bat cứ vật gı.̀ Krishnamurti: Đúng đay. Có nghıa ̃ là tư tưởng không the nghı̃ tưởng đen cái không. David Bohm: Nghı̃tưởng đen cái không, nó bien cái không thành vật. Krishnamurti: Chınh x ́ ác là như the. Chac ông thay, truyen thong An Độ giáo nói rang ông có the đi đen đó. David Bohm: Vâng, nhưng bat cứ vật gı̀ông đen đượ c tat nhiên phải là một con đường đượ c vạch đinh tr ̣ ong the giới hiện thự c. Krishnamurti: Vâng. Giờ đây, tôi có tuệ giác soi chieu vào đó, tôi thay nó, tôi thay trı́não tôi phải không bị chiem cứ, phải không bị bận rộn, phải không có khách cư trú, ngôi nhà phải trong. Sự trong không đó tác động ra sao trong cuộc song tôi? Bởi vı̀dù muon dù không tôi cũng phải song ở đó; tôi không biet vı sao, nhưng t ̀ ôi phải song ở đó. Tôi muon khám phá, phải chăng tác động hay hành động đó khác biệt với mọi hành động khác? Nó tat phải khác, cho nên... David Bohm: Nó phải khác thôi. Krishnamurti: Vậy, tôi phải trút sạch trong không trı́ não tôi cách nào cái nội dung tạo thành thức ay? Tôi phải trút sạch cái nội dung ay cách nào? Nội dung là hiện thự c. thức của tôi là hiện thự c. David Bohm: Vâng, thức là hiện thự c. Không chı̉ là thức của hiện thự c. Krishnamurti: Không. thức là hiện thự c. Nội dung đó phải đượ c trút sạch trong không cách nào đenó không còn là hiện thự c nữa - hãy đặt van đe theo cách ay đi. David Bohm: Vâng, nội dung ay là không. Krishnamurti: Làm cách nào đe là không? David Bohm: Ta đã thường đào sâu vào van đe “cách nào” roi. Dường như có cái gı sai la ̀ ̣c trong van đe đó. Krishnamurti: Tat nhiên là sai roi, bởi vı̀ chınh ́ từ “cách nào” có nghıa ̃ là hiện thự c, là tư tưởng và tat cả những gı̀đại loại như the. Hãy làm một phép lạ. David Bohm: Chúng ta can có phép lạ. Krishnamurti: Làm sao ông có themang phép lạ đen với một người đang song trong thức ay cùng với nội dung của nó”? Tôi đang thử khám phá đây, có chăng một hành động phá hủy hoặc cham dứt toàn bộ thức không? Thức không phải là của hiện thự c, thức là hiện thự c. Tôi nghı̃đó là cho khác biệt. David Bohm: Ta hãy làm rõhơn đieu đó. Thức thông thường là tư tưởng phản ảnh hiện thự c. Nhưng ở đây, thức là hiện thự c. Cách nào đó, ta nên làm rõ việc thức phản ánh dự a trên thự c tại. Vı́ dụ, ta có hiện thự c vecái bàn trong trı́não ta và ta có thethay hiệu quả thự c tecủa nó. Vậy thức đó là sự phoi hợp của hiện thự c và thự c tại. Krishnamurti: Tôi chap nhận đieu đó. David Bohm: Phải chăng tôi có thenói ta can chân lý vàthự c tại. Tôi có thenói rang tánh không xuat phát từ chân lý, hoạt động trong thự c tại. rang động thái của tánh không cũng là thự c tại. Krishnamurti: Vâng. Nhưng ta không song trong trạng thái tánh không hoạt động trong thự c tại. Trı́não ta luôn luôn bị chiem cứ, bận rộn bởi dục vọng, van đe, tınh ̀ dục, tien bạc, Thượng Đe, dư luận ...trı́ não ta không bao giờ trong không. David Bohm: Khi ta chiu ̣ bat đau, chiu ̣ khởi hành từ nơi nào ta đang ở thı̀ không can phải thảo luận nhieu vemột trı́ não trong không sẽ hoạt động ra sao, nhưng vı, ̀ như ông đãnói, trı́não ta đang bị chiem cứ, bi ba ̣ ̣̂n rộn. Krishnamurti: Chac ông thay, rot lại, ta đang cau đượ c an tâm hoàn toàn, do là đieu duy nhat ta muon và ta đang tam cau cái sự an tâm đó trong hiện thự c. Do đó, ta từ choi mọi cái an khác. David Bohm: Vâng, tôi nghı̃có một sự tin chac rang hiện thự c là tat cả và rang hiện thự c này là nơi chon duy nhat ông có thetım̀ thay sự an tâm. Krishnamurti: Vâng. Và đột nhiên ông đen và nói, “Hãy nhın ̀ này, trong tánh không mới có sự an tâm hoàn toàn”. David Bohm: Vâng, ta hãy thảo luận đieu đó, nhưng mới nghe qua đieu đó hınh như la ̀ ̀ het sức phi lý. Krishnamurti: Tat nhiên. David Bohm: Người ta có thehỏi bang cách nào từ không mà có vật đượ c -bat cứ là vật gı?̀ Krishnamurti: Khoan đã. Tôi nói với ông, “Trong tánh không mới có sự an tâm và on đinh ̣ hoàn toàn”. Ong nghe và ông có tuệ giác chieu soi vào đó bởi vı̀ ông đang chú tâm và cuộc thảo luận đang dien ra giữa chúng ta. Và ông nói, “Quả là vậy”, nhưng trı́não ông, đang bị bận rộn, nói, “Trên đời này, đieu ay có nghıa la ̃ ̀ gı chư ̀ ́? Không có nghıa l ̃ ý chi cả?” David Bohm: Có lẽđây là phản ứng ban đau, nhưng vesau. sự việc có thedien ra như thenày: Một mặt., đieu ay nghe ra có vẻ hợp lý, còn mặt. khác, ông phải bảo trọng các nhu cau vật chat thự c te của mınh. ̀ Krishnamurti: Đieu đó de hieu. David Bohm: Vậy là có sự xung đột nói lên giữa đieu ông đenghị có vẻ hợp lý và việc phải bảo trọng các nhu cau vật chat. Neu không có sự bảo trọng các nhu cau vật chat, ông không the an. Krishnamurti: The nên, họ mới gọi the giới hiện thự c là “maya” ảo. David Bohm: Tại sao the? Ong làm cách nào thay đượ c moi liên hệ đó? Krishnamurti: Bởi vı̀ họ bảo rang, song trong tánh không là can thiet và neu ông song trong tánh không, ông phải coi thegiới là ảo - maya. David Bohm: Neu ông nói tat cả đeu là ảo, lúc đó ông thay ông thự c sự đã song trong nguy hiem... Krishnamurti: Tat nhiên. David Bohm: Vı̀ vậy, hınh ̀ như ông đượ c kêu gọi đetin chac rang tánh không sẽđứng ra bảo trọng lay ông vemặt vật chat. Nói cách khác, ông bảo rang nhờ có tánh không mà có cái sự an. Krishnamurti: Không, trong tánh không mới an. David Bohm: Và cái an này phải bao gom cả cái an vemặt thân -cái an vật chat. Krishnamurti: Không, tôi nói, an ve mặt tâm lý... David Bohm: Vâng, nhưng câu hỏi gan như tức thı no ̀ i lên... Krishnamurti: Làm sao tôi đượ c an trong thegiới hiện thự c phải không? David Bohm: Vâng, bởi vı ta co ̀ ́ the nói: Tôi chap nhận tánh không sẽ tháo gỡ các van đetâm lý của tôi, nhưng tôi van phải an vemặt, thân hay vật chat cũng như an trong the giới hiện thự c. Krishnamurti: Không có cái an vemặt tâm lý trong thegiới hiện thự c, nhưng chı̉ có cái an hoàn toàn trong tánh không. An như thethı̀ toàn bộ hành vi của tôi trong the giới hiện thự c mới hoàn toàn khác. David Bohm: Tôi thay đieu đó, nhưng câu hỏi này van luôn luôn đượ c nêu lên: Phải chăng nó khác đủ đe... Krishnamurti: O, vâng, hoàn toàn khác, bởi vı̀ tôi không còn yêu nước, tôi không thuộc quoc gia hay dân tộc nào nữa, tôi không phải “người Anh”, tôi không là gı̀ cả, tôi là không. Cho nên toàn bộ thegiới của tôi hoàn toàn khác. Tôi không chia rẽ... David Bohm: Hãy xem lại vı́dụ của ông nói vengười hieu và người muon truyen đạt cho người khác. Nói gı̀thı̀nói, đieu không truyen đạt đượ c chınh la ́ ̀ sự đảm bảo rang tánh không sẽ bảo trọng tat cả. Krishnamurti: Tánh không, không bảo trọng tat cả đâu. Ơ đay tôi phải hành động. David Bohm: Vâng, theo như đãnói, song trong tánh không chúng ta sẽ hoàn toàn an on mọi be. Krishnamurti: Tuyệt đoi đúng như vậy. David Bohm: Vâng, nhưng chúng ta phải hỏi còn vecái an thân thı̀ sao? Krishnamurti: Cái an vật chat trong thegiới hiện thự c à? Hiện bây giờ thı̀không an, tôi đau tranh suot cả đời tôi, cạnh tranh vekinh te, xã hội, tôn giáo. Neu ở nội tâm, vemặt tâm lý, tôi hoàn toàn đượ c an, bay giờ, hành vi song của tôi trong thegiới hiện thự c đượ c phát sinh từ trı́ tuệ hoàn toàn. Đieu này hiẹ ̣̂n bây giờ không dien ra, bởi vı̀trı́tuệ đó là sự giác ngộ vecái nguyên thetoàn vẹn (the whole), và v.v... Bao lâu, tôi còn là “người Anh” hay là “vật gı̀ đó”, tôi không thean đượ c. Tôi phải hành động loại bỏ cái “còn là vật gı đo ̀ ́”. David Bohm: Tôi có thethay ông trở nên trı́tuệ hơn, ông trở nên an nhiên tự tại hơn tat nhiên. Nhưng khi ông nói, “hoàn toàn an”, luôn luôn có câu hỏi: Liệu có hoàn toàn không? Krishnamurti: O, hoàn toàn chứ, ve mặt tâm lý. David Bohm: Nhưng không nhat thiet là vật lý. Krishnamurti: Cái cảm nhận an tâm hoàn toàn, ở bên trong, khien tôi... David Bohm: Khien ông hành xử đúng. Krishnamurti: Hành xử đúng trong the giới hiện thự c. David Bohm: Vâng, tôi thay đieu đó. Ong có thean neu ông hoàn toàn thông minh hay trı́tuệ, nhưng neu ông không bảo đảm rang không có việc gı x̀ ảy đen với ông. Krishnamurti: Không. tat nhiên là không. Trı́não tôi bat nguon từ hay thiet lập từ trong tánh không và nó hoạt động bang trı tue ́ ̣̂ trong the giới hiện thự c. Trı́tuệ đó nói, “Ơ trong thegiới đó, bạn không thean toàn, trừ phi. bạn hành xử những đieu này này”. David Bohm: Tôi đã làm đúng mọi sự, mọi việc. Krishnamurti: Làm đúng mọi sự việc rập theo trı́tuệ đó Von là của chân lý, của tánh không. David Bohm: Tuy nhiên, neu có việc gı̀đó xảy đen Với ông Van an nhiên. Krishnamurti: Tat nhiên, neu căn nhàtôi cháy. Nhưng neu ông thay ta cau an ở đây, trong the giới hiện thự c. David Bohm: Vâng, tôi hieu. Krishnamurti: Cho nên, không an. David Bohm: Bao lâu tôi còn cảm nhận thegiới hiện thự c là tat cả, ta phải còn cau an. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Ta có thethay rang trong thegiới hiện thự c, thự c telà không an. Mọi vật đeu tùy thuộc vật khác mà ta không đượ c biet, v.v... The nên mới có noi sợ hãi khủng khiep này. Krishnamurti: Ong đang nói đen sợ hãi. Trong tánh không, hoàn toàn an, do đó, không có sợ hãi. Nhưng ý nghıa ̃ của cái không sợ này có một động thái hoàn toàn khác biệt trong thegiới hiện thự c. Tôi không sợ tôi hành động. Tôi có thekhông giàu hay nghèo tôi hành động. Tôi hành động, tôi làm không phải như một người Anh, người Đức, người A Rập ... tat cả mọi thứ vônghıa ̃ đó tôi hành động, tôi làm việc trong the giới hiện thự c bang trı́tuệ. Do đó, tôi tạo ra sự an toàn trong thegiới hiện thự c. Ong theo kip chư ̣ ́? David Bohm: Vâng, ông sẽlàm cho mọi sự an neu có the. Ong càng sáng suot và trı tue ́ ̣̂, ông càng song an tâm hơn. Krishnamurti: Bởi vı̀tôi an ở nội tâm, nên tôi tạo cái an ở ngoại giới. David Bohm: Đàng khác, neu tôi cảm thay ở nội tâm tôi tùy thuộc vào the giới hiện thự c, lúc đó tôi trở nên hon loạn ở nội tâm. Krishnamurti: Tat nhiên. David Bohm: Mọi người phải cảm nhận rang ở nội tâm họ đang tùy thuộc vào the giới hiện thự c. Krishnamurti: Vậy còn một đieu tiep theo nữa là: Ong giải bày mọi sự ay với tôi nhưng tôi không thay. Tôi không thay cái đẹp phi thường, cái cảm nhận, chieu sâu kỳ diệu của những đieu ông đang nói vesự an tâm hoàn toàn. Cho nên. tôi nói, “Xem này, ông cho tôi cái đẹp của đieu đó bang cách nào?” CHƯƠNG BA MẦM MỐNG CỦA CHÂN LÝ K rishnamurti: Neu một hạt giong của chân lý đượ c gieo trong, tat nó phải nay mam, nó phải lên, nó phải hoạt động, nó có sự song riêng của nó. David Bohm: Nhieu triệu người có theđãđọc và nghe những đieu ông nói. Nhưng dường như sođông trong họ có theđãkhông hieu. Ong có cảm nhận rang cuoi cùng tat cả họ sẽ thay chân lý không Krishnamurti: Không, nhưng chân lý van tien hành, họ thac mac, họ hỏi, “Đieu ông ay nói có ý nghıa ̃ gı̀vậy?”. Hạt giong van đang nay mam, lớn lên, nó không chet. Ong nói đieu gı đo ̀ ́ sai lạc, nó cũng nay mam. David Bohm: Vâng, nhưng trong ta có sự tranh chap giữa hai cái ay, ta không thethay đượ c ket quả của cuộc tranh chap này; ta không biet chac ket quả của nó. Krishnamurti: Ong gieo trong tôi hạt giong, “Chân lý là một cõi giới không có đường vào”- Truth is a pathless land- Cũng có một hạt giong đượ c gieo trong trong thức tâm tôi nói rang, “Có một con đường dan đen chân lý, hãy theo tôi”. Một con đường là ảo, một con đường là thật.. Cả hai đeu đượ c an dau trong thức tâm tôi. Vậy là cuộc tranh chap hay đau tranh dien ra. Thự c và ảo, chơn và vọng, cả hai vận hành gây ra nhieu hon loạn hơn, nhieu noi khon cùng và vôvàn đau khoneu tôi đủ nhạy cảm đethay. Neu tôi không lan tron noi khođó thı̀chuyện gı̀xảy ra. David Bohm: Neu ông không lan tron, bay giờ. chuyện gı se ̀ ̃ xảy ra sẽ hien hiện rõ. Bây giờ, ông sẽ có đủ năng lượng đethay cái gı̀ là chân thự c. Krishnamurti: Đúng đây. David Bohm: Nhưng bây giờ ta hãy nói trường hợp những người đang lan tron, dường như là so đông. Krishnamurti: Họ phải chiu ̣ chet thôi, đúng vậy, hàng triệu triệu người phải chiu che ̣ t thôi. Nhưng cuộc tranh chap van tiep tục dien ra. David Bohm: Vâng, nhưng nó gây ra hon loạn. Krishnamurti: Đó là đieu họ đang làm. David Bohm: Vâng, nhưng ta không biet ket quả của việc làm đó. Krishnamurti: O không, ta biet chứ, độc tài, sa đọa. David Bohm: Tôi biet. tınh ̀ hınh ̀ trở nên toi tệ. Nhưng bây giờ ta muon làm rõ đieu này. Trong một so ıt ngư ́ ời dám giáp mặt với đau kho, năng lượng đen cùng với hành động giác ngộ chân lý. Và với đa so người lan tron đau kho, vụ việc trở nên toi tệ hơn. Krishnamurti: The mà họ thong tri the ̣ giới. David Bohm: Vậy đâu là loi thoát. Krishnamurti: Họ bảo rang không có giải pháp nào đâu, hãy tránh xa khỏi đó. David Bohm: Làm the cũng không giải quyet đượ c gı.̀ Krishnamurti: Họ nói rang ông không the giải quyet van đenày đâu, hãy đi vào núi non song an dật hoặc vào tu viện, hay trở thành một nhà sư nhưng làm thecũng không giải quyet đượ c gı. ̀ Tat cả việc ta có the làm là tiep tục kêu gọi. David Bohm: Vâng, ta phải nói rang ta không biet ket quả của việc kêu gọi. Krishnamurti: Neu ông kêu gọi đeđạt một ket quả, đay không phải đúng là kêu gọi. David Bohm: Vâng, tınh the ̀ là vậy. Krishnamurti: Ong nói chuyện, ông giải bày. Neu không ai muon đe ý. đó là việc của họ, ông cứ việc tiep tục màthôi. Bây giờ, tôi muon đi xa hơn. Chac ông thay, có một đieu bı á n mà tư tưởng không the tiep xúc. Y nghıa cu ̃ ̉a đieu đó là gı?̀ David Bohm: Của đieu bı́an à. Tôi nghı̃ông có thethay van đenhư thenày: Neu ông nhın ̀ vào thegiới tư tưởng và lýtrı, ́ và v.v..., cuoi cùng ông thay không có đượ c một nen mong rõràng. Vı̀lẽđó, ông thay “cái đang là” tat phải vượt ngoài mọi cái đó. “Cái đang là” là cái huyen bı, ́ cái bı ma ́ ̣̂t. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Y tôi muon nói, ông không the song trong thegiới hiện thự c và tư tưởng này bởi tat cả những đieu ta đã nói. Krishnamurti: Không, tat nhiên là không. Nhưng tôi không quan tâm, tôi không sợ. David Bohm: Ong không quan tâm bởi vı̀tâm ông an. Thậm chı́ có sự co gı x̀ ảy đen với ông cũng không ảnh hưởng ông sâu xa. Krishnamurti: Tôi song trong thegiới hiện thự c, đó là cuộc song của tôi. Ơ đó, tôi ý thức và tôi đau tranh và tiep tục song mãi trong the giới đó. Và tôi không thetiep xúc cái kia. Tôi không thenói, “Tôi có the tiep xúc cái kia”, không có cái ‘tôi’ đetiep xúc cái kia khi ông thự c sự tiep xúc cái kia. Ong nói với tôi, “có một đieu bı́an vượt ngoài mọi hieu biet”. Bởi Vı̀tôi mac kẹt trong cái này nên tôi muon có cái kia. Ong nói có một bı́mật, bởi vı̀với ông đieu bı́mật kia là một thự c tại, không phải là đieu do tưởng tượng, mêtıń , tự đoi gạt. Nó là sự thật, là chân lý với ông. Cho nên những gı̀ ông nói gây an tượng khủng khiep lên tôi bởi tınh ́ cách toàn diện của ông. Ong giãi bày đieu đó với tôi và tôi muon đạt đượ c đieu đó. Bang cách nào thı̀tôi cũng phải đạt đượ c đieu đó. Vậy trách nhiệm của ông đoi với tôi là gı? ̀ Ong hieu rõtınh ̀ thechứ? Ong nói lời lẽ, ngôn từ không thetiep xúc cái kia, tư tưởng, niệm tưởng không the tiep xúc cái kia, không hành động nào có the tiep xúc cái kia, chı du ̉ y có hành động của chân lý; có lẽchı̉ có hành động đó mới cho một cái cảm nhận vechân lý; Còn tôi, bởi tôi là một con người khon kho, muon đạt đượ c cái kia. Nhưng ông nói, “Chân lý là một cõi giới không có đường vào, đừng theo bat kỳ ai” thelà tôi cảm thay bị bỏ rơi, bơ vơ, lạc lõng. Tôi nhận ra, tôi ýthức, tôi tri giác sự giới hạn của tư tưởng, tat cả noi hon loạn, khon cùng và v.v... Thenhưng, tôi không thethoát khỏi đó đượ c. Phải chăng lòng từ bi của ông sẽgiúp đỡ tôi? Ong có lòng từ bi, bởi vı̀đieu bı́mật đó là lòng từ bi. Phải chăng lòng từ bi của ông sẽgiúp tôi? Tat nhiên là không?Vậy, tôi phải làm gı? ̀ Tôi nung nau bởi muon đạt đượ c cái kia, và ông nói, “Đừng có bat kỳ ý muon nào cả, bạn không the có đượ c cái kia đâu, nó không phải là của riêng bạn”. Tat cả những đieu ông nói với tôi là: Hãy lập lại trật tự trong the giới hiện thự c. David Bohm: Vâng, và đừng lan tránh đau kho. Krishnamurti: Neu ông thự c sự lặp lại trong thegiới hiện thự c lúc đó sẽ có bien co. Và ông cũng đã nói với tôi, phải làm việc đó tức thı.̀ Phải chăng bı́mật đó là đieu mọi người đeu biet chứ? -biet trong ý nghıa ̃ rang có đieu gı̀đó bı́mật. Không phải dục vọng tạo ra những bı́ mật, nhưng có đieu gı̀đó bı́mật trong cuộc song nam ngoài sự đau kho của tôi, nam ngoài sự chet của tôi, nam ngoài sự ghen ghét, âu lo của tôi. Nam ngoài mọi cái đó, có một cảm nhận rang có một bı́mật cự c kỳ vı̃đại trong cuộc song. Có sự bı́mật đó không? Sự bı́mật mà moi ngươi đeu biet? David Bohm: Tôi phải nghı̃rang trong ý nghıa ̃ nào đó, mọi người đeu biet sự bı́mật đó. Có lẽta sinh ra cùng với ý nghıa ̃ đó, nhưng lan hoi ý nghıa đo ̃ ́ bi lu mơ ̣ ̀ dan đi do ta bi qui đi ̣ nh. ̣ Krishnamurti: Và liệu con người có đủ sức mạnh đedẹp bỏ tat cả mọi qui đinh ̣ ay không? Chac ông thay, đó có nghıa. ̃ “Thượng Đeở trong bạn” rat nguy hiem. David Bohm: Không chınh ́ xác như the, nhưng có một chı̉dau nào đó, một gợi ý nào vesự bı́mật này. Tôi nghı̃có lẽtrẻ con bieu hiện bı́ mật này rõ hơn khi chúng còn trẻ. Krishnamurti: Ong nghı tr ̃ ẻ con thời hiện đại này có sự bı ma ́ ̣̂t ay à? David Bohm: Tôi không biet vechúng, có lẽchı̉một ıt ́ thôi. Chac ông thay song trong các thành pho hiện đại bây giờ có những hậu quả toi tệ. Krishnamurti: Tat nhiên. David Bohm: Có nhieu nguyên nhân. Người ta thieu tiep xúc với thiên nhiên. Tôi nghı̃bat kỳ sự tiep xúc nào với thiên nhiên đeu gợi ý lên cái ý nghıa v ̃ e sự bı ma ́ ̣̂t đó. Krishnamurti: Vâng. David Bohm: Vı du ́ ̣ như ông nhın le ̀ ̂n bau trời ban đêm. Krishnamurti: Nhưng chac ông thay các nhà khoa học đang giải thıch ca ́ ́c vı sao. ̀ David Bohm: Vâng, tôi hieu đieu đó. Krishnamurti: Cousteau giải thıch ́ đại dương; tat cả đeu đượ c cat nghıa. ̃ David Bohm: Vâng, người ta đã thiet lập san cái cảm nhận rang trong nguyên tac ta có the biet het mọi sự vật. Krishnamurti: Do đó, kien thức mới trở thành tai họa. Chac ông thay, tri giác không có liên hệ gı̀ với kien thức. Chân lý và kien thức không đi chung; kien thức không thedung chứa cái mênh mông của sự bı ma ́ ̣̂t. David Bohm: Vâng, neu ta bat đau với một trẻ nhỏ, bé có thebieu hiện phan nào sự bı́mật đó mà bé không biet. Bé có theđặt sự bı́mật xuong tận đáy sâu của đại dương hay một nơi nào đó bên ngoài, cách xa nơi bé đang đứng, và lúc đó, bé cũng học biet người đời đãcó mặt khap nơi. Cho nên, mọi sự vật bien thành như không có thự c. Krishnamurti: Vâng, mọi sự vật trở thành cự c kỳ nông cạn. David Bohm: Đó là chonguy hiem của thời đại chúng ta, nó cho ta an tượng ıt ́ nhieu biet het mọi sự. It ra làta có một ý niệm tong quát ve toàn bộ hệ thong neu không phải là chi tiet.. Krishnamurti: Có một đêm nọ, tôi đãnghe Bronouwski nói ve“Sự thăng hoa của con người”. Ong ay cat nghıa đu ̃ ̉ đieu David Bohm: Cái thôi thúc nguyên thủy là thâm nhập vào sự bı́mật này, von là thôi thúc của khoa học. Và nó đãđi lạc đường roi. Nó có vẻ như chı đe ̉ giải thıch tho ́ ̂i. Krishnamurti: Tôi cóthehỏi đieu này không, ông đượ c đào tạo như một nhà khoa học, ông có cái cảm nhận ve sự bı ma ́ ̣̂t này không? David Bohm: Vâng, tôi nghı̃là có. Nhưng tôi luôn luôn cảm nhận phan nào đó thôi. Krishnamurti: Nhưng trong khi bây giờ đang nói chuyện, ông có cảm nhận mạnh mẽhơn không? Không phải bởi vı̀tôi cảm nhận mạnh mẽ đieu đó hoàn toàn khác, như thelại trở thành ảnh hưởng, v.v... Nhưng trong khi trao đoi, ta mở cửa. David Bohm: Vâng, tôi nghı̃sự qui đinh ̣ đặc biệt của tôi giữ một vai trò to lớn trong việc chong lại cái khái niệm vesự bı́mật này, tuy nhiên tôi van nghı r̃ ang khoa học hiện đang đi sai hướng. Krishnamurti: Ngay cả các nhà khoa học công nhận rang có sự bı́ mật. David Bohm: Vâng, ở một phạm vi nào đó. Quan điem chung là sự bı́ mật đó cuoi cùng phải đượ c làm sáng tỏ. Krishnamurti: Sáng tỏ trong ý nghıa la ̃ ̀ đượ c giải thıch r ́ õ ràng. David Bohm: Theo cảm nhận của riêng tôi thı mo ̀ ̣i giải thıch đa ́ ̣̆c biệt vekhoa học cũng sẽlà một khıa ́ cạnh nào đó của thegiới hiện thự c, cho nên cũng sẽ không làm bật mı đứ ợ c sự bı ma ́ ̣̂t.. Krishnamurti: Không, nhưng nó cũng làm sáng tỏ bởi vı̀tôi nghe ông giải thıch đu ́ ̉ đieu và tôi nói, “Không có vật gı ca ̀ ̉, không một vật”. David Bohm: Đó là cho chıń h yeu phân biệt giữa chân lý và hiện thự c, bởi vı̀ta có thenói, trong thegiới hiện thự c ta có thegiải thıch́ một cách rộng rãi, không giới hạn hơn nữa và hơn nữa. Krishnamurti: Đó là việc mà những người cộng sản đang làm. David Bohm: Không chı như ̉ ̃ng người cộng sản. Krishnamurti: Tat nhiên là không, tôi chı no ̉ ́i vı du ́ ̣ thôi. David Bohm: Tôi nghı̃ông có thenói, bat kỳ sự vật nào trong the giới hiện thự c đen có theđượ c giải thıch, ́ ta có thethâm nhập sâu hơn và rộng hơn, có thecó một sự tien tới vôgiới hạn. Nhưng cái cot tủy thı̀ không giải thıch đư ́ ợ c. Krishnamurti: Không, tôi đặt câu hỏi khác kıà , tôi hỏi ông, trong khi nói chuyện như vậy, ông có nhận ra gợi ý nào của sự bı́mật đó không. Là một nhà khoa học, một người nghiêm túc, có lẽông đãnhận ra gợi ý đó từ lâu roi. Bây giờ, trong câu chuyện, liệu ông có cảm nhận đay không còn là một gợi ý nữa, là một sự thật. David Bohm: Vâng, đó là sự thật. Krishnamurti: Vậy không còn là gợi ý nữa, phải không? David Bohm: Tôi nghı̃gan đây đó là sự thật. Bởi vı̀ nó hàm chứa trong những việc ta đã làm ở Brockwood. Krishnamurti: Vâng, chac ông thay có một đieu thú vị là: Sự thật hay chân lý của sự bı́ mật đó làm cho trı́ não hoàn toàn trong không, phải không? Hoàn toàn tich ̣ lặng. Mà bởi vı̀trı́não tich ̣ lặng, nên chân lý của sự bı ma ́ ̣̂t đó mới tự tại-is. Tôi không biet có truyen đạt đượ c gı̀ không. Khi trı́ não hoàn toàn tich ̣ lặng, không phải đesử dụng, không phải đenghı̃tưởng đen, và bởi vı̀trı́nào ay đãlập lại trật tự trong hiện thự c nên nóthoát khỏi cơn hon loạn đó, có một sự tich ̣ lặng nào đó, trı́não xa lıa ̀ khỏi cơn hon loạn. Vı̀ nhận thay đó chưa phải là sự tich ̣ lặng, van tiep tục giữ nguyên nhân thay ay, có nghıa la ̃ ̀ phủ nhận tat cả những gı tr ̀ ật tự đã tạo ra. David Bohm: Ong nói, trước tiên, ông tạo ra trật tự. Tại sao trước het can phải tạo ra trật tự đe roi phủ nhận nó sau đó? Krishnamurti: Phủ nhận là tich la ̣ ̣̆ng. David Bohm: Thenên, động thái phủ nhận tat phải dien ra trong chuoi sự kiện đó. Krishnamurti: Bởi vı̀khi tôi dẹp bỏ tınh ̀ trạng vôtrật tự thı̀có một trật tự mang tınh ́ toán học nào đó dien ra và trı́não tôi yên lặng như là ket quả của trật tự đó. David Bohm: Nhưng ông nói rang đó không phải là tich ̣ lặng đıch́ thự c. Krishnamurti: Không, vı̀nhận thay đó không phải là tich ̣ lặng đıch́ thự c nên lúc đó, tôi phủ nhận sự tich ̣ lặng ảo đó. Trong việc phủ nhận sự tich ̣ lặng đó, tôi không muon bat kỳ sự tich ̣ lặng nào khác nữa. Không một động đậy hướng vemột sự tich ̣ lặng vı̃đại hơn. Bay giờ, chınh ́ sự tich ̣ lặng hoàn toàn này mở cánh cửa đi vào cái đó. Tức là, khi trı́não, cùng với tat cả cơn hon loạn đảo điên, là không -không một vật bây giờ, có lẽ mới có cái kia. PHẦN II Các Bài Nói Chuyện Và Các Cuộc Đối Thoại CHƯƠNG BỐN HÀNH ĐỘNG ĐÚNG “B ạn không theđi qua hiện thự c đeđen chân lý; bạn phải thau hieu sự giới hạn của hiện thự c, tức là, toàn bộ tien trınh cu ̀ ̉a tư tưởng”. Tat cả chúng ta phải het sức quan tâm những gı̀ đang dien ra trên thegiới. Sự phân hóa, bạo lự c, hung ác, chien tranh và tınh ́ bat lương trong giới chınh ́ trị cao cap. Giáp mặt với sự phân hóa này. hành động đúng là gı? ̀ Ta phải làm gı̀đevượt lên và song tự do giải thoát và trong tinh than tôn giáo toàn vẹn. Ta không dùng từ “tôn giáo” trong nghıã chınh ́ thong tức theo tập quán -von phi tôn giáo. Nghıa ̃ của từ này là: cùng nhau thu gom toàn bộ năng lượng đe khám phá vi trı ̣ cú ̉a tư tưởng và đâu là giới hạn của tư tưởng và vượt lên trên tưởng. Đó là nghıa ̃ lý đıch ́ thự c của từ “tôn giáo”. Vậy, người ta phải làm gı̀trong cái thegiới phân hóa, hư hoại. vô luân này, trong tư cách một con người không phải một cá nhân, bởi vı̀không có vật chı̉như là cá nhân cả chúng ta là con người, chúng ta mang tınh ́ tập the, không phải là cá the, ta là ket quả của những ảnh hưởng tập thekhác nhau, của những sức mạnh, áp lự c qui đinh ̣ khác biệt, và v, v... Là con người, dù ta đang song trong xứ sở này, hay ở Mỹ, hay Liên Xôhay An Độ, ta đang trải qua những thời khac khủng khiep, ta phải làm gı? ̀ Hành động đúng đan, chınh ́ xác là gı? ̀ Đe khám phá hành động này, neu ta nghiêm túc -và tôi hy vọng ta nghiêm túc ở đây, neu không ta đã không đen -ta phải làm gı? ̀ Có chăng một hành động toàn điện, nguyên vẹn, không bị chia cat manh mún, vừa đúng đan vừa chınh ́ xác chan chứa lòng từ, mang tınh ́ tôn giáo theo nghıa ̃ ta áp dụng cho từ đó? Tôn giáo loại này không có bat kỳ liên hệ gı̀ với tın ́ đieu, giáo đieu, nghi thức lebái hay sự qui đinh ̣ của một công trınh ̀ nghiên cứu tôn giáo nào. Một người khi giáp mặt với van đenày, anh ta phải làm gı?̀ Đetım ̀ thay lời giải, không phải do tưởng tượng, hư cau hay giả thuyet, đetım ̀ thay giải đáp chınh ́ xác và chân thật, ta phải vào sâu tra xét toàn bộ vận hành của tư tưởng. Bởi vı̀tat cả mọi tâm thái bị qui đinh ̣ của ta, mọi hành vi, toàn bộ đời song chınh ́ tri, ̣ kinh te, xãhội, đạo đức và tôn giáo của ta đeu dự a trên tư tưởng. Tư tưởng đãlà một công cụ trọng yeu trong tat cả mọi lãnh vự c của đời song, tôn giáo, đạo đức, chınh ́ tri, ̣ kinh te, xãhội vàtrong moi quan hệ riêng tư; tôi nghı̃đieu đó quá hien nhiên. Neu tôi có thechı̉ ra ta đang cùng nhau thảo luận van đenày. Ta đang cùng nhau tra xét sâu van đenày, đang chia sẽ, trách nhiệm của bạn là chia sẽ, chứ không chı̉biet lang nghe một vài ýtưởng, roi đong ý hay không đong ý, mà là chia sẽvan đe, van đenày het sức nghiêm trọng. van đenày phải là cái gı̀đó động chạm trı́não bạn, tâm cang bạn, mọi sự vật trong cuộc song- khác đi, không có chia sẽ, không có cảm thông, không có truyen thong, ngoại trữtrên bınh ̀ diện ngôn từ và tri thức, mà như thethı̀ có quá ıt ́ giá tri. ̣ Vı̀vậy, ta cùng nhau thâm nhập tra xét van đe này. Trách nhiệm của tư tưởng là gı? ̀ Nhận biet giới hạn của tư tưởng, nhận biet rang bat kỳ tư tưởng làm gı̀van còn nam trong phạm vi giới hạn và trong phạm vi giới hạn đó, có thecó phản ứng và hành động đúng đan và chınh ́ xác không? Ơ bınh ̀ diện nào ta mới tự mıǹ h tım ̀ thay, trong tư cách một con người, hành động đúng đan? Neu hành động đó là do tưởng tượng, do chủ quan, rập khuôn theo một ýtưởng, một quan niệm hay một lýtưởng thı̀nó không còn là hành động đúng nữa. Tôi hy vọng ta hieu nhau. Lýtưởng, ket luận, van còn là động đậy của tư tưởng dưới dạng như thời gian, đo lường. Và tư tưởng đãday tạo tat cả mọi van đecủa ta trong moi quan hệ cá nhân, vemặt kinh te, xãhội, đạo đức, tôn giáo, tư tưởng đãkhông tım ̀ thay giải đáp. Và chúng ta đang thử khám phá neu có the, trong sáng nay -và trong hai hay ba cuộc trò chuyện tới -hành động nguyên vẹn, toàn diện, không mang tınh ́ tập truyen, không mang tınh ́ máy móc, không phải là một ket luận, một đinh ̣ kien, một tin tưởng. Nghıa ̃ là, tôi muon khám phá, neu tôi thự c sự nghiêm túc, tôi phải hành động ra sao? Cách nào? Một hành động trong đó không còn có mong cau, một hành động không có hỏi tiec, ân hận, một hành động không làm day sinh thêm Van đe, một hành động mang tınh ́ nguyên vẹn, toàn diện, hoàn toàn và dư sức giải quyet mọi van đe, dù là trên bınh ̀ diện riêng tư hay xãhội cự c kỳ phức tạp. Tôi hy vọng đây là van đecủa bạn. Trừ phi ta giải quyet cự c kỳthâm sâu van đenày, còn không, việc thảo luận vethien, veThượng Đe, vechân lý là gı̀ và v.v... có rat ıt ́ ý nghıa. ̃ Ta phải đặt nen mong vững chac, ta mới có theđi thật xa. Ta phải bat đau thật gan neu có theđeđi thật xa và cái sự gan ay là chınh ́ bạn một con người đang song trong cái xãhội quı̉quái. vô nhân đạo, hư hỏng đoi bại này. Và tự ta phải khám phá một hành động nguyên vẹn, toàn diện, không bị chia cat manh mún, bởi vı̀ song trong cái thegiới đó càng lúc càng trở nên nguy hiem, thegiới đó đang trở thành sa mạc và moi người chúng ta phải là một oc đảo. Đelàm việc đó không phải đesong biệt lập mà là song như một con người toàn diện, công cuộc tra xét khám phá của ta phải thọc sâu vào van đe hành động. Tư tưởng có thegiải quyet các van đecủa ta không tư tưởng là ứng đáp của ký ức, của kinh nghiệm và của kien thức? Ký ức là một tien trınh ̀ mang tınh ́ vật chat; kýức là vật chat và hóa chat các nhà khoa học đong ý veđieu nay. Và sự vật mà tư tưởng đãtạo tác trong thegiới và trong ta làthegiới hiện thự c, thegiới của sự vật. Hiện thự c nghıa ̃ là vật đang ton tại, và đekhám phá chân lý là gı, ̀ ta phải hieu rõđâu là những giới hạn của hiện thự c và đừng đechân lýtrôi noi trong thegiới không thự c. Ta quan sát trong thegiới và trong ta, tư tưởng đãbien cuộc song thành một van đecự c kỳ phức tạp. Tư tưởng đãtạo ra một trung tâm như là ‘tôi’ và “anh”, và từ trung tâm đó ta hành động. Xin hãy vui lòng nhın ̀ vào đó đi, quan sát nó đi, tự bạn sẽthay, bạn không phải chap nhận đieu dien giả nói, đừng chap nhận bat cứ đieu gı. ̀ Chac bạn biet, khi người ta bat đau nghi ngờ mọi sự thı̀từ sự hoài nghi này, từ sự bat an này sẽmọc lên sự an, sự sáng suot, nhưng neu bạn bat đau với trı́ tưởng tượng, với sự tin tưởng và song loay hoay trong phạm vi đó, bạn sẽluôn không nghi ngờ chi cả. Ơ đây, ta đang tım ̀ hieu, tra xét, khám phá, nhın ̀ sâu vào sự vật đang het sức gan gũi với ta: chınh ́ là cuộc song thường nhật của ta cùng với mọi noi cùng kho, xung đột đau đớn, phien não, yêu thương và âu lo, tham lam, ghen ghét, v.v... kèm theo nó. Như ta đãnói, tư tưởng đãtạo ra cái ‘tôi’, do đó, tự thân tư tưởng mang tınh ́ manh mún. nên cũng khien cho cái tôi manh mún. Khi ông nói, “tôi”, “tôi muon”, “tôi không muon”, “tôi là thenày, tôi là thekhác”, đó đeu là ket quả của tư tưởng. Và bởi Vı̀tự thân tư tưởng mang tınh́ manh mún, vụn vật, nên tư tưởng không bao giờ là toàn diện, nguyên vẹn, do đó, những gı̀tư tưởng tạo ra cũng trở thành manh mún. Thự c chat, tư tưởng là một tien trınh ̀ của thời gian, của đo lường, do đó, mang tınh ́ manh mún. Tôi không biet bạn có thay đieu ay? Chı̉can một lan bạn nhın ̀ thay đieu ay thật sáng suot, bay giờ, bạn mới có thekhám phá hành động đúng đan, chınh ́ xác là gı, ̀ trong đó, không còn có tưởng tượng, không còn có mong cau, không một vật, mà chı cỏ ̀n có thự c tại. Ta đang thử khám phá xem hành động toàn diện, nguyên vẹn, không manh mún, không vướng mac trong chuyen động của thegiới, không mang tınh ́ tập truyen và do đó, không mang tınh ́ máy móc là gı. ̀ Ta muon song một đời song không xung đột, và song trong một xã hội không hủy diệt tự do. Mà như hiện nay trên khap thegiới, các xãhội và chınh ́ quyen càng lúc càng trở nên trung ương tập quyen hơn và càng lúc càng quan liêu hơn và sự tự do của ta ngày càng giảm đi. Tự do không phải là làm đieu gı̀ta thıch, ́ làm đieu gı̀ta muon làm đó không phải làtự do. Tự do giải thoát mang một nghıa ̃ lý hoàn toàn khác. Đó có nghıa ̃ là thoát khỏi cuộc đau tranh kiên conày, noi âu lo, bat an, đớn đau, phien não tat cả mọi sự vật do tư tưởng đã tạo tác trong ta. Vậy bây giờ, có chăng một hành động không dự a trên cái tien trınh̀ máy móc của ký ức, không dự a trên sự lặp lại của kinh nghiệm, và do đó, không dự a trên sự động đậy noi tiep bat tận của thời gian như quá khứ, hiện tại vàtương lai không? Có chăng một hành động không bị qui đinh ̣ bởi hoàn cảnh môi trường? Chac các bạn biet người theo chủ nghıa ̃ Mác nói rang neu ông kiem soát đượ c môi trường song, lúc đó ông sẽthay đoi đượ c con người và đieu này đãđượ c thử nghiệm và con người đãkhông thay đoi. Con người van song đời sơ khai, thôtục, hung ác, tàn nhan, đay bạo lự c, v.v..., mặc dù họ đang kiem soát môi trường. Và cũng có những người nói rang đừng lo van đemôi trường song mà hãy cứ tin vào một đang thiêng liêng nào đó và bạn sẽđượ c dan dat bởi đang thiêng liêng đó. Đang thiêng liêng đó chınh ́ là dự phóng của tư tưởng. Vậy là ta lại trở lui trong cùng một lãnh vự c. Nhận ra tat cả mọi đieu ay, con người phải làm gı?̀ Liệu tư tưởng, von là tien trınh ̀ mang tınh ́ vật chat, hóa học, vật đã tạo ra toàn bộ cau trúc này, chınh ́ tư tưởng đó có thenào giải quyet các van đecủa ta không? Ta phải het sức can thận, tınh ̉ táo, cảnh giác, khám phá đâu là các giới hạn của tư tưởng. Và liệu tư tưởng tự mınh ̀ có nhận ra các giới hạn của mınh, ̀ và vı̀ the, không bước vào lãnh vự c mà tư tưởng không bao giờ có thetiep xúc đượ c không? Tư tưởng đãtạo ra thegiới công nghệ vàtư tưởng cũng tạo ra sự chia rẽgiữa “bạn” và ‘tôi’. Tư tưởng đãtạo ra hınh ̀ ảnh của bạn, và của cái tôi và các hıǹ h ảnh này phân cách moi người chúng ta. Tư tưởng chı̉có thehoạt động trong nhị phân, trong những cái đoi nghich, ̣ cho nên, mọi phản ứng của tư tưởng đieu là một tien trınh ̀ chia rẽvà phân cách. Và tư tưởng đãtạo ra sự chia rẽgiữa con người, giữa các quoc tich, ̣ tın ́ đieu, giáo đieu, tôn giáo, giữa những khác biệt vechınh ́ tri, ̣ những ý kien, những ket luận, tat cả đó đeu là ket quả của tư tưởng. Tư tưởng cũng đãgây chia rẽgiữa anh và tôi qua hınh ̀ thevà tên gọi; và tư tưởng đãtạo ra một trung tâm, chınh ́ là cái ‘tôi’, đoi nghich ̣ lại với anh, cho nên có sự chia rẽgiữa anh vàtôi. Tư tưởng đãtạo toàn bộ cái cau trúc của thái độ ứng xử trong xã hội mà trong cot lõi đeu dự a trên truyen thong, trên tập truyen, tức là dự a trên máy móc. Tư tưởng cũng đãtạo ra thegiới tôn giáo, Thiên Chúa, Phật, An, Hoi, cùng với tat cả những chia rẽ, những tu tập. vô so những đạo sư đang mọc lên như nam. Và tư tưởng đãtạo ra vật đượ c xem như làtınh ̀ yêu. Liệu lòng từ phải là ket quả của tınh ̀ yêu chăng, ket quả của tư tưởng? Đó là van đe của ta, tat cả đó đeu là van đe của ta. Thenhưng, ta đang ra sức giải quyet các van đeay bang tư tưởng, Liệu tư tưởng có thetự thay như kẻ chuyên gây roi, gây hại, tự thay mınh ̀ đúng là công cụ thiet yeu trong cuộc kien tạo một xãhội vôluân, phi đạo đức không? Tư tưởng có thetự giác chınh ́ nó không? Xin hãy hieu cho đieu ay. Tư tưởng bạn có thetrở nên ý thức chınh ́ nó không? Neu nó ýthức, thı̀ýthức đó không phải cũng thuộc tư tưởng sao. Ta có thetự giác, ý thức các hành vi của tư tưởng và có thechọn lự a hành vi tot xau ay, có giá trị hoặc không, nhưng sự chọn lự a này van là ket quả của tư tưởng. Do đó, xung đột và nhị phân van tiep tục kéo dài. Tư tưởng có thenào chú tâm vào chınh ́ những động đậy của nó không? Hay phải có một thự c thenam ngoài thegiới tư tưởng đekhien sử tư tưởng? Tôi có thenói tôi tri giác tư tưởng của tôi, tôi biet đieu tôi đang nghı̃tưởng, nhưng cái thự c theđứng ra nói, “Tôi biet những gı̀tôi đang nghı”̃, cái “tôi’ đó là sản pham của tư tưởng. Và roi thự c thenày bat đau kiem soát, khong chehay hợp lý hóa tư tưởng. Thelà có một thự c the và ta nói thự c thenày khác với tư tưởng; nhưng trong cot lõi, nó van là tư tưởng. Chomàta thử lý giải là: Tư tưởng bị hạn chekhủng khiep, nó làm đủ thứ trò, nó tưởng tượng, nó tạo ra một siêu ý thức, nhưng tư tưởng van là tư tưởng. Vı̀the, van đecủa chúng ta là: Liệu tư tưởng tự mınh ̀ có thenhận ra nơi nào là trọng yeu phải hành động, nơi nào là chınh ́ xác cho hành động vàtuy nhiên, hoàn toàn bị hạn chetrong mọi đường hướng khác? Có nghıa ̃ là ta phải thâm nhập vào van đethức tâm nhân loại này Van đenày mới nghe tưởng chừng mang tınh ́ triet học cự c kỳ phức tạp. nhưng không phải theđâu. Triet lýnghıa ̃ là yêu sự thật, chứ không phải yêu từ ngữ, yêu ýtưởng, yêu suy đoán, suy tưởng mà là yêu sự thật, yêu chân lý. Và thecó nghıa ̃ là bạn phải tự mınh ̀ khám phá đâu là hiện thự c và hiện thự c đó không thetrở thành chân lý. Bạn không thetrải qua hiện thự c đeđi đen chân lý. Bạn phải hieu những hạn che của hiện thự c- tức làtoàn bộ tien trınh ̀ của tư tưởng. Chac bạn biet, khi bạn nhıǹ vào chınh ́ mınh, ̀ nhận biet thức tâm mınh, ̀ tại sao bạn nghı̃tưởng; động lự c nào, mục đıch ́ nào của bạn khien bạn nghı̃tưởng, những tin tưởng, những ý đinh, ̣ những yêu cau của bạn, trı́tưởng tượng của bạn là gı, ̀ tat cả đó làthức của bạn, vàthức đó trong cot tủy làthức của toàn thegiới. Xin hãy thay đieu ay ngay từ căn nguyên, thức của bạn không khác với thức của một tın đo ́ Hoi giáo, An Độ giáo hay của bat kỳ người nào khác, bởi vı̀thức tâm bạn cũng chứa đay những âu lo, hy vọng, sợ hãi, khoái lạc, đau kho, tham lam, ghen ghet, đau tranh. đó làthức -consciousness. Những tin tưởng và những Thượng Đe, than thánh của bạn, tat cả đeu nam trong thức đó. Nội dung của thức làm nên thức của bạn và nội dung của thức làtư tưởng, niệm tưởng -tư tưởng đãlàm đay thức, bang những sự vật nó đãtạo tác. Hãy nhın ̀ vào chınh ́ mınh ̀ roi bạn sẽthay đieu đó hien nhiên một cách het sức lạ lùng. Và phát xuat từ nội dung này, von bị qui đinh, ̣ von làtruyen thong, là tập truyen, là ket quả của tư tưởng, ta ra sức tım ̀ đường loi hành động loay hoay trong lãnh vự c đó- trong lãnh vự c của thức mà tư tưởng đã lap đay bang những sự vật của tư tưởng. Vàta hỏi: neu tư tưởng không thegiải quyêt tat cả các van đecủa con người- các van đekhông thuộc lãnh vự c công nghệ hay toán học- vậy thı̀tư tưởng tự hạn chenó cách nào mà không thebước vào lãnh vự c tinh than- ta hãy tạm dùng từ này bây giờ đi. Bao lâu ta còn hoạt động trong lãnh vự c đó- lãnh vự c hạn che-thı̀việc ta luôn luôn đau kho, luôn luôn có sự hon loạn, mat trật tự, luôn luôn có sự sợ hãi và âu lo là đieu tat nhiên. Vı̀vậy, câu hỏi tôi nêu lên là: Liệu tôi, một con người, có thenào lập lại trật tự trong thegiới hiện thự c không? Và khi tư tưởng đãthiet lập trật tự trong thegiới hiện thự c, nó sẽthay những hạn chekhủng khiep của nó. Tôi tự hỏi không biet bạn có thay đieu ay không? Ta đang song trong một thegiới mat trật tự, hon loạn đảo điên, không chı̉bên ngoài mà cả bên trong nữa. Và ta đãkhông thegiải quyet tınh ̀ trạng mat trật tự này. Ta thử đủ cách, đủ thứ -ngoi thien, ma túy, chap nhận uy lự c. phủ nhận uy lự c, săn đuoi tự do giải thoát và choi từ tự do- ta đãlàm dù cách có theđelập lại trật tự bang cưỡng bách, thúc ép, bang sợ hãi, thenhưng ta van còn song trong hon loạn đảo điên. Và một trı́ não mat trật tự, hon loạn đang ra sức khám phá liệu có một hành động đúng không- bạn hieu chứ? Một trı́ não mat trật tự đang ra sức khám phá liệu có một hành động chınh ́ xác, đúng đan không. Và nó sẽtım ̀ thay một hành động ngượ c lại, tức là không chınh ́ xác, đúng đan, một hành động gây hon loạn, không toàn diện. Thenên, ta phải lập lại trật tự trong cái thegiới hiện thự c mà ta đang song. Tôi không biet bạn có thay đieu ay? Trật tự không phải là chap nhận uy lự c. Trật tự không phải là muon làm đieu gı̀thı̀làm. Trật tự không phải là rập khuôn theo một kehoạch. Trật tự phải là cái gı̀đó mang tınh ́ toán học cao, một trật tự mang tınh́ toán học cự c đại, tức là phủ nhận hoàn toàn tınh ̀ trạng vôtrật tự ngay trong ta, ngay trong con người. Bạn có thenhın ̀ vào sự vôtrật tự trong bạn không, hãy tri giác nó, không phải chọn lự a một hınh ̀ thái vôtrật tự đặc biệt nào đegiác, đechap nhận và phủ nhận các cái khác mà hãy thay toàn cả sự vôtrật tự ? Vôtrật tự bao hàm có xung đột, có hành vi qui ngã, lay cái ‘tôi’ làm trung tâm, chap nhận một ket luận hay đinḥ kien và song rập khuôn theo đinh ̣ kien đó, theo lýtưởng đó và săn đuoi lý tưởng là từ choi thự c tại; bạn có thephủ nhận hoàn toàn tat cả mọi đieu đó không? Chı̉khi nào bạn phủ nhận hoàn toàn mọi đieu đó, mới có trật tự, thứ trật tự không do tư tưởng tạo tác trong thegiới hiện thự c. Bạn hieu chứ? Ta phân biệt hiện thự c và chân lý. Ta nói hiện thự c là mọi sự vật do tư tưởng đãtạo tác, và trong vùng trời, trong phạm vi đó, tınh ̀ trạng mat trật tự hoàn toàn dien ra, ngoại trừ trong thegiới công nghệ. Trong phạm vi đó, con người song hoàn toàn trong hon loạn đảo điên và như ta đãgiải thıch, ́ sở dı̃có sự hon loạn đảo điên, vôtrật tự này là do có xung đột, có việc săn đuoi khoái lạc, do sợ hãi, đau kho, v.v... Liệu bạn có thegiác tri mọi đieu đó và phủ nhận trọn vẹn chúng tức là bước ra khỏi đó không? Tư do, mới có trật tự trong thegiới hiện thự c. Có như the, trong thegiới hiện thự c đó, hành vi song ứng xử mới hoàn toàn đoi khác. Khi bạn phủ nhận mọi đieu đó, phủ nhận cái ‘tôi’, von là sản pham của tư tưởng khien day sinh chia rẽ, chınh ́ tư tưởng đã tạo ra cái “tôi’ và cái siêu ý thức, tat cả những tưởng tượng, những mong cau, những âu lo, lay và bỏ. Đó là cái nội dung cự c kỳ tập truyen, phủ nhận truyen thong hay tập truyen đó là có trật tự. Bây giờ ta mới có theđi sâu vào van đechân lý là gı, ̀ chứ trước đó thı̀không; làm ngượ c lại, vụ việc trở nên hınh ̀ thức, giả tạo, vô nghıa. ̃ Trong đó, ta phải hieu toàn bộ van đevesợ hãi, con người song trong sợ hãi ra sao, và sợ hãi đó hiện đang trở nên ngày càng sac nhọn, bởi vı̀thegiới đang trở thành một nơi quá nguy hiem. nơi mà những sự chuyên chebạo ngượ c đang tăng trưởng, chuyên chevemặt chınh ́ tri, ̣ hành chánh quan liêu, phủ nhận sự tự do của trı na ́ ̃o trong việc thau hieu, tra xét khám phá. Vậy, trong tư cách là con người, đang song trong cái thegiới phân hóa hon loạn đảo điên này. ta có thenào trở thành thự c sự một oc đảo, không phải trong lý thuyet hay tưởng tượng, trong một thegiới đang trở thành sa mạc không”? Đây là một câu hỏi thự c sự het sức nghiêm túc. Và liệu ta, con người, có thenào tự giáo dục một cách hoàn toàn khác không? Ta chı̉có thelàm việc đó neu ta thau hieu bản chat và vận động của tư tưởng như làthegiới ta nhın ̀ vào chınh ́ ta, không phải nhıǹ rập khuôn theo bat kỳ nhà tâm lý học nào mà ta nhın ̀ ta thự c sự như ta là và khám phá ta đang song hon loạn đảo điên ra sao một cuộc song đay bat an, bat trac, một cuộc song đay đau kho, chı̉biet song dự a trên những đinh ̣ kien, những tin tưởng, những kỷ niệm. Tri giác cuộc song đó, chınh ca ́ ́i giác này xóa sạch mọi rác rưỡi ay. Phan thời gian còn lại của buoi sáng này, ta có thecùng nhau thảo luận bang cách đặt câu hỏi và tra xét venhững gı̀ta đãthảo luận qua chứ? Thưa các bạn, không phải bạn đặt câu hỏi cho tôi, với dien giả. Ta đang tự hỏi chınh ́ ta, ta đang nói lên câu hỏi đó sao cho tat cả chúng ta có thecùng chia sẻ bởi vı̀van đecủa bạn cũng là van đecủa mọi người khác, van đecủa bạn la van đecủa thegiới. Tôi nghı̃ta không nhận ra đieu đó. Bạn thự c sự là thegiới, ngay trong cot tủy cự c kỳ sâu xa cung cách xử sự của bạn, quan áo, tên tuoi và dáng vóc của bạn có thekhác nhưng ngay trong cot tủy, thật sâu, bạn là the giới, bạn đã tạo ra the giới và thegiới là bạn. Vı̀the, neu bạn đặt một câu hỏi, bạn đang hỏi cho toàn cả nhân loại. Tôi không biet bạn có thay đieu đó -thekhông có nghıa ̃ bạn không nên đặt câu hỏi, trái lại là đang khác. Động thái chat van bay giờ trở thành việc cự c kỳ nghiêm túc, không phải câu hỏi vàtrả lời thieu thự c chat, thieu trung thự c, nhat thời và chóng quên. Neu bạn có hỏi, hãy hỏi van đe thự c sự mang tınh ngư ́ ời. Hỏi: Phải ông bảo rang ta tạo ra trật tự bang cách xa lıa ̀ sự hon loạn đảo điên. vô trật tự của những truyen thong, tập truyen? Phải ý ông muon nói the không? Krishnamurti: Vâng, ýtôi muon nói như the. Hãy khoan đã, đieu đó can giải thıch ca ́ ̣̆n kẽ ta hieu gı v̀ e tập truyen, ve xa lıa ha ̀ y ly, ve trật tự. Hỏi: Đenói thêm vecâu hỏi đó, thay sự vôtrật tự, sự hon loạn, trong cái thay đó, không có “người thay”, thay tức ly. Krishnamurti: Trong đó, có ba đieu này: trật tự, ly, và quan sát sự vôtrật tự. Ly, hay lıa ̀ xa, hay xa rời sự vôtrật tự là trật tự- chınh ́ động thái ly ay làtrật tự. Bây giờ, trước het, bạn quan sát tınh ̀ trạng vôtrật tự cách nào? Bạn quan sát chınh́ tınh ̀ trạng hon loạn đảo điên trong bạn cách nào? Bạn nhın ̀ nó như một kẻ đứng bên ngoài nhın ̀ vào trong, nhıǹ nó như là vật cách biệt và do đó, có sự chia rẽ, bạn và vật mà bạn đang quan sát? Hay bạn nhın ̀ sự vôtrật tự. neu tôi cóthehỏi, không phải như một kẻ đứng bên ngoài, nhın ̀ mà không có người bên ngoài nhın ̀ vào trong, nhın ̀ mà không có người-quan-sát đứng ra nói, “Tôi hon loạn, tôi đảo điên, tôi mat trật tự”. Hay nói cách khác, khi bạn nhın ̀ vật gı, ̀ cây coi và ngôi nhà, có một không gian giữa bạn và cội cây hay ngôi nhà. Khoảng không gian là khoảng cách và bạn phải có một khoảng cách nào đó đenhın, ̀ đequan sát. Neu bạn đứng qua gan, bạn không thay toàn thesự vật. Vı̀the, neu bạn muon quan sát sự vô trật tự, phải có một không gian giữa bạn và sự vôtrật tự đó. Thelà nảy sinh van đe: Che đậy khoảng không gian đó cách nào, phải làm sao đekiem soát sự vôtrật tự đó, phải hợp lý hóa sự vôtrật tự cách nào, phải không chenó cách nào, hoặc bạn làm bat cứ đieu gı. ̀ Nhưng neu không có khoảng không đó. bạn là sự vô trật tự đó. Tôi không biet bạn có thay đieu đó. Hỏi: Tôi có the ly nó cách nào? Krishnamurti: Tôi sẽchı̉ cho bạn; tôi đang đi sâu vào đó. Bạn hieu câu hỏi tôi chứ”? Khi bạn quan sát vợ bạn, chong bạn, một cậu trai -hay em gái hiện chúng chưa ket hôn- hay bạn gái của bạn, bạn quan sát họ cách nào? Hãy quan sát bang cung cách quan sát đó đi. Hãy đi sâu vào đó, het sức đơn giản thôi. Bạn quan sát cách trự c tiep, hay bạn quan sát người ay qua một màn che, từ một khoảng cách? Rõ ràng là neu bạn đãtừng song với người ay một ngày- hay mười năm không thành van đe- có một hınh ̀ ảnh, một khoảng cách. Bạn phân cách với cô hay cậu ay. Và, khi quan sát sự vô trật tự, bạn đãcó san trong đau một hınh ̀ ảnh the nào làtrật tự, hoặc một hınh ̀ ảnh nói rang, “sự vôtrật tự này là xau”. Vậy là bạn đang nhın ̀ sự vôtrật tự đó từ một khoảng cách, tức là thời gian, là tập truyen, truyen thong, tức là quá khứ. Phải chăng khoảng cách đó do tư tưởng tạo ra? Hay khoảng cách này ton tại thự c sự ? Khi bạn nói, “Tôi giận”, sự giận dữ đó có khác bạn không? Không, bạn là cơn giận. Bạn vôtrật tự, không phải bạn phân hai với sự vôtrật tự. Tôi nghı̃đieu đó đã rõ. Vậy, bạn là sự vôtrật tự đó. Bat kỳ động đậy nào hãy theo dõi mọi động đậy ay bat kỳ động đậy nào của tư tưởng xa rời sự vôtrật tự van còn là vôtrật tự. Bởi vı̀sự vôtrật tự đó do tư tưởng tạo ra. Sự vôtrật tự đó là ket quả của hành vi qui-ngã, của hành vi lay cái ‘tôi’, cái ngãlàm trung tâm, chıń h trung tâm này nói, “Tôi von khác người khác”, và v.v... Tat cả mọi hành vı̀đó khien sinh hon loạn đảo điên. Bay giờ, bạn có the quan sát sự vô trật tự mà không có người-quan-sát không? Hỏi: Bay giờ, bạn sẽ thay trong bạn đieu mà bạn đang phê phán người khác. Krishnamurti: Không, không. Tôi không nói đen việc phê phán người khác. Phê phán người khác là chuyện quá nhỏ. Hỏi: Không, đieu bạn thay trong kẻ khác, bạn sẽthay nó trong chınh́ bạn. Krishnamurti: Không, thưa bà. Kẻ khác làtôi, trong cot tủy, kẻ khác là tôi. Họ cũng mang những âu lo, sợ hãi, hy vọng, tuyệt vọng, khođau, cô đơn, khon cũng, thieu vang thương yêu và vv..; người đàn ông hay đàn bà đó làtôi. Neu đieu đó rõroi, thı̀tôi không còn phêphán kẻ khác, tôi giác tôi trong kẻ khác. Hỏi: Đó là cho tôi muon nói. Krishnamurti: Tot. Vậy có chăng một động thái quan sát không quá khứ, quá khứ tức là người quan sát? Bạn cóthenhın ̀ tôi, hay nhın ̀ người khác mà tụyệt dứt mọi kỷ niệm, mọi xảo ngôn, mọi đieu đang tiep dien mà chı̉đơn thuan nhın ̀ thôi? Bạn có thenhın ̀ chong, vợ mınh ̀ và ai đó mà không có bat kỳ hınh ̀ ảnh nào trong đau không? Bạn có thenhıǹ người khác mà toàn cả quá khứ không này sinh không? Bạn nhın ̀ như thekhi có một cuộc khủng hoảng tuyệt đoi dien ra. Khi có một thách thức khủng khiep, bạn buộc phải nhın ̀ cách ay. Nhưng ta song quá cau thả, ta không nghiêm túc chút nào nên ta không nhın như the ̀ . Hỏi: Làm sao ông có the song thường trự c trong khủng hoảng? Krishnamurti: Tôi sẽtrả lời câu hỏi đó, thưa ngài. khi ta xem xét dứt điem đieu này đã. Ly là hoàn toàn đehet tâm trı́ vào đieu bạn đang quan sát. Khi tôi quan sát sự vôtrật tự màtuyệt dứt mọi phản ứng, kỷniệm, vật này sinh trong trı́não tôi, quan sát hoàn toàn như thechınh ́ là trật tự. Tôi tự hỏi liệu bạn có thay đieu này không? Từ đó nảy sinh câu hỏi, đãcó khi nào bạn nhın ̀ đieu gı̀một cách hoàn toàn, trọn vẹn như thekhông? Bạn có nhın ̀ các lãnh tụ chınh ́ trị của bạn, các tın ́ đieu tôn giáo của bạn, những đinh ̣ kien của bạn, tat cả vật dự a trên đó ta đang song, tức là tư tưởng, bạn có nhın ̀ một cách trọn vẹn tư tưởng của mınh ̀ không? Và nhın ̀ trọn vẹn tư tưởng có nghıa ̃ là không còn có sự chia rẽgiữa bạn và cái đứng ra nhın. ̀ Tôi có thenhın ̀ một ngọn núi và vẻ đẹp của nó, đường nét của nó, bóng của núi, chieu sâu, vetrang nghiêm, sự côlập kỳ diệu cùng vẻ đẹp của nó và đó không phải là một tien trınh ̀ đong nhat, tôi không the trở thành ngọn núi đượ c. Đó là mánh khóe của trı́tưởng tượng. Nhưng khi tôi quan sát mà không kèm theo từ “núi”, tôi thay có một tri giác ve cái đẹp toàn vẹn. Có một sự đam mênày sinh từ đó. Và liệu tôi có the quan sát người khác, quan sát vợ tôi, bạn tôi, đưa bé, bat kỳ là gı, ̀ tôi có thequan sát cách toàn vẹn chứ? Có nghıa, ̃ liệu tôi có thequan sát mà không có người-quan sát tức quá khứ không? Có nghıa ̃ quan sát tức là toàn giác. Chı cỏ ́ giác, không có người giác. Lúc đó mới có trật tự. Hỏi: Neu chı̉ có giác mà không có người giác, vậy thı̀ cái gı̀đứng ra giác”? Neu tôi thay tôi hon loạn, vô trật tự, cái gı đừ ́ng ra thay? Krishnamurti: Giờ đây, ta hãy đi sâu vào đó, thưa ngài. Vôtrật tự là một từ ngữ rộng lớn, ta hãy nhın ̀ vào đó. Khi bạn thay bạn bạo động và sự bạo động đó không khác với bạn, rang bạn chınh ́ là sự bạo động đó - biên co gı die ̀ n ra? Hãy nhın v ̀ ào van đe đó cách khác. Bien cogı̀dien ra khi bạn không phải là bạo động? Bạn nói bạo động khác ‘tôi’, việc gı̀ xảy ra? Trong đó có chia rẽ, trong đó có nolự c kiem soát bạo động, trong đó có sự dự phóng một trạng thái bat bạo động, một lýtưởng, và rập khuôn theo lýtưởng đó, cho nên xung đột tiep tục, v.v... Vı̀the, khi có sự chia rẽgiữa người- quan-sát và vật-đượ c-quan sát, hậu quả là xung đột noi tiep mang sac thái và hınh ̀ thái khác, nhưng khi người-quan-sát là vật đượ c-quan-sát, tức là khi người-quan sát nói, “Tôi bạo động, sự bạo động không phân cách với tôi”, lúc đó, có một động thái hoàn toàn khác dien ra. Không còn có xung đột nữa, không còn tım ̀ cách hợp lý hóa xung đột nữa, không còn hủy bỏ, không che, kiem soát xung đột nữa, không còn có bat bạo động như một lýtưởng nữa: Bạn là cái đó. Bay giờ, bien cogı̀ dien ra? Tôi không biet có khi nào bạn đào sâu vào van đe nay chưa? Hỏi: Vậy, cái “bạn” hay “ông” hay “you” là gı? ̀ Ta không thenói mà không có “you” bạn hay ông. Krishnamurti: Không, thưa bà, đó chı̉ là cách đenói thôi. Xin hãy nhın ̀ đây. Bạn thay sự khác biệt giữa người- quan sát và vật-đượ c quan sát. Khi có sự khác biệt giữa người-quan-sát và vật-đượ c-quan sát, tat phải còn có xung đột dưới mọi hınh ̀ thái bởi vı̀còn có chia rẽ. Khi có sự chia rẽtrong lãnh vự c chınh ́ tri, ̣ khi có sự chia rẽgiữa các quoc gia, tat phải còn có xung đột; do là luật. Và khi ngươi-quan sát là vật đượ c quan-sát, khi bạo động không còn phân cách với người-quan-sát, bay giờ, một hành động hoàn toàn mới khác dien ra. Từ “bạo động” đã mang tınh ́ lên án, ket tội, chong đoi roi; đó là từ ta dùng nham đetăng cường bạo động, tuy ta không muon bạo động, ta tăng cường bạo động bang cách dùng từ nay, phải không? Vậy gọi tên, tınh ̀ tự cảm nhận là việc làm của truyen thong, của tập truyen của ta. Neu bạn không gọi tên, lúc đó mới có một. giải pháp hoàn toàn khác. Và bởi vı̀bạn không gọi tên cảm nhận, bởi vı̀không có sự khác biệt giữa người-quan sát và vật đượ c-quan-sát, lúc đó, cái cảm nhận noi lên mà bạn gọi là bạo động không còn có nữa. Bạn hãy thử nghiẹ ̣̂m đi và roi bạn sẽthay. Bạn chı̉có the hành động khi bạn thử nghiệm. Nhưng chı đo ̉ ng ý suông không phải là thử nghiệm. Bạn phải hành động và khám phá. Câu hỏi ketiep là vevan đethách thức (challenge). Phải chăng ta luôn luôn song với thách thức? Hỏi: Tôi đã nói khủng hoảng chứ không phải thách thức. Krishnamurti: Khủng hoàng, cũng như nhau. Không phải bạn đang song trong khủng hoảng à? Có khủng hoảng chınh ́ trị trong xứ sở này, kinh te khủng hoảng, khủng hoảng với vợ họặc chong bạn; khủng hoảng có nghıa ̃ là phân chia, chia rẽ, phải không? Tức là khủng hoảng có vẻ trở nên can thiet cho những người đang song trong bóng toi, đang mêngủ. Neu không có khủng hoảng tat cả các bạn đeu ngủ het. Và đó là đieu bạn muon “Trời ơi, hãy đetôi yên” tram mınh ̀ trong vũng lay nhỏ hẹp của chınh ́ mınh ̀ hay bat kỳ là thứ gı. ̀ Tuy nhiên, khủng hoảng đen luôn. Bây giờ, một câu hỏi sâu xa hơn nhieu là: Có thesong mà tuyệt dứt khủng hoảng và giữ mınh ̀ hoàn toàn tınh ̉ thức không? Bạn hieu chứ? Khủng hoảng, thách thức, chan động, nhieu loạn ton tại khi trı́não ù lı, ̀ chậm chạp, lặp lại theo tập truyen, toi tăm. Trı́não có thenào trở nên hoàn toàn sáng suot và với một trı́não như the, không còn cóthách thức nữa? Có the đượ c không? Có nghıa ̃ là ta van phải thâm nhập sâu hơn. Ta song dự a trên kinh nghiệm đethay đoi trı́não ta, đeđay mạnh trı́não ta đi xa hơn, đemở rộng; kinh nghiệm, theo ta nghı, se ̃ ̃ tạo ra, sẽ mở toang cánh của sự sáng suot. của trı́tuệ. Và ta nghı̃một người không có kinh nghiệm là đang mê ngủ hay tăm toi, hay ngu muội. Còn một người không có kinh nghiệm, nhưng cự c kỳ tınh ̉ thức, trı́não hon nhiên, cho nên mới thay sáng suot. Đieu đó có the đượ c không? Đừng nói đượ c hay không. Hỏi: khi ông nói một người không có kinh nghiệm, phải chăng ông muon nói người ay song một cách cơ bản là ngu dot? Krishnamurti: Không, không...Thưa ngài, hãy nhın ̀ này. Chúng ta bị qui đinh, ̣ bịtù ngục bởi xãhội trong đó ta đang song. bởi thự c pham ta ăn, quan áo, khı́hậu. Ta bịqui đinh ̣ bởi văn hóa, văn học, bởi báo chı, ́ trı́ não ta bị uon nan bởi đủ thứ vemặt ý thức cũng như vôthức. Khi bạn tự gọi mınh ̀ là người Thiên Chúa giáo, Phật giáo hay bat cứ là gı̀thı̀đó là sự qui đinh ̣ của bạn. Và ta di chuyen từ sự qui đinh ̣ này đen sự qui đinh ̣ khác. Tôi không thıch ́ An Độ giáo, vậy là tôi nhảy vào Thiên Chúa giáo hay vào thứ gı̀khác. Tôi không thıch ́ vị đạo sư này, tôi theo hau vị khác. Vậy làta bị qui đinh, ̣ bịtù ngục. Tôi có thegiải tỏa trı́não khỏi qui đinh ̣ sau cho nó hoàn toàn tự do giải thoát không? Tức là, có thegiác toàn bộ sự qui đinh ̣ của bạn không không phải chọn lự a qui đinh ̣ nào bạn thıch, ́ mà tat cả, trọn vẹn sự qui đinh, ̣ việc làm đó chı̉có theđượ c khi không còn chọn lự a, và khi không có người-quan-sát. Thay trọn vẹn, toàn bộ sự qui đinh, ̣ cảtrên bınh ̀ diện ýthức cũng như vôthức, toàn bộ sự qui đinh! ̣ Và bạn chı̉ có thethay trọn vẹn đieu gı̀đó khi không còn khoảng cách giữa bạn và đieu đó -cái khoảng cách đượ c day sinh như là sự động dậy của tư tưởng, thời gian. Lúc đó, bạn mới thay toàn cả, thay trọn vẹn sự qui đinh. ̣ Và khi toàn giác, sự qui đinh ̣ mới đượ c giải tỏa. Nhưng ta không muon làm việc này. Ta muon làm công việc denhat. Cho nên ta mới thıch ́ những đạo sư, nhà truyen giáo, chınh ́ khách, uy lự c, chuyên gia, những người này họ biet, còn ta không biet họ sẽbảo ban ta phải làm gı̀ đó là thái độ chap nhận uy lự c mang tınh ́ truyen thong. Hỏi: Một câu hỏi vehành động đúng. Như hiện trạng thự c sự của ta, bat cứ hành động nào của ta đeu qui ngã, tức lay cái ‘tôi’, cái ngãlàm trung tâm. Do đó, khi bạn thay đieu đó, bạn e ngại phải hành động bởi vı̀mọi sự đen vô nghıa. ̃ Đó là hiện thự c, không có chọn lự a hay tưởng tượng. Bạn đang giáp mặt một sự trong rong khủng khiep và bạn... Krishnamurti: Tôi hieu câu hỏi... Hỏi: Ngay cả hành động trong lãnh vự c vật chat. Krishnamurti: Khi quan sát và bạn thay bạn không còn có thelàm bat cứ đieu gı, ̀ lúc đó, bạn nói có một sự trong rong. Hãy giữlay câu nói đó. Có quan sát, bạn nhận ra không thelàm bat cứ đieu gı̀và do đó có một khoảng trong, một sự trong rong. Phải thekhông? Khi tôi thay, trước đây tôi có thelàm đieu gı̀ đó nên không có sự trong rong. Bạn hieu chứ? Tôi có thelàm đieu gı̀đó, gia nhập đảng Tự Do, trở nên điên khùng hay gı̀gı̀đó xin loi! (có tieng cười). Trước đây tôi có thelàm đieu gı̀đó và tôi nghı̃bang cách làm đieu gı̀đó thı̀không có sự trong rong. Bởi vı̀tôi đãlap đay sự trong rong bang cách làm đieu gı̀đó, tức là lan tránh sự trong rong đó, noi côđơn đó, cái cảm nhận côlập kỳ dị đó. Và bây giờ khi tôi thay sự sai lam của việc làm đó, làm đieu gı̀ đó von không mang lại nghıa ̃ lý hay giải pháp nào cả bay giờ, tôi tự nhủ, “tôi quan sát tôi thay tôi là người-quan-sát-người-quan-sát vàtôi đang tran truong, hoang vang, trong rong. Tôi không thelàm bat cứ đieu gı̀đượ c nữa. Cuộc sông này, sự ton tại này không còn ý nghıa gı ̃ nừ ̃a”. Trước đây bạn đãgán cho cuộc song một ý nghıa, ̃ cái ý nghıa ̃ đượ c tạo ra bởi tư tưởng, bởi đủ loại tưởng tượng, hy vọng và v.v... và roi đột nhiên bạn nhận chân rang tư tưởng không giải quyet đượ c van đevà bạn thay cuộc song thật vônghıa, ̃ không có nghıa ̃ lý chi cả. Do đó, bạn muon gan cho cuộc song có một ý nghıa ̃ -bạn hieu chứ? Bạn muon gan. (Co tieng cươi). Không, đừng cười, đây là việc ta đang làm. Đoi với phan đông chúng ta hiện nay, tự thân cái việc song là vônghıa ̃ roi. Khi ta còn trẻ, ta nói, “Vâng, ıt ́ ra là tôi sẽ đượ c hạnh phúc -tınh ̀ dục và tat cả những gı̀đại loại như the- theo tuoi tác ta lớn lên và già đi, ta nói, “Trơi ơi, cuộc song thật la trong rong”, và bạn lap đay sự trong rong đó bang văn chương, tri kien thức, bang những giáo đieu, tın ́ đieu, nghi thức le bái, thờ phượng, bang những ý kien, những phán đoán và bạn nghı̃ những thứ đó là quan trọng khủng khiep. Bạn đãlap đay sự trong rong bang những từ, không chı̉ khác chı̉ là những từ. Giờ đây, khi bạn tự mınh tru ̀ ́t bỏ het những từ, bạn nói, “Tôi trong rong”. Hỏi: The cũng van còn là những từ. Krishnamurti: Van còn làtừ, đó là chotôi đang nói. Van còn làtừ. Vı̀ the, khi bạn thay rang tư tương đãtạo ra đieu bạn xem là ý nghıa, ̃ giờ đây khi bạn thay giới hạn của tư tưởng và những gı̀tư tưởng đãtạo tác hoàn toàn vô nghıa, ̃ đieu còn lại bây giờ đoi với bạn là trong rong, hoang vang, tran truong. Tại sao? Phải bạn van đang tım ̀ kiem đieu gı̀ đó? Phải chăng tư tưởng van còn động đậy? Khi bạn nói, “Tôi song vô nghıa, ̃ cuộc song thật vônghıã”, do chınh ́ là tư tưởng đãkhien bạn nói cuộc song vô nghıa, ̃ bởi vı̀ bạn muon có ý nghıa. ̃ Nhưng khi tư tưởng không còn động đậy, cuộc song sẽngập tràn ý nghıa. ̃ Cuộc song sẽđẹp vô cùng. Bạn không biet đieu ay đâu. Hỏi: Tư tưởng e sợ không tư tưởng. Krishnamurti: Vậy là tư tưởng sợ không tư tưởng. Ngày mai ta sẽ đi sâu vào đó: Toàn cả van đeveviệc tư tưởng day sinh sợ hãi và ra sức gan ý nghıa ̃ cho cuộc song. Neu ta thự c sự xem xét chınh ́ cuộc song của ta, nó có rat ıt ́ ý nghıa, ̃ phải không? Bạn đãcó những kỷ niệm vui hoặc những kỷ niệm buon, trong quá khứ đã chet, đãqua, nhưng bạn van còn tiep tục gın ̀ giữ chúng. Xuyên suot tat cả là noi sợ hãi vecái chet. Bạn đãlàm việc, làm việc, và làm việc -chı̉có Trời biet vı̀sao bạn phải làm the và cái chet đó đang đợi bạn đay. Và bạn nói, “Tat cả chı̉cóthethôi à?” Cho nên, ta phải thâm nhập vào van đevesự động đậy của niệm tưởng, tư tưởng như thời gian và đo lường. CHƯƠNG NĂM VẤN ĐỀ SỢ HÃI “Nếu bạn có thể hoàn toàn thoát khỏi sợ hãi, lúc đó, bạn đang sống trong thiên đường”. T a phải nghiêm túc giáp mặt với những việc ta phải làm trong cuộc song này, giáp mặt với tat cả mọi van đe, mọi noi thong kho, hon loạn, bạo hành và phien não. Chı̉những người song mới thự c sự nghiêm túc, còn những kẻ khác họ phung phı́cuộc đời họ, và bỏ phecuộc ton sinh của họ. Sáng nay ta sẽtien hành xem xét toàn bộ van đesợ hãi. Trı́não nhân loại đãsong quá dài lâu het ngàn năm này đen ngàn năm khác, đã chiu ̣ đựng sợ hãi, lan tránh sợ hãi, cogang hợp lýhóa sợ hãi, quên đi sợ hãi, hoặc đong nhat vào đieu gı̀ đó không phải là sợ hãi ta đãthử đủ cách và người ta thac mac liệu có thenào thoát khỏi hoàn toàn, trọn vẹn sự sợ hãi vemặt tâm lý vàtừ đó luôn cả vemặt sinh lý không? Ta sẽ thảo luận van đenày, ta sẽcùng nhau trao đoi vàtự ta khám phá việc ay có the thự c hiện đượ c không? Trước het, ta phải xem xét năng lượng, tánh chat của năng lượng, các chủng loại của năng lượng, và van đedục vọng; và liệu ta có đủ năng lượng can thıè ̂t đeđào sâu vào van đenày. Ta biet có năng lượng và cũng có sự ma sát hay va chạm của tư tưởng; năng lượng đãtạo ra những sản pham kỳ diệu trong the giới công nghệ. Nhưng ve mặt tâm lý hınh ̀ như ta không có đượ c thứ năng lượng thâm sâu đó, không có đượ c động lự c, hứng thú thâm nhập vào van de sợ hãi này. Ta phải hieu việc tư tưởng tự tạo năng lượng cho mınh, ̀ thứ năng lượng vỡ vụn manh mún thông qua va chạm, thông qua xung đột. Ta biet mọi đieu đó: năng lượng của tư tưởng, năng lượng phát sinh qua mâu thuan, qua đoi nghich ̣ trong nhị phân, thứ năng lượng của xung đột va chạm, Tat cả mọi đieu đó đeu năm trong thegiới hiện thự c, hiện thự c là những sự vật ta đang song với chúng trong đời thường cả ve mặt tâm lý và tri thức, v.v... Tôi hy vọng chúng ta có thetruyen đạt cho nhau. Truyen đạt bao hàm không chı̉ hieu ý nghıa ̃ của ngôn từ mà còn phải thự c sự chia sẽ những đieu đãđượ c nói lên, khác đi không có cảm thông, không có hiệp thông. Không chı̉ truyen đạt ngôn từ mà còn có một cảm thông phi ngôn từ. Nhưng đeđi đen sự cảm thông phi ngôn từ, ta phải thau hieu thật sâu liệu có thetruyen đạt cho nhau trên bınh ̀ diện ngôn từ, tức là cả hai chúng ta cùng chia sẻ ý nghıa ̃ của từ, có cùng moi quan tâm, lòng nhiệt thành cùng cường độ, trên cùng bınh ̀ diện sao cho ta có thetien hành từng bước một. Việc làm đó can năng lượng. Và năng lượng đó chı̉ có theđen khi ta thau hieu năng lượng của tư tưởng và sự va chạm hay xung đột của nó trong đó ta đang vướng mac. Neu bạn thâm nhập tra xét khám phá chınh ́ mınh, ̀ bạn sẽthay những đieu bạn biet hay kinh nghiệm là sự ma sát va chạm hay xung đột của tư tưởng trong tien trınh ̀ thự c hiện những dục vọng, những mục đıch ́ của mınh ̀ -sự nolự c, sự đau tranh, ganh đua giành giật. Tat cả đó đeu nam trong năng lượng của tư tưởng. Bây giờ, ta đang hỏi liệu có thứ năng lượng nào khác không mang tınh ́ máy móc, tập truyen, phi mâu thuan, và do đó, không có sự căng thang tạo ra năng lượng. Đekhám phá đieu đó, liệu có thứ năng lượng nào khác không, do trı́ tưởng tượng, có tınh ́ cách kỳ quái, mê tın, ́ ta phải đi sâu vào van đe dục vọng. Dục vọng là muon đieu gı̀đó, phải không? Đó là một mảnh vụn của dục vọng. Có động thái ham muon đieu gı̀đó như ham muon tınh ̀ dục hay ham muon tâm lý hay sự ham muon đượ c gọi là tinh than. Và dục vọng hay cái muon ay noi lên cách nào? Dục vọng là muon đieu gı̀đó, là thieu thon, là that thoát đieu gı̀đó, và roi có sự ham muon veđieu đó bang trı́tưởng tượng hay muon trong thự c tenhư đói bụng vậy, và có van đevecách thedục vọng noi lên trong ta. Bởi vı̀đeđi đen giáp mặt với sợ hãi, ta phải thau hieu dục vọng chứ không phải choi bỏ dục vọng, mà là phải thay sâu vào dục vọng. Dục vọng có thelà nguon cội của sợ hãi. Các nhà tu hành tôn giáo trên toàn thegiới đeu đã choi bỏ dục vọng, họ đãchong đoi dục vọng, họ đem dục vọng đó đong nhat vào với những Thượng Đe, những đang cứu the, vào Giê Su của họ và v.v... Nhưng đó van là dục vọng. Không thâm nhập hoàn toàn vào dục vọng, không lay tuệ giác tức thay sâu vào dục vọng, trı́não ta không sao thoát khỏi sợ hãi. Ta can một thứ năng lượng khác, không phải thứ năng lượng máy móc của tư tưởng, bởi vı̀năng lượng đó đãkhông giải quyet đượ c bat kỳ van đegı̀của ta, trái lại tự nó còn làm van đephức tạp gap bội, pho bien rộng rãi vô phương giải quyet, vı̀the, ta phải tım ̀ cho ra một loại năng lượng khác, liệu năng lượng mới khác này có liên hệ với tư tưởng hay niệm không, hay nó độc lập với niệm, và đevào sâu tra xét đieu đó, ta phải đi sâu vào van đedục vọng. Bạn có theo kip ̣ đieu này không? - Không phải dục vọng của ai khác mà là chınh ́ dục vọng của bạn. Bây giờ, dục vọng noi lên cách nào? Ta có thethay rang sự động đậy của dục vọng này dien ra thông qua tri giác, roi cảm giác, tiep xúc và do đó là dục vọng. Ta thay vật gı̀đó xinh đẹp, tiep xúc vật ay, mat thay và tay sờ, tức cảm giác, roi từ đó có cái cảm nhận thieu thon vật ay. Và dục vọng từ đó noi lên. Đieu đó het sức rõ ràng. Tại sao trı́não, toàn bộ cái cơ thethuộc cảm giác thay thieu? Tại sao có cái cảm nhận thieu thon đieu gı̀đó, nên muon có đieu gı̀đó? Tôi hy vọng bạn có đủ chủ tâm vào những đieu đãđượ c trınh ̀ bày bởi vı̀đó là cuộc song của bạn, bạn không chı̉lang nghe những từ ngữ hay ýtưởng, hay công thức mà là thự c sự chia sẻ trong tien trınh ̀ tra xét khám phá sao cho ta cùng nhau đi vemột hướng, đi cùng một toc độ, có cùng cường độ, trên cùng một bınh ̀ diện. Khác đi, ta sẽkhông gặp nhau đượ c đâu. Đó cũng là tınh ̀ yêu hay lòng từ. Yêu là cùng nhau truyen đạt, cùng nhau hiệp thông trên cùng bınh die ̀ ̣̂n, cùng lúc, cùng cường độ. Vậy tại sao có cái cảm giác thieu thon hay ham muon trong ta the? Tôi không biet bạn có bao giờ chiu ̣ đào sâu vào van đenày không? Tại sao trı́não nhân loại hay tại sao con người luôn luôn đuoi theo cái gı̀ đó- ngoại trừ các kien thức công nghệ, ngoại trừ việc học ngôn ngữ và v.v... Tại sao luôn có cái cảm giác ham muon, thieu thon, truy đuoi đieu gı̀ đó?- tức là sự động đậy của dục vọng, của niệm tưởng trong thời gian, như thời gian và sự đo lường. Tat cả đeu liên hệ nhau. Ta đang hỏi, tại sao có cái ýmuon ay chứ? Tại sao không có cái ý biet đủ? Tại sao có ý ham muon hay khao khát vemột đieu gı̀đó nham đe lap đay hay che đậy một đieu gı̀đó? Phải chăng bởi vı̀trong phan lớn chúng ta có cái cảm giác trong rong, côđơn, hoang vang, thieu thon? Ve mặt sinh lýta can ăn, mặc, ở, ta can phải có mọi thứ đó. Nhưng các nhu cau thiet yeu đó bịphủ nhận khi có sự chia rẽvemặt chınh ́ tri, ̣ tôn giáo, kinh te, chia rẽvequoc gia dân tộc -đây là tai họa hủy diệt của thegiới này do the giới phương Tây đã sáng che ra, trong the giới phương Đông, cái tınh ̀ thân vequoc tich ̣ này đãkhông có chı̉ mới có gan đây thôi -thứ thuoc độc quı̉ quái này. Và khi có sự chia rẽ giữa người và người, giữa các quoc tich, ̣ giữa các quoc gia, dân tộc tınh, ̉ và giữa các tıń đieu, giáo đieu thı̀ sự an toàn cho mọi người trở nên hau như không thự c hiện đượ c. Thegiới độc tài chuyên chehung tàn bạo ngượ c đang thử mang lại sự an toàn đó, cung cap cái ăn cho mọi người nhưng họ không thethự c hiện đượ c. Ta biet tat cả mọi đieu đó, ta có thekhởi đi từ đó. Vậy ta thieu thon cái gı? ̀ Tri kiên thức à? Tri kiên thức là sự tıch́ tập kinh nghiệm, trong lãnh vự c tâm lý, khoa học và nhieu hướng khác tức là kien thức trong quá khứ. Tri thức, kien thức là quá khứ. Phải đó là đieu ta muon? Phải đó là đieu ta thieu? Phải chăng đó là mục tiêu ta đượ c giáo dục thu gom tat cả mọi tri kien thức ta có thecó đehành động một cách khéo léo trong lãnh vự c khoa học công nghệ? Hay có cái cảm giác khao khát, thieu thon trong lãnh vự c tâm lý, nội tâm? Có nghıã là bạn sẽ ra sức lap đay cái sự trong rong nội tâm đó, thieu thon đó bang kinh nghiệm, tức là tri kien thức đãđượ c tıch ́ tập. Đúng là bạn đang ra sức lap đay sự trong rong, sự thieu thon, cái cảm giác cô độc mênh mông bang những sự vật do tư tưởng hay niệm đãtạo tác. Cho nên dục vọng noi lên từ cái yêu cau khan thiet lap đay sự trong rong đó. Rot lại, khi bạn tım ̀ kiem giác ngộ hay tự thự c hiện bản ngãnhư kieu gọi của người An Độ giáo, đay chı̉ là một hınh ̀ thái của dục vọng. Cái tâm thái ngu ngoc hay vô minh này sẽđượ c xóa sạch hay dẹp bỏ hay đánh tan bang cách thu thập thật nhieu kien thức, giác ngộ. Đay không bao giờ làtien trınh ̀ thâm nhập tra xét khám phá“cái đang là” mà chı̉là thu thập; không phải thự c sự nhın ̀ vào “cái đang là” mà mời gọi cái có thelà hoặc mong cau một kinh nghiệm lớn hơn, một tri kien thức lớn hơn. Vậy làta luôn luôn lan tránh “cái đang là”. Và“cái đang là” đượ c tạo tác bởi tư tưởng. Noi cô độc, sự trong rong nội tâm, phien muộn, đau đớn, đau kho, âu lo, sợ hãi đay thự c sự là “cái đang là”. Và tư tưởng không đủ sức giáp mặt với “cái đang là” tım ca ̀ ́ch lan tron. Vậy hãy thau hieu dục vọng dục vọng là tri giác, thay, tiep xúc, cảm giác, và muon đieu mà bạn chưa có và roi dục vọng, khao khát có đieu đó dục vọng bao hàm toàn bộ tien trınh ̀ của thời gian. Tôi không có nhưng roi tôi sẽcó. Và khi tôi đãcó vật ay roi, tôi sẽso sánh nó với vật bạn có. Vı̀ vậy, dục vọng là động của niệm tưởng, của tư tưởng trong thời gian dưới dạng động thái so sánh, đo lường. Xin đừng đong ý với tôi. Tôi không có hứng thú trong việc tuyên truyen. Tôi không quan tâm việc bạn có mặt ở đây hay không, bạn có nghe hay không. Nhưng bởi vı̀ đây là cuộc song của bạn, bởi vı̀đieu quan trọng khan thiet là bạn phải tuyệt đoi nghiêm túc- bởi vı̀thegiới đang trên đà phân rã-bạn phải thau hieu van đenày: dục vọng, năng lượng và hành động thâm nhập khám phá một loại năng lượng khác phi máy móc. Và đeđi đen đó, bạn phải thau hieu sự sợ hãi. Tức là, phải chăng dục vọng tạo ra sợ hãi? Ta sẽcùng nhau thâm nhập khám phá van đevesự sợ hãi này, sợ hãi là gı?̀ Bạn có thenói, “Đượ c roi, hãy quên đi van đenăng lượng và dục vọng, xin hãy vui lòng giúp tôi gạt bỏ noi sợ hãi trong tôi”- nói thelà quá ngoc nghech, tat cả chúng đeu liên hệ mật thiet nhau. Bạn không theboc riêng rẽtừng cái một và tiep cận kieu đó. Bạn phải nam lay nguyên cả gói. Vậy sợ bài là gı, ̀ nó noi lên cách nào? Phải chăng ở bınh ̀ diện này thı̀ sợ hãi và bınh ̀ diện kia thı̀không? Sợ hải ở bınh ̀ diện ý thức hay bınh̀ diện vô thức? Hay tat cả hai bınh ̀ diện đeu có sợ hãi? Bây giờ, sợ hãi khởi lên cách nào? Tại sao sợ hãi ton tại trong con người? Và con người đãở chung với sợ hãi từ đời này sang đời khác, họ đãsong với sợ hãi. Sợ hãi làm méo mó hành động, làm bien dạng động thái tư tưởng mang tınh ́ tri giác sáng suôt, xuyên tạc tư tưởng khách quan hữu hiệu, von can thiet, làm động thái tư tưởng mang tınh ́ logic, lành mạnh, sáng suot. Sợ hãi làm tăm toi đời ta. Tôi không biet bạn có đeýthay đieu đó không? Chı̉can một sợ hãi nhỏ nhat, nhẹ nhat, mọi giác quan ta đeu co túm lại. Và phan đông chúng ta đeu song trong một hınh ̀ thái sợ hãi đặc biệt nào đó, bat kỳ là song trong moi quan hệ nào. Cho nên van đecủa ta là, liệu trı́não ta vàtoàn bộ thân tâm ta có the nào hoàn toàn thoát khỏi sợ hãi. Giáo dục xãhội, nhà cam quyen, tôn giáo đãkhuyen khıch ́ noi sợ hãi này, tôn giáo đượ c xây dựng trên sợ hãi. Và sợ hãi cũng đượ c vun trong thông qua việc sùng thượng uy lự c của những kẻ biet. và v.v... Ta đãđượ c nuôi dưỡng can thận trong sợ hãi. Và ta đang đặt câu hỏi liệu có thehoàn toàn thoát khỏi sợ hãi. Vı̀ the, ta phải khám phá xem sợ hãi là gı. ̀ Phải chăng sợ hãi là do ý muon đieu gı̀đó? -tức là dục vọng, khát vọng. Phải chăng sợ hãi là sự bat đinḥ của ngày mai? Hay là noi đau và khocủa ngày hôm qua? Phải chăng sợ hãi là sự chia rẽ, nhị phân giữa bạn và tôi, trong đó, không còn có quan hệ? Phải chăng sợ hãi chınh ́ là cái trung tâm ở đó tư tưởng hay niệm tưởng đãtạo ra cái ‘tôi’- cái ‘tôi’ là hınh ̀ thevà tên gọi cùng các thuộc tınh ́ của nó -sợ mat cái ‘tôi’ đó”? Phải đó là một trong những nguyên nhân của sợ hãi? Phải chăng đó là sự hoi tưởng đieu gı̀ đó khoái lạc, hạnh phúc trong quá khứ và sợ mat nó? Hay đó là noi sợ khovemặt sinh lý và tâm lý? Có chăng một trung tâm từ đó tât cả mọi sợ hãi nảy sinh? -giong như một cội cây, tuy có nhieu cành nhánh nhưng chı̉ có một thân và rekiên co, và thật là vô ıch ́ neu chı̉ làm công việc cat tıả cành nhánh. Vı̀vậy, ta phải thâm nhập vào chınh ́ goc recủa sợ hãi. Bởi vı̀ neu bạn có thehoàn toàn thoát khỏi sợ hãi, lúc đó. bạn đang song trong thiên đường. Nguôn goc của sợ hãi là gı? ̀ Phải chăng là thời gian? Xin nhớ cho, ta đang thâm nhập tra xét, chat van, chứ không phải lý thuyet suông, ta không đi đen bat kỳ quyet đinh ̣ nào bởi vı̀không có gı̀đeket luận. Ngay lúc bạn thay goc recủa sợ hãi, thự c sự thay, bang chınh ́ mat của mınh, ̀ bang cảm nhận của bạn, bang cảtâm vàtrı́của bạn -thự c sự thay nguon goc của sợ hãi bây giờ- bạn mới cóthexử trı́sợ hãi; tức là neu bạn thự c sự nghiêm túc. Ta đang đặt câu hỏi: Phải chăng sợ hãi là thời gian”? - Không phải thời gian theo ngày tháng năm, theo đong ho, như hôm qua, hôm nay và ngày mai mà là thời gian tâm lý, hoi tưởng ngày hôm qua, những khoái lạc của ngày hôm qua và những đau đớn, sau kho, âu lo của ngày hôm qua. Ta đang hỏi liệu có phải nguon goc của sợ hãi làthời gian. Thời gian đethự c hiện. Thời gian đetrở thành, thời gian đethành tựu, thời gian đethự c hiện Thượng Đe, hay là gı̀tùy bạn thıch ́ gọi. Ve mặt tâm lý, thời gian là gı? ̀ Xin vui lòng lang nghe -có cái chi như làthời gian tâm lý không? Hay phải chăng ta đãsáng chebày đặt ra thời gian tâm lý? Vemặt tâm lý, có ngày mai không? Neu ta noi không có thời gian tâm lýnhư ngày mai, sẽgây soc mãnh liệt nơi bạn phải không? Bởi vı̀bạn nói, “Ngày mai tôi sẽhạnh phúc; ngày mai tôi sẽthành tựu đieu gı̀đó, ngày mai tôi sẽtrở thành giám đoc một doanh nghiệp; ngày mai tôi sẽtrở thành một người giác ngộ; ngày mai vị đạo sư hứa hẹn đieu gı̀ đó vàtôi sẽthành tựu”. Ngày mai đoi với ta là cự c kỳquan trọng. Và liệu có một ngày mai tâm lý? Ta đãchap nhận là có, đó là toàn cả sự giáo dục truyen thong của ta rang có ngày mai. Và khi bạn nhın ̀ vào nội tâm, thâm nhập tra xét chınh ́ bạn, có ngày mai không? Hay phải chăng do tư tưởng, tự thân mang tınh ́ vỡ vụn manh mún, đãdự phóng ngày mai? Hãy vui lòng đi sâu vào van đe này, nó quan trọng lam can phải hieu. Ta đau khovemặt thân xác -vật chat- có một sự đớn đau lớn lao. Và sự hoi tưởng hay nhớ lại cơn đau đó đượ c an dau là một kinh nghiệm mà não bộ đã chứa, cho nên mới có việc nhớ lại cơn đau đó. Và tư tưởng nói, “Tôi mong tôi không bao giờ gặp lại cơn đau đó”, đó là ngày mai. Ngày hôm qua đãcó một noi khoái lạc cự c kỳ, vetınh ̀ dục và vecái gı̀đó mà ta đãcó, và tư tưởng nói, “Ngày mai tôi phải có lại khoái lạc đó”. Bạn đãcó một kinh nghiệm lớn, sâu sac -ıt ́ ra bạn nghı̃kinh nghiệm đó là như vậy -và nó đãtrở thành một kỷ niệm; và bạn nhận ra nó là kỷ niệm, tuy nhiên, bạn van truy tım ̀ nó trong ngày mai. Vậy, tư tưởng là động trong thời gian. Phải chăng thời gian là nguon goc của sợ hãi? - Thời gian dưới dạng động thái so sánh, ‘tôi’ so sánh với “bạn”, ‘tôi’ quan trọng hơn “bạn”, ‘tôi’ sẽthành tựu đieu gı̀đó, trở thành đieu gı̀đó, gạt bỏ đượ c đieu gı đo ̀ ́. Vậy tư tưởng như là thời gian, tư tưởng như động thái trở thành là nguon goc của sợ hãi. Ta đãnói rang thời gian là can thiet đehọc một ngôn ngữ, thời gian von can thiet đehọc bat kỳ kỹthuật nào. Vàta nghı̃ ta có theáp dụng cùng tien trınh ̀ đó vào đời song tâm lý. Tôi can nhieu tuan leđehọc một ngôn ngữ, vàtôi nói đehọc hieu vechınh ́ mınh, ̀ tôi là gı, ̀ tôi phải thành đạt đieu gı, ̀ tôi cũng can thời gian. Ta đang tra hỏi toàn bộ ýtưởng đó. Liệu thự c sự cóthời gian tâm lý chi không, hay đó là một """