🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Đường Công Danh Của Nikodem Dyzma Ebooks Nhóm Zalo https://thuviensach.vn Thông tin ebook: Tác phẩm: Đường công danh của Nikodema Dyzmy. Tác giả: Tadeusz Dolega Mostowicz. Dịch giả: Nguyễn Hữu Dũng Nhà xuất bản Văn học - 1988 Nguyên bản tiếng Ba Lan KARIERA NIKODEMA DYZMY, Nhà xuất bản CZYTELNIK - 1968. Đánh máy: winterwinterlight, bablu, Moon, RedBrine, Lemontree123, ivydream, acount300, Bac Nguyen. Sửa và soát lỗi: 4DHN, Lemontree123. Tạo ebook: Nhóm dự án Tây Phong Lĩnh https://thuviensach.vn Lời giới thiệu Tađêus Đôuenga Môxtôvich (Tadeusz Dolega Mostowicz, 1898 - 1939) là nhà văn xuất sắc của nền văn học Ba Lan thời cận đại. Ông là tác giả của những tiểu thuyết tâm lý xã hội theo khuynh hướng tình cảm rất được ưa chuộng (Thầy lang, Giáo sư Vintrurơ), nhưng nổi tiếng nhất với các tác phẩm hiện thực phê phán đặc sắc: Đường công danh của Nikôđem Đyzma. Hoạt động văn học trong cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy hấp dẫn của T.Đôuenga Môxtôvich diễn ra trùng với thời kỳ hai mươi năm tồn tại và phát triển của nước Ba Lan tư sản giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1919 - 1939), trong bối cảnh đất nước vừa giành lại được độc lập sau hàng thế kỷ bị các thế lực đế quốc chia cắt, xâu xé, hoàn toàn bị xóa tên trên bản đồ thế giới, để rồi chẳng mấy chốc lại rơi vào nanh vuốt của bè lũ phát xít Đức. Chính thời kỳ giai cấp tư sản dân tộc non yếu được nắm tay lái con thuyền quốc gia vừa bị lọt vào cái “mắt bão” - vùng tạm thời yên tĩnh giữa những cơn bão táp hung bạo trên toàn thế giới, song không thiếu những rối ren phức tạp trong nước - là thời kỳ thuận lợi cho chủ nghĩa cơ hội phát triển, thời kỳ những nghịch cảnh, những đảo lộn xã hội diễn ra liên tiếp, tập trung và sôi động hơn bao giờ hết. Đó cũng chính là thời kỳ được T.Đôuenga Môxtôvich lấy làm bối cảnh cho quyển tiểu thuyết xuất sắc nhất của ông. Đường công danh của Nikôđem Đyzma quả là hiển hách, đáng ngạc nhiên, bởi đó gần như là cuộc hội tụ của biết bao “ngẫu nhiên may mắn, bao “số đỏ”, đến mức khiến người đời phải chóng mặt, ngỡ ngàng. Ở chương đầu sách, y chỉ là một anh công chức cấp thấp ở tỉnh lẻ bị mất việc, đang lang thang tìm việc làm, túi rỗng không và chiếc dạ dày lép kẹp. Ấy thế mà tới những trang cuối sách y đã là một triệu phú cỡ lớn, chủ một cơ ngơi nông - công - nghiệp khổng lồ, chính khách số một của đất nước, https://thuviensach.vn người được chính tổng thống mời ra đảm nhiệm sứ mạng thành lập nội các mới, nhằm chèo lái con thuyền quốc gia qua cơn bão chao đảo! Cái gì đã khiến Nikôđem Đyzma leo nhanh và cao đến thế trên những bậc thang danh vọng của cuộc đời? Cái gì là nguyên nhân thật sự mở ra con đường công danh đầy huyền thoại của kẻ vô học “bất tài chi tướng” kia? Tại sao giữa lòng cái xã hội quý tộc - tư sản, với những thể chế ngỡ như chặt chẽ, với quy luật cạnh tranh khốc liệt kia lại nảy nòi một cái nỗi oái oăm nhường ấy? Nhà văn đã không đứng ra thuyết minh, trả lời và kết luận thay người đọc, nhưng qua bức tranh liên hoàn hiện thực mà ông đã dựng lên, người đọc nhận thức được rằng: nguyên nhân chính tạo nên bước đường công danh lừng lẫy của nhân vật kia chính là bởi cái xã hội đang sống chỉ có tôn ti, trật tự, luật lệ, kỷ cương về phương diện hình thức mà thôi. Còn bên trong, guồng máy của nó lại hoạt động bằng một loại “nhiên liệu” vạn năng duy nhất là đồng tiền. Trong cái xã hội ấy, ngài luật sư có uy tín nhất, đồng thời cũng là người bảo trợ cho Hội Bảo vệ gia đình (mặc dù là chuyên viên sừng sỏ nhất trong lĩnh vực ly hôn!) đã trắng trợn vòi tiền “công” vì lấy được lời chứng của những người đã chết. Trong xã hội ấy, người ta có thể thuê giết một mạng người với một trăm đồng bạc, có thể đổi trắng thay đen dễ như trở bàn tay, có thể dựng ra cả một tiểu sử huy hoàng để tô son trát phấn cho một anh dốt nát nhà quê đóng tuồng làm “người hùng”, làm “chính khách”, làm nhà “kinh tế thiên tài”... Cái xã hội mà ngay ở những cấp cao nhất của chính quyền, cũng chỉ là một lũ người dốt nát, bất lực, mâu thuẫn nhau, chỉ giỏi ăn chơi cãi vã. Cái xã hội mà “phương sách” hữu hiệu nhất là tiền cộng với lừa đảo, dối trá. Những nghịch cảnh của xã hội được lột trần đến lõa lồ trước mắt người đọc, bởi mấy ai ngờ rằng một “hội đồng” dâm của các vị phu nhân lá ngọc cành vàng, vợ con các “ông lớn”, lại có khả năng điều hành thật sự bộ máy quốc gia, đến mức tống cổ ngài thứ trưởng kiêm đổng lý văn phòng hội đồng bộ trưởng đi... Tàu, chỉ vì ngài sắp lật mặt nạ “người tình chung” của các bà! Xuyên suốt tác phẩm là hai quá trình có hướng ngược nhau, diễn ra đồng thời, ở một con người - đó là nhân vật chính: Nikôđem Đyzma. Y leo https://thuviensach.vn nhanh đến mức đáng kinh ngạc trên những bậc thang danh vọng, nhưng lại tụt dài về phương diện nhân cách, từ cái trong sạch của một con người bình thường xuống vũng bùn nhơ nhớp của những tội lỗi ghê gớm nhất. Ban đầu, dù thất nghiệp, đói rách, Đyzma vẫn còn lương tâm trong sạch, thấy cái phong bì của cậu bé bưu điện đánh rơi y còn thương tình gọi với theo để trả, nhặt được giấy mời đi dự tiệc (gửi một người khác), y mang đến tận nhà (bụng thầm mong được trả công vài đồng bạc), y biết đỏ mặt ngượng khi bịa ra một câu chuyện phạm tội vô hại kể cho một cô gái làm tiền. Thế rồi, chỉ qua một bữa tiệc mà y lấy hết gân cốt đến dự nhằm thỏa mãn cái đói, y đã nhảy một bước lọt vào xã hội thượng lưu, để ngấm dần vào người “độc dược” hiệu nghiệm lấy làm kim chỉ nam cho mọi hành vi đối nhân xử thế: lừa đảo. Không những y không hề ngần ngại khi lừa cơ cướp cả cơ nghiệp lẫn cô vợ xinh đẹp của ông chủ đã hết lòng đối xử tử tế với y, mà y còn không run tay khi thuê bọn lưu manh, giết một người ân nhân cũ để bịt đầu mối, không hề áy náy khi ra lệnh cho bọn cảnh sát đánh đập dã man một cô gái vô tội đã nặng lòng yêu y. Sở dĩ y tha hóa nhanh như thế về phương diện đạo đức chỉ bởi y đã tiếp xúc với những “tinh hoa” của giới cầm quyền. Xét về phương diện ấy, Đyzma cũng là một nạn nhân của xã hội tư bản - một nạn nhân “tự nguyện”. Sự trèo nhanh leo cao của y không phải là thành quả đạt được bởi những thủ thuật không mấy tinh khôn mà y đã học được ở các “tinh hoa” thượng lưu xã hội kia (như kiệm lời để giấu dốt, nhắc lại ý của người khác nhận rằng là của mình…). Mà có nguyên nhân sâu xa hơn: đó là sự mâu thuẫn giữa các giới cầm quyền, các cá nhân có thế lực trong guồng máy xã hội, đó là sự dốt nát trong đánh giá của các giới đó đối với Đyzma. Các vị đại diện cao cấp nhất của xã hội đã không có khả năng phân biệt thật giả, đã ngộ nhận về khả năng - thậm chí tài năng - của Đyzma, đã đưa y lên những địa vị cao sang, đã để y đánh lừa một cách “hào hiệp” nhất. Đúng như lời chàng công tử bá tước Pônimirxki gào lên kết thúc quyển sách: “Không phải hắn dắt mũi các người đâu! Chính các người đã bê cái đồ súc vật ấy đặt lên thành tượng đài! Chính các người! Hỡi lũ người đánh mất hết những tiêu chuẩn lý trí!”. Mỉa mai hơn, Đyzma được leo lên cao đến thế còn chính vì y đã làm thỏa mãn được dục vọng https://thuviensach.vn thấp hèn của các vị “phái đẹp” quý tộc trong những cuộc “hành lễ bí mật” mà thực chất là những cuộc hành lạc tập thể, những cuộc loạn hôn không tiền khoáng hậu. Trong các “tài năng” đã đưa Đyzma lên những địa vị cao sang, có “tài” đĩ đực! Trong số những nạn nhân khác của cái xã hội nhầy nhụa đó, người đọc còn nhận thấy một điều: Người càng có địa vị xã hội thấp hèn, thậm chí càng ở “dưới đáy” thì phẩm chất đạo đức lại càng trong sạch. Cô gái Manka dù phải bán thân nuôi miệng, nhưng vẫn ý thức được sự ghê tởm của cái “nghề” mà mình bắt buộc phải làm, vẫn giữ một tình yêu chân thật đối với Đyzma, và vẫn biết căm phẫn tột độ khi tình yêu ấy bị bội bạc. Dù bị đánh đập dã man, nhưng dẫu sao Manka cuối cùng cũng nhận ra bộ mặt thật của Đyzma. Đáng thương cho một phụ nữ xinh đẹp, yếu đuối mà lại muốn hưởng lạc như bá tước tiểu thư Nina, cho đến cuối cùng vẫn không hiểu rằng mình bị đánh lừa, vẫn không hiểu được bản chất người chồng “lý tưởng” và “lỗi lạc” của mình! Ý nghĩa tố cáo và phê phán của tác phẩm còn tập trung cao ở hình tượng chàng bá tước “điên” Pônimirxki. Chàng là nạn nhân của một trò lừa đảo đã khiến cha chàng khuynh gia bại sản, rồi lại trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo mới, còn trắng trợn hơn, đê mạt hơn. Không phải ngẫu nhiên tiếng nói gần với sự thật nhất, tiếng cười châm biếm sâu cay nhất đối với những nghịch cảnh xã hội lại được tác giả đặt vào miệng một người “điên”, một người “tâm thần”, vốn có một địa vị cao sang, một gia sản giàu có, một học thức uyên bác, nhưng rốt cuộc vẫn bị vứt ra một xó vườn, hay cùng lắm - làm đầy tớ dạy tiếng Anh cho chủ. Các yếu tố ngẫu nhiên, bất ngờ được sử dụng để xây dựng con đường công danh cho Đyzma đều hợp lôgích, không gây ấn tượng giả tạo, khiên cưỡng. Chất bi và hài được kết hợp hài hòa, trong đó cái hài được tập trung cao, tạo nên một tiếng cười mỉa mai, sâu cay đối với cả bộ máy nhà nước tư sản, từ cấp thấp lên cấp cao nhất. Nhà văn đã thể hiện một bộ mặt xã hội với những biểu hiện sinh động lạ thường qua một bút pháp tưởng như dửng dưng, khách quan mà sắc sảo, tinh tế. Người đọc Ba Lan còn hâm mộ tác https://thuviensach.vn phẩm của T.Đôuenga Môxtôvich vì nhà văn đã dựng lại hết sức sống động, hết sức thực từ ngôn ngữ, thói quen, phong tục, tập quán đến cảnh sinh hoạt và bầu không khí của xã hội thượng lưu quý tộc những năm 20 - 30. Do vô tình hay hữu ý, nhiều tác phẩm hiện thực phê phán thường sa vào chủ nghĩa tự nhiên trong phản ánh hiện thực xã hội. Trong Đường công danh của Nikôđem Đyzma T.Đôuenga Môxtôvich đã tránh được hạn chế này. Tác giả đã không khai thác những yếu tố thấp hèn hoặc kích thích ở những cảnh “gay cấn”, để một mặt duy trì mức độ chân xác của tính cách nhân vật, mặt khác tạo được hứng thú thẩm mỹ lành mạnh. Tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố hư cấu nhưng rất thực, và tả được cái thực của xã hội, bởi lẽ nhà văn đã chọn những không gian thích hợp để những yếu tố hư cấu kia hiện ra trong những dáng vẻ thực của đời. Cũng như nhiều tác phẩm hiện thực phê phán khác, Đường công danh của Nikôđem Đyzma không tránh khỏi những nhược điểm khách quan do thời đại cũng như những nhược điểm chủ quan do nhận thức của tác giả. Mâu thuẫn xã hội mới được miêu tả ở tầng lớp trên, mâu thuẫn giai cấp mới chỉ lướt qua. Tác giả tập trung mô tả và phê phán cái xấu xa, cái phản động, nhưng chưa nêu được những phẩm chất tốt đẹp cũng tồn tại song song trong xã hội ấy. Xã hội trong tiểu thuyết đang chao đảo, nhưng rồi sẽ đi đến đâu, theo con đường nào… Thực ra, công bằng mà nói, đó cũng là những nhược điểm khó tránh nếu đặt tác phẩm và người viết trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể của mình. Bằng những giá trị nghệ thuật lớn lao, tiểu thuyết hoạt kê của T.Đôuenga Môxtôvich đã phản ứng khá mạnh mẽ chống lại một xã hội lố lăng, qua đó gián tiếp bênh vực quyền tồn tại và phát triển của những con người lương thiện, trung thực. Chính vì vậy, ngay sau khi ra đời, Đường công danh của Nikôđem Đyzma liền được xem là một hiện tượng văn học đặc sắc ở Ba Lan. Tác phẩm được in lại nhiều lần và cũng được đưa lên màn ảnh ở Ba Lan, được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài. https://thuviensach.vn Đọc Đường công danh của Nikôđem Đyzma và tìm hiểu thân thế sự nghiệp của T.Đôuenga Môxtôvich, người đọc Việt Nam không khỏi bất giác nghĩ tới Số đỏ của Vũ Trọng Phụng (1912 - 1939) và chợt thú vị về những nét tương đồng giữa hai tác giả cũng như hai tác phẩm. Hai tác giả sống gần như đồng thời với nhau, ở hai phương trời xa cách nhau hàng chục nghìn cây số, song đều tài hoa sắc sảo, đều từ giã cuộc đời giữa tuổi sáng tạo rực rỡ, để lại cho đời những tác phẩm sống mãi. Chúng tôi hy vọng rằng, với bản dịch ra tiếng Việt trực tiếp từ tiếng Ba Lan này Đường công danh của Nikôđem Đyzma sẽ giúp bạn đọc nước ta làm quen với một nhà văn tài hoa của dân tộc Ba Lan, đồng thời xuyên qua cái nhìn đầy phê phán với những hiện tượng bệnh hoạn của xã hội tư sản, thêm trân trọng gìn giữ và phát triển những giá trị thật sự tốt đẹp đang quyết liệt đấu tranh chống các hiện tượng xã hội tiêu cực xuất hiện trong hoàn cảnh xã hội phức tạp của thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, góp thêm một tiếng nói nghệ thuật chống lại các biến tướng của chủ nghĩa cơ hội. Hà Nội, 01 - 1987 Hồng Diệu https://thuviensach.vn Chương 1 Chủ khách sạn ra hiệu cho người đệm đàn, bản tang-gô ngừng bặt. Đôi nhảy dừng lại giữa vòng. – Thế nào, ông giám đốc? - Cô gái tóc màu vàng hung, người thanh mảnh, rời tay bạn nhảy vừa hỏi vừa bước lại gần chiếc bàn nơi người đàn ông to béo, mặt loáng mồ hôi, đang nhổm người trên ghế. Ông chủ nhún vai. – Không đạt ạ? - Cô gái tóc vàng hung nhẹ nhàng hỏi. – Rõ là không đạt. Hắn không có mẽ, cũng chẳng có lấy chút dáng điệu nào. Phải chi hắn đẹp trai một chút thì cũng còn… Người bạn nhảy bước lại gần. Cô gái tóc vàng hung chăm chú ngắm bộ quần áo đã sờn cũ do mặc quá nhiều của y, ngắm mái tóc bắt đầu thưa màu vỏ hồ đào hơi xoăn, rẽ đường ngôi chính giữa, ngắm cái miệng hẹp và chiếc cằm bạnh ra. – Ông đã nhảy ở đâu chưa? – Thưa chưa… Tôi có nhảy, nhưng chỉ vui thế thôi. Thậm chí người ta còn bảo tôi nhảy khá… – Nhưng mà ở đâu? - Chủ khách sạn lạnh nhạt hỏi. Người xin thử chân bạn nhảy đưa mắt buồn bã nhìn căn phòng trống rỗng. – Ở quê tôi, ở Uyxkốp. Gã đàn ông to béo bật cười. – Vacsava, ông ạ, đâu phải là cái xó Uyxkốp vớ vẩn nào đó! Ở đây phải trang nhã, phải có mẽ, phải đúng điệu, ông ạ. Xin nói thật: Ông không đạt https://thuviensach.vn đâu. Ông nên đi kiếm việc khác thì hơn. Gã quay ngoắt đi, bước tới quầy ăn. Cô gái tóc vàng hung chạy sang buồng thay quần áo. Nhạc công đóng nắp đàn dương cầm. Người xin thử chân bạn nhảy uể oải vắt áo khoác qua vai, ấn sụp mũ xuống trán, bước ra cửa. Thằng bé hầu bàn bưng một khay bánh xăng-uych đi ngang cạnh y, mùi thức ăn ngon lành thơm nức xộc vào mũi. Đường phố ngập nắng mặt trời. Đã gần trưa rồi. Người lác đác. Y chậm rãi bước về phía vườn Uaienki. Tới góc phố Pienkna y dừng lại, thọc tay vào túi áo gilê rút ra một đồng tiền. “Đồng cuối cùng!” - Y nghĩ bụng. Y bước tới quầy nhỏ bán thuốc lá. – Hai điếu “Grand Prix”. Y đếm số tiền trả lại và thẫn thờ đứng ở bến đợi tàu điện. Một lão già nào đó chống chiếc ba toong đưa cặp mắt mờ đục nhìn y. Một bà quý phái với mươi chiếc gói nhỏ trên tay chốc chốc lại ngóng tàu. Bên cạnh y, một thằng bé nách cặp quyển sách to tướng đang sốt ruột quanh quẩn đợi tàu. Thực ra, đó cũng không phải là quyển sách mà là một chiếc cặp bọc vải gai màu xám: những khi thằng bé quay nghiêng, có thể nhìn thấy rõ một tập thư đựng trong cặp và gáy của vài chục tờ biên lai ký nhận. Y nhìn thằng bé và chợt nhớ rằng hồi trước chiến tranh[1] y cũng đã từng mang một chiếc cặp như thế khi còn làm chân chạy giấy cho ông chưởng khế Vinđer, trước khi xin được làm nhân viên bưu chính ở Uyxkốp. Có điều ông chưởng khế bao giờ cũng dùng tuyền phong bì màu xanh thẫm, còn những chiếc phong bì này lại màu trắng. Tàu số 9 đến, thằng bé nhảy tót lên bậc sau trong lúc tàu chưa dừng hẳn, chiếc cặp bị va vào tay vịn, thư rơi tung tóe cả. https://thuviensach.vn “May cho thằng oắt, hôm nay khô ráo!” - Người xin thử chân bạn nhảy nghĩ thầm, nhìn cậu bé đang nhặt thư. Tàu chuyển bánh, một phong bì trượt khỏi bậc, rơi xuống mặt đường. Người thử chân bạn nhảy nhặt chiếc phong bì huơ lên vẫy theo con tàu đang rời đi, song thằng bé đang mải nhặt những lá thư khác, không để ý. Đó là một phong bì sang trọng làm bằng loại giấy tốt với địa chỉ viết tay: Kính gửi: NGÀI CHỦ TỊCH ARTUA RAKÔVIEXKI, Đại lộ Uiazđôpxki N07 Bên trong (phong bì không dán) có một tờ giấy cũng sang trọng không kém, gập làm đôi. Một mặt in gì đó bằng tiếng Pháp, mặt kia chắc cũng nội dung tương tự, bằng tiếng Ba Lan: Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng hân hạnh kính mời ngài đến dự buổi chiêu đãi, tổ chức vào hồi 20 giờ ngày 15 tháng 7 này, tại phòng khách, tầng một, khách sạn châu Âu, nhân chuyến viếng thăm của ngài Thủ tướng Nước Cộng hòa Áo. Phía dưới có thêm hàng chữ in cỡ nhỏ: Trang phục dạ hội - huân huy chương. Y đọc lại địa chỉ lần nữa: “Đại lộ Uiazđôpxki N07”. “Mang đến chăng? Có thể người ta thí cho một vài Zuôty[2] cũng nên?... Cứ thử, hại gì: mà số 7 chỉ cách có vài mươi bước chân chứ mấy”. Trên bảng danh sách chủ hộ, bên cạnh tên A.Rakôviexki nổi bật dòng chữ: “Căn hộ số 3, gác 1”. Y lên thẳng gác, bấm chuông, một lần rồi hai lần. Cuối cùng, người trông nhà đến báo rằng chủ tịch hiện đang ở nước ngoài. – Hẩm thật! Y nhún vai, nắm chặt lá thư trong tay, bước về nhà. Mãi hơn nửa giờ sau y mới về tới phố Uxka. Qua những bậc thang bằng gỗ kêu cọt kẹt y leo lên tận gác bốn và xoay nắm đấm cửa. https://thuviensach.vn Òa vào mặt y mùi hôi hám của gian phòng chật chội, quyện với mùi hành phi hăng hăng, mùi mỡ cháy khét lẹt và mùi tã lót ướt đang hong chưa khô. Từ góc phòng vang lên một giọng đàn bà: – Ông đóng hộ cái cửa vào, kẻo gió lùa, trẻ mỏ lại cảm lạnh nữa thì khốn. Y lẩm bẩm tiếng gì không rõ, bỏ mũ, treo áo khoác lên chiếc đinh và ngồi xuống cạnh cửa sổ. – Thế sao? - Người đàn bà lại tiếp - Ông lại không tìm được chỗ làm hẳn? – Vẫn chưa… – Ầy, ông Đyzma, ông giẫm chân mãi ở cái chốn này cũng chỉ vô ích thôi, tôi đã bảo rồi mà. Ở thôn quê, ở tỉnh lẻ, kiếm miếng bánh vẫn dễ dàng hơn. Thì đã hẳn: dân quê mà! Y chẳng buồn đáp. Đã ba tháng trời nay, kể từ khi quán bar “Thái Dương” ở phố Panxka đóng cửa, y lâm vào cảnh thất nghiệp. Trước kia, chơi măngđôlin tại đó, ít ra y cũng còn kiếm được năm zuôty mỗi ngày, lại được ăn thêm bữa tối. Quả thực, sau đó văn phòng môi giới lao động có tìm cho y một việc làm tại công trường xây dựng đầu mối hỏa xa, nhưng Đyzma không sao hợp được với đám kỹ sư, đốc công và công nhân tại đó, sau có hai tuần y đã bị thải. Còn ở Uyxkôp thì… Song, hẳn những ý nghĩ của người đàn bà kia vẫn chạy theo đường cũ, bà lại hỏi: – Ông Đyzma này, ông trở về quê, về với gia đình có hơn không? Ở đó thể nào người ta chẳng tìm được một chỗ làm nào đó cho ông? – Bà Valentôva, tôi đã nói với bà, tôi không còn gia đình kia mà. – Chết cả rồi ư? – Chết cả rồi. https://thuviensach.vn Bà Valentôva đã gọt xong chỗ khoai tây, bà đặt nồi lên bếp rồi lại lên tiếng: – Bởi vì tại Vacsava này người thì nhiều lắm mà việc thì thiếu. Ông nhà tôi mỗi tuần cũng chỉ có việc được ba ngày, vơ víu lắm mới đủ cho vào mồm, ấy vậy mà cái ông giám đốc Purmanter hay gì gì ấy lại còn đe rằng có thể đóng cửa hẳn nhà máy vì không bán được hàng. Cứ như thế này, giá như không có cái Manka phụ thêm, thì cũng chẳng biết lấy gì mà trả tiền nhà. Con bé làm khốn làm khổ mà rồi cũng chẳng được mấy nỗi. Mỗi tuần không kiếm được lấy hai ông khách thì… – Bảo cô ấy cẩn thận đấy, - Đyzma ngắt lời - nếu người ta túm được mà không có sổ thì… nào! Bà Valentôva quấn cho đứa bé rồi giăng chiếc tã ướt lên trên tấm sắt lò. – Bận gì đến ông mà ông quàng quạc lên thế? - Bà gắt - Ông cứ hẵng lo cho cái thân ông ấy! Ba tuần liền không trả lấy một xu, vẫn cứ chiếm chỗ của nhà người ta! Người thuê nhà! Quan với chả trọng! – Tôi sẽ trả. - Đyzma làu bàu. – Có thể trả mà cũng có thể không. Mười lăm zuôty cũng rẻ như cho một nửa rồi, ấy vậy nhưng có phải tự nó mò đến được đâu. Mà ông thì cứ hễ xoay được tí việc nào thì y như rằng lại bị đuổi cổ… – Chứ ai bảo bà thế, bà Valentôva? – Dào ôi! Bí với chả mật! Thì chính mồm ông hở ra với con Manka chứ ai! Im lặng. Đyzma ngoảnh ra ngoài cửa sổ, thẫn thờ những những bức tường tróc lở trong sân. Quả thực, một sự rủi ro nào đó cứ ráo riết đuổi theo y mãi. Y chẳng thể làm việc lâu dài ở một chỗ nào cả. Vì bướng và lười, y bị tống cổ khỏi trường trung học ngay từ lớp đệ tứ. Có nhẽ ông chưởng khế Vinđer là người giữ y được lâu hơn cả. Hẳn vì Nikôđem Đyzma biết võ vẽ ít tiếng https://thuviensach.vn Đức đủ để hiểu người ta sai mình đi đâu. Tiếp đó là sở bưu chính và điện báo với đồng lương còm cõi cùng đủ điều chê trách thường xuyên của ông chánh. Chiến tranh, ba năm liền phục vụ trong đoàn xe của trung đội điện báo, mỗi một lần được phong cấp lên binh nhất[3]. Rồi lại đến sở bưu chính ở Uyxkốp, trước khi có đợt giảm biên chế. Nhờ đức linh mục, y xin được vào trông coi phòng đọc sách, nhưng cũng chỉ trú chân qua mỗi một mùa đông, bởi đến tháng tư người ta đã phát hiện ra rằng y không biết duy trì trật tự khả dĩ cho các giá sách. Nói đúng ra, đó là công việc dễ chịu hơn cả… Dòng hồi ức của Đyzma bị những tiếng còi tầm những nhà máy gần đấy cắt ngang. Bà Valentôva sửa soạn bày bàn ăn, thấy vậy Đyzma uể oải đứng dậy bước ra cửa. Y lang thang vô định trên những đường phố nóng nực, mặc dù đôi chân đã mỏi nhừ. Phải ở lại trong phòng để nghe những lời châm chích của ông Valenty Barchich cùng những câu phụ họa đầy khinh mạn của con bé Manka, nhất là phải nhìn cảnh họ ăn uống - việc đó quá sức chịu đựng của y. Đã ngày thứ hai y chưa có miếng gì đút vào miệng, trừ vài điếu thuốc lá mà y dành dụm những đồng xu cuối cùng để mua. Y nín thở bước ngang qua hàng thịt, nơi bay ra mùi xúc xích thơm đến cồn cào. Y cố sức ngoảnh mặt đi không dám nhìn vào cửa kính bày hàng của các hiệu thực phẩm, song cái đói vẫn chẳng để y yên. Nikôđem Đyzma hiểu rất rõ rằng, đối với y, không hề tồn tại một viễn cảnh tốt lành nào cả. Điều ấy có làm y hãi hùng không? Đời nào! Bởi vì, may thay, loại tâm lý của Nikôđem Đyzma không hề chứa đựng một chút trí tưởng tượng nào cả. Tầm dự đoán cùng các kế hoạch của y không hề vượt quá phạm vi những ngày gần nhất, và nếu tuần vừa rồi y đã sống cầm hơi nhờ chiếc đồng hồ bán được, thì tuần sau, y vẫn có thể sống sau khi bán chiếc áo đuôi tôm cùng đôi giày da bóng chứ sao? https://thuviensach.vn Thực tình mà nói, y đã phải bóp mồm bóp miệng nhiều lắm mới mua nổi bộ cánh kẻng ấy với hy vọng nhờ nó sẽ kiếm được miếng bánh nhàn hạ của chân bạn nhảy, sẽ làm thay đổi một cách cơ bản hoàn cảnh vật chất tang thương của y; nhưng giờ đây, sau biết bao phen chạy chọt, khi tin chắc rằng không một kẻ nào thèm nhận y làm chân bạn nhảy nữa, thì y quyết định giã từ bộ cánh tuyệt mỹ kia chẳng chút xót xa. Đã gần sáu giờ, y đi đến quyết định cuối cùng và quay gót về nhà. Trong phòng chỉ có mỗi mình Manka, một cô gái tóc vàng hoe, cử chỉ nóng nảy. Hẳn tối nay cô ả định ra đường: ả đang ngồi bên cửa sổ trang điểm. Vì ả ngồi ngay lên chiếc ghế vali của Đyzma, nên không muốn quấy rầy, y đành ngồi vào góc phòng chờ đợi. Cô gái lên tiếng trước: – Giờ ông quay mặt đi, tôi thay quần áo đây. – Tôi cũng chẳng thèm nhìn. - Y đáp. – Càng hay, vì nhìn trộm thì chóng hỏng răng. Y rủa thầm. Cô gái bật lên một tiếng cười cụt lủn, cởi tuột váy. Quả thực Nikôđem hoàn toàn không hề để ý tới cô ả, trừ khi bị ả chọc tức quá đáng. Y sẽ khoan khoái lắm nếu được tọng nắm đấm vào mõm ả và ném ả ra ngoài cửa. Cô ả châm chọc y một cách có hệ thống, dai dẳng, với một sự say mê mà y không tài nào hiểu nổi. Thực ra điều ấy cũng chẳng hề chạm đến lòng tự ái nam nhi của y, bởi lẽ cho tới nay cuộc đời chưa tạo cho y những hoàn cảnh để lòng tự ái kia được phát triển. Thậm chí, điều ấy cũng chẳng mảy may xúc phạm đến lòng tự trọng làm người của y, bởi lẽ chưa bao giờ y có được thứ tình cảm kia ở một mức độ đủ cao: vả chăng trong trường hợp này, y hoàn toàn không thấy có gì khác biệt giữa y - một “công chức lao động trí óc” mất việc - với cô gái làm tiền kia cả. Có điều y quá đủ cái trò khiêu khích dai như đỉa của cô ta rồi. Manka mặc xong quần áo, vắt chiếc khăn quàng lên vai, cô ả đứng nhóng nhánh trước mặt Đyzma, nhe hai hàm răng trắng bóng ra cười. https://thuviensach.vn – Sao, gái có hạng chưa? – Cút xéo đi! - Y điên tiết bật ra. Cô gái chìa hai ngón tay định nâng cằm y lên, nhưng liền thụt ngay lại vì Đyzma đột ngột vung nắm đấm giáng xuống bàn tay vừa chìa ra. – Úi, đồ cục súc! - Cô ả thét lên - Còn định giở cả trò tay bo quại nhau ở đây nữa chắc? Thử nhìn hắn kìa, đồ mặt dày chưa… Cô ả còn tuôn ra dài nữa, nhưng Đyzma không thèm nghe. Y bắt đầu mở vali, óc nhẩm tính rằng chiếc áo đuôi tôm có lẽ phải bán được năm mươi zuôty. Chính y đã phải xỉa ra tới bảy mươi ở Kiêcxêlắc mới mua được kia mà. Đôi giày cũng phải thiệt mất tám, có thể mười zuôty. Đứa bé chợt bật khóc ngằn ngặt, bà Valentôva từ bên hàng xóm chạy về. Tới tận lúc ấy Manka mới kết thúc tràng chửi rủa của mình, ả dập mạnh cửa khi bước ra. Nikôđem Đyzma mở nắp vali, lấy ra chiếc áo đuôi tôm. – Ô hô! - Bà Valentôva mỉm cười - Có nhẽ ông định đi dự dạ hội hay đến đám cưới chăng? Y không trả lời, cẩn thận gập chiếc quần dài, gilê, áo đuôi tôm, lấy báo gói lại, rồi hỏi xin một sợi dây. Ông Valenty đã về, bà chủ hâm lại khoai tây cho bữa tối, căn phòng lại sực nức mùi mỡ rán. – Ông Đyzma này, - Ông Valenty hỏi - ông định đến Kiêcxêlắc đấy à? – Đến Kiêcxêlắc. – Hôm nay thứ bảy, không có bọn Do Thái đâu, còn dân ta thì hiếm ai mua, có mua cũng trả rẻ như bèo. Mỡ reo lóc bóc trong chảo. Nikôđem nuốt nước bọt. – Bèo thì bèo! Đột nhiên y sực nhớ rằng chưa lục lại túi áo đuôi tôm. Y nhanh nhẹn mở gói ra. Quả thực, trong túi quần dài còn chiếc tẩu thuốc thủy tinh, trong túi https://thuviensach.vn áo còn chiếc khăn mùi xoa. Y đút ngay hai thứ tìm được vào túi áo vét. Chợt y sờ thấy trong túi có gì là lạ, giống như một tờ giấy cưng cứng. Giấy mời. Y rút tờ giấy ra khỏi phong bì, đọc lại. Dòng chữ nhỏ in dưới cùng chợt đột ngột đập vào trí óc y: “Trang phục dạ hội - huân huy chương”. Y đưa mắt nhìn chiếc áo đuôi tôm. Chiêu đãi… Thức ăn, vô khối thức ăn, lại không mất tiền… “Mình thật là ngu” - y nghĩ bụng, song vẫn thận trọng đọc lại giấy mời: “Ngày 15 tháng 7, hồi 20 giờ”. Một ý nghĩ cứ bám chằng chằng, không tài nào xua nổi. – Ông Valenty, hôm nay mười lăm à? – Ờ, mười lăm. – Sắp mấy giờ rồi nhỉ? – Sắp thì mười giờ cũng là sắp, nhưng bây giờ mới bảy giờ thôi. Đyzma đứng lặng hồi lâu. “Họ làm gì được mình kia chứ? - Y nghĩ thầm - Tống ra cửa là cùng chứ gì? Vả chăng, ở đó chắc cũng đông người lắm… ”. Y lấy dao cạo ra và bắt đầu thay quần áo. Dạo còn làm việc ở phòng đọc của huyện, trong những giờ dài dằng dặc trước bữa trưa, khi gần như không có việc gì để làm, y đành phải đọc sách cho khuây. Nhiều lần y bắt gặp những đoạn mô tả các buổi dạ hội và chiêu đãi do những ngài công tước hay bộ trưởng nào đó tổ chức. Y biết rằng - nếu như các sách kia mô tả đúng sự thật - tại các buổi chiêu đãi lớn thường có nhiều người không hề quen biết nhau, và nếu thế thì cái chuyện thoạt tiên có vẻ như liều lĩnh kia biết đâu lại chả thành công. Nhất là nếu như bề ngoài y không khác gì đám thực khách. Vợ chồng Barchich ngồi cạnh bàn ăn khoai tây, uống nước chè. https://thuviensach.vn “Thức ăn, vô khối thức ăn, - Đyzma nghĩ thầm - thịt, bánh mì, cá… ”. Y rửa mặt, rẽ đường ngôi thẳng thớm cho mái tóc cứng quèo và mặc chiếc áo sơ mi vừa hồ. – Tôi đã bảo rằng ông ấy đi dự cưới mà! - Bà Valentôva nói. Ông chồng nhìn người thuê phòng, lẩm bẩm: – Can gì đến nhà ta? Đyzma khó khăn lắm mới cài được chiếc cổ cồn cứng ngắc, thắt caravat và khoác áo đuôi tôm. – Thức ăn, vô khối thức ăn. - Y lẩm bẩm. – Ông bảo gì cơ? – Không. Xin chào. Y chậm rãi xuống thang, vừa đi vừa cài những chiếc khuy áo choàng may bằng vải gabácdin. Dưới ánh sáng ngọn đèn đường gần đấy, y đọc lại tấm giấy mời một lần nữa và khẳng định rằng nó không hề ghi họ tên người nhận. Y cất nó vào túi, còn phong bì thì xé nát. Vứt xuống rãnh. Y chưa thuộc phố lắm, nên sau một lúc ngần ngừ, y quyết định đi theo con đường đã quen. Y rẽ vào phố Zêlazna, đến góc phố Khuốtna thì ngoặt về hướng nhà thờ. Từ đây đã trông thấy rõ phố Electôranna và quảng trường Ngân hàng. Đường phố sục sôi nhịp sống ban đêm của các khu thợ thuyền. Từ các quán rượu vẳng ra những hòa âm đứt quãng, trên vỉa hè đầy rác rưởi, chuệch choạng bước đi những tốp thợ, những đám choai choai và trai tráng, áo vét mở phanh, sơ mi không cổ. Trong nhóm ba bốn cô gái nắm tay nhau cười khúc khích, chuyện thầm thì. Những người đàn bà có tuổi bế lũ trẻ con đứng bên các cổng nhà hoặc ngồi trên những chiếc ghế đẩu mang trong nhà ra. “Xả hơi đấy!” - Đyzma nghĩ thầm. https://thuviensach.vn Phố Electôranna cũng đông nghịt. Dân Do Thái nghỉ lễ chen chúc nhau chật ních cả vỉa hè lẫn mặt đường. Khi y tới quảng trường nhà hát thì đồng hồ trên tháp nhà hội đồng thành phố đã chỉ 8 giờ 5 phút. Y vội rảo bước và chẳng mấy chốc đã có mặt trước khách sạn. Chốc chốc, y lại thấy những chiếc ô tô bóng nhoáng xịch tới, từ trong xe bước ra những ông lớn lịch sự cùng những quý bà khoác áo choàng lông thú, mặc dù tiết trời đang độ nóng bức. Y đâm rụt rè. Giữa đám người kia, liệu y có biết cách xử sự hay chăng? Song rốt cuộc cái đói vẫn thắng. Ăn, phải ăn bằng mọi giá! Dù cho sau đó có bị quẳng ra cửa cũng được! Có mất gì đâu cơ chứ! Y nghiến răng bước vào. Trước khi y kịp định thần, đám phục dịch đã đỡ chiếc áo khoác và mũ của y, một ông nào đó rất lịch sự đưa y tới cửa phòng lớn và mở cửa cho y bằng một cử chỉ hết sức nhún nhường. Trước mắt Đyzma quay cuồng một phòng tiệc màu trắng rộng thênh thang với những vệt đen của áo đuôi tôm cùng váy nhiều màu của các bà. Mùi nước hoa lẫn lộn nhiều loại cùng tiếng huyên náo của bao giọng người khiến y chừng muốn ngất xỉu. Y đang đứng lặng người cạnh cửa ra vào thì chợt thấy trước mặt hiện ra một ông, ông ta lịch sự cúi người chào, chìa tay bắt. – Xin phép ngài được tự giới thiệu. - Ông kia nói - Tôi là Antôniepxki, thư ký riêng của thủ tướng. Thưa ngài, nhân danh cá nhân ngài thủ tướng, tôi xin chân thành cảm ơn ngài đã vui lòng đến dự. Xin mời, xin mời ngài, hiện đang nhắm khai vị… Ông ta không kịp nói hết lời mà vội chạy đến đón hai ngài nào đó gầy nhom vừa bước vào. Nikôđem Đyzma lau mồ hôi trán. https://thuviensach.vn “Ơn Chúa! Giờ chỉ cốt là phải can đảm… ”. Y nhanh chóng định thần, đưa mắt nhìn quanh, quan sát tình hình. Quanh mấy chiếc bàn lớn, các quý ông quý bà cầm những chiếc đĩa nhỏ trên tay đang đứng ăn, cũng có người ngồi ăn bên những chiếc bàn nhỏ. Y quyết định hãy tạm thỏa mãn cái đói chút ít đủ để có thể bình tâm quan sát xem những người kia cư xử ra sao. Y ngắm nghía chiếc bàn bày đầy những đĩa to tướng, trong đựng những loại thức ăn lạ lùng nào đó mà y chưa từng biết đến. Y chỉ muốn bưng ngay một trong những chiếc đĩa đại ấy, ngồi vào một xó mà ngốn ngấu cho thỏa. Tuy nhiên, y vẫn cố nén lòng quan sát. Rốt cuộc, y quyết định ra tay và bắt đầu đưa mắt tìm một chiếc đĩa con. Sau khi tìm thấy cả nĩa, y lấy vào đĩa của y khá nhiều rau trộn và một lát patê. Nước dãi đã ứa đầy mồm, y không thể rời mắt khỏi chiếc đĩa đang cầm. Đột nhiên, khi quay đầu tìm một chỗ đứng thuận tiện, y cảm thấy bị va mạnh vào khuỷu tay. Chiếc đĩa bật ra khỏi tay, bắn xuống thềm nhà. Đyzma điên tiết thật sự. Ngay trước mũi y, một đức ông to béo nào đó đang sỗ sàng lấn tới thậm chí hắn ta cũng không thèm quay lại xin lỗi vì hành động vô ý kia nữa. Giá Đyzma kìm được cơn giận, chắc hẳn y sẽ khống chế bớt phản xạ. Song lúc này, y chỉ biết có mỗi một điều: gã đàn ông to béo kia đã hất đổ thức ăn ngay trên tay y. Chỉ hai bước chân y đã đuổi kịp kẻ có lỗi và dùng hết sức túm chặt khuỷu tay hắn. – Đồ thổ tả, phải để ý chứ, làm đổ cả đĩa trên tay người ta! - Y ném thẳng những lời ấy vào mặt gã đàn ông. Cặp mắt kẻ bị tấn công biểu lộ một mối kinh ngạc khôn xiết, thậm chí nhuốm cả màu hoảng sợ. Hắn nhìn xuống sàn và luống cuống ngỏ lời xin lỗi. Chung quanh ắng hẳn đi. Một người hầu bàn chạy đến, dọn sạch chỗ đổ, một người khác đưa cho Đyzma chiếc đĩa mới. https://thuviensach.vn Hắn lấy lại món rau trộn giống trước vào đĩa của mình. Đyzma chưa hiểu hết điều điên rồ mà y vừa phạm phải, mãi đến khi đứng dẹp sang một bên, y mới nguôi nguôi một ít. Đột nhiên y hiểu rằng chỉ lát nữa thôi người ta rất có thể sẽ quẳng y ra cửa. Y ăn vội ăn vàng để có thể nuốt được nhiều nhất. Trong khi ấy, phòng tiệc mỗi lúc một thêm đông. Đyzma nhẹ cả người khi nhận thấy chẳng hề có ai để ý tới y. Điều ấy khiến y thêm can đảm, y lại lấy vào đầy đĩa lần nữa. Khi đang nhai, y chợt nhận thấy bên cạnh có đặt một chiếc khay với những ly rượu đầy. Y nốc liền hai ly, cảm thấy vững tin hơn. Khi cầm đến ly thứ ba, y ngạc nhiên thấy chiếc ly kề với nó được bàn tay nào đó nhấc lên và cụng nhẹ vào ly của y. Đồng thời một giọng nói chợt vang lên bên tai y: – Xin phép được chạm cùng ông một ly! Đứng cạnh ông là một người đàn ông tóc vàng hung, mặc quân phục đại tá, đang mỉm cười nhìn y đầy hàm ý. Cả hai nâng ly rượu lên môi dốc cạn. Đại tá chìa tay: – Tôi là Varêđa. – Tôi là Đyzma. - Y bắt tay và đáp lại như một tiếng vang. – Xin chúc mừng ông. - Đại tá nghiêng người về phía Đyzma - Ông vừa hạ tay Terkốpxki bằng một pha tuyệt vời. Tôi trông rõ lắm. Đyzma đỏ bừng mặt. “À, - Y nghĩ bụng - thằng cha này sẽ mời mình cuốn xéo đây. Nhưng bọn chúng mở đầu mới lịch sự chứ!...”. – Ha ha, - Đại tá Varêđa cười khẽ - bây giờ mà ông vẫn còn sôi máu khi nghĩ đến thằng ngu ấy. Xin chúc mừng ông, ông… Đyzma. Đã lâu lắm thằng cha Terkốpxki chưa nhận được một bài học nào đích đáng như thế… Chúc sức khỏe ông! Cả hai lại nốc cạn, Đyzma hiểu rằng giữa gã Terkốpxki to béo kia và ngài đại tá đây hẳn phải có mối hiềm thù nào đó. https://thuviensach.vn – Vớ vẩn ấy mà, - Y thốt ra - chỉ tiếc… món rau trộn và cái đĩa thôi. Varêđa phá lên cười: – Hài hước thật! Ông ác quá, ông Đyzma ạ, xin chúc sức khỏe ông! – Ông biết không, - lát sau đại tá vừa đặt ly xuống vừa tiếp - đó thật là một câu khôi hài tuyệt hạng: Terkốpxki là đồ vớ vẩn, có tiếc là tiếc món rau trộn thôi! Ngài đắc chí lắm, còn Đyzma mặc dù không hiểu ý ngài đại tá cũng buộc phải cười, trong miệng nhồm nhoàm nhai bánh xăng-uych. Đại tá đề nghị hút thuốc và cả hai bước đến gần cửa sổ. Họ vừa kịp châm lửa thì một người đàn ông vạm vỡ, tóc vàng loáng thoáng những sợi bạc, có cử chỉ linh hoạt và đôi mắt kính bước lại gần: – Vaxếch! - Ông ta gọi - Cho một điếu nào! Tớ quên mang thuốc lá. Đại tá lại rút hộp đựng thuốc lá bằng bạc ra. – Xin mời. Cho phép mình giới thiệu: ông Đyzma - bộ trưởng Jasunxki. Đyzma giật mình. Trong đời chưa bao giờ y được trông thấy một vị bộ trưởng. Cái hồi còn ở sở bưu chính Uyxkốp, mỗi khi đả động tới ngài bộ trưởng thì bao giờ danh hiệu ấy đối với y dường như cũng đều chứa đựng một nội dung hết sức trừu tượng, rất không thực, một thứ gì đó vô cùng xa vời, không tài nào với tới… Y ngây ngất bắt chặt bàn tay vừa chìa ra. – Cậu biết không, - Đại tá nói - ông Đyzma vừa mới đụng đến thằng ngu Terkốpxki đấy. – A! Thì ra chính là ông đấy ư? Cậu nói thật đấy chứ? - Bộ trưởng sôi nổi hẳn lên - Tôi có nghe! Tôi có nghe! À, à! – Hơn nữa, cậu biết không, - Đại tá tiếp tục - khi mình chúc mừng thì ông Đyzma lại bảo “Terkốpxki là đồ vớ vẩn, chỉ tiếc món rau trộn thôi!”. Cậu nghe rõ không: món rau trộn! https://thuviensach.vn Cả hai cười vang, Đyzma phụ họa theo không mấy hào hứng. Chợt ngài bộ trưởng thôi cười và tuyên bố đầy ngụ ý: – Đó là số phận của những kẻ cứ cố sức tự phình bụng ra. Đồ quái vật, cứ chen bạt mạng đi, cho tới khi bị người ta mắng thẳng vào mặt là đồ thổ tả, và sau đó còn ít giá trị hơn cả… – … món rau trộn! - Đại tá Varêđa tiếp lời. Cả hai lại cười phá lên. Ngài bộ trưởng khoác tay Đyzma vui vẻ nói: – Dù sao đi nữa, cũng xin thành thực chúc mừng ông, ông Đyzma. Hết sức chân thành. Giá đất nước có được nhiều người như ông, ông bạn ạ, những người không để cho kẻ khác hà hơi vào món cháo của mình, thì chắc chắn chúng ta sẽ đứng ở vị trí khác hẳn. Cần phải có thêm nhiều những người can đảm. Vài người nữa bước lại gần. Câu chuyện bắt đầu mở rộng. Nikôđem Đyzma tỉnh táo hẳn lên. Cái dạ dày được tọng đầy và ít rượu cô nhắc vừa uống đã làm dịu bớt những dây thần kinh căng thẳng. Thoạt tiên, y ngỡ người ta nhầm y với một người nào khác trùng họ với y (mà rất có thể ở Vacsava y có họ hàng chưa chừng?), song sau đó y hiểu ra rằng người ta coi y là một người cùng cánh, bởi lẽ y đã chơi cho cái tay Terkốpxki kia một vố. Hắn là ai thế nhỉ? Chắc phải là một nhân vật cỡ bự. Cân nhắc tình thế, y đi đến kết luận rằng: tốt hơn hết nên tẩu cho mau! Y bắt đầu thấy lo ngại vì một người đàn ông có tuổi, đứng không xa y lắm, cứ đưa mắt theo dõi y. Thậm chí ông ta còn thận trọng di chuyển vị trí để có thể nhìn thẳng vào mặt y nữa. “Quỷ thật, lão già muốn gì mình thế nhỉ?”. Lời giải đáp đến ngay lập tức. Người đàn ông tuổi tác ấy giữ một hầu bàn đang đi ngang qua, nói với hắn vài lời, hất đầu chỉ về phía Đyzma. Người hầu bàn cúi đầu chào rồi tiến đến gần Đyzma thưa: – Đức ông kia xin ngài cho được gặp một lát. https://thuviensach.vn Chẳng còn cách nào khác, chạy trốn cũng không kịp nữa rồi. Nikôđem bước tới ba bước, đưa mắt buồn bã nhìn đức ông tóc bạc nọ. Ông ta hoác miệng ra cười, nói rối rít bằng giọng hết sức nhún mình: – Vô cùng, vô cùng xin lỗi tôn ông, song nếu tôi không lầm thì đã có vinh hạnh được kiến ngộ với tôn ông hồi năm ngoái tại đại hội các công nghiệp gia ở Kracốp. Tôn ông không nhớ ra ư? Hồi tháng tư? Lêôn Kunixki? Lão ta nói liến thoắng và hơi lắp. Bàn tay nhỏ nhắn hấp tấp chìa ra trước mặt Đyzma. – Lêôn Kunixki. – Nikôđem Đyzma. Song tôn ông nhầm đấy, tôi chưa bao giờ tới Kracốp cả. Có lẽ một người nào đó giống tôi chăng? Lão già rối rít xin lỗi, cố sức thanh minh, lời của lão tuôn ra tới tấp, nhanh đến nỗi Đyzma cố lắm mới nắm bắt kịp nội dung. – Vâng, vâng, dĩ nhiên rồi, mắt già cập quạng mà, lại đãng trí nữa, xin tôn ông hải hà lượng thứ, tuy nhiên tôi vẫn rất sung sướng, bởi lẽ ở đây tôi chẳng hề quen một ai cả, thật đáng buồn khi không biết ngỏ cùng ai đôi điều, nhất là lúc đang có một việc riêng hết sức quan trọng, đành phải nhờ người quen kiếm cho một tấm giấy mời, song thật khó lòng làm được việc gì, chả là già rồi… – Thậm chí tôi rất lấy làm sung sướng. - Ông ta tuôn ra một mạch cũng vẫn bằng cái giọng ấy - Chính tôi rất lấy làm sung sướng được gặp tôn ông, vì tôi vừa trông thấy rằng tôn ông có quan hệ hết sức gần gũi với ngài bộ trưởng nông nghiệp vô vàn tôn kính của chúng ta, tôi trộm nghĩ rằng, là chỗ quen biết, tôn ông sẽ vui lòng ban cho tôi một đặc ân và dùng đôi lời ưu ái giới thiệu tôi với ngài bộ trưởng Jasunxki. Song vô cùng, vô cùng xin tôn ông thứ lỗi… – Không sao cả. https://thuviensach.vn – Ôi, không, không, chính tôi đã làm gián đoạn cuộc chuyện trò thân mật giữa tôn ông với ngài bộ trưởng, song xin tôn ông hiểu cho, chả tôi là dân tỉnh lẻ, dân quê mùa chúng tôi, thưa tôn ông, cứ hay có thói xuề xòa thân mật thế đấy ạ… “Hắn tán mới ghê chứ!” - Đyzma nghĩ thầm. – Vì vậy, vô cùng, vô cùng xin tôn ông thứ lỗi, - Lão già vẫn lắp bắp tiếp lời - song xin tôn ông vui lòng ban cho lão già này một ân huệ, tôn ông cũng chẳng thiệt chi mà, phải không ạ? – Ân huệ nào kia? - Đyzma ngạc nhiên. – Ồ, tôi không dám nài tôn ông đâu ạ, nhưng giá như tôn ông vô vàn đáng kính vui lòng, nói tỉ dụ, giới thiệu tôi với ngài bộ trưởng, thì ngay lập tức, chắc tôn ông cũng thấy, ngài bộ trưởng sẽ nhìn tôi bằng con mắt khác hẳn: chả là chỗ bạn bè thân quen giới thiệu mà. – Chỗ bạn bè nào kia? - Đyzma ngạc nhiên một cách hoàn toàn thành thực. – Hê, hê, hê, xin tôn ông đừng chối. Chính tai tôi được nghe câu chuyện của các ngài mà, tôi già thật, mắt kém thật nhưng thính giác còn tốt lắm. Xin cam đoan, một khi được tôn ông giới thiệu, giả dụ như ông nói với ngài bộ trưởng thế này: “Bộ trưởng thân mến, xin phép được giới thiệu với anh một người quen thân cũ của tôi, ông Lêôn Kunixki… ” Ôi, khi ấy mọi sự sẽ khác hẳn! – Nhưng, thưa ông… - Đyzma định phản đối. – Tôi đâu dám, hoàn toàn đâu dám nài, hê hê hê, nhưng sẽ biết ơn tôn ông vạn bội, vả chăng tôn ông có mất gì đâu cơ chứ ạ? Đúng lúc ấy, người ta mở cánh cửa thông sang phòng bên. Dòng người di động qua, hơi bị nghẽn lại trước cửa. Khi bộ trưởng Jasunxki cùng hai người nữa đi ngang qua trước mặt Đyzma và Kunixki, ngài mỉm cười cùng Đyzma và nói với hai bạn: https://thuviensach.vn – Đây là vị anh hùng của buổi tối hôm nay. Lão Kunixki gần như đẩy Đyzma ra, còn lão cúi gập cả người chào bộ trưởng. Không còn cách nào khác, Đyzma buộc phải lên tiếng: – Xin ngài bộ trưởng cho phép tôi được giới thiệu ông Kunixki, một người quen thân cũ của tôi. Một sự ngạc nhiên thoáng hiện trên nét mặt bộ trưởng. Song thậm chí ngài không còn một tí thì giờ nào để đáp lại nữa, vì lão Kunixki đã chộp vội lấy tay ngài, vừa lắc lấy lắc để vừa xổ ra một thôi một hồi: lão rất sung sướng được làm quen với vị chính khách lừng lẫy, người mà tổ quốc - trước hết là nền nông nghiệp và hơn nữa là nền lâm nghiệp - hết sức biết ơn, đến chết lão cũng sẽ không sao quên nổi giây phút này, bởi lẽ lão là một nông gia kiêm công nghệ gia nghề gỗ, lão đánh giá rất cao những cống hiến lớn lao trong lĩnh vực này; tiếc thay không phải tất cả mọi kẻ dưới quyền ngài bộ trưởng đều có đủ năng lực để hiểu thấu đáo những tư tưởng chỉ đạo vĩ đại của ngài, dĩ nhiên là bao giờ ngài cũng có đầy đủ phương sách để đối phó với tình trạng ấy; còn lão, lão sẽ mãi mãi mang một món nợ không sao trả lại được với ngài Đyzma yêu quý và tốt bụng đây, người đã hạ cố giới thiệu lão với ngài bộ trưởng… Dòng ngôn ngữ lắp bắp thao thao bất tuyệt tuôn ra cuồn cuộn khiến ngài bộ trưởng mỗi lúc một thêm kinh ngạc, ngài chỉ kịp thốt ra: – Rất hân hạnh. Song khi lão già nhiễu nhương bắt đầu đề cập đến những khu rừng công ở vùng Grốtnô và những xưởng xẻ gỗ nào đó… thì bộ trưởng đã khô khan ngắt lời: – Xin ông làm ơn miễn cho tôi khỏi phải nghe những chuyện ấy tại buổi chiêu đãi này. Nếu không ở bộ tôi sẽ chẳng còn việc gì để làm nữa. Bộ trưởng chìa tay cho Đyzma, gật đầu với lão Kunixki và bước đi. – Ngài bộ trưởng của tôn ông quả là một người cứng rắn! - Lão Kunixki thốt ra - Tôi không ngờ đấy. Bao giờ ngài cũng thế ạ? https://thuviensach.vn – Bao giờ cũng thế! - Đyzma dè dặt đáp. Buổi chiêu đãi đã kết thúc, nhiều khách mời bước sang phòng khách sạn cạnh đấy để ăn tối. Lão già cứ bám chằng chằng lấy Đyzma không chịu buông tha. Lão ngồi ngay cạnh y bên bàn ăn và tiếp tục thao thao bất tuyệt. Đyzma bắt đầu thấy đầu óc choáng váng. Thực ra nguyên nhân chính gây ra tình trạng ấy là rượu cô nhắc cùng mấy ly rượu vang vừa uống, song Đyzma đã thấy mệt và buồn ngủ. Ấy vậy mà y vẫn phải tiếp tục ăn và uống, cái việc đã trở thành tra tấn nếu lưu ý đến lượng thức ăn nhiều khó tưởng tượng đã được dạ dày y hấp thụ. Đyzma khoan khoái mơ tưởng đến chiếc giường xếp chật hẹp mà y sẽ sung sướng giở ra đặt ngay dưới cửa sổ khi quay được về đến phố Uxka. Ngày mai là chủ nhật có thể người ta sẽ để yên cho y được ngủ đến mười giờ cũng nên. Lúc ấy, lão Kunixki lại khoác chặt tay y. – Tôn ông thân mến, xin tôn ông chớ chối từ, mới có mười một giờ chứ mấy, xin tôn ông vui lòng cạn cùng tôi một ly nhỏ vang Hung nữa! Tôi nghỉ tại đây, tại khách sạn châu Âu này, ngay gác một đây thôi. Tôi có một việc vô cùng quan trọng muốn nhờ tôn ông giúp cho. Nào, tôn ông Đyzma thân mến, nỡ lòng nào tôn ông từ chối?... Thưa tôn ông, ta sẽ cùng ngồi tay đôi với nhau, yên tĩnh, thoải mái, bên một chai vang hảo hạng.. nào! Chỉ nửa giờ, chỉ mười lăm phút thôi mà! Lão gần như lôi tuột Đyzma theo. Cả hai cùng bước ra tiền sảnh và lát sau đã có mặt trong một căn phòng rộng rãi. Kunixki gọi điện cho người phục vụ và ra lệnh mang rượu vang tới. Trong khi ấy, dưới nhà, cánh cửa quay lồng kính xoay liên tục, cứ mỗi vòng lại nhả ra bên ngoài thêm những quý ông đội mũ ống cao và các quý bà diện ngất trời. Một người Thụy Sĩ đứng sát mép hè đường xướng gọi ô tô. – Xe của ngài bộ trưởng Jasunxki! https://thuviensach.vn Một chiếc xe du lịch bóng nhoáng lăn bánh tới, ngài bộ trưởng vừa chia tay với đại tá Varêđa vừa hỏi thêm: – Này, Vaxếch, cái tay đã cho Terkốpxki một keo tên là gì ấy nhỉ? – Một tay khá đấy chứ, hả - Đại tá hơi liêu xiêu trên hai chân, hùng hồn tuyên bố - Y tên là Đyzma, phải nói rằng y đã chơi một đòn thượng thặng… – Y có vẻ là một điền chủ hay công nghệ gia hay sao ấy, vì cậu biết không, y thân với lão Kunixki, cái lão dính vào vụ án cung ứng tà vẹt đường sắt ấy mà. – Thì tớ chả bảo cậu đó là một tay có hạng mà! Thẳng băng! – Phải, y có cá tính rất mạnh, tớ vẫn tin khoa tướng sọ học[4]. Sọ y nhô về phía trước, xương quai hàm rất phát triển. Tớ tin tướng sọ học! Thôi nhé, chào! Động cơ nổ giòn, cửa xe đóng sầm sầm. Đại tá đứng lại bên hè đường. – Hắn ta say hay sao ấy nhỉ, quỷ thật. - Đại tá tự nhủ - Tính cách thì có quan hệ quái gì với niên đại học cơ chứ?[5] https://thuviensach.vn Chương 2 Chiếc đèn bàn có chao thấp màu xanh lá cây chỉ rọi một quầng sáng nhỏ bé lên chiếc khăn trải bàn bằng nhung, lên hộp xì gà, lên chai rượu vang lâu năm và hai chiếc ly chứa thứ chất lỏng màu hổ phách. Căn phòng chìm trong bóng tối mờ mờ, khiến đường nét các đồ vật cũng mờ ảo, bồng bềnh, như tan lẫn vào trong ấy. Đyzma ngả người ngồi xuống một chiếc ghế bành êm ái, nhắm nghiền mắt lại. Y cảm thấy người nặng nề và buồn ngủ quá chừng, và chắc hẳn y đã thiếp đi trong khi nghe cái giọng đều đều tẻ ngắt, với những thanh âm lắp bắp, vô sắc, cứ nối theo nhau trôi tuồn tuột như những hạt cườm nhỏ xíu trượt trên sợi chỉ mỏng manh xâu chúng lại với nhau - nếu như thỉnh thoảng từ bên kia chiếc bàn, từ trong bóng tối, không đột ngột nhô ra hình dáng nhỏ nhắn của lão Kunixki với ngực áo trắng lóa cùng ánh bạc loáng thoáng của những sợi tóc đã phai màu. Những lúc ấy, đôi mắt bé tí, thận trọng và xoi mói kia như xuyên thấu vào bóng tối, tìm bắt cái nhìn của Đyzma. – Đấy, ông thấy không, ông thấy không, nặng nề biết mấy cái tệ quan liêu của các ngài công chức tỉnh lẻ. Đủ mọi trò bắt bẻ, hoạnh họe. Người ta che đậy chúng bằng những quy định, luật lệ, thể chế, tất thảy chỉ cần nhằm làm cho tôi khuynh gia bại sản, tất cả chỉ nhằm cướp đi miếng bánh ăn hàng ngày của thợ thuyền làm công cho tôi. Lạy Chúa! Chỉ có ông thôi, chỉ còn mỗi mình ông là cứu tinh duy nhất nữa mà thôi. – Tôi á? - Đyzma ngạc nhiên. – Chính ông! - Kunixki khẳng định đầy tin tưởng - Ông biết không, đây đã là lần thứ tư tôi lặn lội lên Vacsava vì chuyện này; tôi tự nhủ: nếu như lần này ta không đánh đổ được cái tên chuyên đè nén áp bức ta, cái thằng https://thuviensach.vn cha khốn nạn Onsépxki kia, nếu lần này ta không xin được bộ nông nghiệp đồng ý với một vài điều kiện phần nào nhân đạo về gỗ của các khu rừng công - thì thế là hết! Tôi sẽ phá tan tành tất cả! Tôi sẽ bán tất cho bọn Do Thái: các xưởng cưa xẻ, nhà máy đồ gỗ, nhà máy giấy, nhà máy xenluylô, tôi sẽ bán tống bán tháo, còn thân tôi, không hiểu rồi tôi sẽ tự bắn vào đầu hay làm một cách gì đấy cho rảnh nợ. – Chúc sức khỏe ông, ông Đyzma! - Lão nói tiếp sau khi dừng một lúc ngắn để hớp cạn ly rượu. – Nhưng tôi làm sao có thể giúp được ông cơ chứ? – Hê hê hê, - Lão cười lớn - tôn ông cứ đùa mãi. Chỉ cần tôn ông rủ lòng thương một chút, một chút xíu thôi… Ồ, thưa ông, tôi hiểu lắm chứ, việc ấy sẽ chiếm mất những thì giờ vàng ngọc của ông lại cả… nào, cả những khoản chi phí này khác nữa, nhưng với các mối quan hệ của ông thì, hê hê hê… Lão nhích ghế lại gần và đột nhiên đổi giọng: – Thưa tôn ông. Tôi xin nói thế này: giả dụ như bây giờ có một vị phù thủy nào đó chợt hiện lên trước mặt tôi và bảo: “Này, Kunixki! Ta sẽ cố gắng giải quyết trọn vẹn việc này cho nhà ngươi, ta sẽ hạ thằng cha Onsépxki kia xuống, sẽ thay vào chân hắn ở Ban Giám đốc quản lý rừng quốc gia một kẻ khác để người ta có thể nói chuyện theo kiểu con người với con người, ta sẽ cố gắng giải quyết cho ngươi một hạn số gỗ béo bở, vậy thì ngươi sẽ cho ta cái gì?”. Khi ấy không một chút ngập ngừng, tôi sẽ trả lời ngay: “Thưa ngài phù thủy kính mến, xin hiến ngài ba mươi, à, ba mươi lăm ngàn tiền mặt! Thế có Chúa chứng giám! Giao trước mười ngàn chi phí, phần còn lại sẽ thanh toán đầy đủ sau khi công việc xong xuôi”. Kunixki im lặng chờ câu trả lời của Đyzma. Song Đyzma cũng nín lặng. Y hiểu ngay rằng lão già muốn hối lộ y - phải, để chính y, Nikôđem Đyzma này - làm cho lão cái điều mà dù có đi lộn ngược đầu xuống đất chăng nữa y cũng không tài nào làm nổi. Số tiền khổng lồ vượt xa cả thực tế lẫn niềm mơ tưởng của y đã khiến cho câu chuyện mặc cả này trở nên không thực. https://thuviensach.vn Nếu lão Kunixki đề nghị ba trăm hay năm trăm zuôty, thì đối với Đyzma, câu chuyện sẽ mất đi cái vẻ viển vông trừu tượng và trở thành một cơ hội có lợi để moi tiền lão già. Lướt nhanh qua óc Đyzma ý nghĩ dọa sẽ tố cáo lão Kunixki với cảnh sát. Có thể lão sẽ nhả cho y chừng dăm chục zuôty cho yên chuyện cũng nên. Dạo trước, cũng chính bằng cách ấy, gã Jurtrắc, thư ký hòa giải ở Uyxkốp, đã kiếm được hẳn một bách. Nhưng làm thế nào được, tay thư ký nọ hồi ấy đang ngồi trong văn phòng của hắn, là nhân viên nhà nước hẳn hoi. Sự im lặng của Đyzma khiến lão Kunixki lo ngại. Lão không biết nên nghĩ về y như thế nào cho phải. Liệu lão có sỗ sàng thô bạo quá không? Có thể lão đã làm y phật ý chăng?... Nếu thế thì thật tai vạ! Lão đã dùng hết cách, sử dụng hết mọi quan hệ và ảnh hưởng, đã ném vào đó hàng đống tiền của, đã phí mất vô khối thì giờ, nếu giờ đây cái cơ hội này cũng tuột nốt khỏi tay lão thì… Lão quyết định sẽ làm dịu bớt vẻ trắng trợn trong lời đề nghị của mình. – Dĩ nhiên, thưa tôn ông, ngày nay làm gì còn có phù thủy nữa. Hê hê hê… Và khó lòng đòi hỏi ngay cả một người hảo tâm nhất, một người bạn chân thành nhất, bắt anh ta phải lưu ý giải quyết các vấn đề mà anh ta chỉ được nghe nói lại. Phải không ạ? – Phải rồi. – Tôn ông biết tôi nghĩ thế nào không! Ông Đyzma ơi, bạn quý mến ơi! Xin ông hãy ban cho tôi một đặc ân: hãy đến Kôbôrôvô thăm tôi vài tuần. Ông sẽ nghỉ ngơi, sẽ tận hưởng vùng thôn quê, không khí trong sạch tuyệt vời, sẽ cưỡi ngựa, sẽ lướt thuyền máy của tôi đi dạo trên hồ… Và ông sẽ thăm thú hộ trang trại của tôi, mấy xưởng xẻ gỗ… Nào, tôn ông vàng ngọc ơi?! Được chứ? Lời đề nghị mới này khiến Đyzma bị bất ngờ đến nỗi y há hốc cả miệng ra. Còn lão Kunixki vẫn không thôi nài nỉ, lão ca ngợi cái lợi của việc nghỉ ngơi, làng quê, rừng thông, lão cam đoan rằng các cô các bà nhà lão sẽ rất biết ơn lão vì được một vị khách quý từ tận Vacsava về thăm. https://thuviensach.vn – Nhưng thưa ông, - Đyzma ngắt lời - lúc này tôi còn đầu óc nào nghĩ tới chuyện nghỉ ngơi kia chứ! Đáng tiếc là tôi đã được nghỉ ngơi quá nhiều rồi! – Ôi, nghỉ ngơi thì chẳng bao giờ là quá nhiều cả. – Tôi đang thất nghiệp đây! - Đyzma cười thảm hại thốt ra. Y ngỡ sẽ thấy vẻ thất vọng và ngạc nhiên trên nét mặt lão già, nhưng lão lại phá lên cười: – Hê hê hê, tôn ông quả là người thích đùa bỡn. Thất nghiệp! Dĩ nhiên rồi, ngày nay công thương nghiệp đang gặp lúc bĩ cực mà. Thật khó lòng kiếm được một chức vụ có lợi, còn công chức nhà nước, thì thưa tôn ông, nhiều vinh hạnh thật đấy, song thu nhập lại chẳng là bao. Lương công chức, ngay cả ở những cấp bậc cao, cũng chẳng đáng để ta phải ghen tỵ. – Tôi cũng biết đôi chút về chuyện ấy. - Đyzma tán đồng - Chính tôi cũng đã từng là công chức nhà nước suốt ba năm trời. Thốt nhiên đầu óc lão Kunixki rạng hẳn ra. “Ngươi khôn lắm, người anh em ạ! - Lão nghĩ bụng - Đã vậy càng hay, một khi ngươi không muốn nhận của cho không”. – Tôn ông vô vàn kính mến, - Lão mở đầu - từ lúc được quen biết tôn ông tôi đã cảm thấy ngay rằng chính Đức Chúa đã phái tôn ông đến giúp tôi. Và điều ấy đã được minh chứng. Tôn ông Đyzma! Ông Nikôđem vàng ngọc ơi! Hoàn cảnh cả hai phía hợp nhau một cách tuyệt vời. Ông đang tìm một cương vị tốt, còn tôi thì đã đến cái tuổi không còn nhiều sức lực nữa rồi. Ông bạn thân mến ơi, xin chớ giận tôi đã cả gan, nhưng ông sẽ bảo sao nếu tôi mời ông vui lòng nhận cho chức vụ tổng quản lý các điền sản và các xí nghiệp công nghiệp của tôi? Xin ông chớ vội nghĩ rằng đó chỉ là chuyện vặt. Cả một bộ máy khổng lồ đấy ông ạ, nếu ông được tận mắt nhìn thấy. – Không rõ tôi có làm được không. Tôi hoàn toàn không hiểu tí gì về việc ấy cả. - Đyzma thú thật. – Ôi, thưa tôn ông, - Lão Kunixki phản đối - ông sẽ dễ dàng quen ngay thôi mà. Vả chăng, một mình tôi cũng có thể đảm đương những công việc https://thuviensach.vn tại chỗ, nhưng ông biết không, những chuyến đi, những cuộc thương thuyết với các ngài công chức, việc tranh giành nhau ân huệ của một gã Onsépxki nào đó, việc giải quyết các vấn đề tại các bộ - đối với những việc như thế, quả tình tôi già quá mất rồi. Cần có một người năng động, có quan hệ rộng rãi, đứng trước người đó những kẻ vớ vẩn như Onsépxki phải chịu nhụt mà cài số lùi, người ấy lại còn phải trẻ nữa chứ. Tôn ông hẳn chưa tới bốn mươi? – Tôi tròn ba mươi sáu. – Ô, thật vừa vặn cho tôi biết mấy! Ông hoàng vàng ngọc ơi, xin chớ chối từ! Ông sẽ có phòng ở đầy đủ tiện nghi, hoặc là cùng với gia đình tôi trong tòa dinh thự chính, hoặc trong một tòa biệt lập hẳn, tùy ý ông muốn. Ông muốn dùng ngựa thì dùng, muốn dùng ô tô - xin tùy thích. Đầu bếp tốt, cách thành phố không bao xa, còn nếu ông muốn về Vacsava thăm thú bạn bè - xin kính mời. Tóm lại: ông không phải ngại gì cả. Còn về điều kiện thì xin ông vui lòng tự đề xuất cho. – Hừm, - Đyzma ấp úng - tôi cũng không rõ… – Nếu vậy ta tạm thời thỏa thuận thế này: hoa hồng bằng ba mươi phần trăm khoản tăng thu nhập do ông mang lại, được không? – Được. - Đyzma gật đầu tuy không thật hiểu mình đồng ý điều gì. – Còn tiền lương, ta thỏa thuận… hai nghìn một tháng. – Bao nhiêu? - Đyzma kinh ngạc. – À, hai nghìn năm trăm, tiền tổn phí đi lại - khoản riêng. Được không ông? Nào! Chìa tay ra đi ông! Nửa tỉnh nửa mê, Đyzma nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của lão già. Còn lão, mặt tươi cười và đỏ ửng, lão vừa lắp ba lắp bắp không ngừng một phút vừa rút ra một chiếc bút máy khổng lồ thoăn thoắt khoắng mươi dòng chữ tròn trĩnh nhỏ li ti lên một mảnh giấy rồi đưa cho Đyzma ký tên. Trong lúc “tôn ông Nikôđem thân mến” cẩn thận vạch tên mình bằng một https://thuviensach.vn đường ngoằn ngoèo chính xác nhưng khá rối rắm, lão Kunixki đến lấy mươi tờ giấy sột soạt trong chiếc ví đựng tiền căng phồng của lão. – Đây là năm nghìn ứng trước, xin tôn ông vui lòng cầm tạm, còn bây giờ… Lão bắt đầu hẹn tỉ mỉ về chuyến đi của Đyzma cùng những việc có liên quan. “Nào, Kunixki hỡi, liệu có kẻ nào dám bảo ngươi không biết giải quyết công chuyện nữa không nào?”. Quả thực Lêôn Kunixki nổi tiếng là một người vô cùng tinh ranh, hiếm khi lão chịu thiệt trong những cuộc thương lượng đã được lựa chọn kỹ càng và được tiến hành trong chớp mắt. Vài phút sau, khi bước chân của Đyzma khẽ dần ngoài hành lang, lão đứng ngay chính giữa phòng xoa xoa tay khoái trá. Trời đã mờ sáng. Trên cái chao đèn nhờ nhờ bàng bạc của vòm trời cố lắm mới có thể nhận ra những chấm sao mờ ảo đang nhòa dần. Những dãy đèn đường tỏa xuống một thứ ánh sáng màu trắng yếu ớt. Nikôđem Đyzma nện gót trên những đường phố vắng ngắt, trong bầu không khí tĩnh mịch, tiếng bước chân y vang lên đanh sắc và ồn ã. Trong đầu óc y, những sự kiện tối qua đan quyện quấn quýt vào nhau thành một mớ rối bời, những ấn tượng thoắt ẩn thoắt hiện, đuổi theo nhau, không sao nắm bắt nổi. Y hiểu rằng những sự kiện ấy có một ý nghĩa vô cùng trọng đại đối với bản thân y, song y không tài nào hiểu nổi thực chất của chúng. Y cảm thấy có một niềm hạnh phúc nào đó đột ngột đến với y, nhưng hạnh phúc ấy dựa trên cái gì, nó có ý nghĩa ra sao, nó từ đâu đến và tại sao lại đến - thì y không hiểu nổi. Càng nghĩ về chuyện ấy, y càng thấy tất cả có vẻ phi thực tế, quá diệu kỳ và khó tin. https://thuviensach.vn Y chợt thảng thốt đứng khựng lại, thận trọng thọc tay vào túi, và khi những ngón tay y chạm phải và mân mê một tập dày giấy bạc mới cứng, loạt soạt, y chợt cười một mình. Đột nhiên y hiểu ra được một điều: y đã giàu, rất giàu! Y nép người vào một hõm cổng bắt đầu đếm. Giêxu, Maria! Những năm ngàn zuôty! – Thế mới là ngân chứ! - Y chợt nói to thành tiếng. Bản năng của nhiều năm sống cơ cực làm thức dậy trong y một phản xạ tự nhiên: cần phải uống mừng! Và mặc dù không hề muốn ăn uống gì nữa, y vẫn ngoặt sang phố Gơgiưbốpxka, nơi y biết chắc tửu quán Ixka hãy còn mở cửa. Y khôn ngoan rút ra một tờ bạc trăm zuôty đút riêng vào một túi. Để lộ cả mớ tiền kia tại quán Ixka không phải là chuyện an toàn. Mặc dù trời sắp sáng, quán Ixka vẫn đông nghịt. Đám xà ích, tài xế tắc xi, hầu bàn các khách sạn đã đóng cửa, đám chủ nhà chứa đang uống bằng tiền thu nhập ban đêm của “các em”, bọn ăn sương ngoại thành từ một “phi vụ” thành công trở về - tất cả đám người ô hợp ấy khiến hai phòng nhỏ đầy ắp tiếng trò chuyện thì thầm cùng tiếng lanh canh của ly cốc thủy tinh va vào nhau. Đyzma nốc cạn hai ly rượu vốtca, nhắm với cốc lết thịt lợn nguội và dưa chuột muối chua. Y chợt nhớ ra rằng hôm nay là chủ nhật, lão Valenty sẽ không đi làm. “Phải cho bọn thô lỗ ấy biết thế nào là giới trí thức mới được” - Y tự nhủ. Y bảo bán cho một chai vốtca, và một cân xúc xích, cẩn thận đếm kỹ tiền trả lại và bước ra ngoài. Khi về gần tới phố Uxka, đột nhiên y trông thấy Manka. Cô ả đứng tựa vào tường, đờ đẫn nhìn ra trước mặt. Chính y cũng không hiểu tại sao y lại thấy vui mừng vì cuộc gặp gỡ này. – Chào cô Mania! - Y vui vẻ gọi. – Chào ông! - Cô ả chào đáp, nhìn y vẻ ngạc nhiên. - Sao ông còn lang thang đêm hôm thế này? https://thuviensach.vn – Thế tại sao cô Mania chưa về ngủ? – Có nhẽ tôi cũng phải về thôi. - Cô ả đáp, vẻ thất vọng. Đyzma chăm chú ngắm cô gái. Y chợt thấy cô xinh đẹp hơn thường ngày. Cô gái mảnh mai thật, nhưng cân đối. “Con bé cũng chỉ mới mười bảy là cùng” - Y nghĩ bụng. – Sao cô Mania buồn thế? - Y hỏi. Cô gái nhún vai: – Nếu suốt ba đêm liền ông phải lang thang như chó ngoài phố mà chẳng được trông thấy một đồng xu mẻ nào, chắc ông cũng chẳng vui thích gì để mà nhảy nhót. Đyzma động lòng. Y thò tay vào túi móc ra một cuộn tiền gồm những đồng bạc mười zuôty. – Thế tôi cho cô Mania vay nhé. Hai chục có đủ không? Cô gái ngạc nhiên nhìn mớ tiền. Cô còn nhớ rõ là lúc trưa người khách trọ ấy không hề có một xu dính túi. Sao tự nhiên hắn lại có ngần ấy tiền? Có thể chính vì thế mà hắn khoác áo đuôi tôm ra đi đấy chăng? Mà nói cho cùng, - Cô thầm nghĩ - việc ấy can gì đến mình kia chứ? Nikôđem chìa cho cô hai tờ giấy bạc: – Xin mời. Manka lắc đầu: – Tôi không muốn. Không cần đâu. Mà tôi cũng chẳng biết lấy gì để trả lại ông. – Nếu vậy cô không phải trả nữa chứ sao. – Không thích! - Cô gái nhíu mày - Xem này, chủ nhà băng! Cô ngoảnh mặt đi, khẽ nói thêm: – Trừ phi… Tôi chẳng thèm lấy không. Trừ phi ông đi với tôi. https://thuviensach.vn – Ê ê ê… - Đyzma ấp úng, đỏ mặt. Manka nhìn thẳng vào mắt y: – Ông không thích tôi à? – À không, sao lại thế?... – Ngữ ông mà cũng đòi là đàn ông! - Cô ả đột ngột bùng lên hằn học. - U u u… Đồ bị thịt! Cô quay ngoắt người đi, chầm chậm bước về phía nhà. – Cô Manka! - Y gọi với theo - Chờ một lát, ta đi nào. Manka dừng bước, khi y đuổi kịp, cô ả nói: – Nhà trọ cũng phải mất năm zuôty nữa. – Được rồi - Y đáp. Cả hai im lặng bước trên những đường phố chật hẹp. Một gã bợm ngái ngủ mặc áo gilê bằng nhung mở cửa, dẫn họ tới một căn phòng nhỏ bẩn thỉu rồi chìa tay ra. Đyzma trả tiền. * * * Luồng ánh sáng mặt trời rực rỡ chiếu qua tấm rèm cửa sổ màu xám xịt, đầy bụi bặm, rọi vào phòng. Trong phòng ngột ngạt, nóng bức, sực mùi hôi hám của không khí tù đọng. – Mở cửa sổ nhá? - Manka hỏi. – Muộn rồi. Phải về nhà thôi. Chắc đến mười giờ rồi. - Đyzma bảo. Manka đứng trước chiếc gương nhỏ chải mớ tóc đen dày bằng một chiếc lược gãy răng. – Ông tìm được việc rồi à? - Cô hỏi, giọng hờ hững. https://thuviensach.vn Đyzma đột nhiên khao khát muốn chinh phục Manka. Y lôi tất cả tiền trong túi ra, rải trên mặt bàn. – Xem này! - Y mỉm cười bảo cô gái. Manka ngoái đầu lại, cô tròn xoe mắt, nhìn chăm chăm vào những tờ giấy bạc ngổn ngang. – Ngần kia ngân… ngần kia ngân! Những đồng năm trăm đây mà! Chó má thật! Nikôđem hởi lòng hởi dạ với kết quả. Cô gái chộp lấy tay y: – Này! Anh “khử” đấy à? - Cô kinh ngạc hỏi. Đyzma cười, và để đùa chơi, y đáp: – Ừ! Manka thận trọng chạm mấy đầu ngón tay vào mớ giấy bạc. – Nói… nói em nghe nào, - Cô thì thào - anh chuyển sang làm việc “ướt” à? Y gật đầu. Cô gái nín lặng, nhưng trong mắt cô ánh lên nỗi thảng thốt và thán phục. Chưa bao giờ cô ngờ rằng người khách trọ trầm lặng kia, cái gã có vẻ bị thịt ấy, lại… – Bằng dao chứ? - Cô hỏi. – Bằng dao. – Có vất vả lắm không? – Phì. - Y đáp - Hắn không kịp kêu lấy một tiếng. Cô gái lắc đầu. – Nhưng mà hắn nhiều xèng thật… Do Thái à? https://thuviensach.vn – Do Thái. – Thế mà em không biết… – Cô không biết cái gì? - Đyzma vừa hỏi vừa bắt đầu xếp tiền cất đi. – Không biết rằng anh là người như thế… – Như thế nào kia? – À, như thế… Đột nhiên cô gái nép sát vào người y. – Bọn chúng sẽ không mò ra anh chứ? – Đừng lo, tôi cân được tuốt. – Không có ai trông thấy anh chứ?... Chưa chừng anh để lại dấu vết gì đó cũng nên? Phải cẩn thận đấy anh ạ. “Cớm” là gớm lắm, theo dấu tay chúng cũng tìm ra được kia đấy. – Chúng không bắt nổi tôi đâu. – Nói em nghe với, anh có run không? Y cười: – Có gì mà nói. Nào thôi, ta về nhà đi. Còn đây, cho cô để may áo. Y đặt trước mặt Manka tờ trăm zuôty. Cô gái vòng tay ôm ghì lấy cổ y mà hôn tới tấp vào môi y. Họ cùng nhau sánh bước về nhà, dọc đường không trò chuyện gì cả. Nikôđem phởn chí nhận thấy quan hệ của cô gái với y đã thay đổi gần như trong nháy mắt. Y nhanh chóng hiểu rằng niềm kính trọng gần như ngưỡng mộ trong lòng Manka kia không phải do mớ tiền kia gây ra, mà chính là do câu chuyện ăn cướp hoàn toàn bịa đặt nọ. Và mặc dù sự đổi thay ấy khiến y khoái chí, song trong thâm tâm y vẫn hơi xấu hổ vì không xứng được nhận nó. Vì vậy, lúc này đây y không thể thừa nhận với cô gái rằng đó chỉ là chuyện nói đùa cho vui. https://thuviensach.vn – Nhờ này, Manka, - Y dặn khi cả hai bước lên cầu thang gác - về nhà không được hở ra tí gì. Hiểu chưa? – Hẳn rồi! – Bây giờ tôi sẽ phải lánh đi một thời gian, để mà… cô hiểu chứ… An toàn hơn… – Em hiểu rồi. Nhưng thế nào anh cũng sẽ quay trở lại đây chứ, anh? – Sẽ quay lại. Việc người khách trọ xuất hiện cùng lúc với Manka không hề khiến ông bà Barchix ngạc nhiên. Ngược lại chai rượu vốtca và món xúc xích được họ đón nhận với vẻ trân trọng. Bà Valentôva vội trải lên bàn chiếc khăn vải sơn màu xanh lá cây và mọi người cùng ngồi ăn sáng. Cốc rượu - trước kia vốn là lọ đựng tương hạt cải - xoay vòng từ tay người này sang tay người khác, và vì dung tích của nó cũng kha khá, nên chỉ lát sau Đyzma lại phải móc túi lấy thêm năm zuôty để Manka chạy đi mua thêm chai nữa. Trong lúc ấy Nikôđem trả tiền trọ, và khi cô gái quay về, y nói: – Nào, xin các vị hãy mừng cho tôi. Tôi đã tìm được một chỗ làm tốt. – Ở đâu thế ạ? - Ông Valenty hỏi. – Không phải ở Vacsava này. Ở tỉnh. – Thì tôi đã bảo mà. - Bà Valentôva gật gật đầu - Ở tỉnh dễ kiếm sống hơn. Mọi thứ đều sẵn. Thì đã hẳn: dân quê mà! Họ uống chúc sức khỏe y, rồi sau khi chai rượu cạn hết, Nikôđem trải giường xếp dã chiến của y, cởi quần áo ngoài, đút chiếc áo gilê đựng tiền xuống dưới gối, và chỉ lát sau y đã thiếp đi. Ông Valenty ngồi yên một lúc, rồi nhân vì có tí hơi men, ông bất giác cất tiếng hát. Song ông lập tức gặp phải sự phản kháng dữ dội của Manka. – Im đi, đồ thổ tả, bố không thấy người ta đang ngủ đấy à? Không để cho ai nghỉ ngơi nữa hả? https://thuviensach.vn Im lặng bao trùm. Ông Valenty chụp mũ lên đầu bước ra cửa, bà vợ chạy sang hàng xóm khoe chuyện người ở trọ mua rượu về uống mừng công việc mới tìm được. Manka lấy trong tủ ra một chiếc khăn bằng vải phin nõn phủ lên mặt người đang ngủ vì trong phòng quá nhiều ruồi. https://thuviensach.vn Chương 3 Cả buổi sáng dành cho việc sửa soạn ra đi. Đyzma sắm nhiều thứ, y hiểu rằng nhất thiết phải tỏ ra đĩnh đạc và phong lưu. Y mua mấy bộ quần áo để thay đổi, vài chiếc cà vạt, bộ đồ cạo râu mới toanh, một đôi giày màu vàng tươi và hai bộ complê may sẵn mà y mặc khá vừa. Ngoài ra, y còn mua vô số những thứ vặt vãnh khác và mấy chiếc vali bằng da tuyệt đẹp. Trước kia, Nikôđem đã từng nhiều phen kinh ngạc vì vẻ choáng lộn của các đồ dùng cá nhân khác nhau trong phòng cậu con trai ông chưởng khế Vinđer, chàng sinh viên thành Lơvốp, người có thời được cả thị trấn Uyxkốp khen nức nở là lịch thiệp; giờ đây, trong lúc mua sắm đồ đạc, y cố gắng học theo gu của chàng chưởng khế - công tử nọ. Tư bản hao đáng kể, song Đyzma rất đắc chí. Đến 6 giờ chiều y đã giải quyết hoàn toàn mọi thứ, tàu hỏa xuất phát lúc 7 giờ rưỡi. Thoạt tiên Manka hứa sẽ đi tiễn Đyzma ra tận ga, song cô gái phát sợ trước những thứ y mua sắm, đến nỗi không dám đề nghị cùng đi với y nữa. Mãi tới khi y ra đi, cô mới chạy ra cầu thang gác, ôm hôn y nồng nàn. Rồi cô giúp y mang vali xuống dưới nhà, và khi chiếc xe ngựa bắt đầu chuyển bánh, cô gọi to: – Anh sẽ trở về chứ? – Sẽ về! - Đyzma hét to, vẫy vẫy mũ. Đi toa hạng nhì dễ chịu hơn hẳn toa hạng ba. Trước hết, thay cho những chiếc ghế dài cứng đơ là ghế bành đệm lò xo; hai nữa, hành khách ở đây dễ mến hơn nhiều, còn nhân viên đường sắt thì cư xử lịch sự hơn ở toa hạng ba. https://thuviensach.vn Đyzma thích thú với chuyến đi đầu tiên trong những điều kiện may mắn trời cho, y cảm thấy y là một ông chủ thực sự, và so với y giờ đây, không những chỉ ngài chánh sở bưu chính Uyxkốp mà ngay cả hai cha con ông chưởng khế Vinđer cũng chẳng là cái thớ gì cả. Chẳng mấy chốc những người cùng buồng đều xuống tàu cả, còn lại mỗi mình Đyzma trong cupê. Y không buồn ngủ. Vả chăng cũng cần phải cân nhắc cẩn thận toàn bộ mọi sự việc cho thật kỹ càng. Giờ đây y hiểu rằng sở dĩ lão Kunixki đưa lời đề nghị bất ngờ kia chỉ là vì con sói già ấy tưởng lầm y là kẻ có nhiều thế lực, quan hệ thân thiết với ngài bộ trưởng Jasunxki. Tất nhiên, việc cải chính điều lầm tưởng đó cũng có nghĩa là từ bỏ đồng lương cực kỳ cao. Vậy thì y cần phải vận dụng toàn bộ khôn khéo cho Kunixki vững tin vào điều huyễn tưởng ấy để được lĩnh đồng lương kia càng lâu càng tốt. Ăn ở sẽ không mất tiền. Mọi thứ chi tiêu chỉ độ vài mươi - cứ cho là hẳn 100 zuôty mỗi tháng, nghĩa là y sẽ để dành được mỗi tháng 2.400 zuôty! “Chỉ cần cầm cự được chừng ba tháng là đủ! Nếu có thể được tới nửa năm càng hay!...”. Y mỉm cười một mình. Sau đó y sẽ đem số tiền ấy cho vay lãi là có thể sống như một ông hoàng, chẳng cần phải làm gì cả. Cốt sao phải bịp lão già thật lâu và thật thận trọng để khỏi bị lộ tẩy. Nói chung, phải thật ít nói, đặc biệt không được hở chút nào về bản thân mình. Lão già cũng chẳng phải tay vừa, chỉ cần lão hơi nghi một chút thôi là xôi hỏng bỏng không ngay. Trời đã rạng sáng khi người nhân viên phục vụ toa bước vào cupê báo tin sắp tới ga Kôbôrôvô. Đyzma lo lắng, không hiểu lão Kunixki có nhớ rằng y sẽ tới đây bằng chuyến tàu này hay không. Hóa ra lão già vẫn nhớ. Nikôđem vừa đặt chân xuống ga, một người hầu phòng mặc quần áo dấu liền bước tới gần. https://thuviensach.vn – Dạ bẩm, có phải ngài tới chỗ ông Kunixki không ạ? – Phải. – Xe ô tô đang chờ ngài trước ga, thưa ngài quản lý! Người gia nhân nói và xách những chiếc vali mang đi. Ngả mình trong chiếc ô tô sang trọng, Nikôđem nghĩ thầm: “Ngài tổng quản lý các tài sản của Kôbôrôvô! Mình phải đặt in danh thiếp mới được”. Con đường phẳng lì như mặt bàn chạy dọc theo đường sắt hồi lâu, sau đó đến bên một chiếc cối xay chạy bằng sức nước đẹp như tranh đã phần nào đổ nát, nó uốn mình vắt qua một nhịp cầu cong cong để rồi ngoặt sang phải, băng qua những ngôi nhà xưởng với mạng đường sắt phân nhánh chi chít. Từ đây, bắt đầu trải rộng một con đường hai bên trồng cây phong, cuối đường nhấp nhô một tòa dinh thự cao vút, phối trí hơi kỳ dị và rất kiểu cách, song là một tổng thể hài hòa. Ô tô lượn nửa vòng tròn quanh thảm cỏ rồi dừng lại trước lối ra vào nhà. Trong khung cửa mở rộng, một cô sen hiện ra, để cùng gã hầu phòng lo chuyển các vali vào nhà. Lúc Đyzma đang cởi áo khoác ngoài thì lão Kunixki, đầu tóc hãy còn rối bù, lao bổ vào phòng, trên người khoác một chiếc áo nội tẩm dài thượt bằng vải mỏng, chiếc áo hoa hòe hoa sói sặc sỡ đến nỗi y nhầm lão là một người đàn bà nào đó. Với nét mặt rạng ngời, cử chỉ linh động như một giọt thủy ngân, Kunixki lao đến ôm chầm lấy người khách mới tới và lập tức xả luôn cho y một “tràng liên thanh”, với tiếng nói còn nhanh và lắp bắp hơn nhiều so với hôm ở Vacsava, song vẫn đơn điệu, cùng một giọng như thế. Câu hỏi đầu tiên của lão là: “Không rõ ông muốn ở ngay trong tòa dinh thự này hay thích ở riêng một biệt thự trong vườn?”. Hỏi xong, lão dừng một chút chờ câu trả lời của khách. Vị khách thân mến kia liền đáp rằng với y thì thế nào cũng xong, thế là y liền được đưa ngay tới hai căn buồng bài trí tuyệt vời ở ngay tầng một. https://thuviensach.vn Người ta giải thích rằng y sẽ không có gì phải ngại, vì nếu không muốn đi ngang qua những phòng khác để tới đại sảnh, thì từ phòng y đã có lối thông ra hiên, lại có lối vào buồng tắm từ hành lang ngay sát cạnh. Y có thể tắm rửa cho sạch bụi đường trường ngay lập tức cũng được, nước tắm cho y đã được chuẩn bị sẵn sàng, rồi sau đó, nếu y không quá mệt và vui lòng quá bộ đến phòng ăn dùng điểm tâm, thì Kunixki chủ nhân cùng bà và cô rất lấy làm hân hạnh. Khi rốt cuộc Đyzma được còn lại một mình y nhanh nhẹn mở vali, xếp đồ đạc vào tủ rồi bước sang buồng tắm. Từ thuở cha sinh mẹ đẻ chưa bao giờ y được tắm trong bồn. Vì thế y khẳng định ngay rằng tắm bồn khoái hơn hẳn tắm trong nhà tắm công cộng chen chúc toàn những người là người. Thật thà mà nói, thời gian gần đây, ngay cả nhà tắm công cộng y cũng không có điều kiện để lui tới. Bằng chứng hùng hồn là sau khi y tắm, nước trong bồn trở nên đục ngầu. Đyzma phải loay hoay mãi mới tìm được sợi dây xích nhỏ ở đáy bồn, sau khi kéo, cái chất lỏng nhiều sức tố cáo kia mới có lối thoát. Y đánh sạch bồn tắm, chải đầu tử tế, khoác bộ Pigiama, và khi quay trở lại phòng mình, y ngạc nhiên nhận ra rằng trong khi y vắng mặt, gia nhân đã chải sạch bộ quần áo và đôi giày của y. “Chó má thật! Ở đây bọn chúng không để cho người ta phải động đậy một ngón tay nào cả!” - Y kinh ngạc tự nhủ. Y vừa kịp thắt xong cà vạt thì có tiếng gõ cửa rồi Kunixki xuất hiện, lão đã chải chuốt tinh tươm và hết sức lắm lời. Căn phòng nơi lão dẫn Đyzma tới đáng được gọi là phòng đại đại tiệc mới phải, nó được lát bằng một loại gỗ sẫm màu, gợi nên một ấn tượng rất ấm cúng. Dọc tường bố trí những tủ đựng thức ăn tuyệt đẹp, với các tủ kính, bên trong choáng lộn đủ thứ đồ dùng gia đình tuyền bằng bạc ròng và pha lê; một chiếc bàn nhỏ màu trắng toát, bày cho bốn người ăn và nom giống như cả một cuộc triển lãm các loại bát đĩa cốc tách thìa nĩa sang trọng, có thể đủ dùng cho toàn bộ đám nhân viên bưu chính ở Uyxkốp. https://thuviensach.vn – Giới phụ nữ của tôi trang điểm sắp xong và sắp xuống ngay bây giờ, trong khi chờ đợi, xin mời ông, ông Nikôđem thân mến, đi xem các phòng tầng một, vì tầng trên thì hê, hê, hiện thời chưa thể xem được, chắc ông hiểu: các bà mà! Không rõ ông có ưng ý tệ xá của chúng tôi chăng? Tôi tự bài trí, thiết kế lấy cả đấy, kể từ việc gia kiểu cho kiến trúc sư đến việc bố trí từng thứ đồ gỗ nhỏ bé nhất. Lão khoác tay Đyzma, bước lon ton bên cạnh, chốc chốc lại ngước lên nhìn vào mắt y. Lão giải thích rằng khu dinh thự Kôbôrôvô cũng như toàn bộ điền trang Kôbôrôvô là niềm tự hào và kiêu hãnh của lão. Mới cách đây chưa lâu nơi này hãy còn đầy những hốc cùng hố hoang vu, tòa nhà chính thì trông giống như một ngôi nhà đang bị phá dỡ đi, những tòa nhà phụ xiêu xiêu vẹo vẹo, một nửa diện tích đất đai bị bỏ hoang. Biết bao công phu, bao lao động khó nhọc mới có thể dựng nó đứng dậy, để đến hôm nay nó trở thành một quả táo vàng, một thứ đồ chơi xinh xắn mà người ta chỉ muốn ôm lấy hôn hít. Cả hai bước trên những tấm thảm mềm mại qua những căn phòng được bài trí sang trọng với một vẻ phong lưu đài các mà Đyzma chưa bao giờ tưởng tượng nổi. Dường như từ những pho tượng đồng đen mạ vàng, những bức tranh đóng khung trang nhã, những thứ đồ gỗ bóng loáng như gương, những tấm gương soi khổng lồ, những chiếc lò sưởi xây bằng cẩm thạch hay đá khổng tước, những thứ vải vóc kỳ lạ cùng những tấm da thú nạm vàng - tất thảy, tất thảy như đều thốt lên tiếng kêu đầy kiêu hãnh của bạc tiền. Đyzma thoáng nghĩ rằng, nếu trái đất đột nhiên rung lên, thì cả tòa lâu đài này cùng với những thứ đồ đạc bên trong khi sụp đổ xuống sẽ trở thành những chiếc vòng bằng vàng ròng. – Thế ông thấy thế nào? - Lão Kunixki hỏi khi cả hai quay trở lại phòng ăn; song lão không kịp nghe trả lời vì cửa chợt mở ra và các vị phu nhân mà họ đang chờ bước vào. https://thuviensach.vn – Xin cho phép tôi được giới thiệu. - Lão cầm tay Đyzma lên tiếng - Ông Đyzma. Cô gái tóc màu vàng nhạt, hơi nhiều tuổi hơn, chìa tay cho y. – Rất hân hạnh. Tôi đã được nghe nói nhiều về ông. Cô gái tóc màu hạt dẻ, trẻ hơn chút ít, có cử chỉ nhanh nhẹn và dáng dấp như một cậu bé thì xiết chặt tay Nikôđem và nhìn y sỗ sàng đến nỗi y đâm bối rối. May thay, y không phải nói lời nào vì lão Kunixki “nổ” liên tục. Y có nhiều thì giờ để ngắm nghía hai người phụ nữ. Cô tóc vàng cùng lắm cũng chỉ đến hai mươi sáu tuổi, cô tóc hạt dẻ có thể chừng hai mươi, hăm hai. Điều ấy khiến y ngạc nhiên vì nhớ rằng Kunixki có nói đến vợ và con gái, trong khi đó cả hai cô đều có thể cùng là con gái của lão, tuy họ không có vẻ gì là hai chị em. Cô tóc vàng mặc dù có thân hình đẹp và thon thả song cũng không thể coi là mảnh mai được. Cái miệng nhỏ nhắn đầy tình tứ, khuôn mặt trái xoan dịu dàng, cùng đôi mắt màu xanh sẫm, to gần như quá khổ biểu lộ bản tính mơ mộng. Chiếc áo dài mùa hè lịch sự bằng lụa mộc để lộ chiếc cổ và hai bờ vai trắng nõn nà. Bên cạnh trang giai nhân đẹp như một bức họa bằng phấn màu ấy, cô thiếu nữ trẻ hơn với hàng lông mày xếch, mảnh nhưng dài, tóc màu hạt dẻ lấp loáng ánh đồng cắt ngắn theo kiểu thanh nữ, chiếc áo sơ mi chẽn mốt Anh thắt dưới cằm bằng chiếc cà vạt màu xanh lá cây sẫm, cùng màu da rám nắng của cô - trở thành một sự tương phản rõ nét. Thêm vào đó, cái nhìn của đôi mắt màu hạt dẻ biểu lộ cá tính sôi động, nhiệt thành. Ngoài ra, đập vào mắt Đyzma là hình dáng đặc biệt của vành tai thiếu nữ. Cô gái tóc hạt dẻ ngồi nghiêng người trước mặt y và y phải nén mình lắm để thỉnh thoảng khỏi phải dừng mắt ngắm vành tai cô. Mãi tới hôm nay y mới nhận ra rằng vành tai con người ta có thể mang những nét hoàn toàn riêng biệt, nó có thể đẹp, có thể gợi nghĩ đến một loài hoa lạ lùng nào đó có chất liệu vừa đàn hồi vừa mỏng mọng, hình dáng của nó có thể thu hút đến độ khiến người ta phải ngắm mãi. Kunixki có hai vành tai nhỏ xíu, màu đỏ lựng, https://thuviensach.vn phía trên nhọn hoắt, còn người phụ nữ tóc vàng thì vành tai bị tóc che khuất mất. Vừa quan sát Đyzma vừa thận trọng lưu ý sao cho cử chỉ và cách thức ăn uống của mình thật tương đồng với những người ngồi cùng bàn, để đừng lộ ra khiếm khuyết, cái phẩm chất mà ngài chưởng lý Vinđer thường gọi là nền nếp con nhà gia giáo, hay là kiểu cách thế gia. Kunixki nói liên tục, lão mô tả đầy đủ những mặt mạnh mặt yếu của Kôbôrôvô, lão như đọc thuộc lòng cả một bản kiểm kê tài sản, lão miêu tả tính tình từng con ngựa, lão vạch ra cả một kế hoạch nhằm giới thiệu với ông Nikôđem thân mến trọn vẹn tất cả những thứ đó. – Cho đến bây giờ tôi mới chỉ kịp giới thiệu với ông đây những phòng thuộc tầng dưới mà thôi. Lão tợp một ngụm cà phê, động tác ấy tạo nên một khoảng ngừng lời hiếm hoi đủ cho người phụ nữ tóc vàng lên tiếng: – Không hiểu ông có thích các phòng ấy không ạ? – Rất giàu có. - Đyzma đáp gọn. Người phụ nữ tóc vàng đỏ bừng mặt. Mắt nàng biểu lộ một vẻ khổ tâm khôn tả. – Thưa ông, đó là cái gu của nhà tôi đấy. – Hê hê hê, - Kunixki cười lớn - tôi đã nói trước điều ấy với ông Nikôđem rồi. Và ông có hình dung nổi không, cuộc giận dỗi đầu tiên trong đời sống vợ chồng chúng tôi, hê hê hê, nổ ra chính là do Nina đã nêu nhận xét ấy với tôi ngay sau khi cưới, lúc chúng tôi vừa quay về Kôbôrôvô. Lòng biết ơn của phụ nữ là thế đấy. Thưa ông, nơi đây tôi đã phải vất vả đủ điều để trải cho vị phu nhân của mình một chiếc tổ êm ấm, ấy vậy mà cô ấy còn làm tình làm tội tôi mới khổ chứ. Vậy xin ông hãy hình dung rằng… – Xin ông thôi ngay cho! - Nina phu nhân cắt ngang. https://thuviensach.vn – Không hiểu sao ba lại kể những chuyện khiến ông Đyzma phát chán, và tệ hơn nữa lại khiến dì Nina phật lòng? - Cô gái tóc hạt dẻ nói thêm. – Nhưng nào tôi có nói gì, tôi có nói gì đâu cơ chứ, vả chăng chúng tôi sẽ giải phóng các vị ngay thôi, tôi còn phải giới thiệu Kôbôrôvô với ông Đyzma nữa đây. Xin nói với ông rằng… – Có thể ông Đyzma vẫn còn mệt đấy. - Phu nhân Nina chen vào. – Đâu có ạ, cầu Chúa che chở! - Nikôđem vội lắc đầu. – Nào mình đã thấy chưa, mình đã thấy chưa nào! - Kunixki khoái chí lắp ba lắp bắp - Chúng tôi, những con người của công việc, chỉ nóng lòng muốn được làm quen ngay với tất cả những gì có lợi, những gì chủ yếu nhất và quan trọng nhất. – Ba chớ nói thay ông Đyzma như thế, - Cô con gái ngắt lời lão. - con không nghĩ rằng đối với bất kỳ ai, tà vẹt đường sắt và gỗ bìa bắp[6] cũng là thứ chính yếu nhất và quan trọng nhất. Có phải thế không ạ, thưa ông? - Cô quay sang hỏi Đyzma. – À, dĩ nhiên cô có lý. - Y thận trọng đáp - Còn có những việc quan trọng hơn nhiều. Kunixki khẽ cười và lau tay. – Phải, phải, còn có những việc quan trọng hơn tà vẹt nhiều. Thí dụ vấn đề làm sao để có được một hạn số gỗ lớn hơn và vấn đề làm sao để lấy được gỗ! Lão cười khoái trá. Người phụ nữ tóc vàng đứng dậy, gật đầu chào. – Chúng tôi sẽ không làm phiền các ông nữa. - Nàng lạnh lùng nói. Cô thiếu nữ tóc hạt dẻ cũng đứng ngay dậy, và trước khi Đyzma kịp hiểu bản chất của cái mâu thuẫn gia đình kia là gì thì hai người đàn bà đã rời khỏi phòng ăn. Đyzma không ngờ là bữa sáng lại kết thúc nhanh chóng đến https://thuviensach.vn thế. Y mới chỉ ăn được một ít vì không muốn tỏ ra phàm ăn, giờ đây y vẫn còn đói bụng. Hầu phòng vào báo rằng ngựa đã được mang đến. – Thế đấy. - Kunixki vừa đội mũ vừa thốt ra - Xin ông chớ lấy làm phật ý, giữa tôi và vợ tôi bao giờ cũng có sự bất đồng ý kiến lớn. Thưa ông, cô ta là người hay mơ mộng, giàu tình cảm, với bao nhiêu chuyện hão huyền trong óc. Chả là con trẻ mà. Rồi cô ấy sẽ khôn thôi. Còn con gái tôi? Hừm… Kasia bênh cô ấy, vì nó cũng chỉ là một con ranh con… Mà nói cho cùng thì các ả bao giờ chả bênh nhau. Trước lối vào nhà, một cỗ xe ngựa loại hai bánh đặc biệt, rất lịch sự, thắng đôi ngựa màu nâu hồng đã chực sẵn. Khi cả hai ngả người thoải mái trên những chiếc ghế đệm mềm mại, lão Kunixki vút roi. Đôi ngựa đi nước kiệu nhanh. – Sao, đôi ngựa đẹp đấy chứ? - Kunixki nheo mắt hỏi - Tôi mua đôi này tại triển lãm nông nghiệp Lublin. Huy chương vàng đấy! Sao? Quả thật đôi ngựa nâu hồng phi êm ru, Đyzma phải công nhận rằng chúng thật là tuyệt vời. – Trước tiên, tôi phải giới thiệu ông với Cục đường sắt của tôi đã. - Kunixki nói - Hai mươi hai kilômét với hai nhánh đường sắt. Ta hãy tới nhánh thứ nhất nằm trong một khu rừng của tôi. Lão cho xe rẽ vào một con đường hai bên trồng cây phong và họ đi hơn nửa tiếng đồng hồ theo con đường mềm mại qua những cánh đồng ken đầy lúa hắc mạch đang chín. Trong không gian bao trùm một sự im lìm nhưng không nóng nực lắm. – Mùa màng đẹp thật! - Đyzma thốt lên. – Vâng, thưa ông, đúng vậy. - Kunixki buồn bã đáp - Quá tốt, quá đẹp, thật đáng buồn. Nikôđem bật cười: https://thuviensach.vn – Ông nói cứ như chuyện đó khiến ông phiền lòng vậy. – Thế ông nghĩ sao? - Kunixki ngạc nhiên - Thật là tai họa đối với nghề nông. Đyzma định nói rằng y không hiểu, song y vội kìm ngay lại. Cứ thận trọng là hơn. – Tai họa. - Kunixki lặp lại - Giá thóc lao xuống dốc không phanh. Chỉ hai tháng nữa chúng tôi sẽ phải bán thóc rẻ như bèo. Tai họa được mùa, ông bạn thân mến ạ! “À ra thế! - Đyzma thầm nghĩ - Thấy chưa, ai ngờ được kia chứ? Nhưng tốt nhất là ta cứ ít mồm ít miệng, hoặc - lạy Chúa che chở - chớ có dại mà hỏi han gì!”. – À, đó là chuyện dễ hiểu, - Y nói to - có điều tôi nghĩ tình hình sẽ không xấu đến mức ông tiên đoán đâu. Y im lặng, song chợt nghĩ rằng có lẽ cần nói thêm điều gì nữa để khỏi có vẻ ngây ngô, nên y bèn nói bừa: – Ngũ cốc sẽ đắt lên. – Chỉ trong trường hợp duy nhất: nếu chính phủ bắt đầu tích trữ lương thực. – Thế ai bảo ông rằng chính phủ sẽ không tích trữ? – Ông nói sao?! - Kunixki nhổm hẳn cả người lên. Đyzma hoảng hồn, y tưởng vừa phun ra một câu thật ngây ngô, song y liền yên tâm khi thấy ánh mắt người bạn đường chợt sáng bừng lên. – Ông hoàng vàng ngọc của tôi! Ông nói sao cơ? Điều ấy đã được quyết định chưa? – Tạm thời mới chỉ là dự định… – Ông Nikôđem thân yêu! Đó thật là một dự định tuyệt vời! Thiên tài! Nghĩa vụ của chính phủ là phải cứu lấy nghề nông, bởi vì - lạy Chúa lòng https://thuviensach.vn lành! Toàn bộ quyền lợi của đất nước đều dựa trên nền nông nghiệp. Quái quỷ thật! Ở nước ta dường như có một kẻ điên rồ nào đó đang quấy đảo cấu trúc kinh tế quốc dân vậy. Ba Lan có đến bảy mươi phần trăm nông dân cơ mà! Bảy mươi phần trăm! Không phải công nghiệp, không phải hầm mỏ, cũng không phải thương nghiệp - mà chính nông nghiệp: nông sản, gia súc và gỗ, mới là cơ sở của tất cả mọi thứ. Quyền lợi của nông dân là quyền lợi của toàn dân, cả chủ nhà máy, cả thương gia, cả công nhân! Ông Đyzma, nghĩa vụ của ông, nghĩa vụ thiêng liêng của ông đối với Tổ quốc là phải tận dụng tất cả mọi mối quan hệ có được trong chính phủ để xúc tiến ngay cái dự định thiên tài kia! Làm sao cho chính phủ mua hết phần nông sản bội thu! Lạy Chúa tôi! Chỉ riêng Kôbôrôvô với các nông trại cũng đã… Lão bắt đầu nhẩm tính trong óc số tiền lãi có thể thu được. Đyzma nói: – Hiện còn chưa nhất trí chỉ vì tiền tệ. Không có đủ tiền. – Tiền? Tiền ư? - Kunixki hăng hái hẳn lên - Đó chỉ là chuyện vặt, chỉ là một trở ngại không đáng kể. Nhà nước có thể phát hành công trái kia mà. Chỉ cần chừng một trăm triệu zuôty công trái lương thực. Trả bằng công trái là xong. Dĩ nhiên, có tính lãi, chừng năm phần trăm, thậm chí chỉ cần bốn phần trăm cũng được. Ông nghĩ sao? Cứ cho thời hạn là sáu năm đi. Trong vòng sáu năm thế nào kinh tế chả phải khá lên ít nhất hai lần. Lúc ấy chúng ta sẽ bán toàn bộ lương thực dự trữ cho nước ngoài và thu được một món lợi tuyệt vời. Ông cũng nghĩ thế chứ? Lợi vô cùng; thứ nhất: cứu được giá ngũ cốc; thứ hai: tăng cường quay vòng vốn, vì tất nhiên loại công trái này là loại vô danh. Bằng cách ấy nhà nước ném ra thị trường nội thương thêm một trăm triệu zuôty nữa, số tiền đó đủ để cứu vãn sự thiếu hụt tiền mặt đến mức thảm hại của chúng ta hiện nay. Hoàng đế vàng ngọc ơi! Ông nhất thiết phải nói chuyện với ngài bộ trưởng Jasunxki về việc này… – Chúng tôi thảo luận với nhau khá nhiều, và biết đâu… Y bỏ lửng câu nói, trong óc thầm nghĩ: “Một bộ óc thật cự phách, quỷ sứ bắt lão đi cho rảnh! Lão có thể làm được bộ trưởng như chơi!”. https://thuviensach.vn Lão Kunixki vẫn không ngừng phân tích vấn đề ấy. Lão nêu lên các lý lẽ, đưa ra những luận cứ nghi ngờ và băn khoăn để rồi ngay lập tức lại đánh đổ chúng bằng những suy luận lôgích, lão lắp bắp mỗi lúc một nhanh, vung vẩy chiếc roi ngựa vì khích động. Trong khi đó con đường ngoặt vào rừng, xe họ đi giữa những cây vân sam cao vút. Trên một khoảng trống rộng rãi có những đống gỗ cao chồng chất dọc theo con đường xe lửa hẹp lòng kiểu dã chiến. Một chiếc đầu máy hơi nước nhỏ xíu, giống như một thứ đồ chơi, vừa thở phì phò vừa huýt còi, cố lôi mười mấy toa tàu cũng nhỏ xíu, chất đầy những súc gỗ lớn rời khỏi chỗ đỗ. Hai hàng công nhân đứng hai bên đường tàu ra sức đẩy các toa xe để trợ lực cho đầu máy. Người ta ngả mũ chào, nhưng những mái đầu cúi chào ấy vẫn có vẻ gì miễn cưỡng, thậm chí bất bình. Một người đàn ông mặt sạm nắng mặc chiếc áo khoác ngắn màu xám bước lại gần xe ngựa định nói gì đó nhưng liền bị Kunixki cắt ngang: – Ông Xtarkiêvich, ông hãy chào hỏi đi đã, đây là ngài tổng quản lý Đyzma. Ông kia ngả mũ chào và đưa mắt dè dặt nhìn Đyzma. Y chỉ khẽ nghiêng đầu đáp lễ. Trong mấy phút, khi lão Kunixki hỏi Xtarkiêvich những con số nào đó, Nikôđem tò mò đưa con mắt ngắm những khối gỗ khổng lồ được chất đống nơi đây, nhìn những căn lán bằng gỗ chứa đầy ván xẻ, nhìn quanh bãi trống đang ồn ã tiếng cưa rít như xé vải và tiếng rìu đốn cây phầm phập. Khi cả hai lại đi tiếp, Kunixki bắt đầu giảng một bài đầy tính nghề nghiệp về các chủng loại gỗ, về tình hình khai thác, về những khó khăn trong việc xin giấy phép đốn cây dù là ngay trong rừng của chính mình, và về tình trạng cung ứng gỗ trong vùng. Lão đọc vanh vách những chương, điều, số, giá, thỉnh thoảng lại liếc nhìn người đồng hành mà vẻ mặt đang thể hiện cả một sự tập trung chú ý cao độ. https://thuviensach.vn Thực ra Đyzma đang bàng hoàng. Mọi thứ dội vào óc y một dòng thác cuồn cuộn những khái niệm, những vấn đề mới mẻ mà y hoàn toàn không có một chút hiểu biết cỏn con nào hết, dòng thác ấy mỗi lúc một thêm mãnh liệt hơn. Y có cảm giác của kẻ bị người ta lật nhào cả đống rơm đè lên người. Y không còn biết lần mò ở đâu cho thấy lối ra, y hiểu rằng hoàn toàn không thể ứng phó nổi, không có cách nào khả dĩ làm chủ tình thế, dù chỉ đến mức đủ để khỏi bị mất thể diện, bị người ta cười vào mũi, hay nói giản đơn hơn: khỏi bị lộ nguyên hình. Sau khi đã tham quan bãi gỗ trong khu rừng công, các xưởng cưa xẻ cạnh ga xe lửa, nhà máy đồ gỗ, nhà máy giấy đang sắp hoàn thành, cùng công trường xây dựng những nhà kho chứa hàng gì đó, sự hỗn loạn trong đầu óc Đyzma đã lớn đến mức y chỉ muốn bỏ trốn ngay tức khắc. Trước mắt y như xếp tầng tầng lớp lớp cả một ngọn núi cao chất ngất những vấn đề chằng chịt móc xích vào nhau một cách bí ẩn đến lạ lùng; y đã gặp những người quản lý từng vấn đề, họ nói về chúng đầy am tường, bằng những câu những chữ mà y hoàn toàn không nắm được nội dung. Y chỉ tạm yên lòng khi thấy lão Kunixki hoàn toàn không nhận ra nỗi tuyệt vọng u uất của y, lão cho đó là vẻ nghiêm nghị do tập trung tư tưởng và chăm chú quan sát. Hẳn là lão quá chuyên chú với nhiệm vụ thông tin cho ông tổng quản lý cho nên không còn thì giờ để nhận ra rằng y đang tuyệt vọng. Mãi đến gần ba giờ chiều họ mới quay về trước tòa biệt thự. – Ông thấy đấy, - Lão Kunixki vừa trao dây cương cho người giám mã vừa nói - Kôbôrôvô của tôi là một đối tượng kinh tế không nhỏ. Không nhỏ, và, - lạy Chúa lòng lành - lại được suy xét một cách lôgích, được xếp đặt hợp lý, nhằm mang lại thu nhập cao và ổn định. Nếu như trong thực tế nó không được như thế, thì đó là “công lao” của hệ thống quan liêu cùng chính sách kinh tế bấp bênh của chúng ta. Song ngay cả trong những điều kiện ấy cũng có thể làm được nhiều, rất nhiều việc - nhưng đó là chuyện của ông, ông Nikôđem thân mến ạ! https://thuviensach.vn Chỉ có hai người họ ăn trưa với nhau, vì các cô đi ô tô tới Grốtnô mua sắm. Ở Kôbôrôvô, người ta cho ăn uống đầy đủ và sang trọng, vậy nên khi bước sang văn phòng để dùng cà phê đen, Đyzma cảm thấy người trở nên nặng nề hơn hẳn. Ngược lại, lão Kunixki linh hoạt như một giọt thủy ngân vẫn không ngừng giải thích các phương diện kinh tế khác nhau của Kôbôrôvô. Lão hết mở tủ lại đến ngăn kéo, lôi ra hàng chồng sổ sách thống kê, hóa đơn, thư từ và nói liền tù tì. Đúng vào lúc Nikôđem gần như hoàn toàn tuyệt vọng thì lão già ôm trong hai cánh tay nhỏ bé của lão cả một chồng sách vở giấy má dày cộp, kết thúc: – Tôi thấy ông hơi mệt rồi đấy, vả lại ông cũng cần phải nghỉ ngơi một chút sau khi đi đường. Nếu ông cho phép, tôi sẽ gửi tất cả các tư liệu này đến phòng ông, chiều tối ông có thể xem qua. Được chứ? – Được ạ. Rất vui lòng. – Còn bây giờ ông chợp mắt nghỉ ngơi một chút chứ, ông Nikôđem thân mến? – Thưa ông, thực tình… – Vậy thì chúc ông một giấc nghỉ trưa dễ chịu và ngon lành, để tôi đưa ông lại phòng. Song mong ông lưu ý hộ ngày tháng ghi trong bức thư gửi cho ông Giám đốc Rừng quốc gia. Thật là bậy bạ khi ngâm một vấn đề ròng rã ba tháng trời mà không thèm có một lời phúc đáp, bởi vì… Nhưng thôi, để sau cũng được. Chúc ông nghỉ yên. Chúng tôi dùng bữa tối lúc tám giờ. Nikôđem cởi giày và ngả ngay người xuống đivăng, nhưng y không sao chợp mắt nổi. Các ý nghĩ của y quay cuồng hỗn loạn trong óc, chúng nhói lên, đau chói. Làm gì? Làm gì đây?... Có nên từ bỏ ngay lập tức tất cả, thú thật hết với lão già, hay hãy cố gắng lần mò trong đám tài liệu rối rắm phức tạp đến mức vô vọng kia?... Nếu như mò ra được, y có thể ở lại Kôbôrôvô https://thuviensach.vn chừng hai ba tháng… Lâu hơn nữa thì chịu. Và thực ra lão già thuê y chủ yếu để y nói với bộ trưởng xin xỏ hộ lão điều nọ điều kia chứ… “Lão khọm già ranh thế mà lại vớ phải ta… Biết làm thế nào bây giờ? Đến phát điên lên mất… ”. Hai tiếng đồng hồ nghỉ ngơi còn khiến y mệt hơn cả buổi sáng lẫn buổi trưa làm việc căng thẳng. Y đốt tới hơn chục điếu thuốc, khói thuốc lá đặc sệt trong phòng khiến y thêm mệt mỏi. Y bèn nhỏm dậy bước sang cái phòng làm việc nhỏ ngay cạnh. Trên bàn giấy vẫn nằm nguyên cả chồng sách vở tài liệu mà y sẽ phải đánh vật. Rủa thầm trong óc, y quay gót trở về và chợt nhớ là có thể mở cửa ban công để ra ngoài vườn. Khu vườn được tỉa tót kỹ lưỡng chắc hẳn phải chiếm một diện tích lớn lắm vì Nikôđem đi mãi đi mãi mà vẫn không hết. Giữa những hàng cây sồi, dẻ, gia và phong có nhiều lối mòn chen đường nhỏ giống nhau như in, chạy về khắp các ngả. “Ở đây dễ mà lạc chứ chẳng chơi” - Đyzma nghĩ thầm rồi ngó quanh. Dù sao, y cũng biết chắc rằng tòa dinh thự nằm về phía bắc. Đây đó, dưới những tán cây xum xuê có đặt các ghế dài bằng đá hay bằng gỗ. Sau vài mươi phút đi dạo. Nikôđem chọn một trong những chiếc ghế ấy, nằm khuất trong một bụi cây rậm rạp, ngồi xuống. Lập tức, những ý nghĩ khắc khoải quay ngay trở lại hành hạ y: làm gì đây? Làm thế nào để đối phó bây giờ? Bày trò gì ra mới được chứ? Đột nhiên y nghe tiếng huýt sáo rồi lát sau có tiếng bước chân vội vã ngay sát sau lưng. Y ngoảnh lại. Trên con đường nhỏ hẹp, một chàng công tử ăn mặc hết sức lịch sự, mục kỉnh lấp loáng trên mắt, đang bước tới. Ngay sát bên chân chàng là một con chó nòi rátler nhỏ xíu với cái đầu dơi, chạy lon xon trên những chiếc chân vòng kiềng đến thảm hại. Trông thấy Đyzma, con chó cất tiếng sủa. Chàng công tử bèn dừng bước, đưa mắt nhìn Đyzma và bước lại gần. Chàng mới chừng ba mươi tuổi, gầy gò, cao https://thuviensach.vn nhỏng. Tầm vóc của chàng càng thêm vóng vót bởi chiếc cổ dài quá khổ, bên trên là một bộ mặt tròn xoe, nhỏ xíu, nom giống khuôn mặt một đứa trẻ con bệnh hoạn. Vẻ mặt kiêu ngạo đầy khinh khi cùng đôi mắt xanh to tướng trong viền mi màu đỏ, với cái nhìn chế giễu đến độc địa tạo nên những nét tương phản kỳ dị trên gương mặt. Dưới ánh mắt ấy Đyzma đâm lúng túng, nhất là khi chàng trai đứng sững ngay trước mũi và nhìn y bằng vẻ đầy ngạo ngược. “Quỷ quái thật!” - Đyzma nghĩ thầm. Công tử chĩa ngón tay trỏ dài ngoẵng về phía y hỏi gắt gỏng: – Ông là ai? Không biết phải làm gì hơn, Đyzma đành đứng dậy: – Tôi là tổng quản lý, quản lý mới… – Họ tên? – Đyzma, Nikôđem Đyzma. Con chó oắt vừa sủa í oẳng vừa nhảy nhót quanh chân ông chủ. – Hả? Đyzma?... Ta có nghe nói. Ta là bá tước Pônimirxki. Ông ngồi xuống. Im nào, Brutux! Ông hiểu không, ông Đyzma, ta gọi con chó bằng cái tên ấy bởi vì nó chẳng có nghĩa lý gì hết, ta không hiểu tại sao tên lũ chó lại phải có ý nghĩa cơ chứ? Ông ngồi xuống đi! Đyzma ngồi. Vị bá tước này khiến y kính sợ, cảm giác ấy vừa bao hàm nỗi hãi hùng, vừa gớm ghét, vừa thương hại. – Ta có nghe nói, - Bá tước lên tiếng nói tiếp, rồi chàng thè chót lưỡi liếm đôi môi linh hoạt nhưng nhợt nhạt không có sắc máu của mình. - ta có nghe nói. Hình như thằng đểu cáng kia đưa ông đến đây vì ông là một nhân vật tầm cỡ thì phải. Là một người đứng đắn, ta thấy có nghĩa vụ phải báo trước cho ông bản chất trộm cướp của thằng em rể yêu quý của ta. – Nhưng ngài bá tước đang nói về ai thế ạ? - Đyzma ngạc nhiên. https://thuviensach.vn – Về ai? À, về chính cái thằng khố rách áo ôm, thằng Lêôn Kunik, chứ còn ai nữa? – Về ông Kunixki ấy ạ?... – Đồ trời đánh! - Bá tước gầm lên - Kunixki nào? Kunixki nào nữa? Ở đâu ra Kunixki?! Kunixki là một dòng họ quý tộc thanh cao đã bị con đỉa kia thoán đoạt. Nó đã ăn cắp, ông hiểu không? Ăn cắp! Họ nó là Kunik! Chính ta đã kiểm tra đích xác! Con đẻ của mụ thợ giặt Gênôvêfa Kunik và một thằng cha căng chú kiết nào đó không rõ tông tích. Đúng thế! Thưa ông! Còn nữ bá tước Pônimixka, cháu nội của quận chúa Rêhôn, thì ngày nay là phu nhân của “ngài” Kunik đó! – Tôi không hiểu. - Đyzma thận trọng lên tiếng - Thế ra ngài bá tước chính là anh vợ của ông Kunixki? Pônimirxki đứng bật dậy như bị trúng tên. Bộ mặt nhợt nhạt thiếu máu chợt đỏ bừng lên. – Câm đi! Ngươi câm đi, ngươi, người!... – Tôi xin lỗi, vô cùng xin lỗi… - Đyzma hoảng hốt. – Trước mặt ta đừng bao giờ ông cả gan gọi cái thằng đê tiện ấy bằng tên nào khác tên Kunik, thằng đểu cáng Kunik, thằng đại bịp Kunik! Không có Kunixki nào cả!... Em rể ta là thằng cho vay nặng lãi đốn mạt Kunik, thằng lường gạt Kunik! Kunik! Kunik! Ông nhắc lại đi: Kunik! Nào!... – Kunik. - Đyzma lắp bắp. Pônimirxki bình tĩnh lại, ngồi xuống, thậm chí chàng còn mỉm cười. – Ông không biết chuyện ấy hả? Con Brutux của ta cũng không biết, thậm chí nó còn sán vào quấn lấy thằng em rể ta trước khi bị hắn đá cho một cái! Đồ chó má! Chàng trầm ngâm rồi nói thêm: – Cả hai: thằng Kunik cũng chó má, con chó cũng chó má!... https://thuviensach.vn Rồi chàng đột nhiên cười phá lên: – Xin lỗi ông vì lời nói thành thực này, nhưng cả ông nữa cũng là đồ chó má! Chàng tiếp tục cười sằng sặc, Đyzma nghĩ thầm trong óc: “Một thằng điên!”. – Ông nghĩ là ta điên hả? - Đột nhiên Pônimirxki túm lấy tay y và ghé sát mặt vào mặt y. Đyzma rùng mình. – Không ạ. - Y nói giọng do dự - Lạy Chúa che chở, làm gì có chuyện đó ạ… – Đừng chối! - Bá tước quát lên - Ta biết! Chắc thằng Kunik đã báo trước cho ông rồi. Hay cũng có thể cô em ta chăng? Ông nói đi! Rốt cuộc cô ấy cũng sẽ bị thoái hóa khi chung đụng với đồ lợn ỉ, đồ lang sói ấy mà thôi! Nina đã nói gì với ông? – Nhưng đâu có ạ. Chẳng ai nói gì với tôi cả. – Không một ai chứ? – Tôi xin thề! - Đyzma cam đoan. – Chắc bọn chúng không ngờ là ông sẽ có vinh hạnh được giáp mặt ta. Ông có biết bọn chúng cấm ta không được vào lâu đài không? Rằng bọn chúng bắt ta phải ăn riêng? Rằng ta không được phép rời khu vườn này, bởi thằng Kunik đã ra lệnh cho tôi tớ cứ lấy gậy nện ta khi ta bước chân ra ngoài?... – Nhưng tại sao chứ ạ? – Tại sao? Tại vì ta không hợp mắt hắn, tại vì những dáng điệu đại gia của ta chọc vào mắt thằng học đòi kia, thằng con hoang của mụ thợ giặt kia, tại vì nhẽ ra ở đây ta phải là ông chủ chứ không phải cái thằng ăn mày ăn xin đểu giả kia, tại vì hắn không sao chịu đựng nổi việc ta đây - người https://thuviensach.vn thừa kế hợp pháp của Kôbôrôvô - ta, dòng dõi thế gia, ta phải là ông chủ trong cái tổ ấm ngàn đời của tổ tiên ta chứ! – Thế ra ông Kunik… à, ông Kunik đã được nhận Kôbôrôvô làm của hồi môn khi cưới em gái ngài bá tước hay sao ạ? Pônimirxki lấy tay che mặt, nín lặng. Lát sau, Đyzma thấy những giọt nước mắt ứa qua các kẽ của những ngón tay dài đến khó tin của bá tước. “Lại có chuyện thổ tả gì thế này không biết!” - Y rủa thầm. Con chó nhoắt bắt đầu rên rỉ điên cuồng và lấy chân cào cào ống quần ông chủ. Bá tước rút chiếc mùi xoa bằng lụa sực mùi nước hoa lau mắt rồi nói: – Xin lỗi. Hệ thần kinh của ta hơi quá khích động. – Xin ông cứ… - Đyzma ấp úng. Bá tước nhăn mặt thành một nụ cười độc địa. – “Xin ông cứ, xin ông cứ” cái gì?... Này, ông kia, ông tên quái quỷ gì kia, ta muốn thì ta cứ việc khóc. Trong những trường hợp như thế này người Anh nói rằng… Mà ông có biết chữ Anh quái nào đâu cơ chứ?... – Vâng, tôi không biết ạ. – Tuyệt lắm! - Bá tước phấn khởi - Ta không muốn làm ông phật ý, ta thấy mên mến ông rồi đấy! - Chàng gõ gõ mấy đầu ngón tay vào vai y. - Vậy thì lúc nào muốn chửi ông, ta sẽ chửi bằng tiếng Anh. Được chứ? – Được ạ. - Nikôđem đành nhẫn nhục đáp. – Song đó không phải là cái chính. Ta phải báo ngay cho ông biết rằng, mặc dù thằng Kunik là tên bịp bợm đã cướp trắng trang ấp Kôbôrôvô của gia đình ta, nhưng ông không được phép ăn cắp của hắn, vì sẽ có lúc ta kiện hắn và đòi lại tài sản của ta, ta sẽ ném thằng em rể của ta vào tù, và sẽ bảo trợ cho cô em Nina. Mấy giờ rồi? Đyzma lôi chiếc đồng hồ ra: https://thuviensach.vn – Bảy giờ rưỡi ạ. – Cái gì? Muộn thế cơ à? Vậy thì ta phải về sảnh thôi, chậm hơn chút nữa bọn chúng sẽ không cho ta ăn tối. Tạm biệt. Tiếc thật, ta còn muốn nói với ông nhiều điều nữa. Ngày mai, cũng vào giờ này, ông lại đến đây nhé. Ông đến chứ? – Vâng ạ, tôi sẽ đến. – Còn một điều nữa. Lạy Chúa che chở, ông chớ hở ra với ai là đã gặp và nói chuyện cùng ta nhé. Ông thề đi! – Xin thề. – Nào, ta tin ông, mặc dù cả họ tên lẫn mặt mũi nhà ông đều chứng tỏ ông xuất thân từ lũ quê mùa, mà bọn khố rách áo ôm ấy thì làm gì có danh dự kia chứ. Chào ông! Bá tước quay phắt lại, bước những bước dẻo dang dọc theo con đường hai bên trồng sồi. Theo sau chàng là con chó nhảy những bước tập tễnh vụng về. – Thằng điên! - Đyzma nói to lên khi bá tước khuất sau chỗ ngoặt - Chắc chắn là một thằng điên. Nhưng hắn kể cho mình những chuyện mới ghê chứ… Trong đám ông to bà lớn kia bao giờ cũng toàn những chuyện đểu cáng thế đấy… Có thể hắn nói đúng cũng nên… Thổ tả thật!... Kunik! Hắn gọi lão là đồ đểu cáng nữa chứ… Nhưng chuyện ấy dính dáng gì tới mình?... Y phẩy tay, châm thuốc lá. Từ xa vẳng lại tiếng cồng báo trầm trầm, sâu thẳm. Đến giờ ăn tối. Đyzma đứng dậy khỏi ghế và bước về phía tòa dinh thự. https://thuviensach.vn Chương 4 Bữa tối với những mấy món ăn được một tên nội bộc có dáng người cứng đơ lặng lẽ phục vụ. Bầu không khí hơi dễ chịu hơn bữa sáng. Lão Kunixki - hay Kunik - thôi không bàn chuyện làm ăn với Đyzma mà luôn mồm hỏi thăm vợ và con gái về những thứ đồ đạc vừa mua. Phu nhân Nina vẫn lịch sự - tuy hơi lạnh nhạt - đáp lời lão, ngược lại, Kasia thảng hoặc lắm mới hạ cố lầu bầu “vâng” hoặc “không” cụt lủn, còn đại đa số những câu hỏi dành cho mình, cô đều ngậm thinh không thèm đáp. Sau câu chuyện kỳ lạ với Pônimirxki, Nikôđem hoàn toàn không thể hiểu nổi nguồn gốc vẻ khinh thường cha của cô con gái riêng, vẻ khinh thường đến mức xấc láo một cách trắng trợn. Y muốn tìm cách hiểu cái tình thế không rõ ràng này và băn khoăn không biết nên làm thế nào cho khéo, song y chẳng nghĩ ra được cách gì. Sau khi ăn tối, lão Kunixki đề nghị đi dạo; mặc dù Kasia nhún vai phản đối, song Nina phu nhân đã trả lời: – Vâng, tôi rất vui lòng đi dạo một lát. Nàng đi cùng chồng phía trước. Ông chồng chống cây ba toong to sụ, kéo theo đằng sau một làn khói xì gà. Nàng cũng hướng ra vườn nhưng không phải tới các khu vực Đyzma đã biết. Đàng kia là những khoảng vườn đầy cổ thụ um tùm, còn nơi đây phần lớn là các thảm cỏ và bồn hoa, chỉ đôi chỗ mới có những dáng thân cây mảnh mai như tranh vẽ hiện rõ nét trên cái nền màu lam sẫm của bầu trời. Nikôđem buộc phải đi cùng Kasia. Y nín lặng. Trong vườn hoàn toàn yên ắng nên loáng thoáng vẳng đến tai hai người tiếng trò chuyện thì thầm của vợ chồng Kunixki. Nom đôi vợ chồng ấy đi bên nhau thật tức cười: chồng thì là một lão già bé nhỏ, lanh chanh đến phát bực, chân tay hoa lên https://thuviensach.vn liên hồi như con rối, trong khi bên cạnh là người vợ còn rất trẻ, thân hình thon thả như một pho tượng, bước những bước chân khoan thai, đều đặn và mềm mại. – Ông có chơi tennit không? - Kasia chợt hỏi. – Tôi ấy à? Không, thưa cô. Tôi không biết chơi. – Lạ nhỉ. – Sao lại lạ? – Bởi hiện nay hình như đàn ông đều biết chơi cả mà. – Chưa bao giờ, thưa cô, tôi không có thời gian học trò chơi ấy. Tôi chỉ biết chơi bi-a thôi. – Thế à? Hay nhỉ, xin ông hãy nói tôi nghe với… Xin lỗi! - Cô đột ngột thốt lên, chạy vội tới bên một bồn hoa. Đyzma dừng bước, đang không biết nên làm gì, thì Kasia quay trở lại, tay cầm mấy nhánh hoa thuốc lá. Ngay từ xa những đóa hoa đã tỏa mùi hương nồng nặc. Cô gái đưa hoa sát vào mặt y. Y ngỡ được tặng, đỏ mặt, chìa tay ra. – À không! Không phải để tặng ông. Ông ngửi thử xem này! Huyền hoặc, phải không? – Vâng, thơm lắm. - Y bối rối đáp. – Ông phải là người kiêu kỳ lắm nhỉ? – Tôi á? Sao lại thế? - Y thành thực ngạc nhiên. – Thì chưa chi ông đã tưởng tôi tặng những đóa hoa này cho ông. Chắc ông hay được phụ nữ tặng hoa lắm phải không? Thực ra chưa bao giờ Đyzma được bất kỳ một người phụ nữ nào tặng hoa, song y cũng đáp bừa: – Cũng thỉnh thoảng. https://thuviensach.vn – Hình như ông nổi tiếng là một người hùng ở Vacsava? – Tôi? – Cha tôi nói thế. Vả chăng, quả thực, nom ông giống như… à, thế ông biết chơi bi-a thật à? – Gần như ngay từ bé. - Y đáp, nhớ đến căn phòng bi-a ám khói tại xưởng làm bánh kẹo Arônxơn ở Uyxkốp. – Ở nhà chúng tôi cũng có bàn bi-a đấy, nhưng chẳng ai biết chơi cả. Giá như ông dành cho tôi một ít thì giờ thì tôi rất vui lòng được học… – Cô ấy à? - Y ngạc nhiên. Y chưa bao giờ hình dung là phụ nữ lại có thể chơi bi-a. - Nhưng đó là trò chơi của đàn ông kia mà? – Tôi lại thích những trò chơi của đàn ông. Ông dạy tôi nhé? – Rất hân hạnh. – Ta có thể bắt đầu ngay từ bây giờ. – Không, - Đyzma gạt đi - hôm nay tôi còn nhiều việc lắm. Tôi phải nghiên cứu các chứng từ nữa… – Hừm… ông không phải là loại người quá lịch sự nhỉ. Nhưng hình như kiểu của ông là thế thì phải! – Thế là hay hay dở? - Y hỏi liều. – Cái gì? - Cô gái lạnh lùng hỏi lại. – Việc tôi là kiểu người như thế ấy? – Ông biết không… tôi xin nói thật. Tôi thích quan hệ với những người có một phẩm chất dương tính nào đó, cốt là đừng giống cha tôi. Nhưng ngay từ đầu tôi muốn phân định rạch ròi và… hừm… muốn nói rõ rằng… Ông sẽ không giận nếu tôi nói thẳng chứ? – Lạy Chúa!... – … Rằng tôi không hề quan tâm sâu hơn nữa. https://thuviensach.vn – Tôi không hiểu. – Ông cứ thích dấu chấm trên chữ “i” à? – Cái gì cơ? – Tôi thấy là ông thích mọi sự đều rõ ràng. Hay lắm. Vậy, nếu như tôi có đối xử tốt với ông, tôi vẫn muốn rằng từ đó ông chớ có rút ra những hệ quả quá xa vời. Nói cách khác, ông sẽ không bao giờ nhận được hoa của tôi đâu. Rốt cuộc, y cũng hiểu được điều cô gái muốn nói; y mỉm cười: – Tôi hoàn toàn không nghĩ tới chuyện ấy. – Vậy thì tuyệt. Tốt nhất là mọi sự đều minh bạch. Không rõ tại sao y cảm thấy bị xúc phạm, chẳng kịp suy nghĩ gì hơn, y bật ra luôn: – Cô nói phải, vậy tôi cũng xin được đáp lại cô hoàn toàn thành thật: Cô cũng không thuộc kiểu của tôi đâu! – Thế à? Càng hay! - Cô gái hơi bị bất ngờ đáp lại - Sự hiểu biết lẫn nhau sẽ tạo điều kiện tốt cho chúng ta trong việc dạy và học chơi bi-a. Vợ chồng Kunixki đã quay trở lại với họ. Kasia khoác tay Nina, đưa hoa cho nàng và nói: – Tặng Ninus, dì chả thích mùi thuốc lá mà! Kunixki đưa mắt nhìn cô con gái, trong ánh mắt lão, mặc dù trời tối, Đyzma vẫn nhận ra vẻ bực bội. – Việc gì phải khoa trương thế? - Lão thốt ra, lắp bắp tợn. Mặt Nina phu nhân lộ vẻ bối rối, nàng đáp khẽ: – Tiếc là Kasia đã ngắt chúng đi. Không thế thì đời hoa cũng đã quá ngắn ngủi rồi mà… https://thuviensach.vn Đến phòng lớn, mọi người chia tay, chúc nhau ngon giấc theo phép lịch sự. Song Đyzma không hề nghĩ tới chuyện ngủ nghê. Y quyết tâm bằng bất cứ giá nào cũng phải đánh vật bằng được với các tài liệu về tài sản của Kôbôrôvô. Đó là một việc cực kỳ phức tạp và rối rắm, toàn những số là số, đầy những từ khó hiểu đến mức gần như thù nghịch mà y hoặc là hoàn toàn chưa hề biết, hoặc không hiểu nổi ý nghĩa đầy bí ẩn của chúng: kiểm kê, chiết khấu, mã lực kéo, bán thành phẩm, thuế bảo hiểm, bảo hiểm lại, bồi hoàn, động thái, thăng tiến, đương lượng… Mồ hôi ròng ròng trên trán Đyzma. Y thử lẩm nhẩm đọc lên thành tiếng, nhưng việc ấy cũng chẳng ăn thua gì. Đơn giản là y không hiểu nổi nghĩa của các câu y đọc lên, nghĩa của chúng cứ lẩn như trạch trước tri giác y, chúng trở nên trống rỗng và không sao nắm bắt nổi. Nikôđem đứng bật dậy, rời khỏi bàn làm việc, lồng lộn trong phòng, xổ ra hàng tràng lời nguyền rủa độc địa, hai nắm tay xiết chặt đấm liên hồi vào thái dương. – Nhưng dù sao nhất định, nhất định, nhất định phải nhằn cho kỳ được! - Y bướng bỉnh lắp đi lắp lại - Nếu không sẽ mất hết. Y lại lao vào ngồi đọc để rồi lại bật ra. – Không, chỉ vô ích thôi, đầu ta vỡ toang mất mà vẫn chẳng hiểu được tí gì. Y bước sang buồng tắm, mở vòi nước lạnh, đưa đầu hứng dòng nước mát tỉnh người. Y cứ đứng yên như thế, người cúi nghiêng đến mấy phút liền, trong óc nghĩ thầm: “Có ích gì không đây?”. Chẳng ích gì. Suốt đêm y lật giở từng trang, từng trang giấy má, nhưng kết quả duy nhất của toàn bộ công cuộc lao tâm khổ tứ kia là cơn nhức đầu như búa bổ. Y không tài nào hình dung rõ bức tranh mờ mờ ảo ảo và rời rạc về tổng thể kinh tế Kôbôrôvô, dù chỉ đến mức đủ để có thể trò chuyện về công việc với Kunixki chứ chưa nói đến việc điều hành nó. https://thuviensach.vn “Làm gì bây giờ?” Y trăn trở mãi với câu hỏi ấy và quyết định dù thế nào cũng không chịu đầu hàng vô điều kiện. “Ta cố cầm cự thật lâu, biết đâu lại chẳng tìm được một lối thoát nào đó”. Quá tám giờ sáng, Kunixki bắt gặp Đyzma đang ngồi bên bàn làm việc, giữa đống sách vở giấy tờ bề bộn. – Ông Nikôđem thân mến, - Lão giả vờ phẫn nộ - ông làm gì thế này? Ông không hề chợp mắt tí nào ư? Cần mẫn thì cần mẫn nhưng vẫn phải giữ gìn sức khỏe chứ! – Tôi sẽ chẳng làm sao đâu ạ, - Đyzma đáp - một khi đã bắt tay vào việc, tôi không muốn dừng lại giữa chừng. – Ông thật là người cương quyết. Nào, thế ra sao rồi? – À, chưa có gì. – Nhưng ông Nikôđem thân mến, chắc ông cũng phải thừa nhận rằng toàn bộ tư liệu được duy trì đệ nhất đẳng phải không nào? Sáng sủa, hệ thống, chặt chẽ… Đyzma cố nén một câu chửi thề trong cổ. – Đúng thế, - Y đáp - rất tuyệt vời! – Hả, đúng không? Tự tay tôi làm đấy. Tôi nắm chắc từng chiếc nan hoa, từng bánh xe con trong cả cỗ máy này, không một kẻ nào trong đám người làm có thể qua nổi mắt tôi. Nhưng bây giờ xin ông hãy để công việc sang một bên đã. Sắp tới giờ ăn sáng rồi. Ông sẽ có khá nhiều thời gian vì hôm nay tôi sẽ không quấy rầy ông nữa. Tôi bận họp với ban kiến thiết xưởng giấy, sau đó tôi phải xem xét khu rừng Kôchiúpca. Lúc cả hai bước vào phòng ăn, hai phụ nữ đã ngồi sẵn bên bàn. – Nom ông nhợt nhạt lắm. - Phu nhân nhận xét. https://thuviensach.vn – Tôi hơi nhức đầu ạ. – Các cô hãy tưởng tượng xem, - Kunixki thốt ra - ông Nikôđem không hề chợp mắt chút nào. Ông ấy thức suốt đêm bên đống sổ sách. – Có thể ông nên dùng chút chút thuốc đau đầu chăng? - Phu nhân Nina hỏi. – Có nhẽ chưa cần đâu… – Xin ông cứ dùng đi ạ, sẽ đỡ ngay thôi mà. Nàng sai đày tớ đem hộp thuốc lại và Đyzma đành phải uống. – Nina, dì biết không, - Kasia lên tiếng - ông Đyzma sẽ dạy em chơi bi-a đấy. – Hẳn ông chơi giỏi lắm ạ? – Cũng vừa vừa, - Nikôđem đáp - hồi trước tôi chơi không đến nỗi xoàng. – Ngay sau bữa sáng có lẽ ta bắt đầu luôn chứ ạ? - Kasia đề nghị. – Tôi sẽ tham dự giờ học của các vị. - Phu nhân Nina nói thêm. – Hô hô, - Lão Kunixki cả cười - tôi e các cô chiếm mất ông Nikôđem của tôi. – Chồng tôi ghen tỵ với ông rồi đấy. - Nina mỉm cười; Đyzma nhận thấy nàng nhìn y đầy thân ái. “Hẳn cô ta phải là người rất tốt bụng” - Y thầm nghĩ. Ngay sau khi ăn sáng Kunixki chia tay họ và bằng những bước chân ngắn ngủn lão vội ra chiếc ô tô đang chờ sẵn. Kasia sai sửa soạn bàn chơi bi-a và cả ba bước sang phòng đó. Bài học bắt đầu bằng việc hướng dẫn tư thế tay và cách cầm gậy. Sau đó Đyzma giảng giải cách thức đẩy bi. https://thuviensach.vn Kasia nhanh chóng hiểu được ngay, cô có cánh tay chuẩn xác và cặp mắt tinh tường, được Đyzma khen ngợi: – Cô sẽ chơi giỏi lắm, cốt nhất cần luyện tập thật nhiều. – Kasia là học sinh sáng dạ đấy chứ ạ? - Nina hỏi. – Lần đầu mà được thế là rất tuyệt vời. – Thế trong trò bi-a cái gì là khó nhất? - Kasia hỏi. – Khó nhất là đánh trúng đôi. – Xin ông hãy biểu diễn xem nó thế nào? Đyzma bố trí bi rồi nói: – Xin cô lưu ý, bây giờ tôi sẽ đẩy hòn bi của tôi sao cho nó đập vào cả hai hòn bi còn lại. – Nhưng đó là điều không thể nào làm được: chúng có nằm trên cùng một đường thẳng đâu! – Chính thế, - Y mỉm cười, hài lòng vì ấn tượng gây được - toàn bộ nghệ thuật đánh trúng đôi là ở chỗ: hòn bi của tôi, khi đập vào cạnh bàn tại những vị trí khác nhau sẽ bật ra theo các hướng khác nhau. Trò đánh trúng đôi là thế này này! - Y đẩy nhẹ hòn bi và trò đánh trúng đôi diễn ra hoàn toàn tuyệt mỹ trước sự thán phục của hai người phụ nữ. – Đó chính là hình học! - Nina kinh ngạc thốt lên. – Ha, - Kasia thêm vào - tôi chẳng bao giờ điêu luyện được đến thế. – Có lẽ bà cũng thử một chút chăng? - Đyzma quay sang Nina. – Ồ, tôi chẳng làm được tích sự gì đâu! - Nàng nói, song vẫn cầm lấy gậy. Nàng không biết đặt tay trái thế nào để tạo nên điểm tựa, Đyzma phải uốn nắn lại các ngón tay hộ nàng. Y nhận thấy Nina có làn da hết sức mịn màng. Y chợt nghĩ rằng chắc hẳn những bàn tay này chưa từng phải động đến một việc gì cả. “Hạnh phúc thay khi giàu có, - Y nghĩ bụng - người ta https://thuviensach.vn sẽ chẳng cần động đậy một ngón tay nào hết, tất cả đã có kẻ khác làm thay!”. – Nào, thưa ông, - Nina chợt lên tiếng - hình như ông không muốn dạy tôi học thì phải? – Xin lỗi bà. Tôi chợt nghĩ một điều nên nhãng quên đi mất. – Hay thật, ông nghĩ về chuyện gì thế ạ? – À, không có gì đâu. Tôi vừa chạm vào tay bà, tự nhiên chợt nghĩ rằng những bàn tay mềm mại thế này hẳn chưa từng biết đến bất kỳ công việc gì. Phu nhân Nina đỏ bừng mặt. – Ông nói rất đúng. Đã từ lâu tôi xấu hổ về chuyện đó, nhưng tôi không đủ ý chí để có thể làm nổi một việc gì. Tôi ăn không ngồi rồi có lẽ một phần cũng vì hoàn cảnh nữa. – Dĩ nhiên rồi, làm việc mà làm gì khi có ngần ấy tiền. - Đyzma nói một cách giản dị. Nina cắn chặt môi, mắt nhìn xuống. – Ông quả là một vị quan tòa nghiêm khắc, nhưng tôi xin thừa nhận rằng tôi hoàn toàn đáng chịu lấy lời giễu cợt cắn rứt kia. Đyzma không hiểu, y cố sức suy nghĩ xem tại sao Nina lại nói như thế. – Ông Đyzma là người buộc tội hết sức thẳng thừng. - Kasia nhận xét. – Song điều đó chính là một phẩm chất hiếm có. - Nina thêm. – Mặc dù không phải bao giờ cũng dễ chịu đối với những người xung quanh. - Kasia lưu ý. – Song lại rất có ích. Tôi thích sự trần trụi hơn những lời khen xã giao không thật lòng. – Ồ, theo tôi thì đó không phải là lĩnh vực của ông Đyzma. - Kasia muốn khiêu khích y - Thí dụ, xin ông hãy nói xem có bao giờ ông khen xã giao phụ nữ không ạ? https://thuviensach.vn – Có chứ. Nếu như người nào đó đẹp thật, tôi có thể bảo cho người ấy biết điều đó. – Chỉ có vậy thôi ư? Nào, thí dụ ông có thể nói với tôi điều gì nào? – Cô ư?... Hừm… - Y chạm tay vào cái quai hàm bạnh ra của mình trong khi căng óc suy nghĩ. Kasia phá lên cười ngặt nghẽo. – Đó, Nina, dì thấy chưa, đó quả là việc quá khó khăn đối với ông Đyzma! Nào, thưa ông, xin ông hãy nói một điều gì đi, điều gì cũng được. Nếu như ông không thể tán dương về tổng thể thì chí ít chắc ông cũng tìm được trong con người tôi một chi tiết nhỏ nhoi nào khả dĩ được ông để mắt tới chứ ạ? Dưới lớp lông tơ mịn màng như nhung của làn da đào mơn mởn thoáng hiện sắc hồng. Y thầm nghĩ rằng cô gái thực là xinh đẹp, nhưng là sắc đẹp hết sức xa lạ, và trong cái nhìn chăm chú của đôi mắt hạt dẻ đăm đăm hướng vào Nina kia có vẻ gì dữ dội đến lạ lùng. – Tất nhiên, - Y đáp - cô có cái tai rất đẹp. – Ôi!... Kasia kinh ngạc - Tôi không ngờ được nghe ông nói ra điều đó. Ông biết không, chính nghệ sĩ bậc thầy Berbanô đã khiến tôi rất hân hạnh hồi mùa đông năm ngoái ở Rivêra bằng chính lời khen ngợi ấy đấy. “Nhưng cái gã Berbanô ấy là ai nhỉ? Mình sụp tiệm rồi!” - Đyzma nghĩ bụng và nói to lên: – Tôi không am hiểu hội họa lắm. Chưa bao giờ tôi thích môn đó cả. – Song điều đó không hề cản trở ông có được khiếu thẩm mỹ tinh tế như những nghệ sĩ vĩ đại. - Nina lịch sự nói góp vào. Kasia đặt chiếc gậy bi-a xuống và nói rằng hôm nay hãy học bi-a đến thế đã. – Còn bây giờ tôi xin phép đi thay quần áo. Ông không muốn cưỡi ngựa đi dạo cùng tôi một chút ư? https://thuviensach.vn – Rất hân hạnh, nhưng tôi còn quá nhiều công việc phải làm. - Nikôđem đáp. – Vậy tôi đành đi một mình. Chào Nina. - Cô gái ôm cổ Nina và hôn vào môi. Khi cô khuất sau cánh cửa, Đyzma thốt lên: – Hình như con chồng bà yêu bà không phải bằng tình cảm đối với một người dì ghẻ… Nina đột nhiên quay ngoắt người, bước lại bên cửa sổ. – Chúng tôi thương yêu nhau như hai chị em ruột. – Bởi lẽ, - Nikôđem lưu ý - sự chênh lệch về tuổi tác giữa hai người có lẽ cũng rất không đáng kể. Thoạt tiên chính tôi cũng ngỡ bà và cô là hai chị em kia đấy. Có điều tính cách của hai người lại hoàn toàn khác nhau. – Ồ, đúng thế, - Nina đồng tình - cả phong thái, tính nết lẫn diện mạo của chúng tôi hoàn toàn đối ngược nhau. – Thế mà bà và cô vẫn rất yêu nhau. Nina phu nhân không đáp. Đyzma không nghĩ ra thêm chuyện gì nữa để tiếp tục cuộc đàm thoại nên y đành quyết định trở về phòng riêng. – Có lẽ tôi phải đi. Xin kính chào bà. Nàng gật đầu đáp lễ y và hỏi: – Không rõ ông có cần điều gì nữa không ạ? – Ồ không, cảm ơn bà. – Xin ông chớ e ngại gì cả, cứ ra lệnh cho người nhà… – Đa tạ… Y cúi người chào rồi bước ra. Nina còn đứng một lúc nhìn theo dáng người thô thiển gần như một hình vuông đang cử động của y, trông theo https://thuviensach.vn chiếc cổ to tướng, trong lúc y bước những bước rắn chắc dọc theo dãy dài các buồng. “Vậy ra người có tính cách mạnh là như thế đấy chăng? - Nàng nghĩ bụng - Lạ lùng thật. Tuy nhiên… Ôi, mình thật là một cô bé suốt đời mơ tưởng hão huyền!...”. Nàng mỉm cười, đan hai tay vào nhau, ưỡn cong cả người. Đyzma lại vùi đầu tiếp tục nghiên cứu các tài liệu của Kunixki, nhưng kết quả còn tồi tệ hơn cả đêm qua. Y không có cách nào lần được lối ra giữa rừng số liệu này. – Chó má! - Y chửi thề - Rõ ràng, mình là kẻ ngu như bò! Y chợt nhớ lại mái trường trung học. Nơi ấy, khi có gì không hiểu, ít ra y cũng còn có thể “gạo” cho bằng thuộc. Vất thật đấy, nhưng dù sao vẫn còn có lối thoát. Nói cho cùng, nếu không “gạo” nổi thì lúc nào y cũng vẫn có thể cáo ốm để khỏi đến lớp… Còn ở đây không có cách gì hết, không có cách gì… Vì y đâu có thể “gạo” thuộc lòng nổi, còn ốm thì… Đột nhiên y cân nhắc trong óc: “À mà nếu giả thử ta ốm thì sao nhỉ?” Nhưng để giải quyết được chuyện gì cơ chứ? “Ít nhất cũng có thể lùi chuyện đuổi việc lại thêm vài ngày… thậm chí có thể hẳn vài tuần nữa… ”. Hay lắm! Ý hay lắm! Trong thời gian đó có thể sẽ có chuyện gì đó xảy ra, chuyện gì đó thay đổi… “Đúng rồi, - Y quyết định - không cần bàn cãi gì nữa. Từ ngày mai mình bắt đầu ốm, thế thôi!”. Y cân nhắc rất lâu để chọn một căn bệnh thích hợp. Không thể chọn bất cứ một bệnh truyền nhiễm nào, vì người ta sẽ tống y vào bệnh viện ngay lập tức. Dạ dày cũng phải khỏe, nếu không người ta sẽ chẳng cho ăn… “Thế nếu như bị thấp khớp thì sao?” https://thuviensach.vn Y khoái lắm. “Đó là căn bệnh tuyệt vời nhất, vì nếu người ta có mời đốc tờ đến thì cũng chẳng phát hiện được điều gì hết!”. Khi gia nhân đến mời đi ăn trưa, Đyzma đã có cả một kế hoạch hoàn chỉnh về cơn kịch phát thấp khớp ở tay phải và chân phải. Ngay bữa tối nay y sẽ bắt đầu kêu đau, còn ngày mai thì phải nằm liệt giường. Y hài lòng về kế sách, tinh thần phấn chấn vui vẻ hẳn lên. Bên bàn ăn không khí cũng rất vui vẻ. Rõ ràng sự vắng mặt của ông chủ đã tác động dương tính đến hai người phụ nữ. Họ trò chuyện về chuyến đi được dự tính của Kasia tới Thụy Sĩ, nơi cô sẽ học y. – Sau khi tốt nghiệp đại học cô dự định sẽ hành nghề chứ? - Đyzma hỏi. – Tất nhiên. – Chúng tôi sẽ là bệnh nhân của Kasia. - Nina cười. – Dì thì đúng, nhưng ông Đyzma thì không. - Kasia đáp. – Cô thật nhẫn tâm. Thế nếu như tôi ốm mà không có bác sĩ nào khác ở gần thì sao? – Nhưng ông hiểu sai tôi rồi. Tôi sẽ chuyên về bệnh phụ nữ. – À ra thế? Tiếc thật. Tôi lại bị thấp khớp, mà có lẽ đó là bệnh của đàn ông. – Điều đó còn tùy thuộc vào chỗ, - Phu nhân Nina lưu ý - bệnh được nhiễm trong điều kiện nào, có theo kiểu nam nhi hay không. – Trong chiến tranh. - Nikôđem đáp. – Ông đã từng là sĩ quan quân đội ạ? – Không, tôi chỉ là chiến sĩ thường. – Thật là tuyệt vời! - Nina thốt lên - Biết bao người lỗi lạc trong thời gian chiến tranh đã từng phục vụ trong bộ quần áo màu xám của người lính. https://thuviensach.vn – Quân phục màu xanh. - Đyzma chữa lại. – Dĩ nhiên rồi, bởi đó là màu hy vọng, ông thật tinh tế khi lưu ý đến điều đó. Có lẽ ông đã từng bị thương chăng? – Không. Chiến tranh chỉ để lại cho tôi bệnh tê thấp làm kỷ niệm. – Và chắc cả những huân chương nữa chứ? - Nàng hỏi. Nikôđem không hề có một thứ huân huy chương nào cả, y liền bịa: – Huân chương quân công. Ngoài ra tôi còn được phong cấp nữa, suýt nữa thì được lên đến cấp tướng. – Sao lại thế được ạ? – Người ta phong tôi lên binh nhất, và chắc chắn tôi sẽ leo lên được tới chiếc lon cấp tướng nếu như chiến tranh không kết thúc quá sớm. – Dù sao tôi vẫn thấy rằng ông có những hồi ức đáng yêu về chiến tranh. – Đó là quãng đời đẹp nhất của tôi. - Y nói thành thực. – Tôi hiểu ông. Mặc dù là một phụ nữ, bản thân tôi không tài nào cảm thấy hạnh phúc giữa những người hấp hối và bị thương, song tôi vẫn hiểu rằng, trang nam nhi chân chính có thể tìm thấy trong chiến tranh một môi trường khơi dậy mạnh nhất những bản tính đàn ông. Tính đồng đội, cuộc chiến đấu… Đyzma mỉm cười. Y chợt nhớ lại cái doanh trại của trung đội điện báo, lũ gà mái mà một tay hạ sĩ nuôi được, nước cà phê ấm áp và những ngày nhàn rỗi đến đơn điệu… – Vâng, con thú hoang. - Y đồng tình. – Kasia thân yêu, - Phu nhân Nina thốt lên như muốn nối tiếp câu chuyện lúc nãy bị gián đoạn. - dù sao em cũng phải thừa nhận rằng trong đó vẫn có một thứ vẻ đẹp nào đó tác động rất mạnh đến phụ nữ. Kasia nhún vai: – Không phải đến tất cả các phụ nữ. https://thuviensach.vn – Phụ nữ, - Nikôđem nói - nói chung thích sức mạnh, dù tàn bạo, hơn là sự yếu ớt. – Xin ông chớ có quảng cáo. - Nina cười. Họ trò chuyện thêm một lúc nữa. Sau đó Đyzma trở về phòng riêng. Y vẫn nhớ rằng đã hẹn gặp ngoài vườn với ngài bá tước loạn óc, người mà y có thể tìm hiểu để biết thêm được khối điều thú vị về toàn bộ cộng đồng Kôbôrôvô. Sau khi xem xét thấy không có một ai gần đấy, y mở cửa ra hiên và chọn ngay một lối có vẻ đưa thẳng đến chiếc ghế đá nọ đặt dưới cây gia. Song y không tìm ra chiếc ghế đó và đã bắt đầu mất hy vọng được gặp Pônimirxki thì chợt nghe tiếng chó sủa gần đấy. “Hắn đây rồi!” - Y mừng thầm. Quả thực, gần ngay cạnh đấy, y trông thấy con chó nhoắt có cặp chân vòng kiềng đang nhảy quanh một thân cây dẻ cành lá xum xuê và sủa như điên cuồng. Y ngước nhìn lên và ngạc nhiên thấy vị bá tước trẻ tuổi nọ đang ngồi vắt vẻo trên một chẽ cây. – A, ông đây rồi, - Chàng reo lên - tuyệt lắm! Chàng nhẹ nhàng nhảy xuống đất và gật đầu với Đyzma. – Ông không phản ta trước mặt thằng Kunik đấy chứ? - Chàng hỏi vẻ nghi ngờ. – Lạy Chúa che chở. Vả chăng ông ấy cũng không có nhà. – Càng hay. Ông ngạc nhiên tại sao ta ngồi trên cây à? – Không ạ, sao lại... – Ông biết không, đó là hiện tượng lại giống. Thỉnh thoảng ở con người ta lại nổi lên một cơn thèm khát không sao cưỡng nổi, muốn được quay về với những hình thức sinh hoạt nguyên thủy. Ông không thấy thế à, ông... Nào, ông tên là gì ấy nhỉ? https://thuviensach.vn – Đyzma ạ. – À hà, Đyzma. Một cái họ ngô nghê. Còn tên? – Nikôđem ạ. – Lạ thật. Ông không có vẻ gì là Nikôđem cả. Nhưng không sao. Thực ra con Brutux của ta cũng chẳng có vẻ gì giống Brutux, còn ta cũng chẳng hề giống Gióorgiơ tí nào. Thế ông bảo rằng thằng đểu cáng ấy đi khỏi nhà rồi à? – Đi vắng một ngày ạ. – Hẳn hắn lại bày một trò đểu cáng gì đấy thôi. Ông có biết là chính nó đã cướp đoạt Kôbôrôvô của chúng ta không? – Tôi chưa nghe chuyện gì cả. - Đyzma đáp. – Vậy ông chú ý đây. Thằng Kunik chuyên nghề cho vay nặng lãi. Và vì cha ta tiêu pha rất hăng, mà chiến tranh thì lại làm suy yếu tình hình tài chính của gia đình ta, nên thằng Kunik dễ dàng thọc tay vào quấy đảo công việc, cuối cùng hắn đã xui cha ta bán khống Kôbôrôvô cho hắn. – Bán khống là thế nào ạ? Như bán giả vờ ấy à? – Ta cũng không rõ, ta không rành những trò đó lắm. Ta chỉ biết rằng hắn đã chiếm lấy toàn bộ gia sản bằng một trò đại bịp. Nhưng không sao. Rồi người ta sẽ có lúc tống hắn vào trại giam hình sự. – Vâng, được rồi, - Đyzma thận trọng hỏi dò - nhưng vậy thì tại sao em gái ngài bá tước lại xuất giá để lấy ông Kunix... à, lấy Kunik? – Vì yêu thương đối với cha ta. Cha ta sẽ không thể sống nổi nếu phải rời xa Kôbôrôvô, thằng khốn nạn ấy đánh hơi thấy chuyện đó liền đưa ra cho cha ta điều kiện: nếu Nina trở thành vợ hắn, hắn sẽ ghi cho cô ấy là chủ tài sản Kôbôrôvô, và bằng cách ấy, tổ ấm ngàn đời của dòng họ Pônimirxki vẫn nằm trong tay chúng ta. Thế là em gái ta đành hy sinh và nó phải cay đắng ăn năn vì chuyện ấy, vì một năm sau ngày cưới của nó cha ta cũng vẫn cứ qua đời, còn thằng khốn nạn thì lừa Nina lấy được những hối phiếu với https://thuviensach.vn một tổng số tiền khổng lồ, cũng như quyền đại diện hoàn toàn. Chính vì thế em gái ta không thể động đến một chút gì trong những tài sản của chính nó, thằng lừa đảo Kunik đã nắm toàn quyền. – Thế con gái của ông ta nói gì về chuyện ấy? – Con bé Kaxka ấy à? Đó cũng là một con đượi, nhưng nó lại căm thù thằng Kunik, vì hình như trước kia hắn đã ngược đãi mẹ con bé rất kinh khủng. – Thế bà ta chết rồi ạ? – Ai? – Vợ trước của ông Kunik ấy? – Ông nào nữa? - Pônimirxki bùng lên - Thằng khốn nạn, thằng khố rách áo ôm, ông gì mà ông! Ông là ta đây này! Người hiểu chưa? – Hiểu rồi ạ. - Đyzma đồng ý - Thế ra bà ta chết rồi? – Thứ nhất, ta hoàn toàn không quan tâm đến chuyện đó, hai nữa, mụ ta chết lâu rồi. Đưa thuốc lá cho ta! Chàng châm thuốc và vừa nhả lên trời những vòng tròn khói huyền ảo vừa suy nghĩ lao lung... Đyzma nhận thấy hôm nay Pônimirxki có vẻ bình tĩnh hơn nhiều, y đánh bạo hỏi: – Thế tại sao bọn họ lại đẩy ngài bá tước ra khỏi dinh thự? – Cái gì? – Tôi muốn hỏi tại sao bọn họ lại đẩy ngài bá tước ra ngoài? Pônimirxki không trả lời gì, suốt một lúc lâu chàng nhìn thẳng vào mắt Đyzma. Rốt cuộc chàng cúi người lại gần y và nói thầm thì: – Ta thấy có lẽ phải cần đến ông... – Tôi ấy ạ? - Nikôđem ngạc nhiên. https://thuviensach.vn – Khẽẽẽ nào! - Chàng lo lắng nhìn xung quanh - Ta có cảm giác là có kẻ nào đó đang rình nghe trộm. – Ngài bá tước tưởng tượng đấy thôi. Không có ai ở đây đâu. – Suỵt! Brutux! Đi tìm gián điệp, tìm đi! Con chó nhoắt nhìn ông chủ với vẻ mặt ngô nghê và không thèm rời khỏi chỗ. – Đồ súc vật ngu ngốc! - Bá tước cáu kỉnh - Cút xéo ngay! Chàng đứng dậy rón rén bước vòng quanh bụi cây. Khi ngồi lại xuống ghế, chàng nói với giọng răn dạy: – Thận trọng không bao giờ quá thừa cả. – Ngài bá tước có nói rằng sẽ cần đến tôi. - Đyzma khơi mào. – Đúng, ta sẽ dùng ông như một công cụ, có điều ông phải thề tuyệt đối vâng lời. Dĩ nhiên, không hở cho ai một lời nào hết. Trước tiên, ông phải đi Vacsava gặp bà dì của ta, bà Psêuenxka. Đó là một người rất ngu ngốc và rất được kính trọng. Chắc ông cũng thấy rằng những người được kính trọng thường là ngu ngốc?... – Quả đúng thế ạ... Pônimirxki nhăn mặt giễu cợt và nói thêm: – Riêng có ông, ông bạn ạ, là ngoại lệ của cái quy luật ấy, vì mặc dù ông ngu ngốc nhưng lại không gây nên một sự kính trọng nào hết. Nhưng đó chỉ là chuyện vặt vãnh. Vấn đề này quan trọng hơn nhiều. Dì Psêuenxka có rất nhiều mối quan hệ, mà lại căm ghét thằng Kunik. Vì thế dì ấy sẽ giúp đỡ ông trong việc của tôi. – Trong việc gì kia ạ? – Câm ngay, không được mở mồm khi ta đang nói! Thằng Kunik tuyên bố rằng ta bị điên. Ta! Ông chú ý chứ - và hắn đã được quyền bảo trợ cho ta. Vậy cốt sao bà dì ta huy động tất cả những người nào cần thiết - ta cũng https://thuviensach.vn không hiểu là ai - để thành lập một hội đồng giám định, hội đồng ấy phải tuyên bố rằng ta hoàn toàn bình thường. Ông hiểu chưa? – Tôi hiểu rồi ạ. – Ta sẽ viết cho bà dì một bức thư, trong đó ta sẽ giới thiệu ông là bạn học, mặc dù nom ông hệt như một thằng thợ giày; bà dì ta vốn khao khát đánh bại thằng Kunik nên sẵn sàng tin điều đó. Ông sẽ giải thích cho dì ta rõ tất cả mọi việc, rằng ở đây ta đang bị giày vò, người ta đang bỏ tù ta, thu giữ thư từ gửi tới cho ta. Cần phải trình bày tất cả những việc đó với màu sắc đen tối nhất... – Vâng, được rồi, nhưng... – Im ngay! Ông muốn hỏi là ông sẽ nhận được gì nếu làm việc ấy chứ gì? Hãy biết rằng qua việc này, ông sẽ vinh dự được nhận tình thân ái của chính ta và được trợ cấp đến trọn đời. Đủ chưa? Ta đi viết thư đây, còn ông, trước khi đi Vacsava, ông hãy tới đây nhận thư và những điều hướng dẫn cụ thể. Hãy nhớ là nếu ông phản, ta sẽ giết ông như giết một con chó! Xin chào! Bá tước huýt sáo gọi con chó và nhảy vọt một bước, khuất sau lùm cây. “Một thằng điên, không còn nghi ngờ gì nữa!” - Đyzma nghĩ thầm. Song dù sao những thông tin của bá tước chắc chắn phải chứa phần lớn sự thực. Thậm chí, chính Kunixki nói rằng hắn mua lại Kôbôrôvô. Mối quan hệ của vợ và con gái với hắn quả là thù nghịch. Cần phải hiểu rằng việc quan tâm đến anh chàng điên kia chẳng có chút ý nghĩa gì, cả những kế hoạch của anh ta cũng thế, song cũng nên cân nhắc xem có thể câu được chút gì lợi ích cho bản thân ta không từ chỗ nước đục ngầu này? Tạm thời Đyzma chưa nhìn ra một khả năng nào hé mở, song y hiểu rằng việc nắm được những bí mật của người khác không bao giờ là chuyện vô ích. Đặc biệt là trong hoàn cảnh của y. “Dù sao mình cũng phải tìm cách biết xem những gì thằng cha bá tước điên điên này nói có phải là sự thực hay không”. https://thuviensach.vn