🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Bước Vào Cửa Hiệu Nhiệm Màu - Dr. James R. Doty & Cẩm Xuân (dịch) full mobi pdf epub azw3 [Self Help]
Ebooks
Nhóm Zalo
ebook©vctvegroup
JAMES R. DOTY,MD
Bước vào cửa hiệu nhiệm màu
Cẩm Xuân dịch
Phát hành: First News
NXB Tổng hợp T.P Hồ Chí Minh 2020
Cuốn sách đầy sức mạnh này của bác sĩ Doty là một chứng thư về cách mà niềm tin và lòng trắc ẩn vượt lên khỏi tôn giáo, sắc tộc và quốc tịch để giúp đỡ một cá nhân vượt qua nghịch cảnh và những giới hạn riêng tư. Nó là một nguồn cảm hứng.
— Sri Sri Ravi Shankar,
nhà sáng lập và lãnh đạo tinh thần của Art of Living Foundation Đây là câu chuyện về đức tin vượt qua mọi ranh giới và rào cản của tôn giáo. Một câu chuyện của hy vọng trong việc đối mặt với thử thách to lớn nhất cuộc đời và câu chuyện của phép màu mở ra cánh cửa của tiềm năng và sự chữa lành. Đây là hành trình của một nhà giải phẫu thần kinh có cuộc
đời ghi dấu bằng cả thành công lẫn thất bại, và lúc nào cũng được bao bọc trong cái khung lộng lẫy của hy vọng, sự tử tế và lòng trắc ẩn. Cuốn sách sẽ chạm vào trái tim, tâm hồn và tâm trí chúng ta.
— Rev. Dr. Joan Brown Campbell,
giám đốc danh dự về tôn giáo tại Học viện Chautauqua, cựu giám đốc điều hành Hội đồng Giáo hội Thế giới
Khi một người có thể tiến hóa từ suy nghĩ đầu óc đến trái tim, người đó thực tế đã tiến tới đỉnh cao nhất của tình yêu và lòng trắc ẩn thật sự. Jim Doty nỗ lực một cách chân thành đưa người đọc vào chuyến hành trình từ lãnh địa bị giới hạn của đầu óc đến địa hạt không giới hạn của trái tim, nơi mà lòng trắc ẩn thực thụ đang cư ngụ. Khả năng đặt bản thân vào vị thế của
người khác, để nhìn và cảm nhận như chính người đó là một thiên khiếu hiếm có của một nhà khám phá tâm linh. Mong cuốn sách này trở thành nguồn cảm hứng cho tất cả mọi người.
— Thánh mẫu Mata Amritanandamayi (Amma)
Phép màu từ câu chuyện của Jim, sự thấu suốt mà anh dùng để chia sẻ cuộc đời anh với chúng ta, là một món quà vĩ đại và là thứ mà tôi sẽ khuyến khích tất cả mọi người đón nhận bằng vòng tay rộng mở. Ngôn từ của anh, thuật nhớ của anh – CDEFGHIJKL – xứng đáng nhận được sự chú
ý, sự chú tâm toàn diện của chúng ta, và phần thưởng cho điều đó là khám phá ra sức mạnh của việc khai mở trái tim con người với nhau và với thế giới.
— Scott Kriens,
đồng giám đốc của tổ chức 1440 và chủ nhiệm của Juniper Networks Sự thật là cuốn sách của Jim Doty không nằm trong danh sách đọc của tôi. Rồi, bằng một sự ngẫu nhiên mà tôi đã đọc lướt qua trang đầu của cuốn sách. Tôi lập tức bị cuốn hút bởi sự thật lòng, sự chân thành không
phòng vệ trong cách anh chia sẻ một câu chuyện đầy ắp tình người vô cùng hấp dẫn và sâu sắc. Anh ấy dẫn dắt chúng ta đi qua một hành trình đầy mê hoặc, từ một tuổi thơ khốn khó đến đỉnh cao của thành tựu. Đây là một câu chuyện phong phú những cảm hứng, hiểu biết và bài học cuộc đời khiến tôi ước gì nó đừng bao giờ kết thúc. Có thể nào đọc về cuộc đời một người nào đó lại có thể làm thay đổi cuộc đời của chính bạn? Hãy bước vào cửa hiệu nhiệm màu cùng với Jim Doty và bạn sẽ tìm thấy câu trả lời.
— Neal Rogin,
nhà văn, nhà làm phim từng đoạt giải Emmy,
thành viên hội đồng sáng lập Pachamama Alliance
Cuốn sách này là lời chứng nhận đầy sức mạnh về việc khi chúng ta lựa chọn lòng trắc ẩn như là một phần định nghĩa về con người mình thì phép màu sẽ thật sự bắt đầu hiện ra trong đời ta ra sao. Một cuốn sách truyền cảm hứng bậc nhất nâng đỡ tinh thần chúng ta, khai mở trái tim ta trong thời điểm mà quá nhiều những thứ chúng ta nghe và đọc được dường như chỉ khiến ta thêm tuyệt vọng về nhân loại. Bất kỳ ai đọc cuốn sách này đều sẽ thay đổi theo hướng tốt đẹp hơn.
— Thupten Jinpa, tiến sĩ, tác giả cuốn A Fearless Heart
Giới thiệu
Những điều tốt đẹp
Có một âm thanh đặc thù được tạo ra khi lớp da đầu được kéo toạc ra khỏi hộp sọ – như âm thanh của một miếng băng gai cỡ lớn khi giật ra khỏi mặt bông. Thanh âm ấy vang lớn, giận dữ và có chút đau buồn. Ở trường Y, không có những lớp học dạy ta những âm thanh và mùi của một cuộc phẫu thuật não. Họ nên mở những lớp như vậy. Tiếng rè rè của mũi khoan nặng trịch khi nó bắt đầu khoan xuyên qua hộp sọ. Cái cưa xương tẩm cả căn phòng phẫu thuật với một thứ mùi của mùn cưa ngày hè, khi nó cắt một đường nối liền những cái lỗ mà mũi khoan vừa tạo ra. Tiếng lép bép khiên cưỡng mà hộp sọ tạo ra khi nó bị nhấc ra khỏi lớp màng cứng[1], lớp bao dày bọc lấy não bộ và phụng sự như một phòng tuyến cuối cùng bảo vệ não bộ khỏi thế giới bên ngoài. Cây kéo chầm chậm cắt qua lớp màng cứng. Khi bộ não phơi bày ra, ta có thể thấy nó phập phồng theo từng nhịp tim, và thỉnh thoảng ta dường như có nghe thấy nó rên rỉ phản kháng trong trạng thái trần trụi và dễ tổn thương của mình – bí mật của nó bị phơi bày cho tất cả dưới ánh đèn chói mắt của phòng mổ.
Cậu bé trông bé nhỏ trong bộ đồ bệnh nhân và gần như bị chiếc giường bệnh nuốt chửng trong lúc cậu nằm chờ phẫu thuật.
– Bà ngoại đã cầu nguyện cho mẹ. Và bà cũng cầu nguyện cho con nữa. Tôi nghe tiếng hít vào thở ra nặng nhọc của mẹ đứa trẻ khi cô nói những lời này, và tôi biết cô đang cố gắng tỏ ra mạnh mẽ vì con trai mình. Vì chính cô. Và thậm chí có lẽ vì cả tôi nữa. Tôi luồn tay mình vuốt tóc cậu bé. Mái tóc nâu, dài và khỏe – vẫn mang dáng dấp của một đứa trẻ hơn là
một chàng trai. Cậu bé nói với tôi cậu vừa trải qua sinh nhật của mình. – Con có cần bác giải thích lần nữa những gì sẽ xảy ra hôm nay không, nhà vô địch? Hay là con đã sẵn sàng rồi? – Cậu bé thích được gọi là Nhà vô địch, hoặc là Anh bạn.
– Con sẽ đi ngủ. Và bác sẽ lấy thứ Xấu xí ra khỏi đầu con, đầu con không còn đau nữa. Rồi con sẽ gặp lại mẹ và bà ngoại.
Thứ Xấu xí ấy là một khối u nguyên bào tủy[2], loại u não ác tính thường gặp nhất ở trẻ em, khối u nằm ở hố sọ sau (phần đáy sọ). Medulloblastoma, u nguyên bào tủy, không phải là một từ dễ phát âm ngay cả với người lớn, càng khó hơn với một đứa trẻ bốn tuổi, cho dù nó có thông minh đến mấy. Những khối u não ở trẻ em vốn thật sự là thứ vô cùng xấu xí, vì vậy tôi hoàn toàn tán thành cách gọi của cậu bé. Những khối u nguyên bào tủy không có hình dạng nhất định và thường xuyên là kẻ xâm lấn lố bịch vào những cấu tạo cân đối tinh tế của não bộ. Chúng xuất hiện ở hai thùy tiểu não và rồi lớn dần lên, cuối cùng chúng sẽ chèn ép lên, không chỉ vùng tiểu não, mà còn lên thân não cho đến khi nó dứt khoát chặn đứng mọi đường dẫn cho phép chất lỏng trong não tuần hoàn. Não bộ là một trong những tạo tác đẹp đẽ nhất tôi từng thấy. Khám phá bí ẩn của nó và tìm cách chữa lành nó là một đặc ân mà tôi chưa bao giờ dám xem nhẹ.
– Bác thấy con đã sẵn sàng rồi. Giờ bác sẽ đeo chiếc mặt nạ siêu anh hùng của mình và bác sẽ gặp lại con trong căn phòng ánh sáng nhé. Cậu bé mỉm cười với tôi. Khẩu trang và phòng phẫu thuật có thể nghe hơi đáng sợ. Hôm nay tôi gọi chúng là mặt nạ siêu anh hùng và phòng ánh sáng, như thế cậu bé sẽ không cảm thấy sợ hãi nữa. Tâm trí là một thứ thú vị, nhưng tôi sẽ không đi giải thích ngữ nghĩa học với một cậu bé bốn tuổi. Một số trong những bệnh nhân và những người khôn ngoan nhất tôi từng gặp đều là trẻ em. Trái tim trẻ em là những trái tim rộng mở. Lũ trẻ sẽ nói với bạn điều gì khiến chúng sợ hãi, điều gì khiến chúng vui vẻ, hay điều chúng thích và không thích ở bạn là gì. Không có bất kỳ sự che giấu nào và bạn không bao giờ phải đoán xem chúng thật sự cảm thấy thế nào. Tôi quay lại phía mẹ và bà ngoại của cậu bé.
– Một người trong tổ phẫu thuật của chúng tôi sẽ cập nhật tình hình cho các vị trong lúc chúng tôi tiến hành ca mổ. Tôi dự tính đây sẽ là một lần cắt bỏ triệt để. Và tôi không nghĩ rằng sẽ có bất kỳ biến chứng nào. – Đây không chỉ là những lời động viên trước phẫu thuật để nói với người nhà bệnh nhân những gì họ muốn nghe, dự định của tôi là thực hiện một cuộc phẫu thuật triệt để và hiệu quả để cắt bỏ toàn bộ khối u, đồng thời gửi một
mẫu nhỏ của khối u đến phòng thí nghiệm để xem thứ Xấu xí ấy rốt cuộc xấu xí đến đâu.
Tôi biết mẹ lẫn bà ngoại cậu bé đều đang lo sợ. Tôi lần lượt nắm lấy tay từng người, cố gắng đảm bảo với họ và xoa dịu họ. Việc này chẳng bao giờ dễ dàng. Một cơn đau đầu buổi sáng của đứa con bé bỏng đã trở thành cơn ác mộng tồi tệ của mọi bậc làm cha mẹ. Người mẹ tin tưởng tôi. Người bà tin vào Chúa Trời. Tôi thì tin tưởng đội ngũ của mình.
Cùng nhau, chúng tôi sẽ nỗ lực cứu lấy mạng sống của đứa trẻ này. SAU QUÁ TRÌNH GÂY MÊ, tôi đặt đầu cậu bé vào một cái khung gắn với sọ của cậu, và sau đó đặt cậu nằm sấp xuống. Tôi lấy cái tông đơ cắt tóc ra. Mặc dù y tá thường là người chuẩn bị các khâu tiền phẫu thuật, nhưng tôi vẫn muốn tự mình cạo tóc cho đứa trẻ. Với tôi, việc này tựa như một nghi thức. Và trong lúc chậm rãi cạo mái tóc, tôi nghĩ về đứa trẻ bé bỏng thông minh này và điểm qua từng chi tiết của ca phẫu thuật trong đầu mình. Tôi cắt nhúm tóc đầu tiên và đưa nó cho người truyền tin để bỏ vào một cái túi nhỏ giao lại cho người mẹ. Đây là lần cắt tóc đầu tiên của cậu bé, trong khi đó là điều cuối cùng mà người mẹ bận tâm lúc này, tôi vẫn biết nó sẽ quan trọng với cô ấy về sau. Đó là một cột mốc mà ta sẽ muốn ghi nhớ. Lần đầu tiên cắt tóc. Lần đầu tiên nhổ răng. Ngày đầu tiên đi học. Lần đầu tiên đi xe đạp. Nhưng lần đầu tiên phẫu thuật não chưa bao giờ nằm trong danh sách này.
Tôi nhẹ nhàng cắt từng lọn tóc nâu sáng khỏe mạnh, hy vọng bệnh nhân nhỏ tuổi của tôi rồi có thể trải nghiệm được mỗi một trải nghiệm đầu tiên kia. Trong tâm trí mình, tôi có thể hình dung cậu bé tươi cười với hàm răng trống mất chiếc răng cửa. Tôi hình dung cậu bé bước vào nhà trẻ với chiếc ba lô to tướng bằng cả thân người quàng trên vai. Tôi thấy cậu đạp xe đạp lần đầu tiên – sự rộn ràng của tự do lần đầu tiên ấy, luống cuống nhấn bàn đạp với từng làn gió lùa qua mái tóc. Tôi nghĩ về những đứa con của mình trong lúc tiếp tục cạo đi mái tóc của cậu bé. Hình ảnh và cảnh tượng về tất cả những lần đầu tiên của cậu bé trong tâm trí tôi rõ ràng đến mức tôi không thể tưởng tượng đến bất kỳ kết quả nào khác. Tôi không muốn nhìn thấy tương lai của những lần ra vào bệnh viện và những đợt điều trị ung thư, những lần phẫu thuật bổ sung khác. Là một người sống sót từ chứng u não ở trẻ em, cậu bé sẽ luôn luôn cần được theo dõi, nhưng tôi từ chối nhìn thấy hình ảnh cậu trong tương lai như những gì cậu đã trải qua trong quá
khứ. Những trận buồn nôn và ói mửa. Những lần té ngã. Những lần bật dậy vào sáng sớm hét tìm mẹ bởi vì thứ Xấu xí lại chèn ép trong não của cậu gây đau đớn. Cuộc đời đã có đủ đớn đau nên không cần thêm điều này vào nữa. Tôi tiếp tục nhẹ nhàng xén phần tóc của cậu bé chỉ vừa đủ để tiến hành công việc của mình. Tôi điểm hai chấm ở phần đáy sọ, nơi chúng tôi sẽ rạch đường dao mổ và rồi tôi vẽ một đường thẳng nối chúng lại.
Phẫu thuật não vốn đã khó, mà phẫu thuật vùng hố sọ sau còn khó hơn, và phẫu thuật hố sọ sau của một đứa trẻ thì lại cực kỳ khó. Khối u rất lớn. Việc phẫu thuật cần tiến hành cẩn thận, chậm rãi và tỉ mỉ. Đôi mắt phải nhìn qua kính hiển vi hàng giờ liền để tập trung vào một thứ duy nhất. Là một bác sĩ phẫu thuật, chúng tôi được rèn luyện phải dập tắt mọi phản ứng thể lý trong quá trình phẫu thuật. Chúng tôi không đi vệ sinh. Chúng tôi cũng không ăn. Chúng tôi đã được rèn luyện để lờ đi khi lưng bị đau hay bị co cơ. Tôi nhớ lần đầu tiên bước vào phòng mổ, trợ phẫu cho một nhà giải phẫu học nổi tiếng không chỉ vì tài năng mà còn bởi tính hiếu chiến, kiêu căng, tự phụ trong lúc làm phẫu thuật. Tôi đã khiếp sợ và căng thẳng, và khi tôi đứng cạnh ông trong phòng phẫu thuật, mồ hôi bắt đầu túa ra khắp mặt tôi. Tôi hít thở nặng nề sau lớp khẩu trang và cặp kính trên mắt tôi bắt đầu mờ hơi nước. Tôi không thể nhìn rõ các dụng cụ, hay thậm chí là phạm vi tiến hành phẫu thuật. Tôi đã làm việc vô cùng chăm chỉ, đã vượt qua rất nhiều thứ và giờ tôi đứng đây, tham gia một ca phẫu thuật như tôi hằng mơ ước, vậy mà tôi lại chẳng nhìn thấy gì cả. Rồi một chuyện không thể hình dung nổi đã xảy ra. Một giọt mồ hôi lăn khỏi mặt tôi và rơi xuống khu vực vô trùng. Vậy là ông ấy nổi điên lên. Ca mổ lẽ ra là một điểm sáng của đời tôi, lần đầu tiên tôi thực hành phẫu thuật, nhưng thay vào đó, tôi đã làm ô uế khu vực vô trùng và nói ngắn gọn là bị tống ra khỏi phòng mổ. Một trải nghiệm mà tôi sẽ không bao giờ quên.
Hôm nay, vầng trán của tôi khô ráo và thị lực rõ ràng. Mạch đập của tôi chậm và ổn định. Kinh nghiệm tạo ra sự khác biệt, và trong phòng phẫu thuật của tôi, tôi không phải là kẻ độc tài hay một kẻ hiếu chiến ngạo mạn. Mỗi thành viên trong tổ phẫu thuật đều đáng quý và cần thiết. Tất cả đều tập trung vào nhiệm vụ của mình. Bác sĩ gây mê sẽ theo dõi huyết áp và lượng oxy trong máu của cậu bé, mức độ ý thức cũng như nhịp tim của cậu. Y tá phòng mổ sẽ liên tục giám sát dụng cụ và vật dụng tiếp tế, đảm bảo mọi thứ tôi cần đều nằm trong tầm tay. Một chiếc túi lớn được gắn vào
tấm trải giường, treo phía dưới đầu cậu bé để hứng máu và dịch rửa. Chiếc túi được nối với một cái ống đến một máy hút lớn và sẽ không ngừng đo lường lượng chất lỏng để chúng tôi luôn biết được đã mất đi bao nhiêu máu.
Phụ mổ cho tôi là một sinh viên nội trú năm cuối đang trong kỳ thực tập và là thành viên mới của tổ, nhưng cậu ta cũng hoàn toàn tập trung giống như tôi vào những mạch máu, mô não và những tiểu tiết trong việc loại bỏ khối u. Chúng tôi chẳng thể nghĩ gì về những kế hoạch ngày mai, những chính sách của bệnh viện, những đứa con của chúng tôi hay những mối quan hệ gia đình trắc trở. Công việc này đòi hỏi sự cảnh giác cao độ, tập trung tuyệt đối vào một điểm duy nhất, giống như thiền định vậy. Chúng tôi đã rèn luyện tâm trí của mình, và tâm trí đã rèn luyện cơ thể. Sẽ là một dòng chảy, một giai điệu tuyệt vời khi bạn có một đội ngũ hoàn hảo mà tất cả mọi người đồng bộ với nhau. Tâm trí và cơ thể chúng tôi vận hành cùng nhau như một thể thống nhất.
Tôi đang loại bỏ phần cuối cùng của khối u, phần gắn với một trong những tĩnh mạch quan trọng nhất trong bộ não. Hệ thống tĩnh mạch ở hố sọ sau cực kỳ phức tạp, và phụ mổ của tôi tiến hành hút dịch trong lúc tôi cắt bỏ từng chút tàn dư sau cùng còn lại của khối u. Cậu ấy đã để tâm trí mình lơ đãng trong đúng một giây, và trong một giây đó, ống hút của cậu đã làm rách tĩnh mạch; và trong một khắc, mọi thứ đều ngừng lại.
Rồi những điều kinh khủng ập đến!
Máu từ tĩnh mạch bị rách kia tràn vào khoang phẫu thuật và bắt đầu lan khắp vết thương trên đầu đứa trẻ đẹp đẽ này. Bác sĩ gây mê bắt đầu hét lên rằng huyết áp của cậu bé đang tuột rất nhanh và lượng máu mất đi là không thể kiểm soát. Tôi cần kẹp chặt tĩnh mạch lại và ngăn máu chảy nhưng tĩnh mạch đã chìm vào cái hố đầy máu và tôi không thể nhìn thấy nó. Chỉ riêng chiếc máy hút của tôi thì không thể kiểm soát được lượng máu chảy, và đôi tay cậu phụ tá run rẩy đến nỗi chẳng thể giúp được gì.
– Thằng bé ngừng tim, ngừng thở rồi! – Bác sĩ gây mê hét lên. Anh ta phải bò xuống gầm bàn mổ bởi đầu của đứa trẻ bị khóa chặt vào cái khung, theo thế nằm sấp, với phần sau đầu mở toang. Bác sĩ gây mê bắt đầu ép vào ngực cậu bé trong lúc tay còn lại giữ phần lưng của cậu, tận sức cố gắng làm tim cậu bé đập trở lại. Chất lỏng sắp tràn vào những tĩnh mạch chủ. Chức năng cơ bản và quan trọng nhất của tim là bơm máu, và cái bơm
diệu kỳ giúp cho mọi thứ trên cơ thể vận hành này đã dừng lại. Đứa trẻ bốn tuổi này đang chảy máu đến chết trên bàn mổ ngay trước mắt tôi. Trong lúc bác sĩ gây mê ấn vào ngực cậu bé, thì vết thương tiếp tục ngập trong máu. Chúng tôi phải cầm được máu, hoặc là đứa trẻ sẽ chết. Não tiêu thụ 15% lượng máu bơm từ tim và chỉ có thể sống sót vài phút sau khi tim ngừng đập. Não cần máu, và quan trọng hơn, nó cần oxy có trong máu. Thời gian của chúng tôi đang cạn dần trước khi cậu bé chết não – chúng cần có nhau – bộ não và trái tim.
Tôi cố gắng kẹp tĩnh mạch lại, nhưng không cách gì thấy được mạch máu qua vũng máu này. Mặc dù đầu cậu bé được cố định nguyên vị trí, nhưng những lần ép ngực vẫn làm nó di chuyển rất nhẹ từng chút một. Cả đội biết và tôi cũng biết rằng chúng tôi không còn nhiều thời gian. Bác sĩ gây mê ngước lên nhìn tôi và tôi nhìn thấy nỗi sợ trong mắt anh. Chúng tôi có thể sẽ để mất đứa bé này. Hồi sức tim phổi (CPR) giống như khởi động ly hợp một chiếc xe ô tô đang sang số hai vậy, hoàn toàn không chắc chắn, đặc biệt khi chúng tôi đang không ngừng để bị mất máu như thế này.
Máu tiếp tục chảy tràn trong phần đầu đang hở của đứa trẻ. Tôi đang làm việc trong trạng thái mò mẫm và tôi chẳng thể làm được gì để ngăn máu chảy. Tôi nhìn vào máy đo nhịp tim và vẫn chẳng có nhịp tim nào cả. Trong khoảnh khắc đó, tôi mở rộng trái tim mình để có thể vượt lên mọi lý lẽ, mọi kỹ năng, và tôi làm theo những gì tôi được dạy cách đây hàng thập kỷ, không phải trong trường nội trú, không phải trong trường Y, mà ở trong một căn phòng phía sau một cửa hiệu ảo thuật bé nhỏ trong vùng hoang mạc California.
Tôi thả lỏng tâm trí.
Tôi thư giãn cơ thể.
Tôi hình dung ra mạch máu đã bị chìm vào vũng máu kia. Tôi nhìn thấy nó bằng đôi mắt tâm trí, đôi mắt được lắp vào đường đi trong hệ mạch máu của đứa trẻ này. Tôi tiến lên trong trạng thái mò mẫm nhưng hiểu được rằng cuộc sống có nhiều hơn những gì chúng ta có thể nhìn thấy, và mỗi chúng ta có khả năng làm những điều phi thường vượt xa những gì chúng ta nghĩ. Chúng ta làm chủ chính vận mệnh của mình, và tôi không chấp nhận đứa trẻ bốn tuổi này phải đi đến cái chết trên bàn mổ ngày hôm nay.
Tôi với tay xuống vũng máu với một cái kẹp, kẹp lại, rồi chậm chậm rút tay ra.
Máu ngừng chảy, và rồi, như từ chốn xa xôi nào đó, tôi nghe thấy tiếng tích tắc rất chậm của máy đo nhịp tim. Lúc đầu rất yếu ớt. Không đều. Nhưng rồi nó nhanh chóng trở nên mạnh mẽ và đều đặn hơn, y như mọi trái tim vẫn đập khi nó bắt đầu đến với sự sống.
Tôi cảm thấy nhịp tim của mình bắt đầu khớp với nhịp tim trên máy. Sau đó, với tư cách là bác sĩ phẫu thuật, tôi sẽ trao cho người mẹ những gì còn lại sau lần cắt tóc đầu tiên của cậu bé, và anh bạn nhỏ của tôi sẽ thoát khỏi trạng thái bị gây mê, trở thành người sống sót. Cậu bé sẽ hoàn toàn bình thường. Trong vòng bốn mươi tám tiếng sau đó, cậu sẽ nói chuyện lại được và thậm chí có thể cười, tôi có thể nói với cậu rằng thứ Xấu xí đã không còn nữa rồi.
PHẦN 1
BƯỚC VÀO CỬA HIỆU NHIỆM MÀU
Chương 1
Phép màu thật sự
Lancaster, California, 1968
Ngày mà tôi nhận ra ngón tay cái của mình không còn cũng bắt đầu như mọi ngày hè khác trước khi tôi vào lớp tám. Tôi dành nhiều ngày đạp xe đạp vòng quanh thị trấn, mặc dù thỉnh thoảng trời nóng đến nỗi thứ kim loại trên ghi đông xe của tôi gây cảm giác như bề mặt bếp lò vậy. Tôi luôn có thể nếm thấy vị của bụi bặm trong miệng mình – khô khốc và lạo xạo như những lùm cây bụi và những cụm xương rồng chiến đấu với mặt trời, với cái nóng trên sa mạc để sinh tồn. Tài chính của gia đình tôi eo hẹp và tôi thường xuyên phải chịu đói. Tôi không thích đói. Tôi cũng không muốn nghèo.
Điều nổi tiếng nhất về Lancaster là việc Chuck Yeager[3] đã phá vỡ bức tường âm thanh ở gần Căn cứ Không quân Edwards khoảng hai mươi năm trước. Suốt ngày dài là những chiếc phi cơ bay lượn trên đầu, để huấn luyện phi công và thử nghiệm máy bay. Tôi tự hỏi không biết việc được làm giống như Chuck Yeager, lái chiếc Bell X–1 vào ngày 1 tháng Ba đạt tới một thành tích mà không một người nào từng làm được trước đó, sẽ có cảm giác như thế nào. Lancaster trông sẽ nhỏ bé và hoang tàn đến đâu qua mắt người đàn ông đang ở cách mặt đất mười bốn ki-lô-mét với tốc độ bay nhanh không ai ngờ tới đó. Vùng đất này vốn đã nhỏ bé và hoang tàn trong mắt tôi, mà chân tôi thì chỉ cách mặt đất có ba mươi xăng-ti-mét khi tôi đạp xe thôi.
Tôi nhận ra ngón tay cái của mình không còn vào buổi sáng hôm ấy. Tôi đã giấu một cái hộp gỗ dưới gầm giường để lưu giữ tất cả những gì quý giá nhất với tôi. Một cuốn sổ nhỏ lưu lại những nét vẽ nguệch ngoạc của tôi, một vài bài thơ bí mật, và những sự thật điên rồ mà tôi tình cờ biết được – như trên thế giới trung bình mỗi ngày có hai mươi ngân hàng bị
cướp, hoặc ốc sên có thể ngủ một giấc suốt ba năm và ở bang Indiana, việc đưa thuốc lá cho một con khỉ được coi là hành vi phạm pháp. Chiếc hộp còn cất giữ cuốn sách Đắc nhân tâm của Dale Carnegie đã sờn rách, có dấu gập đánh dấu ở trang sách liệt kê sáu cách để mọi người yêu mến bạn. Tôi có thể thuật lại sáu điều này bằng trí nhớ của mình.
1. Chân thành quan tâm đến người khác.
2. Mỉm cười.
3. Việc nhớ tên một người nào đó, đối với họ, chính là âm thanh ngọt ngào và có ý nghĩa nhất trong mọi ngôn ngữ.
4. Hãy là người biết lắng nghe. Và khuyến khích người khác nói nhiều hơn về bản thân họ.
5. Nói về những gì người khác quan tâm.
6. Khiến người khác cảm thấy họ là quan trọng – và hãy làm thế bằng sự chân thành.
Tôi cố gắng thực hành tất cả những điều này khi nói chuyện với bất cứ ai, nhưng tôi luôn chỉ cười mỉm thôi vì khi còn bé tôi từng bị ngã và đập môi trên vào chiếc bàn cà phê ở nhà, làm văng luôn cái răng cửa lúc đó vẫn là răng sữa. Vì tai nạn này mà răng cửa của tôi mọc lên bị cong và bị chuyển thành màu nâu tối. Cha mẹ tôi thì không có đủ tiền cho tôi đi sửa răng. Tôi thấy xấu hổ khi cười và khoe ra cái răng xỉn màu đó, vì vậy tôi luôn cố gắng ngậm miệng lại mọi lúc.
Ngoài cuốn sách thì trong chiếc hộp gỗ của tôi còn cất giữ tất cả mớ đạo cụ ảo thuật của tôi – một bộ bài được làm dấu, vài đồng xu mà tôi có thể biến từ mạ kẽm sang tiền xu thật, và tài sản quý báu nhất của tôi, một đầu ngón tay cái bằng nhựa mà tôi có thể giấu trong đó một cái khăn lụa hoặc một điếu thuốc lá. Cuốn sách và những món đồ ảo thuật này rất quan trọng với tôi – chúng là những món quà từ cha tôi. Tôi từng dành ra vô số giờ đồng hồ để luyện tập với đầu ngón tay cái đó. Tập giữ bàn tay tôi thế nào để nó không bị lộ ra và làm thế nào để nhét mảnh khăn lụa hoặc một điếu thuốc vào trong thật khéo léo để chúng không lộ ra dấu vết gì trong màn ảo thuật biến mất thần kỳ. Tôi đã đủ khả năng để đánh lừa lũ bạn và mấy người hàng xóm trong khu cư xá. Nhưng hôm nay ngón cái đó không còn nữa. Biến mất. Mất dạng. Và tôi chẳng lấy làm vui vẻ gì về chuyện đó.
Anh trai tôi, như mọi khi, không có nhà, nhưng tôi có giả thuyết là có thể anh ấy đã lấy nó hoặc ít nhất là anh biết nó ở đâu. Tôi không biết mỗi ngày anh ấy đi đâu, nhưng tôi quyết định sẽ leo lên chiếc xe đạp của mình và đi tìm anh ấy. Ngón tay cái đó là món sở hữu quý giá nhất của tôi. Không có nó, tôi chẳng là gì cả. Tôi cần có lại ngón tay của mình.
TÔI ĐANG ĐẠP XE qua một con phố mua sắm hẹp, dài, hiu quạnh trên Đại lộ I – một khu vực ít khi nằm trong lộ trình đạp xe của tôi vì xung quanh con phố nhỏ hẹp này chẳng có gì ngoài những cánh đồng trống, cỏ dại và những hàng rào lưới thép kéo dài hàng dặm hai bên đường. Tôi nhìn thấy một đám con trai lớn hơn mình đang tụ tập phía trước khu chợ nhỏ nhưng tôi không nhìn thấy anh trai mình. Tôi cảm thấy nhẹ nhõm bởi vì thường thì nếu tôi nhìn thấy anh ở giữa một đám choai choai, có nghĩa là anh đang bị gây sự và tôi sẽ lao vào đánh nhau để bảo vệ anh. Anh trai tôi hơn tôi một tuổi rưỡi nhưng nhỏ con hơn, và lũ thích bắt nạt người khác thường chọn những ai không có khả năng tự bảo vệ mình. Kế bên khu chợ là một cửa tiệm đo thị lực, và kế bên đó là một cửa hiệu mà trước đây tôi chưa nhìn thấy bao giờ – Cửa hiệu Ảo thuật Cactus Rabbit. Tôi dừng bên vệ đường, ngay trước phố mua sắm và nhìn chăm chú qua bãi đỗ xe. Cả mặt trước của cửa hiệu là năm tấm kính thẳng đứng với một cánh cửa cũng bằng kính nằm ở phía bên trái. Ánh mặt trời phản chiếu trên lớp kính bụi bặm khiến tôi không thể nhìn thấy có ai ở bên trong hay không, nhưng tôi vẫn dắt xe đến trước cửa với hy vọng rằng nó đang mở cửa. Tôi tự hỏi liệu họ có bán ngón tay cái bằng nhựa không và giá là bao nhiêu. Tôi không có đủ tiền, nhưng ngắm nghía một chút thì cũng chẳng hại gì. Tôi tựa chiếc xe đạp của mình vào một cây cột ở trước cửa tiệm và liếc nhìn thoáng qua đám con trai đang tụ tập trước chợ. Tụi nó có vẻ không chú ý đến tôi, hay chiếc xe của tôi, vì thế tôi để nó ở đó và đẩy cửa. Thoạt tiên, cánh cửa chẳng hề suy chuyển, nhưng rồi như thể bằng một cú vẩy đũa thần của thầy phù thủy, cánh cửa nhẹ nhàng mở ra. Một tiếng chuông nho nhỏ vang trên đầu khi tôi bước vào cửa tiệm.
Thứ đầu tiên tôi nhìn thấy là một quầy hàng bằng kính thật dài trưng đầy những bộ bài, đũa phép, những chiếc cốc nhựa và những đồng tiền vàng. Tựa vào tường là những chiếc rương màu đen trông nặng nề mà tôi biết chúng được dùng cho những màn trình diễn ảo thuật, và một tủ sách lớn chất đầy những cuốn sách về phép thuật và ảo ảnh. Lại còn có một cỗ
máy chém loại nhỏ nằm trong góc phòng và hai cái hộp màu xanh lá cây được dùng cho màn biểu diễn cưa người làm đôi. Một người phụ nữ lớn tuổi với mái tóc nâu gợn sóng đang đọc một cuốn sách bìa mềm, cặp kính của bà được đặt nằm ở chóp mũi. Bà mỉm cười, vẫn nhìn xuống cuốn sách của mình, rồi bà gỡ cặp kính xuống và ngẩng đầu lên, bà nhìn thẳng vào mắt tôi theo cách chưa từng có người lớn nào từng làm trước đây.
– Ta là Ruth. – Bà nói. – Tên con là gì?
Nụ cười của bà thật tươi và đôi mắt nâu của bà quá hiền từ khiến tôi không thể không cười đáp lại bà, hoàn toàn quên mất chiếc răng cửa xiên xẹo của mình.
– Con là Jim. – Tôi nói. Cho đến thời điểm đó tôi vẫn được gọi là Bob. Tên đệm của tôi là Robert. Tôi không nhớ vì sao mình được gọi là Bob. Nhưng dù là vì lý do nào thì khi bà hỏi, tôi đã trả lời là “Jim”. Và đó là cái tên sẽ đi cùng tôi cả cuộc đời còn lại.
– Ồ, Jim. Ta rất vui vì con đã bước vào đây.
Tôi không biết phải đáp lại thế nào, còn bà thì vẫn tiếp tục nhìn vào mắt tôi. Cuối cùng, bà thở dài, nhưng nó giống cái thở dài vui sướng hơn là cái thở dài buồn bã.
– Ta có thể giúp gì cho con đây?
Đầu óc tôi trở nên trống rỗng trong chốc lát. Tôi không thể nhớ được tại sao mình bước vào cửa hàng này và tôi có cảm giác tương tự cảm giác mà ta vẫn có khi tựa vào lưng một cái ghế ngả quá sâu về phía sau, rồi thình lình tự níu mình lại trước khi cái ghế lật nhào. Bà vẫn kiên nhẫn chờ đợi, vẫn mỉm cười, đến khi tôi tìm thấy lời lẽ để đáp lại.
– Ngón tay cái của con. – Tôi nói.
– Ngón tay cái của con?
– Con làm mất ngón tay cái bằng nhựa của mình rồi. Bà có cái nào khác không?
Bà nhìn tôi và gần như làm động tác nhún vai như thể bà không hiểu tôi đang nói gì.
– Để con làm phép. Nó là một màn ảo thuật. Bà biết đấy, thủ thuật ngón tay nhựa ấy.
ẳ
– Ta sẽ nói con nghe một bí mật. – Bà nói. – Ta chẳng biết chút gì về ảo thuật hết.
Tôi nhìn quanh vô số những hàng trưng bày dụng cụ và mánh lới của hầu như mọi trò ảo thuật, rồi quay lại nhìn bà, hiển nhiên là với sự ngạc nhiên.
– Con trai ta mới là chủ cửa hàng, nhưng hiện giờ nó không ở đây. Ta chỉ đang ngồi đây đọc sách, đợi nó xong công việc lặt vặt và quay về. Ta hoàn toàn không biết gì về ảo thuật hay mánh ngón tay cái. Phải nói là ta rất tiếc.
– Không sao ạ. Dù sao con cũng chỉ định ngắm nghía một chút. – Tất nhiên rồi. Con cứ ngắm nghía thoải mái nhé. Và nếu tìm thấy thứ con đang tìm thì nhớ nói cho ta biết. – Bà cười vang, và trong khi tôi không chắc vì sao bà cười, thì đó vẫn là một tiếng cười dễ mến khiến tôi cảm thấy vui vẻ từ trong tim mà chẳng vì lý do nào cả.
Tôi thơ thẩn đi quanh cửa hàng nhìn ngắm những hàng dài vô tận những bộ bài ma thuật, những đạo cụ trình diễn và những cuốn sách. Lại còn có một ngăn trưng bày đầy những ngón tay cái bằng nhựa. Tôi có thể cảm nhận ánh mắt bà vẫn dõi theo tôi khi tôi ngắm nghía; và trong lúc tôi biết bà đang nhìn mình, tôi cảm thấy cái nhìn hoàn toàn không giống với gã chủ cửa hàng cạnh khu nhà của chúng tôi vẫn nhìn tôi khi tôi ở trong cửa hàng của hắn. Tôi khá chắc chắn rằng hắn nghĩ tôi đang định trộm cái gì đó; và mỗi khi tôi ở đó, tôi đều cảm nhận được ánh mắt ngờ vực ấy dõi theo từng bước chân của mình.
– Con sống ở Lancaster phải không? – Bà Ruth hỏi.
– Dạ, – tôi nói, – nhưng con ở bên kia thị trấn. Con chỉ đang đạp xe loanh quanh tìm anh trai của con, rồi con nhìn thấy cửa tiệm của bà và con quyết định bước vào.
– Con thích ảo thuật phải không?
– Con yêu ảo thuật. – Tôi nói.
– Con thích điều gì ở nó?
Tôi chỉ muốn nói rằng tôi nghĩ ảo thuật rất ngầu và rất thú vị, nhưng điều gì đó hoàn toàn khác đã tự bật ra khỏi miệng tôi.
– Con muốn mình có thể tập luyện một môn nào đó và thật sự thành thạo nó. Con thích mình có khả năng kiểm soát. Màn ảo thuật thành công ẳ
hay thất bại đều chỉ phụ thuộc vào một mình con. Nó chẳng liên quan gì đến những gì người khác nói hay nghĩ.
Bà im lặng trong một lúc, và tôi ngay lập tức cảm thấy xấu hổ vì đã nói những điều vừa rồi.
– Ta hiểu ý con rồi. – Bà nói. – Nói ta nghe về mánh ảo thuật ngón tay cái nào.
– À, bà lồng ngón tay ảo thuật lên ngón tay cái của bà và khán giả sẽ nghĩ đó là ngón tay thật. Đại khái là bà sẽ phải giấu nó một chút, bởi vì nhìn kỹ thì trông nó giả lắm. Nó rỗng bên trong và bà có thể di chuyển nó từ ngón cái của mình sang lòng bàn tay của tay còn lại như thế này. – Tôi làm một điệu bộ kinh điển trong ảo thuật, nắm một bàn tay bằng tay còn lại và trượt những ngón tay của tôi chéo qua nhau. – Bà sẽ bí mật chuyển ngón tay giả này sang bàn tay còn lại và bà có thể nhét một chiếc khăn lụa nhỏ hoặc một điếu thuốc bên trong, di chuyển nó lần nữa, rồi lồng nó trở lại ngón tay của bà. Nhưng giờ thì sâu bên trong nó là bất cứ thứ gì mà bà đang giấu. Trò này sẽ giống như bà vừa làm một món gì đó biến mất một cách thần kỳ vậy, hoặc bà có thể làm theo chiều ngược lại và khiến nó xuất hiện một cách thần kỳ từ trong không khí.
– Ta hiểu rồi. – Ruth nói. – Con đã luyện những trò này bao lâu rồi? – Được vài tháng rồi ạ. Con tập mỗi ngày, đôi khi chỉ tập vài phút, có khi thì tập cả giờ đồng hồ. Nhưng mỗi ngày đều tập. Lúc đầu thì rất khó, dù con có cả sách hướng dẫn. Nhưng rồi nó trở nên dễ hơn và ngày càng dễ hơn. Ai cũng làm được trò này cả.
– Có vẻ đó là một màn ảo thuật hay, và thật tuyệt là con đã luyện tập nó, nhưng con có biết tại sao màn ảo thuật đó thành công không? – Ý bà là sao ạ? – Tôi hỏi.
– Theo con thì tại sao màn ảo thuật này lừa được mọi người? Con nói là ngón tay này trông rất giả mà, vậy tại sao trò này vẫn lừa được mọi người? Bỗng nhiên trông bà rất nghiêm túc và như thể bà thật sự đang muốn tôi dạy bà điều gì đó. Tôi không quen lắm với việc ai đó, đặc biệt là một người trưởng thành, yêu cầu tôi giải thích hay dạy cho họ điều gì. Tôi suy nghĩ về chuyện đó trong khoảng một phút.
– Con đoán là trò này diễn ra suôn sẻ bởi vì nhà ảo thuật rất giỏi nên lừa được mọi người. Họ không theo kịp sự nhanh nhẹn, khéo léo của bàn
tay anh ta. Bà phải làm khán giả mất tập trung khi làm ảo thuật. Bà cười vang khi tôi nói vậy.
– Mất tập trung! Chính xác! Con thông minh lắm. Con có muốn nghe suy nghĩ của ta về cách thực hiện màn ảo thuật này không? – Bà đợi tôi trả lời, và lần nữa tôi cảm thấy thật kỳ lạ khi có một người lớn xin phép tôi để được nói với tôi một điều gì đó.
– Con muốn chứ ạ.
– Ta nghĩ trò này thành công là bởi vì người ta chỉ nhìn thấy những gì họ nghĩ hơn là những gì thật sự diễn ra. Mánh ảo thuật với ngón tay cái này thành công bởi vì trí óc là thứ rất khôi hài. Nó nhìn thấy những gì nó muốn thấy. Nó đã chắc rằng nó nhìn thấy một ngón tay cái thật, vì vậy đó là thứ mà nó sẽ thấy. Não bộ, luôn luôn bận rộn hết mức, thật ra lại rất lười nhác. Và thật vậy, đúng như con nói, trò này lừa được mọi người là bởi người ta rất dễ bị mất tập trung. Nhưng họ không mất tập trung vì những động tác của bàn tay. Hầu hết những người xem ảo thuật không thật sự ở đó để xem ảo thuật. Họ thường bận bịu hối tiếc về điều gì đó họ đã làm hôm trước hay phải lo lắng về điều gì đó có thể xảy ra ngày hôm sau, nên vốn dĩ họ không thật sự chú tâm vào màn trình diễn, vậy thì làm sao họ nhìn ra được ngón tay bằng nhựa cơ chứ?
Tôi không thật sự hiểu bà đang nói gì, nhưng tôi vẫn gật đầu. Tôi sẽ suy nghĩ về điều này sau vậy. Tôi sẽ lặp lại lời bà nói trong đầu mình và giải mã nó.
– Con đừng hiểu lầm ta. Ta tin vào ảo thuật. Nhưng không phải kiểu ảo thuật cần đến những dụng cụ không cần thiết, những mánh khóe và sự khéo tay. Con có biết ta đang nói về kiểu ảo thuật nào không?
– Dạ không. Nhưng nghe có vẻ tuyệt quá. – Tôi nói. Tôi muốn bà nói thêm nữa. Tôi thích việc chúng tôi đang có một cuộc hội thoại đúng nghĩa. Tôi cảm thấy mình quan trọng.
– Con đã bao giờ làm ảo thuật với lửa chưa?
– À, ta có thể làm trò ngón tay cái với một điếu thuốc lá nữa, nhưng con thì chưa bao giờ làm theo cách đó. Mình phải dùng lửa để châm điếu thuốc mà.
– Thế này nhé, hình dung là có một ánh lửa lập lòe nhỏ xíu và con có sức mạnh biến nó thành một ngọn lửa khổng lồ, như một quả cầu lửa vậy.
– Nghe hay quá. Bà làm vậy bằng cách nào?
– Đó là phép màu. Con có thể biến một tia sáng li ti thành một quả cầu lửa khổng lồ chỉ bằng một thứ duy nhất, tâm trí của con.
Tôi không hiểu bà đang nói gì, nhưng tôi rất thích ý tưởng đó. Tôi thích những nhà ảo thuật có thể thôi miên người khác. Bẻ cong những chiếc thìa bằng tâm trí. Biết bay nữa.
Ruth vỗ hai tay bà vào nhau.
– Ta mến con, Jim ạ. Ta rất mến con.
– Cảm ơn bà. – Được nghe bà nói vậy thật vui.
– Ta sẽ chỉ ở lại thị trấn này trong sáu tuần, nhưng nếu con đồng ý đến gặp ta mỗi ngày trong sáu tuần tới, ta sẽ dạy con dăm ba phép màu. Loại phép màu mà con không thể mua ở bất cứ cửa hàng nào và sẽ giúp cho mọi thứ con muốn trở thành hiện thực. Thật hoàn toàn. Không mánh lới. Không còn mấy ngón tay giả. Không cần sự khéo léo của đôi tay. Con thấy sao?
– Tại sao bà làm vậy? – Tôi hỏi.
– Bởi vì ta biết làm thế nào để biến một tia sáng chập chờn thành một ngọn lửa. Có người đã dạy nó cho ta và giờ ta nghĩ đã đến lúc ta dạy lại cho con. Ta có thể nhìn thấy điều đặc biệt trong con, và nếu con đến đây mỗi ngày, không bỏ lỡ một ngày nào hết, con cũng sẽ nhìn thấy được điều đó. Ta hứa đấy. Sẽ tốn rất nhiều công sức và con sẽ phải luyện tập phép màu mà ta dạy cho con nhiều hơn cả khi con tập trò ngón tay cái. Nhưng ta hứa với con, những gì ta dạy cho con sẽ làm thay đổi cuộc đời con.
Tôi không biết phải đáp lại như thế nào. Chưa từng có ai nói rằng tôi đặc biệt. Và tôi biết nếu Ruth biết sự thật về gia đình tôi và biết tôi thật sự là ai, bà sẽ không nghĩ tôi đặc biệt một chút nào nữa. Tôi không biết liệu mình có tin rằng bà thật sự có thể dạy tôi biến ra mọi thứ từ không trung hay không, nhưng tôi muốn được trò chuyện nhiều hơn với bà như hôm nay vậy. Ở gần bà khiến tôi cảm thấy vui vẻ. Tôi hạnh phúc hơn. Gần như tôi được bà yêu thương, điều mà tôi biết là kỳ quặc giữa hai người xa lạ. Bà trông giống như một người bà bình thường, ngoại trừ đôi mắt. Đôi mắt bà dự báo những điều thần bí, những bí mật và những chuyến phiêu lưu. Chẳng còn có cuộc phiêu lưu nào chờ đợi tôi trong mùa hè này, và ở đây, người phụ nữ này đang đề nghị dạy cho tôi những điều có thể thay đổi đời tôi. Kỳ lạ làm sao. Liệu bà có làm được hay không, tôi không biết, nhưng
ẳ
điều tôi biết là tôi chắc chắn chẳng có gì để mất. Tôi cảm thấy tràn trề hy vọng, điều mà trước đây tôi chẳng cảm nhận được là bao. – Con thấy sao hả Jim, con sẵn sàng học phép thuật thật sự chứ? Và với câu hỏi đơn giản đó, toàn bộ quỹ đạo cuộc đời tôi và bất cứ vận mệnh nào vốn được sắp đặt cho tôi đều đã thay đổi.
Chương 2
Thân thể thư thái
Từ khởi thủy của nền văn minh, nguồn gốc của trí thông minh và ý thức con người đã là một bí ẩn. Vào thế kỷ 17 trước Công nguyên, người Ai Cập đã tin rằng trí thông minh ngụ trong trái tim. Sau khi chết, trái tim vẫn được coi trọng và được giữ lại cùng với các cơ quan nội tạng khác. Bộ não lại được xem là ít giá trị với người Ai Cập cổ đại; vì thế, thông thường trước khi ướp xác, nó sẽ bị lấy ra bằng một chiếc móc thông qua khoang mũi và rồi bị vứt đi. Vào thế kỷ 4 trước Công nguyên, Aristotle tin rằng bộ não có chức năng chủ yếu như một cái máy làm lạnh máu, và đó là lý do tại sao con người (với bộ não lớn hơn) có lý trí hơn những loài thú “máu nóng”. Phải mất đến hai ngàn năm để quan điểm về bộ não vô giá trị này được đổi chiều.
Tính chủ chốt của não bộ chỉ bắt đầu được biết đến bởi những người bị chấn thương đầu do tai nạn hoặc tổn thương do chiến tranh, đã thể hiện sự suy giảm khả năng tư duy hay chức năng. Tuy đã nghiên cứu nhiều về giải phẫu học và chức năng của não, nhưng hiểu biết của chúng ta vẫn còn rất hạn chế. Thực tế là gần như suốt thế kỷ 20, người ta vẫn tin rằng não bộ là được cố định, không thể thay đổi và thuộc dạng tĩnh. Ngày nay, chúng ta đã biết được rằng não bộ có thể thay đổi, thích nghi và biến tính. Nó được tạo thành bởi trải nghiệm, sao chép và mục đích. Bởi có những tiến bộ công nghệ vượt bậc mà trong vài thập kỷ gần đây, chúng ta đã có thể thấy được khả năng biến đổi của não ở cấp độ tế bào, di truyền và thậm chí ở cấp độ phân tử. Đặc biệt hơn, như tôi đã tìm hiểu được, mỗi người chúng ta đều có khả năng thay đổi hệ thống chính của não bộ mình.
Trải nghiệm đầu tiên của tôi về tính khả biến (mềm dẻo) của hệ thần kinh diễn ra với Ruth trong căn phòng phía sau cửa hiệu bán đồ ảo thuật ở khu mua sắm nhỏ hẹp ấy. Ở độ tuổi mười hai, tôi không biết chút gì về điều đó, nhưng trong sáu tuần ấy, bà đã thật sự hệ thống lại mạng lưới thần
kinh não bộ của tôi. Bà đã làm được điều mà vào thời điểm đó nhiều người hẳn sẽ nói là không thể.
TÔI KHÔNG NÓI với ai về dự định đi đến cửa hàng bán đồ ảo thuật mỗi ngày, nhưng rồi cũng như mọi khi, chẳng có ai thật sự để tâm đến chuyện đó. Mùa hè ở Lancaster vừa nóng, vừa gió, lại dường như mang niềm hối lỗi bất tận – tôi không ngừng có cảm giác rằng mình phải làm gì đó, nhưng lại chẳng thật sự có gì để làm. Khu nhà ở phức hợp mà tôi sống được bao quanh không gì hơn ngoài đất đá và những bụi cỏ lăn[4]. Thỉnh thoảng phong cảnh ở đây sẽ được điểm thêm bằng những chiếc xe hơi cũ bị vứt đi hoặc những bộ phận của các loại máy móc vô chủ. Những thứ chẳng ai cần đến nữa, bị ném đến một nơi không ai thèm quan tâm.
Trẻ con và cả người lớn đều có màn thể hiện tốt nhất khi tỏ ra nhất quán và đáng tin cậy. Não bộ khao khát cả hai thứ đó. Ở gia đình tôi thì không có cái nào cả. Không có giờ quy định ăn cơm, không có báo thức nhắc nhở đến trường, không có giờ quy định đi ngủ. Nếu tình trạng suy kiệt của mẹ tôi giảm đi đủ để bà ra khỏi giường, thì bữa cơm có thể được nấu. Đó là nếu trong nhà còn thức ăn. Nếu không, tôi sẽ để bụng đói đi ngủ, hoặc sẽ đi thăm một đứa bạn và hy vọng nó mời tôi ở lại dùng bữa tối. Tôi đã nghĩ là mình may mắn, vì không như hầu hết bạn bè mình, tôi không bao giờ phải về nhà đúng giờ. Tôi không muốn trở về nhà sớm bởi vì tôi biết nếu về sớm sẽ thường chạm trán với những cuộc cãi vã hoặc một vài tình huống khác mà sẽ khiến tôi ước gì mình đã biến đi đâu đó, làm một người khác. Đôi khi điều mà ta cần nhất chính là có ai đó chuyện trò, chuyện trò về bất cứ chuyện gì. Bởi điều đó có nghĩa là ta quan trọng. Và cũng có đôi khi, không phải ta không quan trọng, chỉ là ta không được chú ý đến bởi nỗi đau của những người xung quanh biến ta trở thành vô hình. Tôi giả vờ như mình may mắn khi không có ai làm phiền – không ai nhắc tôi làm bài tập, đánh thức tôi dậy để đến trường, hoặc bảo tôi phải ăn mặc ra sao. Nhưng tôi chỉ đang cố giả vờ mà thôi. Mọi thiếu niên đều khao khát tự do, nhưng chỉ khi họ có một nền tảng ổn định và an toàn.
RUTH BẢO TÔI đến cửa hiệu lúc mười giờ sáng, và tôi dậy thật sớm vào ngày đầu tiên đó, cảm giác như thể ngày sinh nhật của tôi và ngày Giáng sinh đang hòa làm một vậy. Tôi đã rất khó ngủ. Tôi không biết bà sẽ dạy tôi cái gì, mà tôi cũng không quan tâm lắm đâu. Tôi chỉ muốn được trò
chuyện với bà nhiều hơn, và cảm giác có nơi nào đó để đi thì thật tuyệt. Tôi cảm thấy mình quan trọng.
TÔI CÓ THỂ NHÌN THẤY RUTH qua cửa sổ của tiệm ảo thuật vào ngày đầu tiên ấy khi cưỡi chiếc xe đạp màu cam Schwinn Sting–Ray với cái yên xe màu trắng của mình. Tôi nhớ chiếc xe ấy rất rõ vì đó là thứ giá trị nhất tôi có và tôi đã mua nó bằng tiền của chính mình. Tiền mà tôi kiếm được từ việc cắt rất nhiều cỏ trong cái oi bức của những ngày hè dai dẳng ấy. Khi dừng xe lại, tôi thấy bà đeo một cái băng đô lớn màu xanh để giữ cho mái tóc nâu vừa ngang vai của bà không lòa xòa vào mặt, và cặp kính của bà thì lủng lẳng trên một sợi dây đeo ở cổ. Cái váy bà đang mặc trông giống như chiếc áo choàng rộng thùng thình mà chúng tôi vẫn hay mặc bên ngoài trong những lớp học nghệ thuật ở trường. Nó có màu y hệt như bầu trời Lancaster vào buổi sáng – màu xanh nhạt với những vệt trắng mờ mờ vắt ngang. Mỗi buổi sáng thức dậy, điều đầu tiên tôi làm là nhìn ra cửa sổ. Vì một lý do nào đó mà việc nhìn thấy bầu trời xanh luôn khiến tôi cảm thấy tràn đầy hy vọng.
Ruth cười với tôi thật tươi, và tôi cười đáp lại bà, tôi có thể cảm thấy tim mình đập liên hồi trong ngực. Tôi biết chuyện đó một phần là bởi tôi đã đạp xe quá nhanh và một phần là bởi tôi không biết điều gì sắp diễn ra tiếp theo. Ý tưởng của ngày hôm trước nghe thật hay, và sáng nay dường như trở nên tuyệt vời hơn hẳn so với những ngày đạp xe rong ruổi khắp những cánh đồng cỏ lăn bất tận trên chiếc xe đạp Sting–Ray của tôi, đi trong vô định nhưng vẫn hy vọng tìm thấy một điểm dừng nào đó. Vậy mà vào thời khắc đó, tôi vẫn chưa chắc chắn một điều gì.
Tôi đang dấn thân vào điều gì đây? Lỡ như tôi không đủ thông minh để học được bất kỳ trò ảo thuật nào mà bà sắp dạy thì sao? Lỡ như bà biết được sự thật về gia đình tôi thì sao? Lỡ như bà thật ra chỉ là một bà già loạn trí muốn bắt cóc tôi và lôi tôi ra giữa sa mạc hoang vắng, rồi thực hành những ma thuật đen tối trên thi thể tôi thì sao? Tôi vừa xem một bộ phim có tên là Voodoo Woman[5] và tôi đột nhiên tự hỏi liệu Ruth có phải là một mụ phù thủy cuồng trí, người sẽ biến tôi thành một con quái vật mà bà có thể điều khiển bằng tâm trí, rồi đi xâm chiếm thế giới hay không.
Cánh tay tôi bỗng trở nên vô lực. Tôi đẩy cánh cửa he hé, nhưng rồi bỗng cảm thấy nó nặng trịch. Nó chống lại tôi. Tôi nhìn lại chiếc xe đạp đang dựng nghiêng nghiêng ở bãi đỗ xe trống trải cạnh bên. Tôi đang làm
gì thế này? Tại sao tôi phải đồng ý làm chuyện này? Tôi có thể leo lên chiếc xe đạp của mình, rời khỏi đây và không bao giờ quay lại. Ruth mỉm cười và gọi tên tôi.
– Jim, thật hay khi gặp lại con. Trong một lúc, ta đã không chắc là con có đến không.
Bà gật đầu như một người bà và vẫy tay gọi tôi vào. Tôi cảm thấy lòng mình ấm áp. Bà trông không hề giống một bà phù thủy cuồng trí muốn tiêu diệt tôi chút nào cả.
Tôi tiếp tục đẩy cánh cửa. Giờ thì nó mở ra rất nhẹ nhàng. – Con đạp xe trên đường như thể con đang bị rượt đuổi vậy. – Bà nói khi tôi bước vào. Tôi thường có cảm giác như đang bị rượt đuổi, nhưng tôi không biết có ai đang đuổi theo mình không.
Đột nhiên mặt tôi đỏ bừng vì ngượng. Có lẽ bà đã nhìn thấy nỗi sợ hay nỗi hoài nghi của tôi. Có thể bà có khả năng nhìn thấu. Tôi cúi xuống đôi giày tennis cũ mèm của mình. Có một lỗ thủng nhỏ trên góc phải mũi giày. Tôi xấu hổ quá. Tôi quắp ngón chân mình lại để bà không nhìn thấy lỗ thủng đó.
– Đây là con trai ta, Neil. Nó là một nhà ảo thuật. – Nếu bà có để ý thấy lỗ thủng trên đôi giày của tôi, thì bà cũng đã vờ như không thấy. Neil trông không giống như một nhà ảo thuật, thật sự không giống. Anh đeo một đôi kính đen to đùng và có mái tóc màu nâu sậm như mẹ anh. Anh trông hoàn toàn bình thường. Không có mũ ảo thuật, không có áo choàng, cũng không có ria mép.
– Vậy… anh nghe nói em thích ảo thuật. – Giọng của Neil trầm và chậm rãi. Anh đang giữ một thứ trông giống như một cỗ bài năm mươi lá đang đặt trên quầy hàng bằng kính.
– Dạ, ảo thuật hay lắm ạ.
– Em có biết mánh ảo thuật bằng lá bài nào không? – Neil bắt đầu xáo bộ bài trên tay mình. Những lá bài như thể bay từ tay phải sang tay trái của anh, tới tới lui lui, bay qua không trung. Tôi muốn học trò này. Anh dừng lại và trải những lá bài ra trước mặt tôi.
– Em chọn một lá đi.
Tôi nhìn vào những lá bài. Có một lá hơi nhô ra ngoài, tôi hiểu đó chính là một lựa chọn hiển nhiên, và thay vào đó tôi đã chọn một lá bài nằm thật xa về bên phải.
– Giờ thì đừng cho anh thấy lá bài, mà hãy giữ nó phía trước em và nhìn kỹ nó nhé.
Tôi liếc xuống dưới, giữ lá bài sát vào ngực mình, đề phòng có tấm gương nào đó đằng sau tôi. Đó là con Đầm pích.
– Em giữ mặt bài úp, rồi đặt nó xuống bất cứ chỗ nào trên bộ bài đi, và giờ anh muốn em xáo bộ bài. Cứ xáo chúng lại theo bất cứ kiểu gì em muốn. Của em đây.
Neil đưa cho tôi cả bộ bài, và tôi cố gắng xáo chúng – không được như anh ấy đã làm, nhưng tôi cũng xoay xở được để bàn tay mình nắm trọn bộ bài và cũng đã làm khá tốt màn xáo bài.
– Xáo lần nữa đi.
Tôi xáo lại lần nữa và lần này đã làm tốt hơn một chút. Những lá bài được chồng lại với nhau dứt khoát hơn và trật tự hơn.
– Giờ xáo lần thứ ba đi nào.
Lần này tôi đã nhớ được phải ấn những đốt ngón tay của mình vào những lá bài để làm chúng cong lại, và khi chúng được lồng vào nhau, sẽ giống như khớp hai bánh răng vậy.
– Tốt lắm.
Tôi đưa lại cho anh bộ bài. Anh bắt đầu lật từng lá một, lật bề mặt lên. Cứ một lúc anh lại giữ một lá bài lâu một chút và nói: “Đây không phải lá bài của em”.
Cuối cùng anh lật lên lá bài Đầm pích.
– Là lá này. Đây là lá bài của em. – Anh vẫy vẫy lá bài một cách hoa mỹ và đặt nó nằm ngửa trên quầy hàng trước mặt tôi.
– Tuyệt vời quá. – Tôi nói kèm theo một nụ cười, lòng tự hỏi làm thế nào anh ấy biết được đó là lá bài của tôi. Tôi cầm nó lên, úp nó xuống. Tôi đã kiểm tra tất cả bốn cạnh của lá bài để xem nó có bị cong một chút nào không. Không hề.
– Em có biết đây là ai không? Lá Đầm pích đại diện cho ai?
Tôi cố gắng nhớ lại cái tên của một vị nữ hoàng mà tôi đã nghe trong lớp lịch sử. Tôi chỉ nhớ được một cái tên duy nhất.
– Nữ hoàng Elizabeth?
Neil mỉm cười với tôi. – Nếu đây là bộ bài Anh thì em có thể đã đúng rồi. Nhưng đây lại là những lá bài Pháp, trong một bộ bài của Pháp, mỗi vị nữ hoàng đại diện cho một người phụ nữ khác nhau trong lịch sử hoặc thần thoại. Đầm cơ và Đầm rô trong bộ bài Pháp là đại diện cho Judith và Rachel, cả hai đều là những người phụ nữ quyền năng theo Kinh Thánh. Lá bài Đầm chuồn được biết đến là đại diện của Argine, người không phải ai cũng từng nghe đến tên, nhưng tên của bà là phép đảo chữ của Regina, tiếng Latinh có nghĩa là Nữ hoàng. Lá Đầm pích, lá bài của em, là nữ thần Athena của Hy Lạp. Bà là nữ thần của trí tuệ và là đồng minh của tất cả những anh hùng. Nếu em dấn thân vào một hành trình theo đuổi chủ nghĩa anh hùng, em chắc chắn sẽ muốn Athena sát cánh bên mình.
– Vậy, làm thế nào anh biết đó là lá bài của em?
– Em biết mà, một nhà ảo thuật không bao giờ tiết lộ mánh khóe của mình, nhưng nếu em đã đến đây để học, thì anh nghĩ rằng anh có thể tiết lộ bí mật cho em. – Neil lật lá bài lại. – Bộ bài này tình cờ là một bộ bài được đánh dấu. Nó trông giống như một bộ bài Bicycle[6] thông thường, nhưng nếu em nhìn kỹ hơn vào thứ trông giống một bông hoa ở đây, ngay phần dưới này, em có thể thấy có tám cánh hoa quanh phần tâm. Mỗi cánh hoa đại diện cho một lá bài từ 2 tới 9, và tâm của cánh hoa thì tượng trưng cho lá số 10. Ở phần bên trên, bốn hình xoáy ốc này tượng trưng cho chất của lá bài. – Anh chỉ vào một hình vẽ bên cạnh đóa hoa. – Khi những nhà ảo thuật đánh dấu bộ bài, họ sẽ làm sậm màu cánh hoa hoặc cả tâm và cánh hoa để tương ứng với lá bài Bồi, Đầm, Già. Nếu không có thứ nào được tô đậm, đó sẽ là một lá Át. Và rồi họ sẽ làm dấu ở đây để cho biết chất của lá bài. Vậy nên, nếu em nhìn vào lá bài của mình, em có thể thấy được những mật mã đó. Tâm cánh hoa đã được tô đậm, cộng thêm ba cánh hoa nữa. Vậy, đó phải là lá Đầm. Và ở đây em có thể thấy biểu tượng pích cũng đã được tô đậm.
Tôi nghiên cứu lá bài. Những phần tô đậm rất tinh vi, và nếu tôi không biết thứ mình đang tìm thì chắc chắn tôi chẳng bao giờ để ý thấy.
– Mánh này đòi hỏi em phải học tập ít nhiều, nhưng một khi em đã ghi nhớ được chúng, em có thể đọc ra chúng rất nhanh.
Tôi nhìn những bộ bài khác được bày ra trên quầy.
– Tất cả những bộ bài này đều được đánh dấu ư?
– Không đâu. Có những kiểu ảo thuật bằng lá bài hoàn toàn khác nhau. Bài Stripper[7]. Bài Svengali[8]. Bài Gaffed. Bài Forcing[9]. Anh thậm chí còn một bộ bài hai mặt. Anh tự làm chúng đấy. Bài là chuyên môn của anh.
Tôi từng nghe nói về những bộ bài bịp, với những lá bài mánh như lá 13 rô hay lá Già pích với hình vị vua đã chết, hay lá Joker đang cầm chính xác là lá bài mà một khán giả nào đó đã chọn, nhưng chỉ bấy nhiêu thôi. Tất cả những cái tên khác đều nghe thật thần bí với tôi. Bài Stripper và bài hai mặt ư? Tôi hoàn toàn không hình dung được chúng là gì nhưng tôi không muốn thú nhận với Neil về sự thiếu hiểu biết của mình.
– Em có biết trong Thế chiến thứ hai đã có những bộ bài đặc biệt được làm ra và gửi cho những tù nhân chiến tranh ở Đức không? Mỗi lá bài có thể bóc ra từng lớp và ẩn giấu bên trong là một mảnh của tấm bản đồ mà nếu ghép tất cả lại với nhau, sẽ hiện ra một lộ trình tẩu thoát bí mật cho những tù nhân. Đó mới là màn ảo thuật tuyệt vời đấy.
Neil đặt lá bài Đầm bích trở lại bộ bài được đánh dấu và trao nó cho tôi.
– Em có thể giữ lấy nó. Coi như là một món quà.
Tôi nhận bộ bài từ anh. Chưa từng có ai cho không tôi thứ gì cả. – Cảm ơn anh. – Tôi nói. – Cảm ơn anh rất nhiều. – Tôi tự thề với mình là sẽ ghi nhớ từng lá bài được đánh dấu này.
– Mẹ anh nói rằng bà sẽ dạy cho em vài mánh ảo thuật thật hay ho. Tôi mỉm cười, không chắc mình nên nói gì.
– Phép thuật của bà vượt ra mọi thứ chúng ta có ở đây. – Anh vung cánh tay vòng quanh cửa hiệu. – Với phép thuật của bà, em có thể học cách đạt được mọi thứ em muốn. Giống như một kiểu thần đèn vậy, nhưng bà sẽ cho em làm quen với vị thần trong đầu của em. Chỉ cần cẩn thận với những gì em ước thôi.
– Ba điều ước hả anh? – Tôi hỏi.
– Em muốn bấy nhiêu có bấy nhiêu. Tuy nhiên, phải tốn nhiều công sức luyện tập. Sẽ khó hơn nhiều so với học ảo thuật với những lá bài, nhưng có thể cũng không giống lắm. Anh đã phải tập luyện trong khoảng thời gian rất dài. Chỉ cần nhớ là tập trung chú ý mọi lời bà nói. Không có đường tắt nào cả. Em phải đi theo những bước chính xác như những gì bà dạy em.
Tôi gật đầu với Neil và bỏ bộ bài được đánh dấu vào túi của mình. – Giờ bà sẽ dẫn em ra phía sau. Anh có một văn phòng nhỏ ở đó. Nhớ đấy, hãy làm bất cứ điều gì bà bảo em. – Anh nhìn quanh và mỉm cười với bà.
Ruth vỗ nhè nhẹ lên mu bàn tay của con trai và rồi bà nhìn tôi. – Đi nào, Jim. Chúng ta bắt đầu thôi.
Bà bước về phía cánh cửa ở bức tường phía sau cửa hiệu và tôi đi theo sau, hoàn toàn không có khái niệm gì về việc tôi đang làm. VĂN PHÒNG PHÍA SAU mờ tối và có mùi hơi ẩm mốc. Phòng không có cửa sổ và chỉ có duy nhất một chiếc bàn màu nâu cũ kỹ cùng hai chiếc ghế sắt. Tấm thảm nâu xù xì được trải ở giữa căn phòng và lổm chổm như những bụi cỏ nâu ngắn mọc quanh những bức tường. Chẳng có đạo cụ ảo thuật nào ở đây cả. Không có đũa phép, những chiếc cốc nhựa, những lá bài hay những chiếc mũ.
– Ngồi xuống đi, Jim.
Ruth ngồi xuống một trong hai cái ghế sắt và tôi ngồi xuống cái còn lại. Chúng tôi ngồi mặt đối mặt và đầu gối gần như chạm vào nhau. Chân phải của tôi cứ bồn chồn lên xuống, điều tôi vẫn hay làm mỗi khi tôi căng thẳng. Lưng tôi hướng về phía cửa nhưng tôi biết nó ở hướng nào trong trường hợp cần tháo chạy. Tôi tính nhẩm trong đầu cần bao lâu để tôi chạy ra khỏi đây và đến được với chiếc xe đạp của mình.
– Ta vui vì hôm nay con đã trở lại. – Ruth mỉm cười với tôi và tôi cảm thấy đỡ bồn chồn hơn một chút. – Con cảm thấy thế nào? – Ổn ạ.
– Con đang cảm thấy gì ngay lúc này?
– Con không biết.
– Con có căng thẳng không?
– Không ạ. – Tôi nói dối.
Ruth đặt tay bà lên đầu gối phải của tôi và ấn xuống. Đầu gối của tôi ngay tức khắc ngừng động đậy. Tôi dồn sức lại, sẵn sàng tháo chạy nếu chuyện này trở nên kỳ cục hơn. Bà nhấc tay bà khỏi đầu gối tôi. – Con rung chân như thể con đang căng thẳng vậy.
– Con nghĩ mình chỉ đang tự hỏi bà sẽ dạy gì cho con thôi. – Thứ phép thuật mà ta sẽ dạy con không phải là thứ con có thể mua ở một cửa tiệm nào đó. Phép thuật này đã xuất hiện từ hàng trăm, có thể đến hàng ngàn năm rồi và con chỉ có thể học nó khi có ai đó dạy cho con. Tôi gật đầu.
– Nhưng trước tiên con phải cho ta một thứ.
Tôi khá chắc chắn rằng mình sẽ đưa cho Ruth bất cứ thứ gì để có thể học được những bí thuật của bà, nhưng ngoài chiếc xe đạp của tôi ra thì tôi không còn có gì đáng kể cả.
– Bà muốn cái gì ạ?
– Ta cần con hứa với ta rằng con sẽ dạy lại cho ai đó những gì ta dạy con trong mùa hè này. Và con phải buộc người đó hứa với con rằng họ sẽ truyền dạy lại cho người khác. Và cứ tiếp tục như vậy. Con có làm được không?
Tôi hoàn toàn không có chút khái niệm gì về chuyện tôi sẽ dạy cho ai, và tại thời điểm đó tôi cũng không biết liệu mình có thể dạy cho ai khác được không. Nhưng Ruth cứ nhìn chằm chằm vào tôi, chờ đợi câu trả lời, và tôi biết chỉ có một câu trả lời đúng duy nhất.
– Con hứa.
Tôi đã nghĩ đến chuyện bắt ngón tay làm dấu cầu may sau lưng trong trường hợp tôi không thể tìm được ai đó để dạy lại, nhưng thay vì vậy, tôi lại giơ ba ngón tay lên như tôi từng thấy những hướng đạo sinh vẫn làm. Rồi tôi nhận ra chuyện đó khiến lời hứa trở thành chính thức.
– Con nhắm mắt lại đi. Ta muốn con tưởng tượng con là một chiếc lá đang bị cuốn đi trong gió.
Tôi vẫn mở mắt và hơi nhăn nhó. Tôi thật sự khá cao so với tuổi của mình nhưng tôi chỉ nặng khoảng năm mươi ký. Tôi giống một cái que cắm trên đất hơn là một chiếc lá bị cuốn trong gió.
– Nhắm mắt lại. – Bà gật đầu và nhẹ nhàng nói.
Tôi nhắm mắt lại lần nữa và cố gắng tưởng tượng ra một chiếc lá đang bị cuốn đi trong gió. Có thể bà sắp thôi miên tôi khiến tôi nghĩ rằng mình là một chiếc lá. Tôi từng thấy một màn thôi miên trước đây, và người biểu diễn đã khiến tất cả khán giả nghĩ rằng họ là những loài vật nông trại khác nhau. Rồi anh ta còn khiến tất cả họ bắt đầu lao vào choảng nhau nữa. Tôi bật cười và mở mắt ra.
Ruth ngồi thẳng người trên chiếc ghế đối diện tôi, tay bà đặt úp trên đùi. Bà khẽ thở dài.
– Jim, mẹo đầu tiên mà con phải học là làm sao thả lỏng từng thớ cơ trên cơ thể con. Nghe thì dễ nhưng nó thật sự không dễ đâu. Tôi không chắc là mình đã từng có cảm giác thả lỏng không nữa. Dường như tôi luôn ở trong trạng thái sẵn sàng chạy trốn hoặc chiến đấu. Tôi mở mắt lần nữa và Ruth nghiêng đầu sang phải, nhìn thẳng vào mắt tôi. – Ta sẽ không làm hại con. Ta sẽ giúp con. Con có thể tin tưởng ta không?
Tôi suy nghĩ về điều mà bà đang yêu cầu tôi. Tôi không biết từng có bất kỳ lúc nào trong đời tôi đã tin tưởng ai đó chưa, chắc chắn không phải là những người lớn rồi. Nhưng trước giờ chưa từng có ai yêu cầu tôi tin tưởng họ, và tôi thích cảm giác ai đó muốn có được lòng tin của tôi thế này. Tôi muốn tin tưởng Ruth. Tôi muốn học những gì bà sẽ dạy cho tôi, nhưng vẫn cảm thấy toàn bộ chuyện này thật lạ lùng.
– Tại sao ạ? – Tôi hỏi. – Tại sao bà lại giúp con?
– Bởi vì trong khoảnh khắc chúng ta gặp nhau, ta đã biết con có tiềm năng. Ta nhìn thấy nó. Và ta muốn dạy cho con cũng nhìn thấy được nó. Tôi không biết tiềm năng là gì, cũng như làm thế nào bà ấy biết rằng tôi có nó. Khi đó, tôi cũng không biết rằng bà hầu như chắc chắn sẽ nhìn thấy tiềm năng ở bất cứ ai tình cờ dạo bước vào cửa hiệu nhiệm màu vào ngày mùa hè năm 1968 đó.
– Dạ được. – Tôi nói. – Con tin bà.
– Vậy thì tốt. Đó sẽ là khởi đầu của chúng ta. Giờ thì tập trung vào cơ thể con đi. Con cảm thấy thế nào?
– Con không biết.
– Nghĩ đến việc chạy xe đạp của con đi. Cơ thể con có cảm giác gì khi con đạp xe thật nhanh?
– Cảm giác rất tuyệt, con nghĩ vậy.
– Vậy ngay lúc này trái tim con đang làm gì?
– Đang đập. – Tôi nói, và mỉm cười.
– Đập nhanh hay chậm?
– Đập nhanh.
– Tốt. Còn bàn tay con cảm giác thế nào?
Tôi nhìn xuống và thấy hai tay mình đang siết chặt vào mép chiếc ghế. Tôi thả lỏng chúng.
– Chúng đã thả lỏng.
– Tốt lắm. Còn hô hấp của con ra sao? Sâu hay nông? – Ruth hít vào thật sâu và thở ra. – Như thế này hay như thế này? – Bà bắt đầu hít thở nhanh, giống như một chú chó đang thở hổn hển.
– Con nghĩ là ở đâu đó giữa hai cái đó.
– Con đang căng thẳng phải không?
– Không. – Tôi nói dối.
– Chân con lại bắt đầu rung lắc rồi.
– Chắc cũng căng thẳng một chút.
– Cơ thể chúng ta là toàn bộ những dấu hiệu về những gì diễn ra bên trong chúng ta. Nó thật sự rất diệu kỳ. Ai đó có thể hỏi con đang cảm thấy thế nào và con có thể trả lời rằng “Con không biết”, bởi vì có thể con thật sự không biết hay có thể bởi con không muốn nói ra cảm giác của con, nhưng cơ thể của con luôn luôn biết con đang cảm thấy thế nào. Khi nào con sợ hãi. Khi nào con hạnh phúc. Khi nào con phấn khích. Khi nào con căng thẳng. Khi nào con giận dữ. Khi nào con đố kỵ. Khi nào con buồn bã. Tâm trí con có thể nghĩ rằng con không biết, nhưng nếu con hỏi cơ thể mình, nó sẽ nói với con. Nó có trí óc của riêng nó, hiểu theo một cách nào đó. Nó phản ứng. Nó phản hồi. Đôi khi nó phản ứng đúng với tình huống, đôi khi lại sai. Con đã hiểu chưa?
Tôi đột nhiên nghĩ điều bà vừa nói đúng đắn đến thế nào. Khi về nhà, tôi có thể ngay lập tức biết được tâm trạng của mẹ tôi ra sao ngay khi tôi
bước vào cửa. Mẹ tôi không cần phải nói một lời. Tôi có thể cảm thấy nó qua cơn quặn ở bụng mình.
Tôi nhún vai. Tôi cố gắng để theo kịp những gì bà đang nói. – Con đã bao giờ cảm thấy thật sự buồn bã hay thật sự giận dữ chưa? – Thỉnh thoảng ạ. – Tôi thường xuyên giận dữ, nhưng tôi không muốn nói ra.
– Ta muốn con kể ta nghe một ví dụ về lúc con tức giận hay sợ hãi. Và rồi chúng ta sẽ nói về việc khi con kể ta nghe chuyện đó thì cơ thể con cảm thấy thế nào.
Trí óc tôi bắt đầu chạy đua. Tôi không biết phải nói gì với bà. Tôi có nên kể bà nghe về khoảng thời gian tôi học ở trường Dòng và vị nữ tu đã tát vào mặt tôi, và không nghĩ ngợi gì, tôi đã tát lại bà ta? Hay có thể kể về buổi tối thứ Năm khi cha tôi lại trở về nhà trong tình trạng say xỉn. Hay tôi có thể kể bà nghe về những gì bác sĩ đã nói khi tôi đưa mẹ đến bệnh viện và những lời đó đã khiến tôi muốn đánh ông ta hoặc lẩn trốn vào một cái hố, hoặc cả hai, như thế nào.
– Jim, suy nghĩ của con lên tiếng quá rõ ràng, ta có thể nghe thấy chúng, nhưng ta không thể xác thực được. Nói ta nghe xem ngay lúc này con đang nghĩ gì.
– Con đang nghĩ về tất cả những chuyện con không muốn kể với bà. Bà mỉm cười. – Không sao. Không có điều gì con nói là sai cả đâu. Chúng ta đang nói về cảm giác của con. Cảm giác thì không có đúng hoặc sai. Chúng chỉ là cảm giác thôi.
Tôi không thật sự tin những gì bà đang nói. Tôi cảm thấy hết sức xấu hổ về những cảm xúc của tôi, cơn giận dữ của tôi, nỗi buồn của tôi, và tất cả những kiểu cảm xúc đã dường như xâm chiếm lấy tôi lúc đó. Tôi muốn chạy trốn.
– Giờ đôi chân của con đang nhịp lên xuống với tốc độ cả dặm một phút rồi đấy. – Bà nói. – Ta sẽ đếm đến ba và ta muốn con hãy bắt đầu kể ta nghe một câu chuyện. Con không phải suy nghĩ về những gì con sẽ nói, được chứ? Ta sẽ bắt đầu đếm đến ba đây. Sẵn sàng chưa?
Tôi vẫn đang điên cuồng cố gắng loại bỏ những suy nghĩ và cảm giác đang nhen nhóm để tìm ra chuyện gì đó không quá xấu hổ. Tôi không muốn dọa bà chạy mất.
– Một…
Sẽ ra sao nếu bà là một tín đồ Công giáo và thấy kinh tởm khi nghe tôi từng tát một nữ tu, và bị đuổi khỏi trường, và bị gửi đi sống với vợ chồng chị gái của tôi, nơi mà tôi lại dính líu vào một vụ ẩu đả, và lại bị đuổi khỏi trường? Lỡ như bà không muốn tôi quay lại đây nữa bởi vì tôi quá bạo lực thì sao?
– Hai…
Sẽ ra sao nếu tôi kể bà nghe tôi đã điên tiết như thế nào khi cha tôi say xỉn và đập phá chiếc xe của chúng tôi, và giờ chúng tôi phải lái một chiếc xe với toàn bộ phần đầu bẹp dúm còn bộ phận hãm phanh thì được chắp vá bằng một sợi dây thừng, và điều đó như thể là một dấu hiệu rành rành rằng “nhìn xem chúng tôi nghèo đến cỡ nào, chúng tôi thậm chí không đủ điều kiện sửa chiếc xe của mình”? Lỡ như bà nghĩ tôi là một thằng nhóc xấu xa thì sao?
– Ba… Bắt đầu đi!
– Cha con uống rượu. Không phải uống mỗi ngày, mà uống rất nhiều. Ông đi uống rượu và biến mất cả tuần liền, và cả nhà bị bỏ lại mà chẳng có đồng nào trừ tiền trợ cấp, và tiền trợ cấp thì chẳng được bao nhiêu. Những khi ông không uống rượu, cả nhà vẫn phải nhón chân rón rén đi lại trong nhà, cố gắng không làm ông bực mình. Mỗi khi uống rượu ở nhà, ông thường la hét, mắng chửi, đập phá đồ đạc và mẹ con thì bắt đầu khóc. Anh trai con lỉnh đi mất mỗi khi chuyện này xảy ra, còn con thì trốn trong phòng mình, nhưng con luôn phải dỏng tai nghe ngóng đề phòng mọi chuyện tồi tệ hơn và con phải can thiệp. Con lo lắng cho mẹ. Bà bệnh rất nặng và phải nằm trên giường suốt, và mẹ luôn có vẻ tệ hơn mỗi lần cha uống say, và họ cãi nhau. Bà hét vào mặt ông mỗi khi ông về nhà và khi ông rời đi thì bà hoàn toàn im lặng. Bà không rời khỏi giường, cũng không ăn uống hay làm gì cả. Con không biết con phải làm gì.
– Tiếp tục đi, Jim. – Bà thật sự để tâm lắng nghe tôi. Dường như bà thật sự rất muốn nghe những gì tôi nói. Bà trông không có vẻ gì là bị sốc. Bà đang mỉm cười với nụ cười của sự thấu hiểu, như nụ cười trên chiếc bánh quy sô-cô-la vậy. Như thể bà đã biết tôi đang nói về điều gì hoặc ít nhất bà không nghĩ rằng gia đình tôi bẩn thỉu bởi vì chúng tôi quá nghèo. – Tiếp tục đi. – Bà nói để khích lệ tôi.
– Có một lần con từ trường trở về nhà và trong nhà quá yên ắng. Một sự yên lắng dị thường. Con bước vào phòng của mẹ, và bà đang nằm trên giường. Bà đã uống một đống thuốc. Chúng là những viên thuốc giúp bà giảm đau, nhưng bà đã uống quá nhiều. Con đã phải chạy sang nhà hàng xóm và nhờ bà ấy chở mẹ con đến bệnh viện. Trước đây mẹ con từng phải đến bệnh viện như thế rồi. Ý con là, mẹ con, bà đã từng làm những chuyện kiểu như vậy. Đến bệnh viện, mẹ con nằm trên giường và con ngồi cạnh bên bà, con có thể nghe thấy những gì người khác nói phía bên kia tấm màn che. Một gã nào đó đang điên tiết vì phải lo liệu mớ thủ tục giấy tờ cho mẹ con, anh ta nói bà đã từng đến đây rồi và rằng anh ta mệt mỏi vì phải lãng phí thời gian với những loại người này. Người phụ nữ bật cười và nói điều gì đó đại loại như “Biết đâu đây sẽ là lần cuối cùng”. Con không thật sự nghe rõ và rồi họ cùng nhau cười cợt, còn con thì quá giận dữ, con chỉ muốn xé nát tấm màn đó và hét vào mặt họ. Người làm trong bệnh viện không nên hành xử như thế. Và con giận mẹ con, bởi con không hiểu được tại sao bà làm vậy. Thật không công bằng và thật xấu hổ. Con giận cha con vì đã khiến mẹ tức giận và buồn bã như vậy. Con căm tức cả hai người và tất cả những người ở bệnh viện nữa. Đôi khi con thật sự, thật sự phát điên lên được.
Tôi không chắc lúc này mình phải làm gì, vậy nên tôi ngừng lời. Ruth vẫn ngồi trên chiếc ghế đối diện với tôi và tôi chỉ biết nhìn chằm chằm xuống cái lỗ thủng ngu ngốc trên đôi giày tennis của mình.
– Jim! – Bà gọi tên tôi hết sức dịu dàng. – Cơ thể con đang cảm thấy gì ngay lúc này?
Tôi nhún vai. Tôi tự hỏi bà đang nghĩ gì về tôi lúc này khi mà bà đã biết về gia đình tôi.
– Bụng con cảm thấy sao?
– Hơi khó chịu.
– Ngực con cảm thấy sao?
– Căng và hơi đau một chút.
– Còn đầu con thì sao?
– Đầu con như đang nện đùng đùng vậy.
– Còn mắt con thì thế nào?
Tôi không biết tại sao, nhưng ngay giây phút bà hỏi tôi câu đó, tôi cảm thấy tất cả những gì mình muốn lúc đó là được nhắm mắt lại và khóc. Tôi sẽ không khóc. Tôi không muốn khóc, nhưng tôi không thể kiềm lại được. Một giọt nước mắt lăn trên má tôi.
– Mắt con hơi cay, con nghĩ vậy.
– Cảm ơn con đã kể ta nghe về cha mẹ con, Jim. Thỉnh thoảng chúng ta cần thôi nghĩ đâu mới là điều mình nên nói và chỉ nói chúng ta cần gì. – Bà nói thì dễ rồi.
Ruth và tôi cùng bật cười, và trong giây phút đó tôi cảm thấy khá hơn một chút.
– Ngực cháu không còn căng nữa.
– Tốt lắm. Vậy thì tốt. Ta sẽ dạy con làm sao để thả lỏng từng thớ cơ trên cơ thể và ta muốn con luyện tập nó mỗi ngày một giờ đồng hồ. Những gì chúng ta tập ở đây vào mỗi buổi sáng, ta muốn con cũng tập chúng tại nhà mỗi tối, như một kiểu bài tập về nhà. Bởi vì, việc thả lỏng nghe có vẻ dễ dàng, nhưng nó thật sự rất khó, rất khó thực hành, và nó đòi hỏi nhiều sự luyện tập.
Tôi không chắc mình có thể nhớ được từng có lúc nào đó tôi cảm thấy thả lỏng. Tôi cảm thấy mệt mỏi suốt, nhưng tôi không biết liệu mình có từng thả lỏng bao giờ chưa. Tôi thậm chí không chắc ý nghĩa thật sự của nó là gì.
Ruth bảo tôi ngồi trên ghế trong tư thế thật thoải mái và nhắm mắt lại. Bà yêu cầu tôi lần nữa hãy tưởng tượng mình là một chiếc lá bị cuốn trong gió. Tưởng tượng mình bay lượn quanh những con phố khiến tôi cảm thấy điềm tĩnh hơn. Tôi thấy mình như nhẹ đi trên ghế ngồi.
– Đừng rũ người xuống. Con cần giữ mình tỉnh táo và con cần giữ cơ bắp trên người kết lại với nhau cho dù con sắp thả lỏng chúng. Hít vào thật sâu và thở ra. Làm như vậy ba lần. Hít vào qua mũi và thở ra bằng miệng của con.
Tôi hít vào sâu nhất có thể. Ba lần.
– Giờ thì ta muốn con tập trung vào ngón chân của mình. Tâm trí con hãy nghĩ về những ngón chân của con. Cảm nhận chúng. Ngọ nguậy chúng nhè nhẹ. Co chúng lại vào giày của con, thả chúng ra. Hít một hơi thật sâu
và lần nữa chầm chậm thở ra. Tiếp tục hít thở và nghĩ về những ngón chân của con. Cảm nhận chúng trở nên nặng hơn và ngày một nặng hơn. Tôi tiếp tục hít thở sâu và cố gắng tập trung nghĩ về những ngón chân của mình. Bạn hẳn nghĩ chuyện đó đơn giản thôi, nhưng không hề. Tôi ngọ nguậy chúng thật nhẹ trong giày của mình, nhưng rồi tôi bắt đầu tự hỏi liệu tôi có thể có được đôi giày mới trước khi năm học bắt đầu không, và tôi bắt đầu nghĩ đến việc tôi không có đủ tiền, rồi tôi quên béng luôn những ngón chân của mình.
Có vẻ như Ruth nhận ra được mỗi lần tôi bắt đầu suy nghĩ về thứ gì đó khác ngoài những ngón chân của mình bởi vì mỗi lần tâm trí tôi lang thang về bất cứ điều gì khác, bà sẽ can thiệp chính xác vào khoảnh khắc đó và bảo tôi hít thở sâu lần nữa. Tôi không chắc tôi đã hít thở và nghĩ về những ngón chân của mình trong bao lâu, nhưng dường như nó sẽ kéo dài như vậy mãi.
– Giờ ta muốn con hít thật sâu vào và tập trung nghĩ về bàn chân của con.
Tôi bắt đầu thấy đói. Tôi bắt đầu chán nữa. Bàn chân tôi thì liên quan gì tới việc học ảo thuật cơ chứ? Lúc này hẳn sắp đến giờ ăn trưa rồi. Biết đâu bà sẽ bỏ đói tôi đến chết. Bà hẳn phải đọc được tâm trí tôi bởi tôi thề là bà biết rõ khi nào thì cần ngăn tôi lại.
– Kéo tâm trí con về lại với bàn chân con đi.
Tôi xoay mắt cá chân và nghĩ về bàn chân to cồ, ngớ ngẩn và xấu xí của mình.
– Giờ nghĩ về mắt cá chân của con đi. Đầu gối của con nữa. Thả lỏng bắp đùi của con. Cảm nhận chân con đang trở nên nặng hơn và buông xuống ghế.
Tôi tưởng tượng mình là người đàn ông mập nhất thế giới và cái ghế trở nên quá trĩu nặng đến nỗi rơi xuyên qua lớp thảm lông xù và dừng lại ở tận Trung Quốc.
– Giờ hãy thả lỏng cơ bụng của con. Căng chúng ra và rồi thả lỏng chúng. – Tôi làm theo lời bà nói chỉ để bụng tôi kêu lên thật lớn và tôi chắc là bà có thể nghe thấy.
– Giờ thì đến ngực của con, Jim. Hít thở thật sâu và thả lỏng ngực của con đi. Cảm nhận tim con đang đập và thả lỏng những khối cơ quanh tim
của con. Trái tim con là một khối cơ, bơm máu và oxy đi khắp cơ thể. Con có thể thả lỏng nó như bất cứ cơ bắp nào khác trên người. Tôi tự hỏi nếu tôi thả lỏng tim mình thì liệu cơ thể tôi có ngừng hoạt động không. Khi đó Ruth sẽ làm gì?
– Tập trung vào vùng trung tâm trên ngực con. Cảm nhận những cơ bắp trên ngực con đang thả lỏng. Hít thật sâu vào và cảm nhận tim con đang đập khi con thả lỏng hơn nữa. Giờ thì thở ra và lần nữa tập trung vào việc thả lỏng cơ ngực của con.
Tôi nhận thấy khi tôi tập bài tập này, tim tôi không còn đập nhanh nữa. Tại trường Y, rồi tôi sẽ học về tim. Tôi sẽ biết được rằng có một dây thần kinh kết nối tim với phần cuống não được gọi là hành tủy qua dây thần kinh phế vị[10], và dây thần kinh phế vị có hai thành phần ra sao, và nếu ta tăng thêm sản lượng đầu ra của dây thần kinh bằng thư giãn và thở chậm thì sẽ kích thích hệ thần kinh đối giao cảm, làm chậm nhịp tim và giảm huyết áp của chúng ta như thế nào. Tôi cũng học được làm sao mà khi giảm trương lực của dây thần kinh phế vị thực sự sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm, điều mà sẽ xảy ra khi ta sợ hãi hay khiếp đảm – nhịp tim ta tăng lên. Nhưng trong cửa hiệu ảo thuật ngày hôm đó, tất cả những gì tôi biết là khi Ruth dạy tôi cách thả lỏng và hít thở, tôi đã cảm thấy khá hơn một chút, bình tĩnh hơn một chút. Tôi không biết về hệ thần kinh, cùng vô vàn cách thức mà não bộ và trái tim giao tiếp với nhau. Cả não và tim tôi đều không cần phải học bất cứ thứ gì để có thể hoạt động. Tôi gửi một tín hiệu từ não đến tim, và tim tôi phản hồi.
– Giờ ta muốn con thả lỏng hai vai của con. Cổ của con. Hàm của con. Để lưỡi của con buông xuống dưới miệng. Cảm nhận mắt con và trán con siết chặt, rồi thả lỏng. Để cho mọi thứ, mọi thớ cơ trên cơ thể con thả lỏng.
Ruth không nói thêm bất cứ điều gì trong một khoảng thời gian tưởng như vô tận. Tôi ngồi đó cố gắng thả lỏng, cố gắng hít thở thật chậm. Cố để không sốt ruột. Tôi có thể nghe thấy bà hít vào những hơi thật sâu và thở ra, và tôi tiếp nhận điều đó như một tín hiệu bảo tôi làm điều tương tự. Thật khó để hít thở trong lúc bận suy nghĩ về việc ta nên hít thở như thế nào. Một hai lần tôi đã cố hé nhìn Ruth qua đôi mắt nheo lại của mình, tôi có thể thấy bà cũng nhắm và phản chiếu tư thế của tôi trên ghế. Cuối cùng bà lên tiếng.
– Được rồi. Hết giờ. Con mở mắt ra đi.
Tôi mở mắt ra và ngồi thẳng trên ghế. Cơ thể tôi cảm thấy khang khác và có chút lạ lùng.
– Vậy thôi, Jim. Và ta cá là con muốn ăn nhẹ một chút. – Bà mở một ngăn bàn và lôi ra một túi bánh quy sô-cô-la Chips Ahoy!, rồi nói: – Con cứ lấy bao nhiêu tùy thích.
Tôi lấy một nắm đầy. Đây là món khoái khẩu của tôi. Sau đó bà nhìn tôi qua gọng của đôi kính mà bà vừa đeo lên và nói:
– Con đang theo đúng hướng rồi đó.
Tôi thật sự không biết mình đang hướng về cái gì. Tôi không chắc việc ngồi trên một cái ghế hàng giờ đồng hồ thì thật sự có gì màu nhiệm chứ. – Jim, ta muốn con luyện tập thả lỏng cơ thể con. Đặc biệt trong những tình huống xảy ra với gia đình con như con đã kể với ta. Con có thể vẫn thả lỏng ngay cả khi con cảm thấy giận dữ hay buồn bã. Ta biết điều đó nghe có vẻ phải tốn thật nhiều công sức, nhưng cuối cùng con sẽ có khả năng bước vào một trạng thái hoàn toàn thả lỏng gần như ngay tức thời. Đó là một mẹo tuyệt vời đáng học đấy. Con hãy tin ta.
– Dạ được. Nhưng con có thể hỏi tại sao không?
– Có rất nhiều thứ trong đời mà chúng ta không thể kiểm soát được. Thật khó để cảm thấy rằng mình có thể kiểm soát mọi thứ, nhất là khi con vẫn là một đứa trẻ. Như thể con không thể thay đổi bất cứ thứ gì vậy. Nhưng con có thể kiểm soát cơ thể con và con có thể kiểm soát tâm trí con. Chuyện đó có thể nghe chẳng có gì đáng kể, nhưng nó rất quyền lực. Nó có thể thay đổi mọi thứ.
– Con không biết nữa.
– Con sẽ biết thôi. Cứ trở lại đây. Tiếp tục luyện tập mọi thứ con học được trong mùa hè này, và một ngày nào đó con sẽ biết.
Tôi gật đầu đồng ý, nhưng tôi không biết liệu mình có trở lại đây không. Đây không giống với kiểu ảo thuật mà tôi muốn học lắm. – Con có biết Isaac Newton là ai không? – Bà hỏi.
– Một nhà khoa học nào đó?
– Đúng vậy, giỏi lắm. Ông ta là một nhà vật lý và là một nhà toán học. Có lẽ là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất từ trước tới nay. Có một
câu chuyện về ông ấy mà có thể con sẽ thích. Ông không có một cuộc đời tuyệt đẹp đâu. Cha của ông qua đời ba tháng trước khi ông chào đời. Ông bị sinh non và không có cha, nên con có thể nói rằng ông không thật sự có một khởi đầu thuận lợi trong đời. Mẹ của ông tái hôn khi ông được ba tuổi, và ông không thích cha dượng của mình lắm. Từng có lần ông đe dọa sẽ đốt trụi ngôi nhà cùng với hai người họ bên trong. Isaac là một chàng trai trẻ xinh xắn lòng đầy phẫn hận khi ông ở vào tuổi cỡ con bây giờ. Dù sao thì, mẹ của ông đã lôi ông khỏi trường học vì bà muốn ông trở thành nông dân. Đó là việc cha ông đã làm, và là việc mà mọi người cho rằng ông cũng sẽ làm. Nhưng Isaac ghét việc đồng áng. Ông ghét tất cả mọi thứ về nó. Một người giáo viên đã thuyết phục được mẹ ông cho ông trở lại trường. Ông trở thành học sinh đứng đầu, nhưng điều đó chỉ bởi vì ông bị kỳ thị khủng khiếp và bị bắt nạt bởi những học sinh khác, và đạt thứ hạng cao là hình thức trả thù của ông. Sau đó ông lên đại học, nhưng để có thể trang trải cho việc học ông phải trở thành người phục dịch tại trường để đổi lấy học phí và thức ăn. Ông có thể không có lợi thế, hay sự may mắn, hay sự sung túc như những đứa trẻ khác. Nhưng ông đã thay đổi thế giới.
Tôi chưa từng biết rằng những nhà khoa học nổi tiếng cũng từng ghét cha mẹ mình và từng đối đầu với bạn học của họ.
Tôi tạm biệt Ruth và Neil, ngay lúc tôi vừa dợm bước ra khỏi cửa hiệu ảo thuật, tôi nghe Ruth nói: “Đừng quên đấy, Jim, hãy luyện tập những gì chúng ta đã nói tới”. Bà nhìn thẳng vào mắt tôi và mỉm cười. Tôi nhấn bàn đạp về Đại lộ I với cảm giác ấm áp lan tỏa khắp cơ thể. Tôi hoàn toàn không biết tại sao bà lại dạy tôi thả lỏng cơ thể mình, nhưng tôi sẽ về nhà và tập luyện để xem nó có thật sự nhiệm màu không.
Ngày nay, tôi đã biết được một phần lớn những gì Ruth bắt đầu dạy tôi vào ngày đầu tiên ấy có liên quan đến não bộ và phản ứng cấp của cơ thể với những căng thẳng tâm lý, hoặc phản ứng được hầu hết mọi người gọi là phản ứng chiến - hay - chạy[11]. Nếu bộ não cảm thấy có một mối đe dọa, hoặc trong trạng thái lo sợ cho sự sống còn của mình, thì bộ phận của hệ thần kinh tự trị được gọi là hệ thần kinh giao cảm sẽ kích động và giải phóng epinephrine[12]. Tuyến thượng thận cũng nhận sự kích hoạt bởi những hormone được tiết ra từ vùng dưới đồi (Hypothalamus), và hormone cortisol được sinh ra. Tôi khá chắc chắn là ngay từ độ tuổi mười hai thì tôi đã nâng cao liều lượng cortisol rồi. Về cơ bản, mọi bộ phận
trong cơ thể không cần thiết phải chiến đấu để ngăn sự sống của bạn kết thúc. Tiêu hóa chậm, mạch máu bị co rút (trừ những mạch nằm ở cơ bắp lớn, sẽ phình ra), thính lực của bạn giảm, tầm nhìn của bạn thu hẹp, nhịp tim của bạn tăng lên và miệng bạn trở nên khô khốc bởi vì tuyến lệ điều tiết làm cho nước bọt tiết ra ngay khi bị ức chế. Tất cả những điều này là quan trọng nếu bạn đang đối diện với tình trạng đấu tranh cho sự sống còn, nhưng kiểu phản ứng cấp với căng thẳng này chỉ mang tính tạm thời. Sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài sẽ gây ra những hậu quả cả về tâm lý lẫn sinh lý – giận dữ, suy sụp, lo lắng, đau ngực, đau đầu, mất ngủ, và suy giảm hệ miễn dịch.
Rất lâu trước khi mọi người bắt đầu nói về những hormone do căng thẳng, Ruth đã dạy tôi điều chỉnh phản ứng sinh lý của mình với những căng thẳng triền miên và những đe dọa. Hôm nay, khi tôi bước vào phòng mổ, tôi có thể làm chậm nhịp thở, điều hòa huyết áp của mình, và duy trì nhịp tim chậm. Khi tôi nhìn qua kính hiển vi và tiến hành phẫu thuật những phần tinh vi nhất của não bộ, đôi tay tôi vững vàng và cơ thể tôi thả lỏng là bởi những gì Ruth đã dạy tôi trong cửa hiệu nhiệm màu ấy. Thực tế là, nếu không vì Ruth, có thể tôi đã không trở thành một bác sĩ giải phẫu thần kinh. Học cách thả lỏng cơ thể vốn và vẫn mang đến nhiều sức mạnh, nhưng đó chỉ là khởi đầu. Mất đến mười ngày để Ruth đưa tôi đến giai đoạn tôi có thể thả lỏng toàn bộ cơ thể mình. Ngày thứ mười một, tôi đạp xe đến cửa hiệu, ngồi trên ghế, nhắm mắt lại và đợi Ruth hướng dẫn tôi quá trình thả lỏng. Nhưng Ruth có một dự định khác.
– Mở mắt ra đi Jim. Đã đến lúc làm gì đó với những giọng nói trong đầu con.
Bí quyết thứ nhất của Ruth
Thả lỏng cơ thể
1. Tìm một thời điểm và địa điểm để thực hiện bài tập này mà không bị làm gián đoạn.
2. Đừng bắt đầu nếu bạn đang quá căng thẳng, bị vô số thứ làm phân tâm, hay vừa uống rượu, sử dụng chất kích thích, hoặc đang mệt mỏi. 3. Trước khi bắt đầu, hãy ngồi xuống vài phút và thư giãn. Nghĩ về những gì bạn muốn đạt được qua bài tập này. Xác định mục đích của mình.
4. Giờ thì nhắm mắt lại.
5. Bắt đầu hít sâu ba lượt qua mũi và chầm chậm thở ra qua miệng. Lặp lại cho đến khi bạn quen với kiểu hít thở này để bản thân việc hít thở không còn khiến bạn phân tâm.
6. Khi bạn cảm thấy thoải mái với kiểu hít thở này, hãy hình dung thật chính xác bạn đang ngồi như thế nào và tưởng tượng rằng bạn đang nhìn vào chính mình.
7. Giờ tập trung vào những ngón chân của bạn và thả lỏng chúng. Và giờ tập trung vào bàn chân, thả lỏng các cơ bắp. Tưởng tượng chúng gần như tan chảy ra khi bạn tiếp tục hít vào thở ra. Chỉ tập trung vào ngón chân và bàn chân. Khi mới bắt đầu, bạn sẽ dễ bị phân tâm hoặc để tâm trí đi lang thang. Khi xảy ra việc đó, chỉ việc bắt đầu lại, thả lỏng cơ trên ngón chân và bàn chân.
8. Một khi bạn có thể thả lỏng ngón chân và bàn chân của mình, hãy mở rộng lên trên, thả lỏng bắp chân và đùi.
9. Tiếp đó, thả lỏng cơ bắp vùng bụng và ngực.
10. Tiếp theo, tập trung nghĩ về xương sống của bạn và thả lỏng toàn bộ vùng cơ dọc theo sống lưng, ngược lên vùng vai và cổ. 11. Cuối cùng, thả lỏng cơ mặt và da đầu của bạn.
12. Khi bạn có thể kéo dài sự thả lỏng của các cơ bắp trên cơ thể, hãy chú ý đến sự tĩnh lặng đang chiếm lấy bạn. Cảm giác đó rất tuyệt. Thời điểm đó, không có gì bất thường khi bạn cảm thấy buồn ngủ hoặc thậm chí thiếp đi. Việc đó hoàn toàn ổn. Có thể sẽ cần nhiều cố gắng để đạt đến giai đoạn này và có khả năng duy trì cảm giác thả lỏng này mà không rơi vào trạng thái buồn ngủ. Hãy kiên nhẫn. Hãy dịu dàng với chính mình.
13. Giờ hãy tập trung vào trái tim bạn và nghĩ về việc thả lỏng cơ tim trong lúc hít vào thở ra thật chậm. Bạn sẽ nhận ra nhịp tim của mình chậm lại khi nhịp thở chậm và khi cơ thể bạn được thả lỏng.
14. Hình dung cơ thể bạn, giờ đã hoàn toàn được thả lỏng, và trải nghiệm cảm giác của sự sống đơn thuần trong khi bạn chậm rãi hít vào thở ra. Hãy cảm nhận sự ấm áp. Rất nhiều người sẽ cảm thấy như họ đang trôi bồng bềnh và bị xâm chiếm bởi cảm giác điềm tĩnh. Tiếp tục chậm rãi hít vào và chầm chậm thở ra.
15. Hãy ghi nhớ cảm giác thả lỏng, điềm tĩnh và ấm áp này.
16. Giờ hãy mở mắt ra thật chậm. Ngồi một vài phút, mở mắt và không nghĩ ngợi về điều gì trong đầu.
Hít thở và thả lỏng là bước đầu tiên hướng đến việc thuần hóa tâm trí.
Chương 3
Nghĩ về việc… nghĩ
Một ảo thuật gia tài ba sẽ báo hiệu cho khán giả rằng anh ta sắp biểu diễn màn ảo thuật tiếp theo. Một ảo thuật gia vĩ đại có thể khiến cho khán giả trúng “bùa mê” của anh ta trước cả khi họ nhận ra anh đã chuyển sang màn ảo thuật kế tiếp.
Và Ruth chính là một ảo thuật gia vĩ đại.
Tôi chưa bao giờ biết rằng có những giọng nói trong đầu mình cho đến khi Ruth chỉ ra việc đó. Tôi chưa từng biết chúng đã ồn ào ra sao cho đến khi Ruth đề nghị tôi cố gắng khiến chúng im lặng. Rèn luyện cho cơ thể tôi thả lỏng đã là việc khó khăn – đặc biệt là ở nhà, trong một căn hộ chật chội với chiếc tivi gần như luôn om sòm và mỗi hơi thở sâu đều đẫm mùi khói thuốc lá cũ mốc lơ lửng đầy trong không khí. Nhưng nếu thả lỏng cơ thể mình đã khó, thì việc làm tĩnh lặng tâm trí dường như là điều bất khả.
Tôi đã đến cửa hiệu ảo thuật trong mười ngày và theo nhiều cách thì ở đó thoải mái hơn chính ngôi nhà của tôi nhiều. Tôi thích sự tĩnh lặng và êm ả. Sau mấy ngày đầu học tập, Ruth bắt đầu chuẩn bị bữa trưa mỗi ngày. Chúng tôi sẽ hoàn thành buổi tập của mình, rồi ra gian trước của cửa tiệm, và sẽ có một hộp Tupperware[13] màu xanh lá thật lớn với một khay nhựa trắng bên trong, thường chứa hoa quả cắt sẵn, phô mai và bánh quy hay các loại hạt. Loại hạt duy nhất mà tôi thích ăn là hạt Corn Nuts[14], nhưng tôi cũng đã thử hết các loại hạt của Ruth dù một số loại thật lạ lùng. Sẽ luôn có món yêu thích của tôi là bánh quy Chips Ahoy!. Nếu Neil không bận, anh sẽ cùng ăn với chúng tôi và kể những câu chuyện của anh hoặc biểu diễn cho tôi xem một trò ảo thuật mới, hoặc cho tôi xem những lá bài mới nhất anh vừa làm. Neil vẫn thích vừa ăn vừa trò chuyện. Mặc dù chúng tôi là một nhóm lẻ và là một bộ ba tạm bợ, tôi vẫn nhanh chóng cảm thấy gần gũi với họ. Kiểu như họ là gia đình tôi vậy. Tôi không phải trở thành người
trông coi trong cửa hiệu gia đình này, và mỗi ngày hai giờ đồng hồ tôi đều nhận được sự quan tâm trọn vẹn từ họ. Chúng tôi trò chuyện và cười đùa, có một cảm giác thanh thản vào những lúc đó, không như ở nhà tôi, nơi luôn có những chủ đề cấm kỵ nhất định và luôn tiềm ẩn những cơn cuồng nộ, oán hận có thể bùng lên bất cứ lúc nào.
Neil luôn bắt đầu mỗi câu chuyện bằng việc đeo cặp kính của anh lên và kiểm tra chúng. Anh mỉm cười với tôi khi bắt đầu câu chuyện. Anh kể một câu chuyện về lần đóng quân ở khu phi quân sự ở Triều Tiên. Anh kể rằng anh và bạn bè đang biểu diễn một màn ảo thuật trong căn tin của họ khi viên sĩ quan chỉ huy đến và ra lệnh họ ngay lập tức phải trình diện tại vĩ tuyến 38 – ranh giới nằm giữa Nam và Bắc Triều Tiên. Anh và hai người đồng đội khác đến điểm tập kết, nhưng quân cảnh ở đó không cho họ vào, bởi vì trong khi họ đã sẵn sàng vũ khí của mình, họ vẫn còn đội chiếc mũ chóp và mặc chiếc áo tôm từ buổi biểu diễn ảo thuật của mình. Tôi không biết liệu câu chuyện này hay bất cứ câu chuyện nào khác mà Neil kể tôi nghe là thật hay chỉ là chuyện phóng đại, nhưng chúng khiến chúng tôi cười. Kiểu cười mà một khi đã bắt đầu chúng ta khó lòng dừng lại. Trong giây phút đó, tôi có thể hoàn toàn thư giãn và xua đi được giọng nói trong đầu tôi mà Ruth đã nhắc tới. Ruth kể tôi nghe câu chuyện của bà về cuộc sống tại một thị trấn nhỏ ở Ohio, nơi mọi người đều quan tâm đến nhau và nơi mà những ngày hè dài đằng đẵng trôi qua cùng với gia đình và bạn bè. Thỉnh thoảng tôi tưởng tượng Neil nhận tôi là người học việc và dạy tôi tất cả những ngón ảo thuật hay ho nhất của anh. Tôi thậm chí có thể tưởng tượng ra tấm bạt quảng cáo có hình ảnh của hai chúng tôi trong ánh đèn rực rỡ. Buồn cười làm sao khi ta khao khát những trải nghiệm như thế, muốn níu giữ nó mãi và không để nó biến đi. Mối liên kết mà tôi có với Ruth và Neil là đặc biệt và chân thật. Tôi từng cảm nhận mối liên kết đó với những người khác trong đời – đôi khi chỉ là những người tôi gặp ngẫu nhiên trong thang máy, nơi ta nhìn vào mắt nhau và vì một lý do không giải thích được nào đó, có một mối liên kết tồn tại, không đơn giản chỉ là ánh mắt gặp nhau, mà là kiểu thấu hiểu sâu sắc hơn nào đó, một nhận thức về bản chất của nhau và thực tế của việc đi chung một con đường. Và khi điều đó xảy ra, nó sẽ tựa như phép màu nếu ta thật sự suy nghĩ về nó. Những lần khác, tôi từng nhìn vào mắt ai đó là người vô gia cư, hay người đang sa cơ lỡ vận và khi ánh mắt chúng tôi gặp nhau thì như thể tôi có thể nhìn thấy chính
gương mặt tôi đang chằm chằm ngó lại mình; và trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, thậm chí kéo dài về sau nữa, tôi đã trải nghiệm nỗi đau của chính hành trình cuộc đời mình và cảm nhận một niềm cảm thông sâu sắc, cùng sự biết ơn vì hành trình ấy đã đưa tôi đến nơi tôi có mặt ngày hôm nay. Mỗi người đều có câu chuyện của mình, và tôi đã học được rằng, ở phần cốt lõi, hầu hết câu chuyện của chúng ta tương đồng nhiều hơn là khác biệt. Sự liên kết có thể mang đầy sức mạnh. Đôi khi chỉ một lần gặp gỡ thoáng qua có thể thay đổi cuộc đời một người mãi mãi.
Và rõ ràng trường hợp của Ruth chính là như vậy. Cuộc gặp gỡ ban đầu ấy đã thay đổi tất cả, đặt cuộc đời tôi vào một quỹ đạo khác xa khỏi quỹ đạo vốn có. Ruth không phải là một đấng siêu nhiên, mặc dù ở tuổi mười hai tôi đã thích tưởng tượng về bà như vậy. Bà đơn giản là một con người với thiên khiếu thấu cảm và trực giác tuyệt vời, có khả năng quan tâm đến người khác mà không mong bất kỳ hồi đáp nào. Bà dành thời gian cho tôi. Bà dành sự ân cần cho tôi. Và bà khai sáng cho tôi một kiểu phép thuật mà tôi vẫn còn sử dụng đến ngày hôm nay. Có những giờ đồng hồ trong cửa hiệu ảo thuật ấy khiến tôi tin chắc rằng mình đang lãng phí thời gian, và rằng tôi chẳng thể học được những gì bà đang cố gắng dạy tôi. Có những lúc khác tôi thật sự nghĩ rằng bà gần như bị điên. Giờ đây tôi đã biết được những phương pháp mà Ruth dạy tôi thuộc về những phương pháp cổ xưa và là một phần của truyền thống phương Đông từ hàng ngàn năm trước. Giờ đây khoa học đã công nhận rằng tính mềm dẻo của thần kinh không chỉ có thật mà còn là một phần vốn có của các chức năng não bộ. Giờ đây tôi đã biết được rằng não bộ có thể được rèn luyện để nâng cao khả năng tập trung và chú tâm của con người, đồng thời không đáp lại những cuộc đối thoại liên tục trong đầu khiến ta bị phân tâm khỏi việc đưa ra những quyết định rõ ràng và hữu ích. Ngày nay điều này đã được hiểu kỹ càng, nhưng vào thời điểm Ruth dạy tôi thì đó là điều chưa được biết tới. Khi Ruth nói với tôi là bà sẽ dạy tôi xua đi những giọng nói trong đầu mình, tôi hoàn toàn không có khái niệm bà đang nói về cái gì, nhưng tôi quyết định dẫu thế nào thì tôi cũng theo đuổi nó tới cùng.
– Thả lỏng vai của con. Rồi thả lỏng cổ. Và rồi thả lòng hàm. Cảm nhận cơ mặt của con giãn ra. – Bà nói, tất cả những điều này tôi đều đã biết cách làm.
Ruth vẫn lần nữa dẫn dắt tôi thả lỏng cơ thể mình, giọng nói dịu dàng của bà khiến cơ thể tôi cảm thấy nhẹ nhàng đến nỗi tôi sẽ không ngạc nhiên lắm nếu tôi bay lượn khỏi chiếc ghế, bay lên như một lá bài được rút khỏi bộ bài ảo thuật nào đó của Neil.
– Giờ ta muốn con làm rỗng đầu óc của mình.
Cái này thì mới tinh. Đột nhiên, tôi cảm thấy trọng lượng cơ thể mình lại đè lên ghế. Chính xác thì Ruth đang nói về cái gì? Làm thế nào tôi có thể làm rỗng đầu óc mình? Suy nghĩ của tôi vào cuộc và tôi mở mắt ra để thấy Ruth đang mỉm cười với mình.
– Đây là một mẹo khác. – Bà nói.
– Dạ được. Con phải làm như thế nào?
– Chà, việc này sẽ hơi phức tạp một chút bởi vì tâm trí của con sẽ suy nghĩ về việc suy nghĩ, và vào giây phút tâm trí con làm vậy, con sẽ phải ngừng suy nghĩ về việc suy nghĩ trong khi không nghĩ gì về việc đó cả. Cái gì kia?
– Con có biết người dẫn chuyện là gì không?
– Dạ biết. – Tôi nói. – Giống như bà hướng dẫn con bí quyết về sự thả lỏng vậy.
Ruth vỗ tay hai cái và khẽ cười.
– Khi con thực hành thư giãn tại nhà, con làm như thế nào? Tôi suy nghĩ về chuyện đó một chút.
– Con làm y như con làm ở đây.
– Thế thì, ta không có ở đó để dẫn dắt con, vậy ai đã dẫn dắt con? – Là bà, nhưng điều đó diễn ra trong đầu con.
– Nhưng ta đâu thật sự ở trong đầu con, vậy ai mới là người dẫn dắt? Theo như tôi đã cân nhắc thì đó chính là giọng nói của bà bảo tôi tập trung và thả lỏng từng cơ bắp trên người tôi.
– Đó là giọng của bà.
– Nhưng đó đâu thật sự là ta, vậy thì đó là ai?
Tôi đã đoán được bà muốn tôi trả lời như thế nào.
– Đó là con ư?
– Đúng vậy, đó là con, con đang nói chuyện với chính con trong đầu mình, và nó nghe giống như ta đang nói bởi vì con muốn như vậy. Người dẫn dắt này rất giỏi trong việc hóa thân. Nó có thể nghe giống như bất kỳ ai.
– Dạ.
– Chúng ta đều có giọng nói không ngừng trò chuyện trong đầu chúng ta như vậy. Từ giây phút chúng ta thức dậy cho đến khi đi ngủ. Nó luôn hiện diện. Hãy nghĩ về nó xem. Nó giống như một trong những DJ[15] trên truyền thanh sẽ nói cho ta biết điều gì sắp diễn ra vậy. Nó cho ta biết danh sách chương trình mỗi giây trong ngày.
Tôi suy nghĩ về điều này. Tôi có nghe đài truyền thanh Boss, chương trình Top 40 bài hát, đài phát thanh KHJ-AM với tần số 930 khz ở Los Angeles. Tôi tưởng tượng “the Real Don Steele”[16] đang dẫn dắt cuộc đời tôi.
– Hãy tưởng tượng người DJ này ở trong đầu con, nói với con về tất cả mọi chuyện trong suốt một ngày. Con đã quá quen thuộc với nó đến nỗi con hẳn đã không nhận ra rằng đài phát thanh trong đầu con đã bật âm lượng hết cỡ và không bao giờ bị tắt đi cả.
Thật vậy sao? Tôi không chắc nữa. Trước giờ tôi chưa từng để ý đến nó. Tôi luôn luôn nghĩ về chuyện này chuyện nọ, nhưng trước đây tôi chưa bao giờ thật sự suy nghĩ về việc suy nghĩ cả.
– Giọng nói này trong đầu con phán xét từng giây phút trong đời con là tốt hay xấu. Và tâm trí con phản ứng lại những gì giọng nói này nói với con. Như thể nó thật sự biết con vậy. – Ruth nói điều này với sự nhấn mạnh, như thể tôi sẽ bị sốc hay bị sỉ nhục bởi tôi nghĩ về chính mình. Tôi hoàn toàn bối rối. – Vấn đề là phản ứng của con thường chưa hẳn là tốt cho con.
– Vậy là, chính con ở trong đầu mình, vậy con không biết chính con sao?
– Không. Con không phải là giọng nói trong đầu con. Con, một “con” thật sự, chính là người đang lắng nghe người DJ kia.
Tôi tự hỏi không biết Ruth nghĩ có bao nhiêu người đang sống bên trong tôi. Có thể bà nghe thấy nhiều giọng nói trong đầu mình, nhưng tôi
ẳ
khá chắc là chỉ có mình tôi ở trong đầu tôi thôi, chứ chẳng có người DJ nào nói với tôi về thời tiết hay về ca khúc tiếp theo cả.
– Đây là điều mà ta muốn con hiểu. Con không thể tin tưởng tiếng nói trong đầu mình, giọng nói mà lúc nào cũng lải nhải với con ấy. Nó thường sai nhiều hơn đúng. Con có thể nghĩ về bài học này như là học cách vặn nhỏ âm lượng của giọng nói xuống và thậm chí là tắt nó đi hoàn toàn. Khi đó con sẽ hiểu ta đang nói về điều gì.
– Con nghĩ là con có thể thử cố gắng. – Tôi nói với Ruth. – Người DJ đang nói gì với con ngay lúc này? Ngay giây phút này, trong đầu con ấy?
Tôi nghĩ về những gì tôi vừa nghĩ.
– Anh ta nói rằng con hoàn toàn không biết bà đang nói về cái gì cả, và chuyện này rồi sẽ chẳng đâu vào đâu.
Người DJ còn nói rằng toàn bộ chuyện này nghe có vẻ thật sự lố bịch, nhưng tôi sẽ không nói với Ruth điều đó đâu.
Bà mỉm cười với tôi.
– Tốt lắm. Con thấy đó, con vừa nghĩ về những gì con suy nghĩ. Đó là bước đầu tiên của bí quyết này.
Tôi gật đầu như thể tôi đã hiểu.
– Chúng ta sẽ thực hành nghĩ về việc nghĩ. Giờ con nhắm mắt lại và dành vài phút để thả lỏng cơ thể con lần nữa.
Tôi nhắm mắt lại và trải qua chuỗi quá trình thả lỏng mà tôi đã thực hành hàng trăm lần cho đến lúc này. Tôi bắt đầu với ngón chân của mình và di chuyển dần lên đến đỉnh đầu… mọi thớ cơ đều được thả lỏng khi tôi nghĩ về chúng trong đầu mình. Ngay lúc này, tôi cảm thấy thật tuyệt, như thể đang nằm trong một bồn tắm đang chầm chậm dâng đầy nước ấm vậy.
– Tập trung vào hơi thở của con. – Ruth nói. – Hít vào và thở ra. Chỉ nghĩ về hơi thở của con thôi. Không nghĩ gì khác ngoài hơi thở. Tôi hít một hơi thật sâu bằng mũi và từ từ thở ra. Rồi một hơi khác. Sau vài hơi thở nữa, tôi bỗng cảm thấy một cơn ngứa trên mặt, tôi đưa tay lên gãi, và khi đó tôi sờ thấy một chỗ sưng. Tôi hy vọng đó không phải là một cái mụn đang nổi lên. Có một cô bé mà tôi thích vừa chuyển vào căn hộ tầng trên ở khu phức hợp. Cô nàng tên là Chris. Cô có mái tóc dài đen
nhánh phủ gần tới hông. Tôi đã nói chuyện với cô nàng vào ngày đầu tiên tôi nhìn thấy cô và sau đó không ngừng tự hỏi liệu cô có nghĩ tôi là một thằng dở hơi không. Cô nàng khá tử tế và đã mỉm cười trong lúc trò chuyện với tôi. Liệu cô sẽ cân nhắc chuyện hẹn hò với tôi chứ? Tôi bỗng nhớ tới chiếc răng cửa xiên xẹo của mình và vội lấy môi trên che nó đi. Không đâu, cô ấy sẽ không đâu. Tôi đã nghĩ gì vậy chứ? Những cái mụn và hàm răng lồi lõm, trời ạ! Tôi vẫn nhớ khi cô ấy nhìn tôi, và rồi xoay người bước đi. Tôi nào xứng đáng với cô ấy.
– Tiếp tục tập trung vào hơi thở của con. Nếu người DJ trong đầu con bắt đầu lên tiếng, hãy ngừng lắng nghe nó và quay lại tập trung vào hơi thở của con.
Tâm trí tôi đã trôi dạt và tôi thậm chí không hề nhận ra. Tôi quay lại tiếp tục suy nghĩ về hơi thở của mình, nhưng sau đó lại bắt đầu nghĩ về chuyện giao du với một cậu bạn trong lớp tôi. Cậu ấy sống trong khu nhà “xịn” của thị trấn. Cha cậu ấy sở hữu một công ty xây dựng, họ sống trong một ngôi nhà to đùng và cha mẹ cậu thì lái một cặp xe Cadillac. Năm ngoái, có một lần cậu ấy mời tôi đến nhà ăn tối, và trong bữa ăn mẹ cậu hỏi tôi sống ở đâu và cha tôi làm công việc gì. Tôi chỉ muốn chui xuống dưới gầm bàn và biến mất luôn cho rồi. Cha tôi thất nghiệp và từng bị bắt không chỉ một lần vì say xỉn và gây rối trật tự. Đó không phải là điều tôi có thể kể với bà và hẳn cũng không phải là điều bà muốn nghe.
Tôi lại làm vậy nữa rồi. Tôi đã nghĩ về điều gì đó khác hơn là chỉ tập trung vào hơi thở của mình. Vụ này khó thật. Tôi không làm được. Có vẻ tôi chỉ tập trung được vào chừng năm hơi thở, rồi lại bắt đầu suy nghĩ về những thứ khác. Tôi quyết định sẽ đếm xem mình tập trung được vào bao nhiêu hơi thở, nhưng rồi tôi nhận ra nếu tôi đếm hơi thở thì nghĩa là tôi vẫn suy nghĩ thôi. Chuyện này thật sự bất khả thi. Có thật là người ta có khả năng làm được chuyện thế này không? Ruth có làm được không? Bà có thể hít thở bao nhiêu nhịp mà không suy nghĩ về việc gì đó khác? Tôi có nên hỏi bà không? Ruth có tốn nhiều thời gian để học mẹo này không hay chỉ là tôi quá kém cỏi? Dù thế nào thì mục đích của trò này là gì? Và tôi cứ tiếp tục nghĩ mãi những điều như thế.
Tôi cố gắng hết sức mình để làm chậm suy nghĩ của mình lại, nhưng có vẻ như tâm trí tôi không có khả năng ngồi yên một chỗ như cơ thể tôi. Liệu Ruth có biết tôi chỉ đang giả vờ thôi không?
– Mở mắt ra đi.
Tôi nhìn Ruth. Tôi đã hoàn toàn thất bại trong vụ này.
– Khó quá. – Tôi nói. – Con không làm được.
– Con có thể làm mọi thứ, Jim à.
– Chuyện này thì không.
– Chỉ cần luyện tập thôi. Cố gắng dừng suy nghĩ của con chỉ trong một giây. Rồi sau đó nhiều giây hơn. Rồi sau đó nhiều hơn chút nữa. – Con thật sự không giỏi vụ này lắm.
Ruth chỉ nhìn tôi và không nói gì trong vài giây.
– Bất cứ ai từng cố gắng thực hành bài này ban đầu đều nói y như con vậy. Con có thể giỏi ở bất cứ thứ gì con muốn. Ngay cả chuyện này. Con chỉ là chưa nhận ra thôi.
Tôi đột nhiên cảm thấy nỗi đau của tôi mỗi khi tôi thấy mình không đủ giỏi giang, hay không thuộc về đâu cả, hay không thể đảm đương việc gì. Và cứ thế tôi cảm thấy mắt mình bắt đầu cay cay. Cứ thỉnh thoảng, trong khoảng thời gian ngồi với Ruth, những cảm giác này lại trỗi dậy, tôi lại cảm thấy muốn vùi đầu mình xuống và khóc lên.
– Khi tâm trí con đi lang thang khỏi hơi thở của con, đó hoàn toàn không phải là chuyện tốt hay xấu. Nó chỉ diễn ra như vốn dĩ thôi. Con chỉ cần để ý đến nó. Rồi dẫn dụ nó quay lại với hơi thở của con. Giúp nó tập trung lại. Chỉ vậy thôi. Con chỉ cần cho tâm trí con thấy ai mới là người kiểm soát ở đây. Tất cả những gì ta muốn con làm là hãy chú ý mỗi khi con suy nghĩ. Sau đó, con sẽ bắt đầu nhận thấy khi nào thì tâm trí con không còn đi lang thang khắp nơi nữa.
– Con sẽ luyện tập.
– Tuyệt vời. Đó là tất cả những gì con có thể làm. Luyện tập, luyện tập, và luyện tập nhiều hơn.
– Bà cũng đã làm như vậy sao? – Tôi hỏi.
– Chính xác như vậy. – Bà nói. Tôi cảm thấy khá hơn rồi. – Con có cần thả lòng cơ thể con trước không?
– Thả lỏng trước, rồi tĩnh tâm bằng việc thuần hóa suy nghĩ của con. Đến cuối cùng, tất cả những bí quyết ta dạy cho con sẽ thông với nhau và
con sẽ có thể thả lỏng, làm lắng dịu tâm trí mình cùng một lúc, còn bây giờ thì con phải thực hiện từng bước một.
HÔM ĐÓ TÔI VỀ NHÀ quyết tâm sẽ làm chủ kỹ thuật làm tên DJ khó chịu trong đầu tôi phải im lặng. Cha tôi vẫn đi vắng khi tôi về đến nhà, và mẹ tôi vẫn đang nằm trên giường trong phòng bà. Tôi ngồi thinh lặng trong phòng mình, tập trung vào việc tắt đi tiếng nói trong đầu, chầm chậm hít vào thở ra, nhưng sự tĩnh lặng dường như còn khiến âm thanh trong đầu tôi trở nên ồn ào hơn. Tôi biết cha tôi lại đang trong một cuộc chè chén say sưa và bất cứ lúc nào ông cũng có thể ập qua cánh cửa kia trong trạng thái cực kỳ say xỉn hoặc cực kỳ chếnh choáng. Nó như một cảnh tượng trong cuộc sống của tôi mà được đặt chế độ lặp đi lặp lại không ngừng, không bao giờ thay đổi. Ông sẽ bước vào cửa, cha mẹ tôi sẽ cãi nhau to, ông sẽ đổ lỗi cho mẹ về mọi sai lầm của ông trong quá khứ, và rồi ông đưa ra những hứa hẹn tương lai, những lời hứa mà ông không bao giờ giữ được. Cứ lặp đi lặp lại hết lần này đến lần khác.
Nếu có bất kỳ ai trong nhà để ý thấy tôi đang ngồi trên một cái ghế với hai mắt nhắm nghiền, thường thì cũng sẽ chẳng có ai buồn lên tiếng về chuyện đó. Không ai hỏi tôi đang làm gì. Không ai hỏi tôi đang nghĩ gì. Và chắc chắn chẳng ai hỏi xem tôi cảm thấy ra sao. Tôi cố gắng hết sức luyện tập những bí quyết mà Ruth dạy, nhưng những ngày mà cha tôi vắng nhà, tôi chỉ có thể không ngừng lo lắng và tự hỏi chuyện gì sẽ xảy ra khi ông rốt cuộc cũng xuất hiện. Cuộc cãi vã sẽ bắt đầu như thế nào? Nếu mẹ tôi lại dùng thuốc quá liều nữa thì sao? Tôi cố gắng không nghĩ đến nữa, nhưng không thể được. Liệu tôi nên gọi cảnh sát hay xe cấp cứu? Tôi sẽ phải nói chuyện với ai? Tôi giải thích như thế nào chuyện anh trai tôi đang trốn dưới một góc nào đó trong phòng tôi khi ai đó đến giúp mẹ? Liệu họ có bắt cha tôi đi không? Tôi cố gắng tập trung tâm trí vào hơi thở của mình, nhưng tâm trí tôi chỉ gợi lên hết viễn cảnh tồi tệ này đến viễn cảnh tồi tệ khác – mỗi viễn cảnh đều bắt đầu với việc cha tôi bước qua cánh cửa. Cũng giống như khi ta biết có một cơn bão sắp ập đến nhưng quá sợ hãi đến cứng người nên ta chẳng thể chạy trốn hay che chắn gì. Thỉnh thoảng tôi có những giấc mơ như thế. Ác mộng thật sự. Những cơn ác mộng mà tôi mở miệng hét to để cảnh báo đến ai đó nhưng lại chẳng có âm thanh nào bật ra.
Có vẻ như Ruth biết tôi đang phải chật vật thế nào, bởi vì vài ngày sau bà đã thay đổi phương pháp với tôi.
– Hãy thử một cách khác để ngăn những suy nghĩ trong đầu con nhé. Ruth mang theo một ngọn nến và thắp nó lên bằng một que diêm nhỏ. Bà đặt ngọn nến lên bàn. Bà bảo tôi dời ghế để ngồi đối diện với ngọn nến.
– Ta muốn con tập trung vào ngọn nến. Vào ánh lửa trên ngọn nến. Bà muốn tôi hít thở sâu, hít vào thở ra và nhìn chằm chằm vào ngọn nến.
– Chỉ nghĩ về ánh lửa đó thôi. Mỗi khi tâm trí con lại lang thang, hãy tập trung lại ở ánh lửa.
Theo một cách nào đó, rõ ràng khi mở mắt, tôi lại dễ làm dịu tâm trí mình hơn. Mỗi khi tôi nhắm mắt lại và mọi thứ chìm vào bóng tối, cũng là lúc những lo lắng tồi tệ nhất trong tôi lại ùa ra. Trong bóng tối không có chút gì gây xao nhãng đó, từng nỗi sợ lại như hiện lên và hoành hành. Bao giờ thì chúng tôi lại bị đuổi đi nữa? Tại sao cha tôi cứ lại phải uống rượu chứ? Mẹ tôi liệu có thể nào khỏe lại được không? Khi nào thì gia đình chúng tôi mới có tiền? Tại sao tôi không thể hàn gắn lại gia đình này? Tôi bị làm sao vậy? Khi nhìn vào ánh lửa trên ngọn nến, tôi như thể bị cuốn vào đó. Tôi có thể tập trung vào phần màu xanh ở chân ngọn lửa, rồi đến màu cam ở giữa, thứ trông giống như viên kẹo bắp trong mùa Halloween vậy. Đôi lúc tôi sẽ tập trung vào phần màu trắng trên ngọn lửa. Có cảm giác gần như tôi có thể đi vào trong ánh lửa. Việc khiến gã DJ trong đầu tôi im lặng trở nên dễ hơn nhiều bằng việc nhìn chằm chằm vào một ngọn lửa cứ lay động nhẹ nhàng theo từng hơi thở của tôi. Nó còn gợi nhớ trong tôi về khoảng thời gian khi những người bạn của gia đình mời chúng tôi đến một căn nhà gỗ trên núi nhiều năm về trước. Trong nhà có một cái lò sưởi và tôi nhớ mình đã ngồi sưởi trước nó. Đó là giai đoạn ngắn ngủi mà cha tôi có việc làm. Ông từng có lúc không hề say xỉn. Cha mẹ tôi hòa thuận và sức khỏe của mẹ tôi hình như khá hơn bây giờ. Tôi đã ngồi trước đống lửa đó, nhìn vào ánh lửa bập bùng và trong một lúc tôi như chìm vào đó. Tôi thấy ấm áp. Tôi thấy tốt đẹp. Và tôi thấy hạnh phúc.
Tôi dành nhiều giờ đồng hồ trong những tuần lễ đó với Ruth để chỉ nhìn những ngọn nến. Những ngày này, ánh sáng từ ngọn nến đã đưa tôi
đến trạng thái bình tĩnh hơn. Hôm đầu tiên đó, trong nhà tôi không có nến. Tôi nhớ mình đã đi cùng một người bạn đến nhà thờ Công giáo mấy tuần trước đó bởi vì bà của cậu ấy bị bệnh, và cậu đã thả đồng một hào vào một cái hộp bên trong nhà thờ, rồi thắp một ngọn nến và cầu nguyện. Chuyện đó hơi lạ lẫm với tôi. Trên đường về, tôi đánh vòng về phía nhà thờ và lấy hai ngọn nến cùng mấy que diêm, rồi để lại mười lăm xu mà tôi có trong túi. Và mỗi đêm, tôi vật lộn và nhìn chằm chằm vào ngọn nến, cố gắng kéo dài những khoảng trống trong suy nghĩ của mình.
Là một bác sĩ phẫu thuật, tôi vẫn thường nghe những bệnh nhân của mình miêu tả họ trải qua những cơn đau nghiêm trọng hơn về đêm như thế nào – nhưng không phải những cơn đau của họ trở nên tồi tệ hơn về đêm, chỉ là đêm đến không có gì làm phân tán tâm trí họ khỏi cơn đau thôi. Tâm trí trở nên tĩnh lặng và cơn đau vẫn hiện diện đó bắt đầu gào thét. Nguyên do tương tự như khi mắt chúng ta chợt mở lúc hai giờ sáng, mọi âu lo về tương lai và những hối tiếc về quá khứ cứ hiện ra từ màn đêm.
Ruth dạy tôi cách kiểm soát tâm trí. Bằng việc đó, bà đã giúp tôi ngăn lại việc hồi sinh đài phát thanh trong đầu tôi về những cảm giác tội lỗi và tủi hổ trong quá khứ, cũng như những âu lo và sợ hãi về những viễn cảnh tương lai. Hoặc có lẽ quan trọng hơn nữa là bà đã dạy tôi không phản ứng một cách quá xúc động với những suy nghĩ này như trước đây. Bà dạy tôi rằng ước mong quá khứ khác đi là vô nghĩa và lo lắng về những điều khiếp sợ của tương lai, những điều tôi không thể điều khiển được, là hoàn toàn vô ích.
Tổng cộng chúng tôi phải mất ba tuần để tập luyện ba cách khác nhau giúp tôi nhận thức được suy nghĩ của mình và mang đến sự tĩnh lặng cho tâm trí. Tập trung vào hơi thở, nhìn chăm chú ánh đèn và phương pháp cuối cùng – niệm chú.
– CON CÓ BIẾT thần chú là gì không, Jim?
Tôi lắc đầu. Tôi chẳng có chút khái niệm nào cả.
– Nó giống như một bài hát hay một kiểu âm thanh mà con tạo ra để giúp con tập trung vào tâm trí mình. Cũng giống như con đã tập trung bằng hơi thở và ngọn nến vậy, đây là một phương pháp khác để đánh lừa tâm trí con.
Tôi nhìn bà lần nữa, để ý thấy bà đang đeo một chiếc vòng cổ có một cái còi và một cái chuông. Đó có phải là thứ mà bà đang nói không? Khoảnh khắc bà rướn người về phía tôi và chiếc chuông nhẹ rung lên, tôi suýt nữa đã bật cười. Bà cúi nhìn xuống cái chuông và cười:
– Không, đây không phải là thứ ta đang nói đến đâu.
– Âm thanh kiểu gì ạ? – Tôi bỗng có cảm giác chuyện sắp trở nên kỳ cục.
– Còn tùy. Người ta thường nói một từ mà họ cho rằng quan trọng với mình hoặc một cụm từ có ý nghĩa ma thuật nào đó. Nhưng nó có thể là bất cứ thứ gì. Từ ngữ không thật sự quan trọng, âm thanh mới là thứ đáng kể. – Vậy con phải nói gì? – Tôi hỏi.
– Chuyện đó tùy con thôi. Bất kể là gì, con sẽ nhẩm đi nhẩm lại nó hết lần này đến lần khác.
– Nhẩm thành tiếng ư?
– Không, nhẩm với chính mình thôi.
Chuyện này dứt khoát sẽ trở nên quái dị rồi. Tôi hoàn toàn không có khái niệm gì về những từ ngữ quan trọng mà tôi phải dùng cả. Những từ ngữ duy nhất mà tôi luôn nói đi nói lại trong đầu mình là những tiếng chửi thề, và tôi khá chắc chắn đó không phải là thứ Ruth đang nghĩ đến.
– Vậy sẽ là cái gì đây? – Ruth kiên nhẫn đợi tôi nói ra từ ngữ diệu kỳ nào đó, và tôi thì hoàn toàn chẳng nghĩ ra cái gì.
– Con không biết. – Tôi biết rằng trong phép thuật thì từ ngữ là vô cùng quan trọng. Úm ba la vừng ơi mở ra. Mấy chữ này hẳn là thích hợp để dùng.
– Từ ngữ đầu tiên hiện lên trong đầu con là gì? Từ gì cũng được mà. – Chris! – Tôi tự nhủ. Đó là tên cô nàng ở tầng trên. Tôi lục lọi trong đầu về những gì tôi đã nghĩ đến, tìm một từ có thể thích đáng. Nhưng tôi chẳng nghĩ được gì khác cả. Đột nhiên, hình ảnh một tay nắm cửa (knob) hiện lên trong đầu tôi. Một tay nắm tròn. Chris knob. Đến hôm nay tôi vẫn không biết được mình đã nghĩ ra tổ hợp từ ngữ ấy kiểu gì, hay ý nghĩa của nó với tôi lúc ấy ra sao.
Ruth nhìn tôi:
– Vậy, con nghĩ ra chưa?
– Rồi. – Tôi trả lời, nhưng rồi đột nhiên tôi thấy xấu hổ. Tôi đã chọn sai từ rồi. Mấy từ này sẽ nghe thật là ngu và hẳn nhiên là chẳng có tác dụng gì đâu.
– Giờ hãy tự nhẩm từ đó với chính mình đi, một cách chậm rãi thôi, và giãn khoảng cách mỗi từ ra khi con nói nhé.
– Chrissss… Knobbbbbb… – Tôi lẩm bẩm với chính mình. Tôi lặp lại vài lần trong một lúc.
– Giờ ta muốn con tự niệm với mình. Lặp đi lặp lại trong mười lăm phút tới.
Ruth nhìn tôi và tôi chắc mình đã nhìn lại bà như thể tôi nghĩ bà lẩm cẩm rồi.
– Cứ tập trung tâm trí con vào thanh âm của từng từ. Đừng nghĩ về điều gì khác cả.
Ruth đã đúng. Thật khó để nghĩ về bất cứ cái gì khác khi đang niệm câu thần chú mình tự chế. Và mặc dù tôi không ngừng lặp lại cụm từ kết hợp bởi Chris vàKnob, nhưng tôi lại chẳng thể tập trung vào cô nàng hoặc vào cái nắm cửa. Chẳng còn quan trọng nữa cái việc cô nàng có biết đến sự tồn tại của tôi hay không, hay việc cô nàng nghĩ gì về mấy cái răng của tôi, hay liệu cô nàng có để ý đến mấy cái mụn của tôi không. Đó không còn là trọng điểm nữa. Trọng điểm là tôi không còn nghe thấy gã DJ trong đầu nữa. Anh ta đã ngừng hoạt động rồi.
TÔI LUYỆN TẬP CÂU THẦN CHÚ của mình tại nhà. Thỉnh thoảng tôi tập hàng giờ liền. Bởi lẽ giờ tôi đã hiểu, đó là thứ giúp tôi tĩnh lặng đến không ngờ. Lặp lại. Có chủ đích. Là phương thức tin cậy nhất để thay đổi não bộ. Bằng việc kết hợp với kỹ thuật hít thở mà Ruth đã dạy tôi với việc, hoặc là nhìn vào ánh nến, hoặc là lặp lại chậm rãi câu thần chú của mình, mọi thứ đã bắt đầu thay đổi.
Rốt cuộc, cha tôi cũng đã về nhà. Lần này ông cũng say và dằn vặt. Mẹ tôi bước ra khỏi phòng bà, và chuyện xảy ra lần nữa. Cuộc cãi vã như thường lệ, nhưng lần này còn kèm theo một thực tế là chúng tôi vừa được gửi thông báo siết nhà. Tôi đã ở trong phòng mấy giờ đồng hồ để luyện tập hít thở và tự nhẩm thần chú. Vì lẽ gì đó mà tôi không giải thích được, tôi đã bước vào phòng khách và nói với cha mẹ rằng tôi yêu họ. Tôi nhận ra mình đã có cái nhìn hoàn toàn khác với cha mẹ. Tôi trở về phòng. Tôi
không cảm thấy giận dữ hay buồn bã. Tôi chấp nhận hoàn cảnh. Vài phút sau, tôi nhận ra mình đã chẳng nghe thấy gì trong đầu cũng như từ bên ngoài. Ngôi nhà trở nên hoàn toàn tĩnh lặng. Tôi bước trở ra phòng khách và thấy cha mẹ tôi lặng lẽ ngồi đó.
– Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi con. – Cha tôi nói.
– Cha mẹ cũng yêu con. – Mẹ tôi thêm vào.
Trong khoảnh khắc ấy, tôi không thật sự biết được liệu mọi thứ rồi có ổn không. Nhưng tôi biết cha mẹ đã yêu mình theo cách tốt nhất họ có thể. Và điều đó khác xa với kỳ vọng của tôi về tình thương yêu mà cha mẹ dành cho tôi. Thế nhưng trong khoảnh khắc đó, tôi cảm thấy như vậy là đủ.
BỘ NÃO ĐẦU TIÊN mà tôi nhìn thấy là đang nằm lơ lửng trong một cái lọ thủy tinh chứa đầy formaldehyde[17]. Nó xám xịt và nhăn nheo – giống một hạt óc chó khổng lồ hay một cái hamburger ôi thiu nặng cỡ 1,3 ký hơn là một siêu máy tính chịu trách nhiệm cho toàn bộ vận hành của con người. Tôi nhìn chòng chọc vào đống nhăn nheo đó và trong đầu tự hỏi làm thế nào một khối sền sệt vừa xám vừa trắng lại mưng mủ kia có thể là cội nguồn của tư tưởng, ngôn ngữ và ký ức. Tôi sẽ được học về phần não chịu trách nhiệm cho năng lực nói, mùi vị và mọi chức năng vận động, nhưng không có người thầy nào từng có thể chỉ cho tôi – kể cả trong sách vở lẫn trong ca phẫu thuật – rằng phần nào của não bộ mà tôi có thể cắt lát và nhìn thấy tình yêu từ đó chảy ra. Không có mặt cắt nào cho thấy động lực của một người mẹ nuôi dưỡng và che chở đứa con của mình. Không có một mẫu nhỏ tôi có thể làm sinh thiết nào mà chứa đựng sức mạnh thần bí giúp một người cha làm đến hai công việc chỉ để con cái ông được lớn lên đầy đủ hơn mình trước đây. Không có một điểm trung tâm hữu hình nào trong não bộ mà tôi có thể định vị là nơi chốn khiến cho một người vội vàng giúp đỡ một người khác – hay khiến những người vốn là xa lạ hợp lại với nhau trong những lần khủng hoảng.
Chính xác thì phần nào của não đã khiến Ruth dành cho tôi thời gian, sự quan tâm và tình yêu của bà?
Tôi không thấy bất cứ thứ gì như vậy trong bộ não lềnh bềnh trong hũ formaldehyde, và cũng tôi không thể nhìn thấy chúng qua kính hiển vi trong lúc làm phẫu thuật não. Tôi đã trải qua nhiều đêm muộn ở trường Y, dùng bộ não của mình suy nghĩ về bộ não, và rồi dùng trí óc mình cân nhắc
về tính mỉa mai của chuyện đó. Chính xác thì làm thế nào chúng ta phân định và phân biệt tâm trí với bộ não? Tôi có thể giải phẫu bộ não nhưng không thể phẫu thuật tâm trí, mà phẫu thuật bộ não có thể làm biến đổi tâm trí mãi mãi. Đó là thế lưỡng nan của quan hệ nhân quả – một bài toán vòng tròn lặp giống như câu hỏi trăm năm rằng cái gì có trước, con gà hay quả trứng. Có một hôm tôi đã hỏi Ruth chính câu hỏi này.
– Jim này, – bà nói, – nếu con đang đói, thì chuyện gà có trước hay trứng có trước đâu thật sự quan trọng, đúng không?
Tôi từng có lúc vô cùng đói, và tôi sẽ vui vẻ được ăn dù là gà hay trứng. Ruth luôn có cách để phá vỡ sự việc, rồi đặt nó dưới một góc nhìn mới. Và ngày qua ngày, bà đã dạy tôi làm thế nào để có những góc nhìn mới với chính những suy nghĩ và cảm xúc của tôi. Và việc suy nghĩ về việc nghĩ này – khả năng bộ não quan sát được chính nó – là một trong những bí ẩn vĩ đại nhất.
Chỉ với hai tuần còn lại của mùa hè tôi bầu bạn cùng Ruth, và vừa ngay lúc tôi gói ghém được tâm trí với suy nghĩ rằng tôi có thể quan sát suy nghĩ của mình và vì thế tôi đã tách biệt được mình khỏi những suy nghĩ, thì Ruth lại rút ra từ chiếc túi thần kỳ của mình một bí quyết hoàn toàn mới.
– Jim này, con đã bao giờ chứng kiến màn ảo thuật mà ảo thuật gia cưa người phụ nữ ra làm đôi chưa? – Bà nói.
Tôi gật đầu:
– Dĩ nhiên là rồi ạ.
– Thế thì, chúng ta sắp làm một trò giống như thế, nhưng với trái tim của con. Chúng ta sẽ cắt mở nó ra. Chẻ nó làm đôi.
Tôi hoàn toàn không biết bà đang nói đến cái gì, nhưng đến lúc này tôi đã quen với việc Ruth ươm mầm bài học trong tôi, và tôi biết tất cả những gì tôi có thể làm là vào vị trí, thắt dây an toàn, và tận hưởng hành trình.
Bí quyết thứ hai của Ruth
Thuần hóa tâm trí
1. Một khi cơ thể bạn đã được thả lỏng (bằng bí quyết thứ nhất của Ruth), đã đến lúc thuần hóa tâm trí.
2. Lần nữa, hãy bắt đầu bằng việc tập trung vào hơi thở. Những suy nghĩ liên tục nảy ra và đòi hỏi sự chú ý của bạn là việc hoàn toàn bình
thường. Mỗi khi việc này xảy ra, chỉ cần quay lại tập trung vào hơi thở. Một vài người nhận thấy rằng việc suy nghĩ về lỗ mũi và về luồng không khí ra vào qua đó sẽ giúp họ lấy lại sự tập trung.
3. Một kỹ thuật khác có thể hỗ trợ hạn chế tâm trí lang thang là sử dụng thần chú, một từ hay cụm từ lặp đi lặp lại, và tập trung nhìn vào một ngọn nến hoặc một vật gì khác. Việc này giúp tránh cho những suy nghĩ lang thang đó nhận được sự chú ý. Trong vài trường hợp, người dạy có thể cho người học câu thần chú bí mật của họ, nhưng bạn luôn có thể chọn bất cứ từ nào bạn muốn để làm câu thần chú. Hoặc bạn có thể tập trung vào ngọn nến hoặc một vật thể nào khác cũng được. Thử xem cách nào hiệu quả nhất với mình. Mỗi người mỗi khác.
4. Sẽ cần nhiều thời gian và nỗ lực, đừng nản lòng. Có thể mất vài tuần hoặc lâu hơn bạn mới nhận ra được những ảnh hưởng sâu sắc của một tâm trí tĩnh lặng. Bạn sẽ không còn mong muốn thu hút những xúc cảm vào suy nghĩ của mình, mà đó thường là xúc cảm tiêu cực và rối bời. Sự bình tĩnh mà bạn cảm thấy từ sự thư giãn sẽ gia tăng bởi vì bạn không bị phân tâm bởi những đối thoại nội tâm, và vì thế những phản hồi dễ xúc động sẽ không xảy ra. Nó là phản ứng đã ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể bạn.
5. Luyện tập bài tập này từ hai mươi đến ba mươi phút mỗi ngày. Phần thưởng của việc thuần hóa tâm trí là sự sáng suốt trong suy nghĩ.
Chương 4
Đau để trưởng thành
Tôi rời nhà sớm hơn thường lệ để đến cửa hiệu ảo thuật vì hôm đó được dự báo sẽ là một trong những ngày tháng Tám nóng nhất ở Lancaster, nhiệt độ lên đến ba con số[18]. Bầu trời đầy những dải mây mỏng xam xám. Đó là một ngày không nhiều nắng cũng chẳng nhiều mây, và khắp nơi đều phủ một màu nâu hoặc xám. Tôi có thể cảm nhận được sức nóng bốc lên từ mặt đất thông qua chiếc bàn đạp trên xe, nóng đến nỗi tôi nghĩ nó sẽ làm xém những sợi lông chân của mình mất. Tôi lái xe một tay và phải đổi tay liên tục để không bị bỏng. Tôi còn thử buông cả hai tay một lúc khi chạy qua Đại lộ K, và khi vừa bắt được nhịp độ thì tôi nghe thấy tiếng la hét vọng lại từ cánh đồng bên cạnh nhà thờ Episcopal.
Tôi nhận ra thằng nhóc lớn hơn trong đám đó, cái đứa đang không ngừng tung ra những cú đấm. Tên này lớn hơn tôi hai lớp, và cả tôi lẫn anh trai tôi đều từng bị nó đuổi chạy khắp nơi, bị đánh vài lần, thậm chí còn bị nó và tên lâu la tin cậy của nó nhổ vào người. Tụi nó là một băng đảng hai đứa và trong năm học tụi nó gần như thống trị Lancaster trong khung giờ từ ba đến năm giờ chiều. Rõ ràng là tụi nó đang mở rộng khung giờ trong mùa hè bởi vì bây giờ còn chưa đến mười giờ sáng, và tôi có thể nhìn thấy một trong hai đứa nó đang vừa đấm vừa đá một thằng nhóc trong khi đứa còn lại hò hét và cười. Tôi không thấy được đứa nhóc kia là ai vì nó nằm cuộn người dưới đất, đầu cúi xuống. Hai tay nó ôm lấy đầu, cố gắng che chắn chính mình. Trong một giây tôi đã nghĩ đó có thể là anh trai tôi, nhưng rồi tôi nhớ ra anh đang ở nhà lúc tôi rời đi.
Tôi không chắc điều gì khiến tôi dừng xe và bắt đầu hét lên với đám tụi nó. Tôi đã quen với việc bảo vệ anh trai mình, một thói quen mà tôi đã mang theo đến thời trưởng thành, nhưng tôi không mong gặp mấy vụ đánh đấm đâu, nhất là với bọn này. Ban đầu tụi nó không nghe thấy tôi, và khi
bước về phía tụi nó, tôi như thể cảm nhận được từng cú đấm, từng cú đá mà tụi nó đang giáng xuống thằng nhóc nằm dưới đất kia và tim tôi bắt đầu nện thình thịch trong ngực. Tôi hít một hơi thật sâu và hét lên lần nữa để ngăn cản tụi nó.
– Dừng lại!
Tên to con đang cúi người xuống phía thằng nhóc, và khi nghe thấy tôi, nó đứng thẳng dậy. Nó nhe răng gầm gừ với tôi rồi đá thằng nhóc đang nằm dưới đất thêm một cái vào bụng. Cú đá đó khiến tôi hơi chùn bước và bỗng cảm thấy như chính tôi cũng vừa bị đá vào bụng vậy.
– Đứa nào sẽ bắt tao dừng được vậy?
Sự chú ý của tụi nó dồn về phía tôi và tôi thấy thằng nhóc nằm trên đất kia lăn qua một bên, cố đứng dậy. Nó là thằng nhóc học cùng trường. Tôi không nhớ được tên nó, nhưng tôi biết gia đình nó vừa chuyển đến đây vào năm ngoái. Cha nó vừa rời lực lượng không quân. Mặt thằng nhóc đầy máu me và cặp kính dơ hầy thì rơi xuống nằm cạnh nó. Nó chỉ nhỏ bằng nửa chúng tôi. Tôi vốn cao ngang tầm hai đứa lớn kia, nhưng tụi nó đều nặng ký hơn tôi ít nhất là mười ba ký. Tôi nhìn thằng nhóc lúc nó đứng lên được và bắt đầu loạng choạng bước về hướng nhà thờ. Tôi không thể trách nó về việc muốn chuồn sớm khỏi đây.
– Mày muốn thế mạng cho nó hả?
Hai đứa cùng bước về phía tôi và tôi chợt cảm thấy miệng mình khô khốc, còn tai thì bắt đầu lùng bùng. Tôi cố gắng hít một hơi thật sâu theo cách mà Ruth đã dạy tôi, nhưng tôi dường như không thể đưa không khí vào tới phổi được.
Chuyện này rồi sẽ chẳng tốt đẹp nổi đâu.
– Vậy là, mày nghĩ mày là anh hùng? Một kiểu anh hùng ghê gớm nào đó hả?
Tôi không lên tiếng. Tôi cố gắng thả lỏng tay chân như đã học ở cửa hiệu ảo thuật. Tôi co duỗi lòng bàn chân và làm rỗng đầu óc. Nếu buộc phải đánh nhau, tôi sẽ đánh. Tôi sẽ không bỏ chạy.
– Tao sẽ cho mày no đòn rồi tụi tao sẽ tịch thu cái xe đạp. Tôi vẫn không lên tiếng. Tôi cảm nhận được thằng nhóc tháp tùng kia đang di chuyển ra sau lưng, nhưng tôi vẫn cứ nhìn thẳng vào tên thích đấm đá này. Nó là đứa cầm đầu. Nó đưa mặt sát lại gần mặt tôi, đến nỗi tôi có
thể thấy mấy vết trăng trắng dính trên mép nó. Trời ngày càng nóng hơn và trên mặt nó thì đầy mồ hôi cùng bụi bẩn.
– Trừ khi mày hôn chân tao.
Tôi nghĩ đến Ruth và Neil đang ở cửa tiệm. Họ đang đợi tôi đến đó vào khoảng giờ này. Liệu Ruth có nghĩ tôi cúp cua một ngày khi không thấy tôi xuất hiện không? Sẽ có ai đó tìm thấy tôi ở đây với đầy máu me không? Thằng nhóc nọ có chạy đi tìm ai đó đến giúp không? Mà cái gã này thức dậy, ăn ngũ cốc với sữa rồi chạy luôn ra ngoài để đánh người mà không thèm chùi miệng gì hết hay sao vậy? Tất cả những suy nghĩ đó bắt đầu chạy đua trong đầu tôi, nhưng tôi chỉ việc nhìn chằm chằm vào vết bết màu trắng trên mép kia và tưởng tượng nó là một ngọn nến.
– Hôn chân tao!
Tôi ngước lên, nhìn thẳng vào mắt nó và cất tiếng lần đầu tiên kể từ lúc tôi ngăn cản nó đánh thằng nhóc kia.
– Không.
Nó nhoài người về trước và nắm lấy ngực áo tôi.
– Hôn chân tao. – Nó đe dọa. Miệng nó bắt đầu nở một nụ cười theo kiểu cười của kẻ biết mình áp đảo được kẻ khác. Mặt nó kề ngay trên mặt tôi và tôi có thể ngửi, cảm thấy hơi thở của nó. Tôi nhắm mắt lại trong đúng một giây; và trong một giây đó, có điều gì đó đã khác đi.
Tôi mở mắt ra và nhìn thẳng vào tên đó. Tôi nhìn sâu vào mắt nó, cái nhìn ta vẫn dùng khi cố gắng nhìn thấu một điều gì hay một ai đó. – Mày muốn làm gì tao thì làm, còn tao sẽ không hôn chân mày đâu. Nó bật cười và nhìn sang bạn mình. Tôi thấy nó nhướng mày, rồi quay lại nhìn tôi. Tôi vẫn nhìn nó chằm chằm, không hề chớp mắt. Nó giơ nắm đấm lên, rồi kéo về sau tai. Tôi không nao núng. Tôi cứ khóa ánh nhìn của mình vào nó, và trong khoảnh khắc đó, tôi chẳng để tâm đến việc nó to con hơn tôi hay việc trên tay nó nhuốm máu của một đứa khác. Tôi sẽ không lùi bước. Tôi sẽ không trao cho nó thứ quyền lực khiến tôi sợ hãi. Và tôi sẽ không hôn chân nó hay bất kỳ ai khác. Không bao giờ.
Và trong một giây ánh mắt chúng tôi khóa chặt vào nhau, tôi nhìn thấu nó, và nó biết tôi đã nhìn thấu nó. Tôi nhìn thấy nỗi đau và sợ hãi bên trong nó. Nỗi đau và nỗi sợ mà nó đã cố che đậy bằng hành động bạo lực lên người khác.
Hắn dứt mắt khỏi cái nhìn của tôi và quay sang nhìn tên đồng bọn, rồi nhìn lại tôi.
– Không dư hơi.
Nó buông áo tôi ra và đẩy nhẹ tôi một cái khiến tôi vấp về sau một chút nhưng không bị ngã.
Nó nhìn tôi lần nữa rồi quay đi rất nhanh.
– Nóng quá trời. Biến khỏi đây thôi.
Tôi cảm thấy đứa còn lại cũng đẩy nhẹ lưng tôi một cái, nhưng đó chỉ là một chút ra vẻ chứ chẳng là gì. Tôi dám chắc là nó cảm thấy không hiểu chuyện gì vừa xảy ra. Hai đứa cùng bỏ đi và tôi có thể thấy thằng nhóc tay chân đang nói chuyện với tên cầm đầu. Tôi biết nó đang hỏi tại sao tên kia không đập tôi một trận. Tên kia đẩy nó và nói:
– Thôi câm đi. – Không đứa nào trong tụi nó ngoái đầu lại. Tôi hít thở sâu thêm vài lần và nhìn tụi nó bỏ đi trước khi quay lại với chiếc xe đạp của mình. Tôi không hoàn toàn chắc chuyện gì vừa xảy ra hay tại sao tôi lại làm điều vừa rồi, nhưng tôi cảm thấy rất tốt. Đột nhiên tôi nhận ra mình đã trễ giờ và Ruth đang đợi tôi. Tôi hy vọng bà không nghĩ tôi trốn tránh bà. Tôi leo lên xe và đạp hết tốc lực đến cửa tiệm. TÔI PHÓNG NƯỚC ĐẠI qua cửa, hụt hết hơi nhưng đang sẵn sàng kể cho Ruth và Neil toàn bộ câu chuyện xảy ra trên đường tôi đến cửa tiệm. Tôi đã đứng lên vì bản thân và đã đứng lên vì một đứa trẻ không có khả năng tự vệ. Nên hẳn nhiên đây là lần đâu tiên tôi cảm thấy mình là một anh hùng. Ruth chắc phải tha thứ việc tôi tới trễ thôi, một khi bà nhận ra tôi đã làm gì.
– Ruth! – Tôi gọi lớn tiếng. Thật lạ lùng, cả Ruth và Neil đều không có mặt ở quầy hàng. – Ruth! Neil! Con đến rồi.
Không có hồi đáp.
Tôi đi ra phía sau hướng về văn phòng và khi đó tôi nghe thấy tiếng của họ. Ruth và Neil đang cãi nhau. Tôi chưa từng nghe họ cãi nhau trước đây.
– Nó chỉ là một đứa trẻ.
– Rồi thằng bé sẽ mang theo chuyện này đến hết đời. Con phải làm cho đúng.
– Quá trễ rồi. Tổn thương đã xảy ra rồi. Con sẽ giải thích cho nó mọi thứ khi nó lớn hơn.
– Tổn thương có thể và nên được phục hồi. – Ruth có vẻ thật sự tức giận.
Tôi chưa bao giờ nghe giọng bà như thế và việc đó khiến tôi lo lắng. Tôi đã làm gì sai sao? Họ bực vì tôi tới trễ ư? Không lý nào. Neil đã gây tổn thương gì cho tôi kia chứ? Anh ấy sẽ giải thích cái gì cho tôi khi tôi lớn hơn?
– Neil à, ai cũng phạm sai lầm. Mẹ hoàn toàn thông cảm với con. Nhưng mẹ nói này, vẫn chưa là quá muộn để con sửa chữa sai lầm. Con sẽ hối hận nếu con không làm vậy. Tin mẹ đi.
Tất cả chìm vào im lặng. Tôi không muốn họ bước ra và nhìn thấy tôi nghe lén. Nên tôi bước trở ra ngoài cửa tiệm, mở cửa lần nữa và gọi tên họ thật to. Chắc là họ sẽ không biết rằng tôi đã nghe trộm họ. – Xin chào! – Tôi gọi lớn. – Ruth ơi, con đến rồi.
Ruth bước ra từ cửa phòng. Mắt bà đỏ hoe như mắt mẹ tôi vậy, thế nên tôi biết bà đã khóc.
– Chào Jim. – Bà nói. – Con đến trễ.
– Con xin lỗi. Con gặp chút rắc rối trên đường đến đây.
Ruth nhìn tôi một lượt từ trên xuống dưới.
– Trên áo con là máu đấy ư?
– Dạ. – Tôi trả lời. – Nhưng không phải máu của con. Bà đừng lo. Ruth bật cười. – Chuyện đó còn khiến ta lo lắng hơn ấy chứ. Lại đây. Tôi bước ngang qua Neil, anh lầm bầm chào hỏi nhưng không nhìn vào
tôi. Tôi không chắc mình đã làm gì hay anh ấy đã làm gì, nhưng hẳn là điều tồi tệ. Trông có vẻ như giờ anh ghét tôi lắm.
Ruth bảo tôi ngồi xuống ghế và dẫn dắt tôi thực hành bài tập thả lỏng, rồi yêu cầu tôi nhẩm câu thần chú của mình trong đầu. Tôi khởi động, nhưng trong đầu không thể ngừng phát lại cuộc đối thoại mà tôi đã nghe trộm được. Neil đã gây ra lỗi lầm gì với tôi chứ? Chuyện gì mà tệ đến nỗi Ruth phải khóc? Tôi không chịu đựng được nữa, và tôi chắc chắn không thể thuần hóa tâm trí mình vào lúc này.
– Đã xảy ra chuyện gì? Con đã làm sai điều gì? Tại sao Neil lại giận con? – Tôi tuôn ra cả ba câu hỏi khi vẫn nhắm mắt, và rồi tôi mở mắt ra thấy Ruth đang nhìn mình với vẻ bối rối.
– Tại sao con nghĩ rằng mình đã làm gì sai? – Bà hỏi.
– Con nghe thấy bà và Neil cãi nhau về con. Con đã nghe khi ở ngoài cửa. Anh ấy ghét con.
Ruth tiếp tục nhìn chằm chằm vào tôi, rồi bà chỉ nhẹ nhàng gật đầu. – Con nghe hết ư?
– Dạ. – Tôi trả lời một cách khổ sở. Tôi biết Ruth và Neil quá tốt đến nỗi đã không muốn thành thật với tôi, và tôi khá chắc chắn hôm nay sẽ là ngày cuối cùng tôi đến cửa hiệu này.
– Thật ư, ngay lúc này sao? Và Neil đã nói gì về con vậy? – Anh ấy nói…
Tôi nghĩ về chuyện đó nhưng không thể nhớ chính xác Neil đã nói gì về tôi.
– Sao nào? – Ruth hối thúc.
– Chuyện gì đó về… về những tổn thương đã xảy ra.
– Và con nghe thấy tên mình ư?
– Không, không hẳn vậy. – Tôi trả lời. Tôi không nhớ là họ đã nhắc đến tên tôi, nhưng tôi biết chuyện đó liên quan tới tôi. Tôi cảm thấy còn khổ sở hơn nữa. Có phải Ruth sẽ nói dối tôi và bảo rằng họ cãi nhau không phải vì tôi.
– Jim à, – Ruth nhẹ nhàng nói, – chúng ta không nói về con. Chúng ta nói về cháu trai của ta.
– Cháu trai của bà?
– Ừ, Neil có một đứa con trai, đó là một câu chuyện phức tạp, và buồn nữa, và ta nhớ thằng bé lắm.
– Bạn ấy bao nhiêu tuổi ạ?
– Tầm tuổi như con.
– Bạn ấy ở đâu?
– Thằng bé đang sống với mẹ nó. Nhưng giờ chuyện đó không quan trọng. Quan trọng là tại sao con nghĩ bọn ta đang cãi nhau về con. Tại sao
con nghĩ Neil ghét con?
Tôi không chắc phải trả lời như thế nào. Tôi chỉ tự cho rằng họ đang nói về tôi thôi.
– Jim, trong đời mỗi người đều có những hoàn cảnh khiến họ đau đớn. Hoàn cảnh của con trai và cháu trai ta khiến ta đau lòng. Nó giống như một vết thương vậy. Vậy thì, nếu ta lỡ làm rách đầu gối của mình, ta nên làm gì? Ta có thể chăm sóc nó – rửa sạch vết thương, băng bó lại và dưỡng vết thương lành lặn – hoặc ta có thể lờ đi, giả vờ rằng nó không có ở đó và cứ thế xổ ống quần xuống che vết thương đi và hy vọng nó sẽ biến mất. Đó có phải là cách tốt nhất để chữa lành vết thương không?
– Không ạ.
Lại một lần nữa tôi không biết chính xác bà đang nói về cái gì. – Vết thương trong tim chúng ta cũng như vậy con à. Chúng ta cần trao cho chúng sự quan tâm của chúng ta, để chúng có thể lành lại. Bằng không vết thương sẽ tiếp tục hành hạ chúng ta, đôi khi trong những khoảng thời gian rất dài. Chúng ta ai rồi cũng sẽ tổn thương. Đó là chuyện tự nhiên thôi. Nhưng đây là điểm lắt léo của những thứ gây tổn thương và gây đau đớn cho ta: chúng còn có thể phục vụ cho một mục đích tuyệt vời. Trái tim ta tổn thương là khi nó rộng mở. Chúng ta trưởng thành qua nỗi đau. Chúng ta trưởng thành qua những hoàn cảnh khốn khó. Đó là lý do tại sao con phải nắm lấy mọi khó khăn trong đời con. Ta cảm thấy đáng tiếc cho những người không gặp phải vấn đề. Với những ai không bao giờ phải đi qua bất kỳ khốn khó nào, họ đã bỏ lỡ món quà. Họ đã bỏ lỡ phép màu. Tôi gật đầu với Ruth. Tôi đã dành nhiều thời gian cuộc đời cho đến lúc này của mình để so sánh bản thân với những đứa bạn, những đứa trẻ dường như có mọi thứ. Chúng không phải đứng xếp hàng trước cửa hàng tạp hóa và cảm thấy đau đớn vì người thu ngân nhìn mình khi mẹ mình đưa cô tờ tem phiếu thực phẩm. Hay đứng xếp hàng ở khu cứu trợ thực phẩm của chính phủ để chờ ai đó phát cho một ít sữa bột, bơ, hay phô mai trắng làm đồ cứu trợ. Chúng không có những bậc phụ huynh luôn cãi vã, say xỉn hay uống thuốc quá liều. Chúng không phải lên giường mỗi tối trong cảm giác mọi thứ đều tồi tệ và theo một cách nào đó chuyện đó là lỗi của chúng. Chúng có xe, tiền, quần áo, bạn gái và sống trong một ngôi nhà đẹp đẽ. Ruth thấy tiếc cho chúng ư?
– Jim, bí quyết tiếp theo mà ta sẽ dạy con chính là mở cửa trái tim. Nhiều người gặp rắc rối trong vụ này. Với con thì sẽ dễ hơn. – Tại sao ạ? – Tôi hỏi.
– Bởi vì cuộc sống đã bắt đầu mở cửa trái tim con rồi. Con biết quan tâm, Jim ạ. Con quan tâm đến gia đình mình. Anh trai con, mẹ con, và cả cha con nữa. Con quan tâm khi con nghĩ rằng Neil đang giận con. Con đủ quan tâm để có mặt ở đây mỗi ngày. Ta không nghi ngờ gì về khả năng của con khi quan tâm đến người khác, đó là một phần của việc mở cửa trái tim con.
Tôi nghĩ về đứa trẻ bị đánh sáng nay. Tôi không thật sự biết cậu bé, nhưng tôi quan tâm đến nó. Tôi đủ quan tâm để dừng xe lại. Tôi biết mình quan tâm là bởi tôi có thể (và đã từng) là đứa trẻ đó. Tôi quan tâm bởi vì tôi đã từng cảm thấy nỗi đau và sự nhục nhã cả triệu lần, và cảm giác ấy rất đau. Đau vô cùng.
– Một phần khác của việc mở cửa trái tim con, và đây là phần mà con sẽ luyện tập nghiêm túc, đó là quan tâm đến chính bản thân con. Tôi vốn quan tâm đến chính mình mà. Vụ này sẽ dễ lắm đây. – Có một lý do cho việc con tự cho rằng cuộc trò chuyện của chúng ta là nói về con, Jim ạ. Con đã thực hiện một cú nhảy khá xa từ những gì con nghe thấy đến kết luận rằng Neil ghét con đấy.
– Con chỉ hiểu lầm thôi. – Tôi nói.
– Đúng vậy. – Ruth bật cười. – Chúng ta đều hiểu lầm. Về nhau. Về chính chúng ta. Về hoàn cảnh. Đó là một bài học đáng giá, rằng không phải mọi thứ trên đời đều xoay quanh chúng ta. Ta nghĩ ta cũng cần học bài học tương tự khi nói đến trường hợp cháu trai của mình.
Tôi gật đầu.
– Mỗi chúng ta tự lựa chọn đâu là điều có thể chấp nhận trong đời mình. Khi là một đứa trẻ, chúng ta không có nhiều lựa chọn. Chúng ta được sinh ra trong những gia đình và những hoàn cảnh, và tất cả những thứ đó nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Nhưng khi lớn lên, chúng ta lựa chọn. Có ý thức hoặc trong vô thức, chúng ta quyết định cho phép bản thân mình được đối xử thế nào. Mình sẽ chấp nhận gì? Mình sẽ không chấp nhận gì? Con sẽ phải lựa chọn và con sẽ phải tự đứng lên vì mình. Không ai có thể làm chuyện đó cho con.
Ờ
TÔI KHÔNG BAO GIỜ có cơ hội để kể cho Ruth nghe về lần đấu tranh đầu tiên mà tôi đã chứng tỏ được sáng hôm đó. Tôi không bao giờ nghe thấy Neil và bà cãi nhau lần nào nữa. Mỗi ngày trong tuần kế tiếp đó, bà dạy tôi mở cửa trái tim. Bà giải thích cho tôi rằng những cuộc hội thoại thường đi vào đầu chúng ta nhất là những cuộc hội thoại theo hướng khắt khe và tiêu cực. Cuộc hội thoại mà thường xuyên khiến chúng ta phản ứng theo cách không có lợi cho mình. Cuộc hội thoại mà khiến ta cứ làm sống lại sự việc tới lui hoặc ước ao mọi chuyện sẽ thế này thế kia. Quá nhiều những thứ như thế đến nỗi ta không thực sự dành nhiều thời gian cho thực tại. Buổi sáng hôm đó chúng tôi bắt đầu với việc Ruth muốn tôi nói những điều tốt đẹp với chính mình. Lạ lùng làm sao. Hết lần này đến lần khác tôi lặp lại: “Mình tốt mà, đó không phải là lỗi của mình, mình là một người tử tế”. Như thể tôi là một người DJ khác của trạm phát thanh vậy, nhưng mọi thứ tôi nói đều tử tế và an ủi. Mỗi lần nhận ra chính mình đang lắng nghe gã DJ nọ, tôi dừng lại và bắt đầu câu thần chú tử tế với mình.
– Mình xứng đáng. Mình được yêu thương. Mình được quan tâm. Mình quan tâm đến người khác. Mình chỉ lựa chọn những điều tốt đẹp cho mình. Mình chỉ chọn những điều tốt đẹp cho người khác. Mình yêu bản thân. Mình yêu mọi người. Mình mở cửa trái tim. Trái tim mình rộng mở.
Ruth yêu cầu tôi lập danh sách mười lời khẳng định đó và lặp lại chúng mỗi sáng, mỗi tối và vào bất kỳ thời điểm nào chúng xuất hiện trong đầu tôi, đặc biệt là sau khi tôi thực hiện bài tập thư giãn và thuần hóa tâm trí. Toàn bộ danh sách đó khá sến sẩm, nhưng tôi đã quen dần và tôi biết ơn là Ruth đã không bắt tôi phải nói thành tiếng. Tiếp theo, bà bảo bà muốn tôi gửi những suy nghĩ yêu thương cho chính mình, cho gia đình, cho bạn bè, và thậm chí cho những người tôi không thích hay những người không xứng đáng. Bà thấy tôi nhìn bà bối rối khi bà bảo gửi những suy nghĩ yêu thương cho những người tôi không thích hay không xứng đáng. Bà nhìn tôi với vẻ thân ái vô cùng và nói:
– Jim, thường thì những người làm tổn thương người khác là những người đang đau đớn nhiều nhất.
Nhưng thật sự rất khó. Rất khó để nghĩ cho cái gã chuyên bắt nạt đã từng đập tôi và phải theo cách nào đó nghĩ rằng chuyện đó cũng ổn thôi. Chuyện đó không hề ổn và tôi vẫn ghét nó, ghét tất cả những ai từng độc địa với tôi hay làm đau tôi. Nhưng tôi vẫn tiếp tục cố gắng. Lần nữa và lần
nữa. Sau một lúc, tôi nhận ra rằng nếu tôi nghĩ về việc chúng cũng bị đau hay bị đánh, rồi khóc vì đau đớn, và nghĩ xem nếu chuyện đó xảy ra với tôi thì tôi sẽ cảm thấy thế nào, theo đó mọi việc trở nên dễ dàng hơn. Dễ dàng hơn khi tôi nhận ra rằng khi tôi giận dữ với ai đó, thường là bởi vì tôi đang đau đớn từ bên trong. Tôi đã tức giận với chính mình vì một điều gì đó. Tôi chưa bao giờ nhận ra điều đó trước đây. Lời của Ruth không ngừng trở lại trong tôi: “Những người làm tổn thương người khác thường là những người đang đau đớn nhiều nhất”. Bà đã đúng.
Và đó cũng chính là điều trọng tâm bà muốn nói. Nếu bạn có thể chữa lành vết thương của chính mình, bạn sẽ không đau đớn nữa và bạn sẽ không làm đau người khác. Ôi chao! Có phải việc bầu bạn cùng Ruth đã chữa lành cho tôi theo một cách nào đó chăng?
Một tuần trước đó, Ruth đã nói với tôi rằng điều cuối cùng bà sẽ dạy tôi chính là năng lực đạt được mọi thứ tôi muốn. Tôi đã sẵn sàng chuyển sang học điều đó rồi. Nói về trái tim khiến tôi bắt đầu thấy hơi mệt. Dành quá nhiều thời gian nghĩ về nó khiến tôi đau đớn. Nó đào lên quá nhiều những nỗi đau mà tôi đã tốn rất nhiều thời gian cố gắng chôn chặt chúng bên trong mình để chúng không khiến tôi đau nhiều nữa. Nhưng tôi nhận ra rằng trong khi thật đau đớn khi chúng hiện về, thì đồng thời mỗi lần đối diện với chúng trở nên dễ dàng hơn và ít đau đớn hơn. Và cuối cùng, khi tôi tái hiện sự kiện trong đầu mình, những xúc cảm phản ứng với chúng đã hoàn toàn không còn như trước. Tôi có thể nghĩ về chúng mà không còn lạc lối trong đớn đau và thống khổ. Tôi có thể nghĩ về chúng và không tự trách chính mình hay bằng cách nào đó nghĩ rằng đó là lỗi của tôi. Tôi có thể sống với chúng. Tôi đã nhận ra rằng trong khi gã DJ vẫn còn ở đó, tôi chỉ việc không chú ý nhiều đến hắn nữa hoặc những âm thanh của hắn đã bị vặn thật nhỏ, thật nhỏ rồi.
Ruth đã xẻ trái tim tôi ra, và trong lúc điều đó thật đau đớn, nó cũng đồng thời mang đến cảm giác tuyệt vời.
CÓ MỘT THỨ MÀ MỌI NGƯỜI đều tương đồng với nhau, đó là âm thanh đầu tiên chúng ta nghe được. Đó là tiếng nhịp tim của mẹ chúng ta. Nhịp điệu ổn định đó là sự kết nối đầu tiên mỗi chúng ta biết đến, không phải bằng trí tuệ, mà là nhận thức bằng trái tim. Trái tim là nơi chúng ta tìm thấy sự an ủi và an toàn trong tăm tối. Nó là thứ ràng buộc chúng ta lại với
nhau và là thứ tan vỡ khi chúng ta chia lìa. Trái tim có phép thuật riêng của nó, tình yêu.
Khi Richard Davidson[19] ở Đại học Wisconsin tiến hành những nghiên cứu đầu tiên về lòng trắc ẩn, ông đã tiến hành với những thầy tu người Tây Tạng, những người trầm tư mặc tưởng trường kỳ. Các thầy tu được yêu cầu đội những cái mũ trên đầu, và những cái mũ này được nối với vô số điện cực điện não đồ để đo lòng trắc ẩn của họ. Khi nghe thấy yêu cầu này, những thầy tu đều bật cười. Những nhà nghiên cứu nghĩ rằng đó là bởi vì những chiếc mũ trông rất buồn cười, với đống điện cực kia, và mỗi điện cực lại được nối với một sợi cáp nên cái mũ trông như một bộ tóc giả hoang dại vậy. Tiếng cười của những thầy tu tuyệt nhiên không phải vì những chiếc mũ như các nhà khoa học đã nghĩ. Những nhà nghiên cứu đều đã sai. Cuối cùng, một thầy tu giải thích điều gì khiến họ thấy buồn cười. “Chúng ta đều biết,” – vị này nói, – “lòng trắc ẩn không sinh ra từ bộ não. Nó đến từ trái tim”.
Nghiên cứu đã cho thấy trái tim là một cơ quan thuộc trí thông minh, bởi chính ảnh hưởng sâu sắc của nó, không chỉ từ bộ não mà còn lên chính bộ não của chúng ta, lên cảm xúc, lý trí và lựa chọn của chúng ta. Hơn là chỉ chờ đợi trong thụ động những chỉ dẫn từ bộ não, trái tim không chỉ tự nó suy nghĩ mà còn gửi những tín hiệu đến các bộ phận khác trên cơ thể. Dây thần kinh phế vị sinh ra từ thân não, phân bố rộng khắp trong tim và các cơ quan khác là một phần của hệ thần kinh tự chủ (ANS[20]).
Điện tâm đồ được biết đến như sự biến thiên tần số tim (HRV[21]) chính là sự phản ánh trạng thái cảm xúc bên trong chúng ta và chịu ảnh hưởng bởi hệ thần kinh tự chủ (ANS). Trong giai đoạn áp lực căng thẳng hoặc sợ hãi, trương lực của dây thần kinh phế vị giảm xuống và có một phần của hệ thần kinh tự chủ co thắt dữ dội nhất được gọi là hệ thần kinh giao cảm (SNS[22]).
Hệ thần kinh giao cảm được kết hợp với một bộ phận rất nguyên thủy của hệ thần kinh chúng ta, vốn được dành cho việc phản ứng với những đe dọa và sợ hãi bằng việc gia tăng huyết áp và nhịp tim, đồng thời làm giảm độ biến thiên tần số tim. Ngược lại, khi một người ở trong trạng thái bình tĩnh, cởi mở và thư giãn, trương lực của dây thần kinh phế vị sẽ tăng lên và sự co thắt của hệ thần kinh đối giao cảm (PSNS[23]) sẽ chiếm ưu thế. Hệ
thần kinh đối giao cảm kích thích phản ứng nghỉ ngơi và tiêu hóa của chúng ta, trong khi hệ thần kinh giao cảm kích thích phản ứng chiến - hay - chạy. Bằng việc đo biến thiên tần số tim, các nhà nghiên cứu có thể phân tích cách thức mà tim và hệ thần kinh phản ứng trước căng thẳng và các loại cảm xúc khác. Cảm giác yêu thương và lòng trắc ẩn có liên kết với sự tăng trưởng của biến thiên tần số tim, và khi chúng ta cảm thấy bất an, tức giận hoặc thất vọng, biến thiên tần số tim đang giảm xuống, nhẹ nhàng và đều đặn. Nhiều người hiểu nhầm về việc này bởi vì nghe sẽ logic hơn nếu sự căng thẳng và nhịp tim tăng lên thì HRV của chúng ta phải trở nên hỗn loạn, không đều, biến thiên lớn hơn. Tuy nhiên, HRV hoàn toàn ngược lại với những gì chúng ta chờ đợi.
Thú vị hơn nữa là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến trụy tim chính là thiếu biến thiên tần số tim – hậu quả của việc bị khuấy động liên tục bởi đe dọa và sự suy giảm trương lực của dây thần kinh phế vị. Áp lực, lo âu, sợ hãi kinh niên, suy nghĩ tiêu cực đều có thể khiến máu được bơm vào tim với áp lực cao hơn. Phản ứng cơ thể này tương đương với tiếng thét “Cháy rồi!” trong một rạp phim đông kín người. Lặp đi lặp lại như vậy. Cuối cùng sẽ có ai đó bị giẫm đạp.
Ruth giúp tôi hình thành các liên kết thần kinh mới trong não. Đây là trải nghiệm đầu tiên của tôi với tính mềm dẻo của hệ thần kinh, trước cả khi thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi. Trên thực tế, mặc dù nhà tâm lý học người Mỹ William James đã đưa ra giả thuyết lần đầu tiên từ một trăm hai mươi năm trước, nhưng mãi đến cuối thế kỷ 20 thì người ta mới bắt đầu hiểu về tính mềm dẻo của hệ thần kinh. Ruth không chỉ dạy tôi thay đổi não bộ bằng việc tạo ra các hệ thống mạch thần kinh mới mà bà còn rèn cho tôi điều hòa trương lực dây thần kinh phế vị của mình, và bằng cách đó, tác động đến cả trạng thái cảm xúc và nhịp tim, lẫn huyết áp của tôi. Chỉ với trực giác về hiệu quả của những gì bà dạy tôi và không một chút hiểu biết sinh lý học nào đứng sau các phép nhiệm màu, bà đã khiến tôi tập trung hơn và chăm chú hơn, bình tĩnh hơn, tăng cường hệ miễn dịch của tôi, giảm đi những căng thẳng, thậm chí hạ được huyết áp của tôi. Có lần mẹ tôi còn hỏi liệu có phải tôi dùng chất kích thích không. Về điểm này thì tôi không bao giờ làm vậy. Tôi đã kinh hãi rượu bia và các thể loại thuốc lắm thay. Đến lúc này thì mẹ tôi đã từng cố tự tử bằng thuốc vài lần rồi. Mẹ nói với tôi rằng tôi có vẻ thanh thản và vui vẻ hơn. Bà nói tôi dường
như không còn trong trạng thái cáu gắt nữa. Ruth đã giúp tăng cường khả năng điều hòa cảm xúc, tăng sự thấu cảm, sự kết nối xã hội của tôi và giúp tôi trở nên lạc quan hơn. Bà đã thay đổi cách tôi nhận thức về bản thân và về thế giới.
Và điều đó hiển nhiên đã làm thay đổi mọi thứ.
NHÀ ẢO THUẬT tài ba và điêu luyện nhất biết cách kiểm soát sự chú ý của khán giả, lôi kéo ký ức và tác động đến lựa chọn của họ trong khi họ hoàn toàn không hay biết. Bằng việc dạy tôi thả lỏng cơ thể và thuần hóa tâm trí, Ruth đang dẫn dắt tôi học cách kiểm soát sự chú ý của chính mình. Bà chính là đang dạy tôi trò ảo thuật vĩ đại nhất thế gian, một màn đánh lừa vĩ đại hơn bất cứ thứ gì Houdini[24] từng thi triển, và trước mặt vị khán giả hoài nghi, sẵn sàng chất vấn nhất – tâm trí của chính tôi.
Bằng việc học cách quan sát suy nghĩ của mình, tôi đã học được cách tách biệt mình khỏi chúng. Đó là những gì Ruth đảm bảo với tôi. Lúc ấy tôi không thật sự chắc là mình hiểu hết. Hơn nữa, ngay cả với Ruth và những bí quyết của bà, tôi vẫn không thể thấy đời tôi thay đổi gì mấy. Tôi vẫn sống trong căn hộ nhỏ ở một góc thị trấn mà chẳng ai muốn ở. Tôi vẫn nghèo. Tôi có ít bạn bè và một đời sống xã hội không hề tồn tại. Mặc dù tôi biết cha mẹ thương yêu mình, nhưng cuộc sống của tôi vẫn chênh vênh và hỗn độn. Vào thời điểm đó, dường như vẫn đúng là nếu bạn sinh ra đã giàu có, nghĩa là bạn có tất cả. Nếu bạn sinh ra trong nghèo khó, bạn sẽ không khác gì một gã tội nghiệp bị lôi lên sân khấu của một nhà thôi miên, bị mê hoặc và tin rằng mình là một con chim. Bất kể bạn vỗ cánh đến chừng nào, bạn sẽ chẳng bao giờ bay được mà chỉ nhận lấy những tràng cười của khán giả. Tôi đã cố gắng mở cửa trái tim mình. Tôi đã cố hết sức để nhẩm lại những lời khẳng định. Nhưng trong tâm trí tôi, tôi vẫn là đứa trẻ nghèo khó, sống trong một căn hộ tồi tàn, luôn đói khát cả lương thực lẫn tình yêu.
Tôi có một câu chuyện cho thấy tôi là ai và tương lai tôi chứa đựng những gì. Tôi không thật sự sẵn sàng nhìn nhận những tổn thương của mình như những món quà. Nhưng tôi đã sẵn sàng để Ruth dạy tôi bí quyết cuối cùng của bà. Bà đã dạy tôi mỗi ngày trong năm tuần liền, và chúng tôi chỉ còn một tuần nữa trước khi bà trở về Ohio.
– Jim, – Ruth mở lời, – ta biết là có những điều ta dạy con mà con không nghĩ chúng có thể phát huy tác dụng. Ta muốn con biết rằng chúng
có thể. Vượt xa những gì con có thể nhận ra lúc này.
Tôi gật đầu và cố chen vào để nói với bà rằng chúng đã rất hiệu quả, nhưng bà không cho tôi cơ hội cất lời.
– Chúng ta không còn nhiều thời gian gặp nhau Jim à. Vào thời điểm chúng ta từ biệt, ta sẽ dạy con phép thuật nhiệm màu nhất mà ta biết. Nhưng con phải tuyệt đối lắng nghe mọi điều ta nói. Tất cả mọi điều. Lý do mà chuyện đó rất quan trọng là bởi vì, không như những bài học khác mà chúng ta đã cùng dành nhiều thời gian luyện tập, bài học cuối cùng này có quyền năng mang lại cho con mọi thứ con muốn. Không may là, chính bởi nó có thể mang lại cho con mọi thứ con muốn, nó có thể trở nên vô cùng nguy hiểm. Con cần hiểu rằng thứ con nghĩ con muốn có không phải luôn luôn là thứ tốt nhất cho chính con và cho người khác. Con cần mở trái tim mình ra để hiểu thấu điều con muốn trước khi sử dụng phép màu này, bằng không, nếu con không thật sự biết con muốn gì và con có thứ con nghĩ rằng con muốn có, con sẽ kết thúc với việc có được thứ con không muốn.
Hả? Nói lại lần nữa được không?
Lúc đó, tôi không hiểu chút gì những điều bà nói với tôi. Thứ duy nhất tôi nghe được là “Nó sẽ mang đến cho con mọi thứ con muốn”. Cuối cùng, tôi đã sẵn sàng. Tôi biết đây sẽ là phép màu thay đổi cuộc đời tôi như Ruth đã hứa. Tôi đã cố gắng để bà bắt đầu dạy tôi bí quyết cuối cùng này sớm một chút. Tôi không ngừng nói với bà là trái tim tôi rộng mở và hãy bắt đầu học nó ngay bây giờ, nhưng bà luôn chỉ lắc đầu với tôi. – Jim! – Bà cảnh báo. – Con không thể bỏ qua bước mở rộng trái tim. Nó là bước quan trọng nhất. Tin ta đi. Hứa với ta là con sẽ luôn luôn làm điều này đầu tiên, trước khi thực hiện bí quyết cuối cùng mà ta sắp dạy con đây. Ta biết con nghĩ rằng những gì ta dạy con giống như những trò mánh. Và có thể theo một cách hiểu nào đó chúng thật sự là những trò mánh ảo thuật. Mong con hãy nhớ rằng những trò mánh như thế này chứa quyền năng. Nếu con không nghiêm túc nghe những gì ta nói, con sẽ phải trả một cái giá rất đắt. Hiểu những gì ta nói với con bây giờ, về sau con sẽ không phải học lấy chúng theo những cách nghiệt ngã.
– Con hứa. – Tôi sẽ hứa với Ruth bất cứ điều gì để có thể học được bí quyết cuối cùng của bà. Trái tim đóng mở không quan trọng. Tôi đã biết
chính xác mình muốn gì. Chính xác!
Tôi ước gì mình đã lắng nghe cẩn thận hơn. Tôi ước gì ở tuổi mười hai tôi đã học được cách dẫn đường với một trái tim rộng mở – đến với mọi người và với cả thế giới. Những đớn đau nào mà tôi đã có thể ngăn chặn? Những bài học cuộc đời của tôi có thể khác biệt ra sao? Những mối quan hệ nào vốn có thể đơm hoa, mà rồi cuối cùng tan vỡ? Tôi có thể trở thành một người chồng tốt hơn không? Một người cha tốt hơn? Một bác sĩ tốt hơn? Có phải tôi đã quá xấc xược suốt nửa đầu cuộc đời mình để đòi hỏi những quyền lợi cho bản thân không? Những lựa chọn nào mà tôi đã có thể chọn khác đi? Khó nói lắm. Tôi tin rằng chúng ta học những gì chúng ta cần được học, và vài người đơn giản là phải học lấy chúng bằng những bài học nghiệt ngã. Ruth đã cố gắng giúp tôi hết sức của bà. Bà dạy tôi đứng lên vì chính mình và không để người khác quyết định giá trị, sự xứng đáng hay tiềm năng của tôi. Bà đã cố gắng cứu tôi khỏi những đau khổ do chính tôi tạo ra. Nhưng khi đó tôi còn nhỏ, và tôi đói khát. Và khi Ruth chỉ tôi cách rèn luyện tâm trí, bà đã mở cửa toàn bộ thế giới cho tôi, còn tôi đã tấn công nó như thể nó là kẻ thù. Thời điểm đó không có cách nào tôi hiểu được những gì hiện nay tôi đã hiểu, bởi vì nếu tôi hiểu, tôi đã có thể thật sự mở rộng trái tim mình trước khi bắt đầu mọi thứ khác. Đầu óc là sức mạnh, nhưng nó chỉ có thể đạt được thứ ta thật sự muốn nếu ta mở rộng trái tim mình trước tiên.
Kinh qua đau đớn có thể là một món quà nếu ta biết học hỏi từ nỗi đau. Nhưng khi một người gây ra những đau đớn và khốn khổ không cần thiết, không chỉ cho bản thân mà còn cho người khác, thì chẳng cao quý cũng chẳng công bằng với những người chung đường đời với họ. Ruth đã dạy tôi vài phép nhiệm màu, tôi đã có thể tự cứu lấy mình và nhiều người khác nữa, khỏi muôn vàn đau đớn và thống khổ, nếu tôi chăm chú lắng nghe hơn những gì Ruth nói với tôi ngày hôm ấy.
Nhưng khi đó tôi mới chỉ là một thằng nhóc, và chăm chú tập trung vào một điều gì đó là thứ mà tôi chỉ mới vừa bắt đầu học tập thôi.
Bí quyết thứ ba của Ruth
Mở rộng trái tim
1. Hoàn toàn thả lỏng cơ thể (bằng bí quyết thứ nhất của Ruth).
2. Một khi đã thả lỏng, tập trung vào hơi thở và cố gắng làm rỗng tâm trí hoàn toàn khỏi mọi suy nghĩ.
3. Khi những suy nghĩ kéo đến, dẫn dắt sự chú ý của bạn trở về hơi thở.
4. Tiếp tục hít vào thở ra, làm rỗng đầu óc hoàn toàn.
5. Giờ hãy nghĩ về ai đó trong đời bạn, người đã trao cho bạn tình yêu thương vô điều kiện. Tình yêu thương vô điều kiện không phải là tình yêu hoàn hảo hay tình yêu không có tổn thương và đau đớn. Nó chỉ đơn giản nghĩa là ai đó, một lần hay một giai đoạn nào đó, từng yêu bạn với sự vị tha và không màng đến bản thân. Nếu bạn không thể nghĩ ra ai đó từng yêu mình vô điều kiện, hãy nghĩ về ai đó trong đời, người mà bạn trao cho họ tình yêu vô điều kiện của mình.
6. Đắm chìm trong cảm giác ấm áp và thỏa mãn mà tình yêu vô điều kiện ấy mang lại trong lúc chậm rãi hít vào thở ra. Cảm nhận sức mạnh của tình yêu vô điều kiện và cảm thấy bạn được chấp nhận, được quan tâm như thế nào, thậm chí với tất cả những sai lầm và thiếu sót của bạn.
7. Nghĩ về ai đó bạn quan tâm, cùng với tình yêu sôi nổi, rộng mở và vô điều kiện mà bạn dành cho người đó. Hiểu rằng món quà bạn đang trao cho người đó cũng là món quà mà ai đó đang trao cho bạn và nó sẽ giúp người ta cảm thấy được quan tâm, được che chở.
8. Trong lúc trao tình yêu vô điều kiện ấy cho người mà bạn quan tâm, hãy nghĩ lại bạn đã cảm thấy như thế nào khi chính mình được chấp nhận và được trao tình yêu vô điều kiện.
9. Ngẫm lại lần nữa cảm giác của bạn khi được quan tâm, được che chở và được yêu thương bất chấp những sai lầm, thiếu sót của bạn, và nghĩ về ai đó bạn quen biết với một tình cảm trung lập. Giờ, với sự chủ đích, hãy mở rộng tình yêu thương vô điều kiện của bạn tới người này. Trong khi bao bọc người này bằng tình yêu thương, hãy cầu mong họ có một cuộc đời hạnh phúc kèm một chút khổ sở trong khả năng chịu đựng. Giữ người đó trong tim bạn và nhìn về tương lai của họ. Nhìn về hạnh phúc của họ. Bạn hãy để mình tắm trong cảm giác ấm áp đó.
10. Giờ hãy nghĩ về ai đó mà bạn đang có mối quan hệ không mấy tốt đẹp, hoặc ai đó mà bạn không thích. Hãy hiểu rằng thông thường hành động của một người là một dạng biểu hiện của nỗi đau bên trong người đó.