🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook Bill Gates Đã Nói Ebooks Nhóm Zalo Share by http://sachvui.com Share by http://sachvui.com Công Ty Samsung Trân trọng gửi đến bạn cuốn sách này. Phiên bản ebook này được thực hiện theo bản quyền xuất bản và phát hành ấn bản tiếng Việt của công ty First News - Trí Việt với sự tài trợ độc quyền của công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam. Tác phẩm này không được chuyển dạng sang bất kỳ hình thức nào hay sử dụng cho bất kỳ mục đích thương mại nào. Share by http://sachvui.comBILL GATES SPEAKS BILL GATES ÀAÄNOÁI TÖÍNG HÚÅP VAÂBIÏN DÕCH: VUÄTAI HOA - HOA  I NAM  NGUYÏÎN VÙN PHÛÚÁC (M.S.) BAN BIÏN DÕCH FIRST NEWS NHAÂXUÊËT BAÃN TREà 2004 Share by http://sachvui.com Share by http://sachvui.com MÖT CON NGÛÚ Å I  MÖT CON ÀÛÚ Å NG William Henry Gates III, Bill Gates, àöng sa ì ng lê á p va å â laâ Chuãtõch cua Tê ã p àoa å n Microsoft, mö â t con ngûú å i ta â i nùng àù â cå biïåt, coá têìm nhòn xa tröng röång tuyïåt vúâi; möåt ngûúâi àaäcoá nhûng tha ä nh cöng àa â ng kinh nga á c trong rê å t nhiï ë u lônh vû ì c: å • Sûå khai phaá cua anh trong thï ã ë giúi phê á n mï ì m ma ì y tñnh ca á á nhên àaälam thay àö â i cuö í c sö å ng cu ë a tê ã t ca ë ãchung ta trïn ha á nhâ tinh nay. Va â o nùm 1997, hê â u nhû ma ì y tñnh àa á äcoámùt trong tê å të caã cac cú sú á ã thûúng mai va å â nhiïu gia àònh. Trong tûúng lai, ì may tñnh se á ätrúã thanh mö â t vê å t du å ng khöng thï å í thiïu àö ë i vú ë iá moi ngûú å i. Bill Gates “ â àöi vú ë i phê á n mï ì m ma ì y tñnh co á áthïíso sanhá vúi Edison àö á i vú ë i bo á ng àe á n àiï â n - vû å a la â ânhaâphat minh, vû á a la â ânhaâ kinh doanh, vûa la â â chuyïn gia tiïp thõ phên phö ë i va ë â àñch thûc - å khöng con nghi ngú â â gò nûa - la ä âmöt thiïn ta å i”. â • Gates àaäphaávúämöt quan niï å m àõnh kiï å n, sai lê ë m cö ì ëhûu cho ä rùng nhû ç ng tû tûú ä ng lú ã n chó àï á n tû ë ânhûng triï ä t gia, tû ë ânhûngä nhaâvùn hoùc tû å âgiúi ha á n lêm. Rich Karlgaard cu â a ta ã p chñ å Forbes àaägiai thñch ã “Ranh giúi xûa cu á ägiûa y ä átûúng va ã âsan phê ã m, giû í a phu ä â du vaâ vônh cûu àang bõ xo ã a nho á a”â . • Gates khöng chó laâmöt nha å âàiïu ha ì nh doanh nghiï â p. La å âbiïuí tûúng vùn ho å a, anh giû á ävai troâcua mö ã t àê å ng tö ë i cao va ë âlaâlinh hön cu ì a Microsoft – cöng ty àa ã ägiup anh trú á ã thanh ty â ã phu úá ã tuöi 31 va í âtrúãthanh ngûú â i gia â u nhê â t nûú ë c My á äkhi chûa bûúcá vaâo tuöíi 40. Share by http://sachvui.com 6 • Bill Gates àaänoiá • Gates laâ ngûúi sö â ng so ë t, thû á c tï å ë laâ ngûúi chiï â n thù ë ng, trong æ möt nga å nh cöng nghiï â p ba å n khai vú á i mö á t lõch sû å ã phat triï á ní ngùn ngu æ i, chûa nhiï ã u truyï ì n thö ì ng, gê ë n nhû chûa ta ì o ra å phong cach na á o va â âroärang rê â t ñt phûúng thû ë c hoa á t àö å ng àûú å cå thiït lê ë p hoa å n chónh; vò vê â y co å n rê â t nhiï ë u thiï ì u so ë t va á âtoa a â ná trïn khùp thï æ ëgiúi la á ânúi thûúng xuyïn àûú â c ca å c phña nhú á âàïnë àïígiai quyï ã t ca ë c vu á å tranh chêp. ë Vaâthêt ngê å u nhiïn, Gates la î i co å n hún ngûú â i úâ ãmöt àiï å m kha í c. Anh á àaäkhuêy àö ë ng àï å n cû ë c àiï å m tê í t ca ë ãnhûng ca ä m xu ã c xung àö á t luön å co trong xa á hö ä i tû ba å n: khao kha ã t àûú á c tha å nh cöng va â thö â ng trõ àú ë iâ söng kinh tï ë ë trïn toan nûú â c My á änhûng lai giê å n dû å , lo êu va ä â camã thêy bõ só nhu ë c khi co å áai àoáàat àûú å c àiï å u ê ì y. ë Muön biï ë t ca ë m xu ã c dû á ädöi cu å a mo ã i ngûú å i nhû thï â ënao khi nghô â vïìGates, ban chó cê å n lïn Internet va ì âvao mö â t va å i àõa chó Web àûú â cå tao ra vú å i ly á ádo duy nhêt la ë âtrut giê á n va å o anh, thê â m chñ mö å t va å i Web â site con tö â íchûc ca á ãnhûng diï ä n àa î n nghiïm chónh àï â ítranh cai xem ä liïu Gates co å áphai la ã âma quyãtraáhònh hay khöng. Trong Bill Gates Joke Page, coá möt chuyï å n cûú å i vï â ì Gates nhû sau: “Ai laâ ngûúi ba â n se å äbop co á â sung àï á í trut giê á n nï å u ba ë n bõ ke å t trong å thang may cu á ng vú â i Timothy McVeight (ngûú á i àù â t bom Trung Têm å Thûúng Mai Thï å ë Giúi ú á ã Oklahama – ND), Saddam Hussein vaâ Bill Gates trong luc khê á u su í ng cu á a ba ã n chó co å n co â n hai viïn àa â n? Àï å í chùcæ ùn, cûánaãcaã hai phat va á o Bill”. â Caác lúâi cöng kñch chöëng laåi Gates khöng chó giúái haån trong phaåm vi Internet. Mitch Kapor, ngûúâi saáng lêåp vaâlaâlaänh àaåo cuä cuãa cöng ty Lotus 1-2-3, noái vïì Gates: ”Möåt ngûúâi taâi gioãi, maånh meä, rêët thaânh cöng nhûng laâ keã taân nhêîn vaâ bêët nhên bêët nghôa. Töi cho rùçng nïëu ai àoá haânh àöång ‘bêët chêëp têët caã àïí chiïën thùæng’, triïåt tiïu moåi cú höåi caånh tranh thò keã àoá àang laâm nhûäng viïåc traái vúái luên Share by http://sachvui.com Bill Gates àaänoiá • 7 thûúâng àaåo lyá. VaâGates laâkhuön mêîu vö cuâng chñnh xaác vaâàiïín hònh vïì àiïím naây”. Tap chñ å ComputerWorld viïët vïìGates. ...Chó múi va á i nùm trûú â c àêy, anh ta àûú á c tuyïn dûúng nhû mö å tå ngûúi la â m ùn nùng nö â , ngûú í i àa â ädung ca ä m kiï ã n ta ë o nïn mö å tå nganh kinh doanh thõnh vûú â ng tû å âbai cöng nghï ä åbõ cac ha á ng lú ä ná boã hoang. Con bêy giú â , anh ta bõ phó ba â ng la á â ke aã c têm muö á në trúãthanh öng chu â ã cua toa ã n bö â å thïë giúi phê á n mï ì m, la ì â keãtham lam luc na á o cu â ng cho ä ämui va ä o khù â p mo æ i núi, bê å t kï ë íàoálaâkhachá hang hay àö â i thu ë ãcanh tranh. å Vêy Bill Gates thê å t sû å å laâ ngûúi nhû thï â ë nao? La â â ngûúi gia â uâ nhêt nûú ë c My á ävúi khoa á ng 22% vö ã n trong Microsoft, Gates trú ë ã thanh àö â i tûú ë ng cu å a sû ã å them muö â n va ë â nïísú, hoang tûú å ãng vaâ têng böc. Vú ë i nhû á ng ca ä m xu ã c ma á nh liï ä t nhû thï å , viï ë c àa å nh gia á á cöng bùng vï ç ìnhûng ha ä nh àö â ng cu å a Gates la ã âàiïu bê ì t kha ë .ã Gates thûúng àûú â c so sa å nh vú á i nhû á ng tiï ä n bö ì i la ë nh àa ä o cuö å c ca å chá mang cöng nghiï å p trûú å c kia va á âsûå tûúng quan nay ñt nhiï â u co ì á giaá trõ. Theo nhên xe å t cu á a Nathan Myhrvold, nha ã â tûúng lai hoc va å â laâ nhaâ tû tûúng vï ã ì cöng nghïå múi cu á a Microsoft, nhû ã ng ngûú ä i na â y, â bùng ca ç ch na á y hoù â c ca å ch kha á c, àa á äthu lúi àûú å c tû å â nhûng tiï ä n bö ë å trong nïn cöng nghï ì å àaäbuöc chu å ng ta pha á i thay àö ã i ca í ch sö á ng. ë Myhrvold giai thñch rù ã ng chó trong thú ç i gian tû â â1875 àïn 1900, ca ë cá phat minh mú á i, bao gö á m ma ì y chû á , ma ä y àiï á n thoa å i, àö å ng cú àö å të trong, khoa phecmútuya, àa á änúãröå khùp núi. æ Cac phûúng tiï á n thöng tin àa å i chu å ng lu á c ào á áàïu hï ì t lú ë i ca ngú â iå nhûng tïn tuö ä i nhû Thomas Edison, Alexander Graham Bell, í Andrew Carnegie, John D.Rockefeller, xem hoå laâ möt tha å nhâ phên “quy ì átöc” mú å i, nhû á ng ngûú ä i lù â m tiï æ n nhiï ì u ba ì c va å âgiau sû â cá Share by http://sachvui.com 8 • Bill Gates àaänoiá sang ta á o. Nhòn la å i giai àoa å n na å y ta thê â y rù ë ng, àiï ç u dûú ì ng nhû â khöng thïítranh kho á i la ã âchó möt va å i ca â ánhên coátinh thên ma ì nhå meämúi co á áthïínhòn thêy trûú ë c ca á c cú hö á i va å ânhanh tay àêu tû ì vao chu â ng vò kha á ãnùng àùt cûú å c va å o ky â ãnguyïn cöng nghiïp na å yâ khöng phai la ã â cöng viïc da å nh cho nhû â ng ngûú ä i tê â m thûú ì ng. â Canh bac ma å âhoå lao vao vú â i kï á t qua ë ã“àûúc ùn ca å ãngaävïìkhöng” àaälam cho ho â å höt tro ë n va å â mang àïn cho ba ë n thên ho ã å vaâ cho quyïn sú ì ãhûu vö cu ä ng lú â n cu á a ho ã å möt danh tiï å ng rö ë ng khù å p. æ Nhûng khöng chó coásûå giau co â ávaâuy danh lam cho Gates trú â ãthanhâ hêp dê ë n vú î i mo á i ngûú å âi. Sûác huát cuãa anh vúái moåi ngûúâi coân úãsûå bêët tûúng xûáng giûäa taâi nùng va ngoa â i hònh cu å a anh. Gio ã ng no å i rö á n ra í ng cu ã a anh, thû ã tiï á ngë long ma á âanh noi, ma á i to á c co á áveãhúi kyâquùc va å â chiïc a ë o len mua ú á ã cûa ha ã ng xem ra khöng phu â âhúp vú å i mö á t ngûú å i co â áthïëlûc nhû anh. å Sûå bêt tûúng xû ë ng lú á n nhê á t co ë á thïí thêy rê ë t ro ë úä ã Gates trong thúiâ gian àêu: anh bù ì t àê æ u lao va ì o thûúng trûú â ng nùm 19 tuö â i nhûng la í iå tröng giaâdùn nhû ngûú å i úâ ãtuöi 30. í Nhûng ho ä a sô ve å ätranh biïm ho ë a va å â nhûng ngûú ä i co â á mau ha á iâ hûúc muö á n “àa ë nh cù á p” ca æ ch thï á í hiïn àù å c thu å â cua Gates thò anh ã àung la á âmöt mu å c tiïu “be å o bú á ”. Khi ai ào ã átrong giúi àiï á n toa å n bù á tæ cheo hai tay rö á i àong àûa ngûú ì i tú â i lui nhû mö á t àû å a tre á ãmùc bï æ nhå tûå ky, mo ã i ngûú å i àï â u biï ì t ngûú ë i na â y àang nha â i Bill Gates. Mù å c dê å uì nhûng nùm gê ä n àêy Gates àa ì äcoáda coáthõt hún vaâthûúng xuyïn ài â cùt to æ c nhûng hònh a á nh mö ã t cha å ng trai gê â y nhom vú ì i ma á i to á c khöng á chai cu ã a Gates vê ã n chûa xo î a nho á a trong têm kha â m mo ã i ngûú å i.â Tap chñ å Vanity Fair àaägoåi Gates laâmöåt cêu be å á13 tuöi mûú í ån hònh hai cu â a mö ã t ga å äcön àö, ào ì álaâ“möt ngûú å i co â áñt cú höi trú å ãthanh thu â ã lônh cua nga ã nh cöng nghï â , sû å åàiïm tônh cu ì a anh, gio ã ng no å i àï á u àï ì uì cua anh ê ã n dê í u nùng lû ë c va å âsûc ma á nh dû å ädöi”. å Share by http://sachvui.com Bill Gates àaänoiá • 9 Nhûng lú ä i àa â m tiï â u vï ë ì con ngûúi cu â a Bill Gates phê ã n na ì o ào â á xuêt pha ë t tû á â viïc anh xuê å t hiï ë n trûú å c cöng chu á ng khi co á n qua â átre,ã riïng cac cêu chuyï á n vï å ìkinh doanh cua Gates va ã o nhû â ng nùm àê ä uì àaächo thêy ro ë äthiïn tai cu â a mö ã t ke å ãngöîngûúc. Anh mang tiï å ng xê ë uë laâmöt ga å ächua cay, khinh ngûúi, thê â m chñ la å âmöt ngûú å i khiï â m nha ë .ä Chùng qua chu è ng ta àa á äàûúc chû å ng kiï á n sû ë å lún lïn cu á a mö ã t cê å u be å á coátai nhûng la â i chê å t chû ë a qua á ánhiïu àiï ì u, nhû ì ng àiï ä u àa ì ätûng diï â nî ra cho Mozart trong thúi niïn thiï â u. ë Thêm chñ khi bûú å c va á o tuö â i trung niïn, Gates vê í n la î âmöt ngûú å iâ thûc sû å å rêt kho ë á àanh gia á . Trong nhû á ng cêu chuyï ä n kï å í vïìsûå phatá triïn nhanh cho í ng cu á a Microsoft àöi lu ã c co á á veã nhû Gates àaäthöií phöng àöi chu ì t, nhûng ca á c phên tñch kinh doanh va á âtêm nhòn va ì oâ tûúng lai cua anh la ã i to å ãra rêt chñnh xa ë c. Anh rê á t cê ë n tro í ng trong viï å cå lêp gia àònh, trong vai tro å â lam cha, trong hoa â t àö å ng tû å â thiïn khi å giúi truyï á n thöng lu ì c na á o cu â ng kiïn trò ba ä m sa á t theo tû á ng bûú â c. Va á oâ luc ca á c hoa á t àö å ng kinh doanh cu å a Microsoft trú ã ã thanh àö â i tûú ë ngå chu yá á cua chñnh quyï ã n tiï ì u bang va í âliïn bang cua My ã , Gates nhê ä nå ngay ra rùng anh nïn ca ç i thiï ã n hònh a å nh cu ã a mònh trûú ã c cöng á chung, trú á ãnïn hoa nha â ähún, gên gu ì i hún va ä âkhoan dung hún. Nhòn lai qua å átrònh biïn àö ë i cu í a anh cho tú ã i nay chu á ng ta co á áthïíthêy rù ë ngç Gates vên co î n pha â i cö ã ëgùng nhiï æ u hún nû ì a. ä Nïu khöng ba ë n vï â ì khña canh pha å t triï á n cu í a ca ã á nhên thò thachá thûc lú á n nhê á t cu ë a Gates lu ã c na á y la â â giup cho Microsoft sö á ng lêu ë trong sûålõch lam va ä âthu àûúc lú å i nhuê å n. Sû å åtön ta ì i va å âphat triï á n lêu í bïn cu ì a mö ã t cöng ty rê å t hiï ë m gù ë p trong möi trûú å ng cöng nghï â cao, å thêm chñ ca å ã nhûng cöng ty ky ä â cûu nhû IBM cu å ng co ä á nhûng giai ä àoan thùng trê å m. Du ì âsao, Rockerfeller, Edison, Bell vaânhiïu nha ì âtû ban kha ã c - nhû á ng ngûú ä i ma â âGates àûúc sa å nh ngang ha á ng – cu â ng àa ä ä sang lê á p cöng ty rö å i duy trò sû ì åtön ta ì i va å âthõnh vûúng cu å a chu ã ng cho á àïn tê ë n thï å ë kyãsau. Nhûng cöng ty cu ä a ho ã å àaätrúã thanh nï â n ta ì ngã Share by http://sachvui.com 10 • Bill Gates àaänoiá vûng chù ä c cho nï æ n kinh tï ì ë cua ca ã ãnûúc My á . Mù ä c du å âthûúng xuyïn â bõ thanh tra vaâàöi luc bõ xe á ále, chia nho ã ã- hoùc bú å i luê ã t chö å ng àö ë cå quyïn hoù ì c bú å i sû ã å quan ly ã áthêp ke ë m - nhûng hê á u duï å å cua chu ã ngá ngay nay vê â n tö î n ta ì i nhû nhû å ng tha ä nh phê â n ài àê ì u trong cöng ì nghiïp. Gates hûú å ng sû á å têp trung cu å a mònh va ã o viï â c ba å o àa ã m rù ã ngç Microsoft seäàûúc nhû ho å . Va å âbúi vò anh khú ã i nghiï ã p tû å âluc co á n rê â të treãnïn anh vên co î n thû â a thú â i gian cho àiï â u ào ì .á Nhûng do ä ng tiï â p theo sau àêy se ë älaâmöt sö å ëchó dên cê î n thiï ì t giu ë p ba á nå nùm àûú æ c thêm y å ácua ta ã c gia á ãkhi viït sa ë ch na á y. Àêy khöng pha â i la ã âmötå quyïn sa í ch viï á t vï ë ìkyäthuêt mù å c du å â chung ta co á áthïíbùt gù æ p mö å t sö å ë phên co ì á àïì cêp àï å n ky ë äthuêt. Àêy cu å ng khöng pha ä i la ã â nhûng gia ä iã trònh chi li vïìcach thû á c ma á âcöng ty Microsoft chó trong vong chûa àê â yì 20 nùm àaätrúãthanh mö â t trong nhû å ng cöng ty ha ä ng àê â u trïn thï ì ëgiúiá mùc du å â chung ta co á áthïíbùt gù æ p chu å ng ú á ãàêy. Quyïn sa í ch na á y cu â ngä khöng viït ra nhù ë m mu ç c àñch chû å ng minh Gates la á âQuyãDûähay laâKeã Cûu Thï á : viï ë c ào å ádanh cho ba â n ào å c tû å å àanh gia á ávaâquyït àõnh. ë Àêy laâ möt quyï å n sa í ch àûú á c viï å t trïn tinh thê ë n thû ì a nhê â nå nhûng a ä nh hûú ã ng cu ã a Gates àö ã i vú ë i thï á ë giúi trong la á nh vû ä c cöng å nghï, kinh tï å ëvaâxaähöi. Nö å i dung cu å a sa ã ch thuê á t la å i cêu chuyï å n vï å ì möt thiïn ta å i vï â ì kyäthuêt, ngûú å i giû â ävai troâ ài àêu trong viï ì åc laâm àöi thay hoa í n toa â n ca â ch la á m viï â c, ca å ch vui chúi, ca á ch ho á c tê å p cu å ngâ nhiïu lônh vû ì c kha å c trong àú á i sö â ng ha ë ng nga â y cu â a chu ã ng ta. Àêy á cung la ä âmöt quyï å n sa í ch ghi che á p la á i nhû å ng àiï ä u Bill Gates suy nghô ì vaâ cach suy nghô cu á a anh ta, va ã ânhûng gò chu ä ng ta co á áthïí hoc ho å iã àûúc tû å ânhên vêt na å y. â Quyïn sa í ch na á y khöng àûú â c trònh ba å y theo thû â átûå thúi gian ma â â theo tûng chu â àï ã . Ta ì c gia á àï ã nghõ ngûú ì i ào â c tham kha å o thïm phê ã nì Cac mö á c thú ë i gian quan tro â ng trong cuö å c àú å i Bill Gates ú â ãcuöi sa ë ch. á Bill Gates àaänoiá • 11 Bêt kï ë í lõch sûã miïu taã Gates nhû thïë nao, nhûng viï â c anh ta la å â doanh gia nöi tiï í ng nhê ë t trong thú ë i àa â i chu å ng ta la á âàiïu khöng co ì á gò phai ba ã n ca â i. Theo mö ä t thö å ng kï nùm 1997 thò Gates àa ë äàûúcå nhùc àï æ n 8433 lê ë n trïn nhû ì ng phûúng tiï ä n truyï å n thöng chñnh ì thöng. Mö ë t cuö å c àiï å u tra dû luê ì n cu å a ta ã p chñ å Fortune àaächo thêy co ë á túi 73% nhû á ng ngûú ä i àiï â u ha ì nh ca â c cöng ty xem Microsoft la á âmötå trong nhûng cú sú ä ãkinh doanh vô àai cu å a nûú ã c My á .ä Tai mö å t buö å i hö í i tha å o gö ã m 500 nha ì laâ nh àa ä o kinh doanh tham å gia do tap chñ Inc. tö å í chûc va á o nùm 1997, tuyï â t àa å i àa sö å ë àaächo rùng Gates la ç nha â kinh doanh “àûú â c khêm phu å c nhê å t”. Gates nhê ë nå àûúc 59% phiï å u bê ë u, trong khi öng vua truyï ì n thöng Ted Turner ì chó coá 8%, Steven Job cua ha ã ng ma ä y tñnh Apple àûú á c 5%, Ross å Perot àûúåc 4% vaâ Wayne Huizenga, ngûúâi saáng lêåp Waste Management Inc., àûúc 3%. å Cuäng vaâo thúâi àiïím àoá, theo khaão saát cuãa Merrill Lynch daânh cho nhûäng nhên viïn cöng nghïå thöng tin trong caác cöng ty thò coá túái 59% ngûúâi cho rùçng Microsoft àaä coá haânh vi laåm duång quyïìn lûåc. Mùåt khaác, 62% laåi tin rùçng Böå Tû phaáp Myäseäphaãi chõu thua vaâ cho pheáp Microsoft tñch húåp trònh duyïåt Internet cuãa hoå vaâo hïå àiïìu haânh. Noi chung co á ánhiïu quan àiï ì m kha í c nhau vï á ìGates vaâtrong thúiâ gian chúâàúi nga å ängu, cuö ä c chiï å n àï ë ícoáthïíhiïu ro í ävïìGates vên tiï î pë tuc diï å n ra. Nhû John Huey, ngûú î i phu â å trach chuyïn mu á c cu å a ta ã på chñ Fortune, àaäbònh luên: “Ba å n co å áthïíyïu hoùc ghe å t anh ta nhûng á khöng thïíkhöng àï yí áàïn anh ta”. ë GIAI ÀOAÅN TRÛÚNG THA à NH NHÊN VÊT YOUNG JUMP Å Möåt beá trai coá cùåp mùæt xanh, quêìn aáo tûúm têët, goån gaâng, vúái maái toác oáng mûúåt vaâ möåt khoaãnh toác moåc traái khoaáy – rêët giöëng vúái meå cêåu - vaâ nuå cûúâi tûúi tùæn luön núãra laâhònh aãnh ngûúâi ta thûúâng nhòn thêëy trong nhûäng bûác aãnh thúâi niïn thiïëu cuãa Bill Gates. Nhûäng êën tûúång naây coá thïí gêy ngöå nhêån àêy laâmöåt cêåu beá hiïìn laânh, ngoan ngoaän. Nhûng chúá vöåi kïët luêån búãi trong thûåc tïëGates laâmöåt cêåu beáhiïëu àöång, luön luön nhaãy nhöím lïn vò möåt chuyïån gò àoá. Cêåu beá naây thûúâng khöng biïët chaán khi chúi troâ tûå nheát ngûúâi vaâo möåt caái höåp röìi buáng nhaãy ra ngoaâi vaâào xem möîi lêìn cêåu àaänhaãy àûúåc bao xa. Trong lûáa tuöíi võ thaânh niïn vaâ thêåm chñ caãsau naây, cêåu ta thûúâng bêët ngúâ phoáng ngûúâi nhaãy lïn vaâ vúái tay chaåm vaâo caác nhaánh cêy, chêën song cûãa hoùåc bêët kyâ vêåt gò trïn cao loåt vaâo mùæt cêåu beá. Bill Gates àaänoiá • 13 Nhûäng haânh àöång thïíhiïån sûå hiïëu àöång àoáàaätaåo nguöìn caãm hûáng cho möåt hoåa sô truyïån tranh ngûúâi Nhêåt àùåt tïn cho nhên vêåt maâ öng mö phoãng theo Gates laâ Young Jump. Giöëng nhû nguyïn mêîu, nhên vêåt Young Jump nöíi tiïëng naây cuäng bêët chêëp moåi thuã àoaån trong luác maåo hiïím lao vaâo ngaânh cöng nghïå cao cuãa mònh. Gates laâcon trai duy nhêt trong gia àònh, anh co ë ámöt chõ ga å i lú á ná hún anh möt tuö å i va í âmöt em ga å i ke á m anh chñn tuö á i. Anh àûú í c ba å â àùt cho biï å t danh la å â “Trey” búi vò chû ã äsöë “III” ài sau tïn anh. Trey laâmöt thuê å t ngû å äcua nhû ã ng ngûú ä i chúi ba â i hoù â c chúi cú å âdomino àïí chó quên bai hoù â c cú å â domino coá ba nut. Thên sinh cu á a Gates, ã öng baâBill Sr. vaâMary Maxwell Gates, xuêt thên trong nhû ë ng gia ä àònh àaäàïn àõnh cû ta ë i bang Washington tû å ârêt sú ë m. Ào á álaânhûngä gia àònh coá truyïn thö ì ng gù ë n bo æ , àoa á n kï â t chù ë t che å ävúi nhau va á â luön duy trò möt nguö å n ta ì i chñnh an toa â n, ö â n àõnh. Hai öng ba í âàaä gùp gú å ävaâlêp gia àònh vú å i nhau khi vê á n co î n àang theo ho â c àa å i ho å c. å Cha cua Gates la ã â thanh viïn cu â a mö ã t cöng ty luê å t danh tiï å ng ú ë ã Seattle; vaâmeå anh, möt gia å o viïn, co á ámöi quan hï ë årêt rö ë ng vú å i giú á iá thûúng lûu ta å i Seattle va å âtñch cûc tham gia va å o ca â c hoa á t àö å ng vùn å hoa, xa á ähöi cu å a tha ã nh phö â ënay. â Luc co á n be â , Gates rê á t thñch àûú ë c àu àûa trïn lûng nhû å ng chu ä ángûaå gö; khi àa î ätrûúng tha ã nh, Gates vê â n co î áthoi quen àu àûa khi àang á têp trung suy nghô hoù å c àang chõu a å p lû á c. Anh la å âmöt ngûú å i rê â t dï ë î bõ buön cha ì n. á “Khi coân laâsinh viïn, töi ghi cheáp bùçng caãhai tay vaâchó sûãduång tay phaãi khi caãm thêëy buöìn chaán vaâmuöën coámöåt thaách thûác nhoãnaâo àoá”. 14 • Bill Gates àaänoiá Nùm lúp sa á u, Gates la á âhoc sinh ke å m trong lú á p, la á âàûa con ngö á îngûúcå trong mùt me æ å mònh vaâthûúng gù â p kho å ákhùn trong cuöc sö å ng. Cha ë meå anh quyït àõnh àûa anh àï ë n ba ë c sy á ätêm lyáàïíkham bï á nh. å Gates nhên xe å t vï á ì bac sy á änay: “Öng ê â y thê ë t tuyï å t vú å i. Öng àûa â sach cho töi ào á c sau mö å i lê î n kha ì m, nhû á ng sa ä ch cu á a Freud*, va ã âtöi thûc sû å å bûúc va á o ly â áthuyït têm thê ë n ho ì c”. å Sau möt nùm àiï å u trõ cho cê ì u be å , ba á c sy á äcöng böënhûng kï ä t luê ë nå khiïn me ë cuå a Gates pha ã i lo êu. Öng no ã i rù á ng se ç vö ñch nï ä u e ë p buö á cå cêu be å pha á i tuên theo ca ã c nï á nï ì p û ë ng xû á truyï ã n thö ì ng hoù ë c bù å t cê æ uå phai biï ã t vêng lú ë i va â ângoan ngoan hún: ä “Öng baâseäthêt ba ë i nï å u khöng àiï ë u chónh la ì i ca å ch gia á o du á c bú å iã vò seäkhöng coátac du á ng trong viï å c khuê å t phu ë c cha å u nha á âàêu”. Gates liïn tuåc thay àöíi nhiïìu thuá say mï cuãa mònh. Thöíi keân Trombone möåt thúâi gian, röìi quay sang nghiïìn ngêîm truyïån Tarzan vaâMartian cuãa nhaâvùn Edgar Rice Burroughs. Khi lïn baãy tuöíi, Gates quyïët àõnh àoåc toaân böå böå saách baách khoa toaân thû. Cêåu beá àaä àoåc túái têån vêìn P vaâ röìi quyïët àõnh chuyïín sang thuá say mï khaác. Cêåu ngêëu nghiïën tòm hiïíu cuöåc àúâi cuãa nhûäng ngûúâi nöíi tiïëng nhû Franklin D.Roosevelt (1882-1945, Töíng thöëng thûá 32 cuãa Myä- ND) hoùåc Napoleáon, cöë gùæng hoåc theo moåi àiïìu vïì võ hoaâng àïëPhaáp naây. “Ngaây coân beá, khoa hoåc tûå nhiïn laâm töi rêët thñch thuá búãi vò nhúâ noámúái coácaác cuöåc phoáng taâu vuätruå lïn mùåt trùng. Chuáng töi coáthïítòm hiïíu vïìoxy loãng vaâbiïët àûúåc phaãi àaåt àïën vêån töëc bao *Sigment Freud, ngûúi àa â äkhúi xûú ã ng va á â xêy dûng bö å å mön phên têm hoåc, dûåa trïn caác yá tûúng cho rù ã ng àú ç i sö â ng tinh thê ë n chi phö ì i trïn ca ë ãhai cêp y ë áthûc va á âvö thûc, va á âcac biï á n cö ë ë thúâi thú êu co ë á anh hûú ã ãng maånh vïìmùt têm ly å átrong suöët cuöåc àúâi. Bill Gates àaänoiá • 15 nhiïu thò tïn lûãa múái coáthïíthùæng àûúåc lûåc huát cuãa traái àêët. Bêy giúâ, phêìn lúán caác chûúng trònh khöng gian àaäàûúåc phöí biïën röång raäi nïn nöîi khaát khao tòm hiïíu vïìnoákhöng coân thöi thuác töi nhû trûúác kia nûäa.” Gia àònh Gates ài lï úî ã nhaâ thúâ thuöc gia å o àoa á n University â Congregational Church cua mu ã c sû Dale Turner. Hù å ng nùm, mu ç cå sû Turner àïu co ì álúi hû â a se á äkhao möt bû å a ùn tö ä i ta ë i nha å âhang Space â Needle, cao gên 200m ú ì ãSeattle, cho nhûng em àang ho ä c lú å p gia á oá lyácua nha ã âthúâcoáthïíthuöc lo å ng àoa â n Lú å i gia â ng trïn Nu ã i (Sermon á on the Mount). Ba mûúi möt àû ë a tre á ãkhac tuy ào á c àûú å c ca å c chûúng á 5, 6 vaâ 7 cua Sa ã ch Mathew nhûng vê á n co î n vê â p va ë p, khi àï á n lûú ë tå Gates, cha Turner thêt sû å kinh nga å c khi cê å u be å ào á c thuö å c la å u la â u va â â cang kinh nga â c hún khi biï å t Bill àa ë ho ä c ca å c àoa á n na å y khi àang trïn â àûúng ài ra ba â i biï ä n cu í ng gia àònh. Mu â c sû no å i:á “Chó cên tú ì i nha á âcêu be å ángay höm ê â y la ë âtöi biït ngay rù ë ng cê ç u be å á nay co â áàiïu gò ào ì árêt àù ë c biï å t. Töi khöng thï å ítûúng tûú ã ng nö å i la í âvò sao möt àû å a be á á11 tuöi la í i co å ámöt trñ tuï å å nhû vêy. Qua ca å c cêu ho á ãi kiïm tra la í i, töi pha å t hiï á n ra la å âcêu be å ákhöng chó thuöc lo å ng ma â âconâ hiïu rê í t sêu sù ë c àoa æ n kinh tha å nh ào á ”. á Muc sû Turner cu å ng pha ä i thû ã a nhê â n rù å ng co ç áleäGates hoc thuö å cå àoan kinh tha å nh na á y khöng pha â i vò àû ã c tin ma á â chó vò cêu be å á ûa thñch sûå thach thû á c. á “Khi bûúác vaâo tuöíi trûúãng thaânh, cha meå töi thûúâng khuyïën khñch caác con àoåc saách thêåt nhiïìu vaâcöí vuächo tñnh àöåc lêåp suy nghô cuãa chuáng töi. Hai ngûúâi thûúâng keáo chuáng töi vaâo moåi cuöåc thaão luêån trong bêët cûá àïì taâi naâo, tûânöåi dung cuãa möåt quyïín saách naâo àoácho àïën caác vêën àïìvïìchñnh trõ. Vaâo muâa heâ, 16 • Bill Gates àaänoiá gia àònh chuáng töi cuâng möåt söëgia àònh khaác thûúâng àïën nghó úã Hood Canal. Úà àêëy chuáng töi thûúâng hay chúi caác troâchúi coá tñnh caånh tranh cao nhû chaåy tiïëp sûác, neám trûáng, cûúáp cúâ. Àoá laânhûäng thúâi gian luön böíñch vaâmang àïën cho chuáng töi caãm giaác rùçng chuáng töi coáthïí àua tranh vaâthaânh cöng”. Gates noi trñ nhú á á cua anh khöng pha ã i la ã â chiïc ma ë y chu á p hònh ma å â àún gian la ã âvò noácûc tö å t – àù ë c biï å t àö å i vú ë i nhû á ng vê ä n àï ë ìanh say mï. “Töi vêîn coá thïí nhúá àûúåc têët caã caác doâng thoaåi trong vúã kõch höìi trung hoåc, Black Comedy. Töi rêët súåseäquïn mêët nhûäng lúâi thoaåi naây àïën mûác töi phaãi khùæc sêu chuáng vaâo trong àêìu”. Ngay tûâ nhoã, anh àaärêët gioãi trong viïåc àaâm phaán kinh doanh. Gates àaäàiïìu àònh vúái chõ gaái Kristi àïí àûúåc pheáp sûã duång àöi gùng tay chúi boáng chaây cuãa chõ êëy bêët cûákhi naâo cêìn vaângûúâi chõ khöng àûúåc pheáp naåi ra bêët kyâlyádo naâo àïítûâ chöëi. Buâlaåi, Gates traã cho chõ mònh 5 àö la vaâ yïu cêìu chõ phaãi kyátïn vaâo möåt baãn húåp àöìng. Gates sinh hoat trong àoa å n Hûú â ng àa á o sinh va å âàat àûú å c rê å t nhiï ë uì danh hiïu. Trong mö å t lê å n cù ì m tra æ i trïn nu å i, àöi gia á y mú â i cu á a Gates ã lam chên cu â a anh bõ phö ã ng rö ì p va å â vò vêy me å å anh phai la ã i xe àï á në tên núi cù å m tra æ i àï å í àon anh vï á ì nha. Mù â c du å â kham khöí nhû vêyå nhûng sau nay Gates vê â n cho rù î ng “ào ç álaâmöt möi trûú å ng tö â t, no ë á khuyïn khñch sû ë å hoc ho å i va ã âtñnh ham hiïu biï í t”. ë Bill Gates àaänoiá • 17 Àïí khoãa lêëp nhûäng khoá khùn khi hoåc taåi trûúâng cöng lêåp, Gates thûúâng phaãi nhêån àoáng vai hïìtrong lúáp. Àiïìu àoáàaäthay àöíi khi cha meå anh quyïët àõnh con trai hoå phaãi àûúåc hoåc trong möi trûúâng giaáo duåc àùåc biïåt phuâ húåp vúái nhu cêìu cuãa cêåu beá vaâ Gates àûúåc àûa vaâo hoåc taåi Lakeside School, möåt trûúâng tû rêët nghiïm khùæc taåi Seattle. “Thïëlaâtöi vaâo hoåc úã trûúâng tû vaâ úã àêy khöng coáchöîcho möåt anh hïìduâtöi àaäviïët àún xin nhêån vai naây. Thûåc tïëthò töi àaä khöng coá gò nöíi bêåt trong möåt vaâi nùm àêìu úã trûúâng. Töi thûã trònh diïîn caái ‘baâi’ quen thuöåc cuãa mònh: ‘húi-àêu-maâ-chûáng toã-laâ-ngûúâi-ngon-laânh’. Khi töi bùæt àêìu nöîlûåc, caác baån töi noái: “Ai chaâ! Chuáng töi cûánghô cêåu ta ngu àêìn chûá! Töët nhêët laâphaãi àaánh giaálaåi anh baån naây”. Gates dung thú â i gian nghó he â ânùm 1972 àïítrúãthanh cê â u be å á chayå vùn thû cho Quöc hö ë i. Vö å n àa ë coä àöi chu á t kinh nghiï á m trong kinh å doanh, Gates tiïp tu ë c thï å íhiïn xu hûú å ng na á y khi kï â t hú ë p vú å i mö á tå ngûúi ba â n bo å ãtiïn ra mua 5.000 huy hiï ì u vê å n àö å ng tranh cû å ãtöngí thöng cu ë a George S.McGovern Thomas Eagleton, vú ã i gia á á 5 xu/cai,á sau khi nghõ sô nay bõ loa â i kho å i danh sa ã ch àï á ì cû ûã ng viïn tö á ngí thöng cu ë a àa ã ng Dên chu ã . Nhû ã ng chiï ä c huy hiï ë u na å y sau ào â á àaä nhanh chong trú á ã thanh vê â t àûú å c nhiï å u ngûú ì i sûu tê â m sùn lu ì ng. â Gates vaâban cu å a anh ta àa ã äban nhû á ng huy hiï ä u cu å a mònh vú ã i gia á á cao gêp nhiï ë u lê ì n, àöi khi lïn tú ì i hún 25 àö la/ca á i.á 18 • Bill Gates àaänoiá Ed Roberts, ngûúi sa â ng lê á p ra cöng ty MITS, núi Gates va å âAllen bùtæ àêu cöng viï ì c àê å u tiïn cu ì a ho ã , nhê å n xe å t rù á ng Gates àa ç ägùt ha å i tha á nhâ cöng tûâkhi con qua â átreãvaâvò vêy anh ta hoa å n toa â n khöng pha â i vê ã të va, nö ã îlûc gò trong tuö å i thanh niïn cu í a mònh. ã “Àai loa å i anh ta giö å ng nhû Elvis Presley vê ë y,” Roberts no å i vï á ìanh ta, “Anh ta chùng cê è n pha ì i trûú ã ng tha ã nh.” â Tuy nhiïn, vïì möt phûúng diï å n na å o ào â , tuö á i ta í c cu á ng àa ä ätrui renâ têm tñnh cua Gates: ã “Töi khöng con bê â t chú ë t nha å y cê ã ng lïn nhû töi àa î äthûúng la â m trûú â cá kia, khi cöng ty múi tha á nh lê â p… hoù å c thê å m chñ ca å ãtrong luc àang á hop... Bêy giú å , ha â nh àö â ng ào å ákhöng con thûú â ng xa â y ra nû ã a”. ä Coáthïítin àûúc àiï å u anh no ì i miï á n la î â anh khöng bõ thach thû á cá búi mö ã t ngûú å i sau na â y trú â ãthanh me â å cua ca ã c con anh: á Tai mö å t bû å a tiï ä c cu å a Microsoft, Gates bõ tha ã ch nha á y qua mö ã t ca å iá ban. Höm ào â álaâmöt buö å i tiï í c trang tro å ng va å âGates àang mùc trïn å ngûúi bö â tuxedo va å chên xo â àöi gia ã y da bo â ng la á ng nïn cu á nha á y na ã yâ xem ra khöng phai dï ã . Tuy vê î y anh vê å n chê î p nhê ë n va å â nhay qua ã àûúc. Khöng chó co å áthï. Khi Melinda French cù ë m thïm mö æ t ngo å nå nïn àang cha ë y lïn ba á n va â âthach anh ta nha á y lê ã n nû ì a. Va ä âröi cû ì ásau möi lê î n anh nha ì y qua àûú ã c cö la å i àù å t thïm nï å n lïn ba ë n. Gates mö â iî luc mö á i lu î i xa hún àï â lêí y àa ë trong khi mo â i ngûú å i bu quanh ho â reo, â cöívuäanh. Sau nay, trong khu nha â â múi cu á a gia àònh Gates ú ã ã Lake Washington, hoå cho àùt mö å t du å ng cu å å thïí duc tê å p nha å o lö â n trïn å khöng (trampoline) thêt lú å n. á Bill Gates àaänoiá • 19 BILL GATES COÁKHAÃNÙNG TRÚÃTHANH  NGÛÚI BÕ BÏ Â NH TÛ Å ÅKYÃKHÖNG? Coá ngûúi suy diï â n rù î ng Bill Gates tröng gê ç n gê ì n giö ì ng nhû ngûú ë iâ mùc bï æ nh tû å å ky. Mö ã t cêu ho å i ma ã â coá leäkhöng bao giúâ chung ta nhê á nå àûúc cêu tra å lúã i àê â y àu ì . Tû ã ky å laã mö â t cùn bï å nh chûa àûú å c hiï å u cù í n ke å ,ä duâàaäàûúc nghiïn cû å u rê á t ky ë änhûng sûå hiïu biï í t cu ë a chu ã ng ta vï á ìbïnhå trang thuö å c vï å ìhanh vi na â y co â n rê â t ha ë n chï å . Tuy nhiïn chu ë ng ta àa á äbiïtë rùng hê ç u hï ì t ca ë c cê á u be å á bõ mùc chû æ ng tû á å kyã àûúc sinh ra trong nhû å ngä gia àònh maâ caã cha lên me î å àïu co ì á chó söëthöng minh cao. Tap chñ å Time àaäcoá lên so sa ì nh va á â àûa ra nhûng àù ä c àiï å m cu í a ngûú ã i mù â c chû æ ng tû á å kyã àûúc biï å u hiï í n ú å ã Gates: • Khaã nùng tuyït vú å i trong tû duy àö â i vú ë i lônh vû á c trû å u tûú â ng, å logic vaâ nhùm thù æ ng àï è n mu ë c tiïu. å • Àöt ngö å t hoa å ng loa ã n, giê å n dû å , hoù ä c ca å c cún bö á c pha å t ca á m xu ã cá khöng thïí kiïm soa í t kha á c. á • Rêt miï ë n cûú î ng khi pha ä i nhòn thù ã ng va è o mù â t ngûú æ i kha â c. á • Dïîdang co â ánhûng àö ä ng ta å c khöng tû á å chuãhoùc lù å p ài lù å p la å i nhû å co giêt, ma å y giê á t hoù å c àong àûa ngûú å i.â • Thñch nhao lö â n hoù å c nha å y nho ã t.á CÊU LAC BÖ Å ÅCAC BA Á ÂMEÅCUA TRÛÚ Ã NG LAKESIDE  Caác bêåc cha meå naâo coân nghi ngúâ viïåc hoå coáthïí taác àöång maånh meä àïën caách giaáo duåc cuãa con em mònh thò nïn nhúá àïën hiïåu quaã tuyïåt vúâi tûâviïåc laâm cuãa Cêu laåc böå Caác BaâMeå úã trûúâng Lakeside. 20 • Bill Gates àaänoiá Vaâo nùm 1967, Cêu laåc böå naây sûã duång söë tiïìn thu àûúåc tûâ viïåc baán àöì cuäàïí lùæp àùåt möåt maáy traåm àêìu cuöëi thö sú àïí con em mònh coádõp tiïëp xuác vúái nhûäng cöng nghïå múái laå (noái roära thò àoá laâ chiïëc maáy nhêåp liïåu ASR-33 Teletype, àûúåc nöëi vúái maáy tñnh chuã General Electric Mark II àùåt úã núi khaác. Àïí con em mònh coá thïílaâm viïåc trïn chiïëc maáy traåm naây, caác baâmeå phaãi traãphñ thuï bao möîi giúâàïíàûúåc pheáp truy cêåp vaâo maáy chuã.) Cha cua Gates no ã i rù á ng cê ç u con trai ho å c lú å p ba á y cu ã a öng nhanh ã chong bõ chiï á c ma ë y mï mê á n va í â khöng rúi kho â i no ã . Chù á ng mê è yë chöc, Gates va ë âcac ba á n cu å a cê ã u àa å äboãbï lúp ho á c àï å í caãngay quanh â quên ta í i trung têm ma å y tñnh; àï á n nùm lú ë p ta á m, Gates àa á äcoá thïí kiïm tiï ë n àûú ì c tû å âcöng viïc lê å p trònh. å Gên mö ì t chu å c ho å c sinh cu å a trûú ã ng Lakeside àa â trú ä tha ã nh nhû â ngä ngûúi ài tiïn phong trong lônh vû â c phê å n mï ì m vi tñnh, Bill Gates va ì â Paul Allen – àöng sa ì ng lê á p viïn cu å a Microsoft – la ã ânhûng ngûú ä i nö â ií bêt nhê å t trong sö ë ëhoc sinh na å y. â Ngay tûâkhi con nho â , chu ã ãtêm cua Gates dûú ã ng nhû la â âkhöng muönë hoc nhû å ng mön ma ä âmònh khöng thñch nhûng ngûúc la å i, vú å i nhû á ngä mön maâ anh àaäthñch röi thò anh co ì á khaã nùng tûå hoc rê å t nhanh. ë Nùm 13 tuöi, Gates tû í å hoc lê å p trònh vi tñnh. å “Têët nhiïn, theo suy nghô chung thò thêìy giaáo seäsay sûa tòm hiïíu nhûäng gò liïn quan àïën maáy tñnh röìi sau àoáseädaåy laåi cho hoåc sinh. Nhûng àiïìu àoáàaäkhöng xaãy ra. Sûå viïåc laåi diïîn biïën theo hûúáng ngûúåc laåi. Coámöåt nhoám hoåc sinh coáthïínoái laâàaätûå yálaâm thay cöng viïåc cuãa caác ngûúâi thêìy.” Bill Gates àaänoiá • 21 Bill Gates vaâ trûúng Lakeside â “Giúâàêy khi nhòn laåi vaâsuy nghô, töi àaäthùæc mùæc – quaái laå, laâm sao maâmònh laåi àêm ra nghiïån caái maáy àoánhû vêåy nhó? Thêåt khoáhiïíu. Thúâi àoá, ngûúâi ta khöng duâng möåt àûúâng àiïån thoaåi riïng cho chiïëc maáy, nïn chuáng töi phaãi duâng chung àûúâng àiïån thoaåi cuãa vùn phoâng kinh doanh. Vò vêåy chuáng töi phaãi luön cöëtranh giaânh àïíàûúåc ngöìi vaâo chiïëc maáy naây vaâthûúâng phaãi úã laåi cho àïën têån trúâi töëi. Trong khi àoá, nhûäng ngûúâi baão vïå thò luön tòm caách töëng cöí chuáng töi ra ngoaâi. Caái maáy traåm àêu phaãi laâmöåt maáy tñnh, vò vêåy chuáng töi phaãi quay söëàiïån thoaåi kïët nöëi vúái möåt maáy tñnh úã xa. Möåt maáy tñnh àuáng nghôa thúâi àoárêët àùæt, àïën mûác ngûúâi ta chó coáthïí thuï giúâsûã duång thöi. Chiïëc maáy tñnh GE maâchuáng töi thûúâng kïët nöëi túái coágiaá laâ4 triïåu àö la.” Gates coáthïílaâmöt thiïn ta å i vï â ìcöng nghï, nhûng sau lê å n ghe ì áthùm Seattle, Jay Leno, ngûúi dê â n chûúng trònh ha î i hûú â c nö á i tiï í ng cu ë aã truyïn hònh My ì , àa ä äàua: â “Gates àêu cên thiï ì t pha ë i to ã ãra lêp dõ, kha å c ngûú á i. Tö â i qua töi ë gheáthùm núi úã cua anh ê ã y va ë âthêy àê ë u ma ì y video cu á a anh ta vê ã nî loe sa á ng 12 giú á .”â 22 • Bill Gates àaänoiá NHOÁM LÊÅP TRÒNH Lamont Benson, möt ngûú å i ha â ng xo â m cu á a Paul ã Allen nhúálai:å “Töi nhúá laâ luc na á o cu â ng nhòn thê ä y àe ë n mú â ã sang tú á i tê á n 3 giú å âsang trong pho á ng cu â a Paul. Cê ã uå ta cung vú â i Gates thû á c suö á t àïm àï ë ílam viï â c bïn å Bill Gates vaâ Paul Allen may tñnh.” á Mùc dê å u Gates la ì ângûúi khöng co â áquy cuätrong núi ùn chön ú ë , trong ã vïåsinh caánhên hoùc khi la å i xe nhûng anh la á i rê å t thñch sû ë å ngùn nùpæ gon ga å ng trong viï â c lê å p trònh ma å y tñnh: á “Cho chaåy chûúng trònh chó laâmöåt cuöåc saát haåch tuyïåt àöëi. Baån viïët möåt chûúng trònh, chaåy thûã noávaâchó coáhai khaã nùng xaãy ra, hoùåc laânoáhoaåt àöång hoùåc noákhöng.” Gates bõ loai kho å i Cêu la ã c bö å åNhûng Lê ä p Trònh Viïn Lakeside chó vò å cêu nho å ãhún hai tuöi so vú í i Paul Allen va á ânhûng tha ä nh viïn kha â cá trong nhom. Ho á å cho rùng Gates chûa àu ç ãchñn chùn. Nhûng khi thê æ yë Cêu lac bö å å khöng thïí lam àûú â c viï å c gò nï å u thiï ë u cê ë u ta nïn ca å ã nhom àa á mú ä i Gates nhê â p bo å n la å i. Gates ra àiï å u kiï ì n. Va å cê â u be å trú á ã thanh ngûú â i àû â ng mu á i chõu sa ä o trong ca â c dû á aå n sau na á y. â Thêy gia ì o mön toa á n cu á a trûú ã ng Lakeside nhú â álai rù å ng Gates co ç átaiâ ûng du á ng toa å n ho á c va å o viï â c lê å p trònh rê å t tö ë t: “Cê ë u ta co å á khaãnùng nhòn ra àûúc nhû å ng gia ä i pha ã p ngù á n go æ n va å âtrûc tiï å p hún”. ë Bill Gates àaänoiá • 23 Khi nhom lê á p trònh viïn cu å a pho ã ng ma â yá tñnh xai hï â t khoa ë n tiï ã n lú ì n àï á ítraã cho thúiâ gian hoå ngöi sû ì ãdung ma å y tñnh ta á i Cêu la å cå böå Cac Ba á â Meå thò thiït bõ na ë y pha â i “lïn ã àûúng” thöi. Tuy nhiïn mö â t ba å âmeå àaäkõp tao ra cho nho å m mö á t cú hö å i thê å t kho å átin. Trong nhûng nùm cuö ä i thê ë p niïn 1960, å Gates vaâcac tha á nh viïn cu â a nho ã m Lê á p trònh viïn Lakeside sû å ãdungå bêt ky ë â phûúng tiïn na å o: xe àa â p, xe buy å t hoù á c ài nhú å â xe, àïí möiî buöi chiï í u ài tú ì i vùn pho á ng cöng ty Computer Center Corporation â (C-Cubed), tai ào å , thay phiïn nhau, du á ng thú â i gian ra â nh cu ä a chiï ã cë may tñnh Digital Equipment Corporation àú á i mú â i, ho á å truy tòm löiî lêp trònh. å Cûá 6 giúâ chiïu mö ì i nga î y, khi ca â c nhên viïn cu á a C-Cubed xï ã pë hang ra vï â ì cung la ä â luc ba cê á u ho å c sinh trung ho å c bù å t àê æ u àï ì n. ë “Chung töi thûú á ng xuyïn ú â ã lai la å m viï â c cho àï å n hï ë t àïm chó bú ë iã chung töi qua á áthñch àûúc la å m viï â c vú å i ca á c phê á n mï ì m. Ào ì á laâthúiâ gian vui thuácua chu ã ng töi,” Allen nhú á álaiå Gates vaâ nhûng ngûú ä i ba â n cu å a mònh sau ào ã á àaäbiïn soan mö å tå têp sa å ch hûú á ng dê á n da î y 300 trang co â tïn la á âThe Problem Report Book vaânoáàûúc ca å c chuyïn gia lê á p trònh cu å a C-Cubed sû ã ãdung. å Gates noi rù á ng anh va ç ânhûng ngûú ä i ba â n cu å a mònh khöng bao giú ã â viït virus ma ë y tñnh ma á âtheo anh luc ào á á vên hoa î n toa â n vö danh vò â tai thú å i àiï â m ào í á cac ma á y tñnh co á n chûa àûú â c nö å i ma ë ng. Gates å khöng thïí hiïu àûú í c ta å i sao la å i thñch thu å á khi phaá hong cöng viï ã cå cua ngûú ã i kha â c nhûng ba á n thên anh rê ã t hiï ë u ly í ádo tai sao ngûú å i ta â vui veã chêp nhê ë n tha å ch thû á c chû á ng to á ãsûå thöng minh hún möt hï å å thöng ma ë y tñnh. á 24 • Bill Gates àaänoiá “Khi töi coân nhoã, viïåc laâm cho möåt maáy tñnh phaãi ngûng hoaåt àöång laâmöåt viïåc ghï gúám. Noálaâmöåt caách àïí hoåc hoãi.” “Chung töi may mù á n la æ âàûúc cho phe å p ‘thêm nhê á p va å o bïn trong’ â hïå thöng ma ë y tñnh chû á ávao lu â c ào á ánïu khöng àûú ë c phe å p ma á âlamâ nhû vêy thò thï å ënao cu â ng gêy ra nhû ä ng rù ä c rö æ i nho nho ë .”ã Cac cê á u be å áàaänùm lê æ y cú hö ë i àï å ílen lu á t ho á c ngön ngû å ämay tñnh. á “Paul cöng kïnh töi lïn àïí luåc loåi trong caác thuâng àûång raác vaâ töi àaänhùåt nhaånh nhûäng túâ giêëy ghi cheáp lêëm lem àêìy vïët caâ phï cuãa caác lêåp trònh viïn àïí hoåc vïìhïå àiïìu haânh.” Bill Gates àaänoiá • 25 Sûå them muö â n ài àï ë n tê ë n cu å ng giú â i ha á n cu å a Gates cuö ã i cu ë ng àa â ä khiïn cho cê ë u be å á bõ rùc rö æ i to khi cê ë u àö å t nhê å p va å o mö â t chûúng å trònh àûúc ba å o vï ã . Mê å t khê å u cu í a ngûú ã i sû â ãdung la å âgiêy thöng ha ë nhâ trònh ra cho may tñnh cho biï á t khu vû ë c na å o thò ngûú â i sû â du ã ng àûú å cå phep va á o va â âkhu vûc na å o thò khöng. Chó vò vui thñch, Gates àa â ävongâ veo tra â nh àûú á c kho å a ba á o mê ã t na å y va â âthêm nhêp àûú å c va å âo hïåthöngë tai chñnh kï â ëtoan va á ânhiïu thöng tin bñ mê ì t kha å c cu á a cöng ty. Viï ã cå laâm maåo hiïm cu í a cê ã u àa å älam tï liï â t hï å åàiïìu hanh va â âsau àoábõ phaát hiïn. Cha me å cê å u àa å bù ä t cê æ u pha å i rú ã i xa ma â y tñnh, va á lêâ n na ì y Gates â àaänghe lúi.â “Trong khoaãng thúâi gian nûãa cuöëi lúáp chñn vaâtroån nùm hoåc lúáp mûúâi, töi thïìlaâkhöng àuång àïën maáy tñnh nûäa. Töi cöëgùæng trúã thaânh möåt cêåu beábònh thûúâng vaângoan nhêët coáthïí àûúåc.” Khöng bao lêu sau, Gates quay trúã laåi gùåp luác Cêu laåc böå maáy tñnh àang àaãm nhêån cöng viïåc kiïëm tiïìn àïí traã cho chi phñ sûã duång maáy tñnh. Caác thaânh viïn bùæt àêìu thûåc hiïån dûå aán sûã duång maáy tñnh àïí àïëm lûu lûúång ö tö trïn àûúâng. Traf-O-Data, tïn chûúng trònh naây, àaämang vïì cho hoå 20.000 àö la trûúác khi caác khaách haâng cuãa hoå tòm núi cung cêëp dõch vuå tinh vi hún. Sau naây, àaä xaãy ra rêët nhiïìu cuöåc tranh caäi vïìkhoaãn lúåi nhuêån thu àûúåc tûâdûå aán naây, nhûng phêìn lúán moåi taâi liïåu liïn quan, thêåm chñ caã chûúng trònh cuäng bõ thêët laåc. Tuy nhiïn, Gates vaâAllen noái rùçng, cöng ty nhoã naây laâ möåt vuå kiïím nghiïåm khaã nùng cuãa hoå trong thïë giúái kinh doanh vaâcho biïët hoå àaäkiïëm àûúåc nhiïìu tiïìn. Cho àïën thúâi àiïím àoá, Gates noái: “… Töi nhû möåt keãsay mï cöng nghïå tûâtrong xûúng tuãy.” 26 • Bill Gates àaänoiá Giöng nhû ca ë c thiï á u niïn kha ë c, Gates va á âban be å âcua mònh luön tòm ã cach tranh thu á ãcam tònh tû ã âcac gia á o viïn: á “Khi nhêån laâm cöng viïåc sùæp xïëp lõch hoåc trong trûúâng, chuáng töi tñnh toaán rùçng qua àoáchuáng töi coáthïí quyïët àõnh möåt caách chñnh xaác hoåc sinh nam hay nûänaâo seävaâo hoåc úã lúáp chuáng töi vaâàiïìu naây laâmöåt phêìn thûúãng tuyïåt vúâi. Cöng viïåc àoáàaäthuác àêíy chuáng töi hoåc caách viïët caác phêìn mïìm thuávõ.” Vao mu â a he â âào, Gates va á âAllen àaäkiïm àûú ë c khoa å ng 5.000 àö la ã traãbùng giú ç âsûãdung ma å y tñnh, nhú á âvao viï â c viï å t chûúng trònh xï ë pë lõch lúp ho á c. å Möt tö å i, nhên viïn cu ë a cöng ty cho thuï thiï ã t bõ vùn pho ë ng àï â n vùn ë phong cu â a C-Cubed va ã â lêy ài nhû ë ng ca ä i ghï á ë maâ cac cê á u be å á àang ngöi la ì m viï â c. Gates va å ânhûng ngûú ä i ba â n cu å a anh co ã ámöt ba å i ho â cå söng àö ë ng trûú å c mù á t vï æ yì ánghôa cua tû ã â“phaásan”. ã Gates vaâ Allen cam thê ã y thê ë t vo ë ngå khi khoá tòm àûúc mö å t ma å y tñnh na á oâ khac àï á í lam viï â c nïn cuö å i cu ë ng Gates â va Allen bo â tiï ã n ra mua mö ì t bö å vi xû å lyã á 8008, vúi gia á á360 àö la, àïíhai ngûúi,â cung vú â i nho á m ba á n, tû å å lùp ra æ p ma á yá tñnh riïng cho chñnh mònh. Khi con Gates vaâ Allen vúiá MITS Altair 8080 chip xûãlyáàûúc mang àï å n, go ë i cê á n thê í nå bùng giê ç y nhöm mo ë ng, tê ã t ca ë ã cêu be å á thêy no ë á nhû möt vê å t thiïng liïng bñ å hiïm àï í n nö ë i khöng ai da î m cha á m tay å Bill Gates àaänoiá • 27 vao no â . Cöng viï á c lù å p ra æ p mö á t ma å y tñnh àa á äthuyït phu ë c Gates va å â Allen rùng ho ç å nïn söng chï ë t vú ë i cöng viï á c kinh doanh phê å n mï ì m. ì Thïënhûng: “Khi chuáng töi coân treã, Paul Allen àaähûúáng dêîn cho töi rêët nhiïìu vïì phêìn cûáng maáy tñnh vaâ luön khuyïën khñch töi àùåt loâng tin – vaâ àaánh cûúåc – vaâo böå vi xûã lyá. Töi coá may mùæn laâ ngay tûâ khi coân rêët treã àaätòm thêëy àiïìu maâtöi yïu thñch vaâhêëp dêîn töi – thêåm chñ àïën têån bêy giúâ. Vaâtöi cuäng may mùæn coáàûúåc song thên luön àöång viïn khuyïën khñch töi.” Gates noi rù á ng ma ç i tú ä i lu á c Allen hûú á ng dê á n anh vï î ìmay tñnh va á âböå vi xûãlyámay tñnh, anh vê á n co î n àang cên nhù â c giû æ a hai nga ä ãàûúng, â hoùc trú å ãthanh luê â t sû hoù å c trú å ãthanh nha â âkhoa hoc: å “Töi khöng biïët nïn quyïët àõnh lûåa choån con àûúâng naâo. Cha töi laâ möåt luêåt sû, nhûng caác nhaâ khoa hoåc coá nhûäng cöng viïåc thuá võ hún so vúái caác luêåt sû.” Mùc dê å u vê ì y, Gates vê å n khöng nhòn thê î y ro ë ätûúng lai cua mònh ã trong lanh vû ä c àiï å n toa å n. Ào á á“khöng phai la ã âdong suy nghô chu â ãàaoå cua töi, töi khöng nghô mònh suö ã t àú ë i cû â ámai la ä m hacker, chuyïn â thêm nhêp va å o bïn trong ma â y tñnh àï á ímay mo â âkiïm tòm gò ào ë .”á THÛÅC TÊÅP TAÅI MAÅNG LÛÚÁI NÙNG LÛÚÅNG Chúi tro chúi àiï â n tû å va ã laâ ng phñ thú ä i gian va â o nhû â ng chuyï ä n vö bö å í trïn may tñnh khöng bao giú á âàuãthoa ma ã n vú ä i Gates va á âPaul Allen. Luc ê á y ho ë å àaämú túi mö á t nga å y ho â åseälaâchuãmöt cöng ty phê å n mï ì m: ì 28 • Bill Gates àaänoiá “Trong thûåc tïë, chuáng töi àaä nhiïìu lêìn rêët thêët voång khi thûã liïn hïå vúái cöng ty IBM hoùåc Digital vaâhoãi: “Caác öng coácêìn böå biïn dõch hoùåc phêìn mïìm soaån thaão cuãa chuáng töi khöng?” vaâ thûúâng cêu traã lúâi cuãa hoå seälaâ: “Khöng, chuáng töi tûå laâm ra nhûäng saãn phêím naây vaâduâsao caác cêåu cuäng chó laânhûäng hoåc sinh trung hoåc. Maâ taåi sao caác cêåu laåi cûá goåi àiïån thoaåi àïën chuáng töi vúái nhûäng saãn phêím àoávêåy.” Cú höi àûú å c la å m cöng viï â c lê å p trònh nghiïm chónh xuê å t hiï ë n khi ca å cá kyäsû àang lam viï â c cho ma å ng lûú å i nùng lûú á ng Northwest gù å p rù å c rö æ i,ë vaâtrong quaátrònh tòm kiïm cêu tra ë ãlúi, ho â å àaäphat hiï á n ra ta å i liï â u C- å Cubed Problem Report Book. TRW Inc. laâ cöng ty àang nhên tra å chá nhiïm viï å t ca ë c chûúng trònh phên tñch nhu cê á u àiï ì n nùng cu å aã Columbia Basin, röi sau ào ì á kiïm soa í t lûú á ng àiï å n do ca å c àê á p nûú å cá phat ra. Nhûng ca á c lö á i xuê î t hiï ë n ú å ã chûúng trònh àang chay trïn ma å yá PDP-10 àaä lam gia â m tiï ã n àö ë å phat triï á n ài rê í t nhiï ë u. Ta ì i liï â u å The Problem Report Book àaächó ra vaâgiai thñch àûú ã c rê å t nhiï ë u lö ì i va î ângûúiâ ta àoc àûú å c trïn ta å i liï â u ho å åtïn cua hai lê ã p trònh viïn àa å äkham pha á ára cac lö á i na î y - Bill Gates va â Paul Allen. Cöng ty TRW àa â tòm ra ho ä va å yïu â cêu ho ì å àïn Portland, Oregon àï ë íphong vê ã n va ë o la â m viï â c úå ãcöng ty. “Khöng möåt ai biïët chuáng töi múái chó laâhoåc sinh lúáp 9 vaâlúáp 10.” Dêu sao ho î å cung àûú ä c nhê å n va å o la â m viï â c. Gates xin giê å y phe ë p nghó á hoc ta å i trûú å ng rö â i ài tú ì i Portland, ta á i àêy anh va å âAllen àûúc bö å ëtrñ riïng möt pho å ng va â âàûúc phên cöng la å m viï â c dûú å i quyï á n nha ì âlêpå trònh John Norton. Vúi kha á ãnùng coáthïínhúáàûúc mö å t danh sa å chá 5.000 trang cua hï ã å àiïu ha ì nh, Norton àa â älam lo â a mù á t ca æ c anh ba á nå Bill Gates àaänoiá • 29 treãtai nùng vû â a mú â i nhê á n viï å c. Gates thûú å ng no â i rù á ng kha ç ãnùng cuaã Norton àaäthach thû á c mònh la á m viï â c tö å t hún. ë “Trong àêìu töi luön in àêåm hònh aãnh cuãa ngûúâi tïn laâNorton maâtöi àaägùåp taåi TRW. Anh luön chó baão möîi khi cöng viïåc cuãa töi khöng àaåt àïën mûác töët nhêët. Vò vêåy khi laâm viïåc cêíu thaãhoùåc lûúâi biïëng, töi liïìn tûúãng tûúång thêëy anh êëy àïën bïn töi, nhòn vaâo chûúng trònh vaânoái, ‘Nhòn àêy nheá, laâm caách naây thò töët hún àêëy’.” Gates trúã lai nha å â vaâ hoan tha â nh nö â t chûúng trònh trung ho ë c va å oâ nùm 1973 sau khi àaäàat àûú å c sö å ëàiïm hoa í n ha â o 800 vï ã ìmön toaná trong kyâkiïm tra Scholastic Aptitude Test. í Trong bûc thû cu á a Vernon Harrington, gia ã o viïn trûú á ng Lakeside, â giúái thiïåu Gates túái trûúâng Harvard coáàoaån viïët: “Khi laâ hoc sinh lú å p 10 Bill Gates àa á ä nöi tiï í ng trong nho ë má nhûng ho ä c sinh say mï ma å y tñnh trong trûú á ng. Ho â c sinh ta å i nùng â nay co â á khaã nùng àùc biï å t trong toa å n ho á c, anh ta co å áthïí tñnh toaná nhanh hún caã nhûng ngûú ä i thê â y cu ì a mònh. Cu ã ng vú â i hai ngûú á iâ ban, anh àa å ähoan tha â nh mö â t hú å p àö å ng ca ì i àù â t hï å å thöng tra ë ãlûúng cho möt cöng ty ú å Portland. Ho ã àa å tûä ng kiï â m àûú ë c 5.000 àö la, tra å ã bùng giú ç âsûãdung ma å y tñnh, nhú á âàaäàiïn toa å n ho á a chûúng trònh sù á pæ xïp lõch ho ë c cho trûú å ng.” â Harrington cung viï ä t thïm, trong hai nùm cuö ë i ta ë i trûú å ng trung â hoc Gates cu å ng co ä ásûå chuátêm vao ca â c lônh vû á c chñnh trõ, kõch nghï å å trong luc vê á n giû î äthoi quen ào á c sa å ch thuö á c àu å ãloai àï å ìtai.â VÛÚÅT RA KHOÃI LÖÅ TRÒNH QUY ÛÚCÁ TRÛÚNG HARVARD  Bill Gates àûúc nhê å n va å o ho â c ú å ã caã ba trûúng àa â i ho å c danh tiï å ng: ë Princeton, Yale vaâHarvard theo chûúng trònh hoc bö å ng cê î p quö ë cë gia – National Merit Scholar. Anh chon àa å i ho å c Harvard va å â nhêpå hoc va å o mu â a thu nùm 1973. Vï â ìnhiïu phûúng diï ì n, Gates la å âmêuî sinh viïn nùm thûánhêt àiï ë n hònh, bõ hu í t hê å ng trûú î c nhû á ng ào ä i ho â iã múi va á â mûc àö á å ganh àua gay gùt hún. Anh chï æ nh ma í ng viï ã c àï å në lúp ho á c àï å í suöt nga ë y vu â i àê â u va ì o nhû â ng dû ä aå n riïng cu á a mònh ã trong phong ma â y cu á a trûú ã ng, chúi ba â i suö â t àïm va ë âleo lïn giûúngâ la lùn ra ngu â chù ã ng cê è n pha ì i tra ã i ra giûú ã ng. Ca â c sinh viïn kha á c nhú á á lai rù å ng anh ta co ç áthïíài chúi suöt 18 tú ë i 36 tiï á ng ma ë âkhöng cên ngu ì .ã Thêåm chñ ngay taåi Harvard, Gates cuäng vêîn duy trò kiïíu hoåc cuätûâ höìi coân úã trung hoåc. Anh hoåc rêët gioãi nhûäng mön ûa thñch vaâ xem thûúâng nhûäng mön anh khöng say mï. Têm trñ anh dûúâng nhû khöng daânh cho viïåc hoåc. Gates rêët ñt khi tham gia vaâo caác hoaåt àöång cuãa trûúâng trûâ khi ngûúâi baån cuâng daäy phoâng trong kyá tuác xaá, Steve Ballmer, phaãi hïët sûác vêët vaã múái keáo àûúåc anh túái caác buöíi tiïåc. Bill Gates àaänoiá • 31 Gates vaâ Ballmer, sinh viïn khoa toan û á ng du á ng, àa å ätrúã thanhâ ban thên thiï å t cu ë a nhau va ã cuö â i cu ë ng Ballmer àa â cuä ng tham gia vú â iá Gates tai cöng ty Microsoft: å “Anh ta [Ballmer] laângûúâi rêët traái ngûúåc vúái töi. Töi rêët ñt khi vaâo lúáp hoåc vaâkhöng quan têm àïën caác hoaåt àöång úã trûúâng. Ngûúåc laåi Steve tham gia vaâo bêët kyâsinh hoaåt naâo vaâbiïët hïët têët caãmoåi ngûúâi trong trûúâng. Anh êëy laâöng bêìu àöåi boáng bêìu duåc, laâchuã biïn túâtaåp chñ vùn hoåc vaâ laâ giaám àöëc quaãng caáo cuãa túâ baáo Crimson. Ballmer ruã töi gia nhêåp Fox Club, möåt cêu laåc böå cuãa quyáöng, núi maâbaån phaãi ùn mùåc sang troång, huát xò gaâ, uöëng rûúåu nhû huächòm, àûáng hùèn lïn trïn ghïëàïíkïíchuyïån cho moåi ngûúâi nghe, chúi bi da. Möåt kiïíu caách rêët cöí xûa.” Möt phê å n vê ì n àï ë ìcua Gates la ã âanh thûc sû å å khöng biït mònh muö ë në lam gò trong cuö â c sö å ng: ë “…têët caã moåi thûáàïìu coáveãrêët hêëp dêîn vaâkhi baån phaãi choån roäraâng möåt thûá thò baån seäphaãi noái khöng vúái söë coân laåi. Töi cuäng àaänghô nïëu töi ài laâm cho möåt cöng ty luêåt naâo àoácoáthïí seäcoángûúâi khöng thñch töi vaâröìi hoå laåi giao cho töi nhûäng vuå kiïån dêëm dúá naâo àoá. Vaâ töi àaä nghô kyä lùæm röìi, laåy Chuáa, rêët coá thïí àoálaâcaác vuå kiïån thûåc sûå chùèng ra gò.” Vò vêy, Gates bo å ãra rêt nhiï ë u thú ì i gian ûu tû: â “…trong phoâng cuãa töi luác naâo cuäng coámöåt gaäbuöìn chaán, ngöìi suy tû nhû möåt triïët gia, cöëgùæng tñnh toaán cho ra nhûäng gò seä phaãi thûåc hiïån cho àúâi mònh.” 32 • Bill Gates àaänoiá Mùc dê å u khöng la ì âhoc sinh xuê å t sù ë c nhê æ t vï ë ìmön toan ú á ãHarvard, nhûng Gates àaäbùt àê æ u cho ì n gia å i toa ã n cu á a sinh viïn cao ho ã c khi å múi ho á c nùm thû å ánhêt va ë âthûúng àûú â c àiï å m A cao nhê í t.ë BAI TOA  N XÏ Á P ÀÔA Ë “Àêu bï ì p cu ë a chu ã ng töi vö á n la ë â ngûúi cê â u tha í . Khi öng àù ã t ba å nh va á oâ àôa vaâ xïp tha ë nh tû â ng chö â ng thò chu ì ng luön co á á cac kñch cú á äkhac nhau. á Vò vêy trong lu å c mang àï á n ba ë n cho kha â ch ha á ng, töi la â i pha å i sù ã p xï æ p la ë iå chöng ba ì nh ào á á(sao cho àôa banh nho á ã nhêt úë ãtrïn cung rö â i tú ì i nhû á ngä àôa banh lú á n, lú á n hún va á âdûúi cu á ng se â älaâàôa banh lú á n nhê á t) bù ë ng ca ç chá lêy mö ë t sö å ë àôa banh trïn cu á ng rö â i àù ì t chu å ng xuö á ng dûú ë i, lù á p la å i thao å tac na á y (sö â ë banh töi lê á y ra àù ë t xuö å ng dûú ë i khöng giö á ng nhau) bao ë nhiïu lên tu ì y y â . Nï á u co ë á “n” àôa banh, sö á ë lên chuyï ì n àö í i tö í i àa àï ë ísùpæ xïp la ë i chö å ng ba ì nh theo thû á átûå ‘lún dûú á i, nho á ãtrïn’ seälaâ bao nhiïu?” “Àêy laâ möt ba å i toa â n nhòn tröng àún gia á n nhûng àa ã äàûúc chû å ngá minh laârêt kho ë á giai”, Christos Papadimitriou, gia ã o sû khoa Khoa Ho á cå May Tñnh cu á a trûú ã ng Harvard no â i. Tuy nhiïn, Bill Gates xem viï á c viï å të möt chûúng trònh ma å y tñnh phû á c ta á p àï å í giai ba ã i toa â n na á y la â âmöt tha å chá thûc pha á i vûú ã t qua. Gia å i pha ã p cu á a anh ta húi da ã i nhûng rê â t thöng minh. ë Giao sû Papadimitriou àa á viï ä t ba ë i khen ngú â i ca å ch gia á i cu ã a Gates va ã àï â në nùm 1979, bai viï â t na ë y àûú â c àùng trong tú å â Journal of Discrete Mathematics. Cach gia á i àö ã t pha å á cua Gates trong ba ã i toa â n na á y cho àï â në nay vên co î n àûú â c coi la å â möt ca å ch gia á i hay. Sau na ã y, gia â o sû àa á ära baiâ toan na á y cho nhû â ng sinh viïn kha ä c va á â hûa rù á ng nï ç u ho ë å giai àûú ã c ba å iâ toan trïn thò gia á o sû se á äàïn la ë m viï â c cho ho å . Nï å u vê ë y, àa å ng le á ägiao sû á àaäphai thû ã c hiï å n lú å i hû â a ào á á vúi Gates. á Bill Gates àaänoiá • 33 Gates vaâBallmer cung ho â c chung kho å a ly á áthuyït kinh tï ë ëdanh cho â sinh viïn cao hoc. Ho å å laâ nhûng sinh viïn àa ä i ho å c duy nhê å t cu ë aã khoa ho á c na å y. â “… chuáng töi gêìn nhû khöng theo kõp khoáa hoåc àoá, trong khi nhûäng gò goåi laâ“giai àoaån àoåc saách”, caãhai chuáng töi phaãi hoåc caãàïm vaâcöëgùæng hònh dung xem caái quyãquaái gò àang diïîn ra. Chuáng töi luön nghô rùçng mònh coáàûúåc thuêån lúåi lúán vò laâsinh viïn toaán. Chuáng töi hiïíu toaán hoåc vaânhûäng gaäsinh viïn kinh tïëàaáng thûúng kia thûåc ra thò chùèng biïët gò vïìtoaán caã. Vò vêåy chuáng töi nghô rùçng mònh coáthuêån lúåi hún, nhûng möîi khi laâm baâi kiïím tra chuáng töi laåi khöng laâm gioãi lùæm. Chuáng töi chó biïët ra sûác hoåc vaâhoåc, vaâthûåc sûå àoálaâlyádo chñnh maâSteve vaâtöi trúãnïn thên thiïët vúái nhau hún.” Bill Gates vaâ Steve Ballmer 34 • Bill Gates àaänoiá Giao sû Micheal Spense no á i rù á ng ca ç ã Gates vaâ Ballmer àat àiï å m A í trong lúp ho á c. å Duârùng viï ç c ho å c ú å ã Harvard trai qua khöng àûú ã c suön se å , nhûng ã Gates cho biït:ë “Töi rêët lo ngaåi khi nghe moåi ngûúâi noái rùçng möåt söë baån treã khöng muöën hoåc àaåi hoåc chó búãi vò hoå thêëy töi cuäng khöng töët nghiïåp àaåi hoåc…” “Coá àiïìu nhû vêìy, mùåc duâ töi khöng theo hoåc àïën núi àïën chöën úã àoá nhûng viïåc hoåc cuãa töi cuäng tûúng àöëi khaá. Ngoaâi ra, thïë giúái ngaây caâng trúã nïn caånh tranh gay gùæt hún, möîi nùm möåt chuyïn mön hoáa vaâphûác taåp hún, vò vêåy töët nghiïåp àaåi hoåc cuãa ngaây höm nay chó tûúng àûúng nhû töët nghiïåp trung hoåc taåi thúâi àiïím trûúác.” Gates noi thïm: á “Töi yïu nhûäng nùm hoåc cuãa töi taåi trûúâng àaåi hoåc. Vaâvïìnhiïìu phûúng diïån, töi tiïëc laâàaäboãdúãviïåc hoåc haânh. Súãdô töi laâm vêåy laâchó vò trong àêìu töi nung nêëu möåt yátûúãng – lêåp ra möåt cöng ty phêìn mïìm vi tñnh àêìu tiïn – vaâàiïìu àoáthò khöng àúåi àûúåc.” Khi viïc ho å c úå ãHarvard lam anh nha â m cha â n, Gates xin ài la á m nhû â ngä cöng viïc co å á liïn quan àïn ma ë y tñnh trong pha á m vi bang Boston. å Digital Equipment laâ möt trong nhû å ng cöng ty anh rê ä t thñch àï ë në phong vê ã n xin viï ë c bú å i vò ú ã ã àêy hoå dung trû â c thùng àï å í àûa nhûngä Bill Gates àaänoiá • 35 ngûúi xin viï â c tû å â möt sên bay Boston tú å i tru á å súã chñnh cua cöng ty. ã Gates khuyïn khñch Paul Allen cö ë ë gùng tòm kiï æ m mö ë t cöng viï å c lê å på trònh tai Honeywell àï å ícaãhai cung co â áàiïu kiï ì n tiï å p tu ë c thû å c hiï å n giê å cë mú thanh lê â p cöng ty phê å n mï ì m. Allen va ì âban ga å i anh ta liï á n lïn chiï ì cë xe Chrysler New Yorker cöí löísó vaâ àïn Boston ngay. Va ë â têt nhiïn, ë chùng bao lêu nû è a cuö ä c sö å ng cu ë a Gates se ã äcoámöt thay àö å i bê í t ngú ë .â RÚI BO  ÃHARVARD ÀÏÍTHEO ÀUÖI GIÊ Í C MÚ Ë Paul Allen àaäcoámöt pha å t hiï á n tuyï å t vú å i va â o mö â t nga å y bùng gia â ácuaã thang cha á p khi ài ngang qua sên trûú å ng Harvard sau khi vû â a ghe â á thùm Gates. Trïn möt quê å y ba ì o, anh nhòn thê á y trïn trang bòa tú ë â Popular Mechanics, söëphat ha á nh tha â ng 1 nùm 1975 co á áin hònh möt bö å å may vi tñnh mú á i mang tñnh ca á ch ma á ng, chiï å c ma ë y MITS Altair 8080. á Allen mua ngay möt tú å âröi cha ì y ngûú å c vï å ìchöîGates àïíthuyït phu ë cå Gates rùng ho ç å nïn phat triï á n mö í t ngön ngû å äriïng cho cöîmay na á y. â Chiïc Altair 8080 co ë á256 byte böånhúá(so sanh vú á i 8 triï á u hoù å c hún å cua phê ã n lú ì n nhû á ng ma ä y tñnh ca á ánhên ngay nay) nhûng khöng co â á phên mï ì m. ì “Paul cûáluön miïång noái, ‘Chuáng ta haäy bùæt àêìu möåt cöng ty. Haäy laâm viïåc àoángay.” “Chuáng töi nhêån ra rùçng cuöåc caách maång coá thïí xaãy ra maâ khöng cêìn àïën chuáng töi vaâvò vêåy, sau khi àoåc baâi baáo, moåi cêu hoãi vïìviïåc lûåa choån àûúâng ài trong cuöåc söëng cuãa chuáng töi àaä àûúåc giaãi àaáp.” 36 • Bill Gates àaänoiá Gates vaâAllen liïn lac vú å i Ed Roberts, ngûú á i sa â ng lê á p ra ha å ng MITS, ä vaâhûa he á n la å âseäcung cêp mö ë t chûúng trònh cho ma å y Altar trûú á c khi á hoå viït no ë .á Roberts nhúálai: “Chu å ng töi nhê á n àûú å c khoa å ng 10 bû ã c thû mö á tå ngay. Töi no â i vú á i tê á t ca ë ãrùng ‘Hï ç îai maâviït xong chûúng trònh na ë yâ trûúc tiïn’ coi nhû ngûú á i ào â áàaäàûúc àö å ng y ì .”á Hai ngûúi ba â n lao tú å i pho á ng ma â y tñnh cu á a trûú ã ng Harvard àï â í viït mö ë t chûúng trònh mö pho å ng bù ã ng ngön ngû ç äBASIC. May tñnh MITS Altair 8080 khöng pha á i la ã â chiïc ma ë y tñnh àê á u tiïn, ì nhûng noálaâchiïc ma ë y tñnh àê á u tiïn àa ì p û á ng àûú á c sû å åmong àúi cu å aã cöng chung. Vú á i gia á átiïn khöng àù ì t, no æ áàaäthu hut ha á ng trùm àún â àùt ha å ng tû â âgiúi say mï àiï á n tû å ãtin hoc. å Gordon Moore, möt trong nhû å ng sa ä ng lê á p viïn cu å a ha ã ng Intel va ä â laâtac gia á ãcua “Àõnh Luê ã t Moore” nö å i tiï í ng, nhú ë álai rù å ng ma ç y Altair á khöng coánhiïu: ì “Quyávõ cung àa ä äbiït chiï ë c ma ë y tñnh MITS Altair àê á u tiïn rö ì i àê ì yë – bêy giúâchung ta nïn go á i no å álaâmay PC. No á átröng giöng nhû mö ë tå thiït bõ gia ë i trñ vú ã i cöng cu á å nhêp liï å u (input) la å ânhûng cöng tù ä c tù æ tæ múã vaâ kït qua ë ã xuêt ra (output) la ë ânhûng àe ä n LED. Vú â i chiï á c ma ë yá nay, quy â ávõ coáthïíhiïu àûú í c ca å ch ma á y tñnh la á m viï â c, nhûng se å ärêtë khoánïu muö ë n thû ë c hiï å n bê å t ky ë âcöng viïc tñnh toa å n thû á c tï å ënao.” â Cung co ä ácung y â ákiïn nhû vê ë y, Gates coi Altar chó la å âmöt ca å i hö á p vú å iá möt hï å å thöng àe ë n nhê â p nha ë y: á Bill Gates àaänoiá • 37 “Thûåc ra noáchó laâmöåt böå duång cuå rúâi vúái giaá360 àö la vaâbaån phaãi biïët caách kïët húåp chuáng laåi vúái nhau. Thêåm chñ khi baån àaä raáp laåi àûúåc röìi, cöîmaáy naây thûåc tïë cuäng khöng laâm àûúåc gò nhiïìu cho baån maânoácûáò ra àêëy nhû thaách àöë, bùæt baån phaãi laâm cho noáhoaåt àöång vaânhûäng vêën àïìàaåi loaåi nhû ‘baån haäy cöëhònh dung xem töi coákhaã nùng gò hoùåc khöng coákhaã nùng gò maâkhiïën töi nöíi tiïëng àïën nhû vêåy’.” “Cöng ty MITS àaäkhöng hiïíu àûúåc têìm quan troång cuãa cöîmaáy naây. Thêåt sûå chùèng ai hiïíu caã, chó riïng chuáng töi. Chuáng töi àaä nhêån ra rùçng röìi seäcoángaây têët caã caác trûúâng hoåc úã khùæp núi àïìu phaãi trang bõ chiïëc maáy tñnh àoá.” Gates vaâ Allen tin tûúng rù ã ng ma ç y tñnh se á äthûc hiï å n àûú å c nhû å ngä àiïìu kyâdiïåu: “Vaâvò vêåy khêíu hiïåu cuãa chuáng töi khi múái bùæt àêìu laâ‘maáy tñnh coámùåt trïn möîi baân laâm viïåc vaâtrong möîi gia àònh’.” Niïm say mï cu ì a Gates va ã â Allen àïí cho ra àúi chiï â c ma ë y tñnh ca á á nhên cuöi cu ë ng àa â äàûúc chû å ng minh la á âàung: á “…Maáy tñnh caá nhên laâ doâng chaãy chñnh, laâ xu thïë chuã àaåo trong têët caã ngaânh maáy tñnh. Cöng têm maânoái thò noáthûåc sûå trúã thaânh cöng cuå thiïët yïëu cuãa thúâi àaåi cöng nghïå thöng tin.” TRÏN CON ÀÛÚNG  CÖNG NGHÏÅ CAO “CHÛÚNG TRÒNH TUYÏÅT VÚÂI NHÊËT TÖI TÛÂNG VIÏËT” Sau khi Gates va Allen hû â a vú á i Roberts se á cung cê ä p mö ë t phê å n mï ì mì cho may tñnh Altair, Gates lao ngay tú á i cö á îmay mainframe ta á i Aiken å Computer Center cua trûú ã ng Harvard, trung têm na â y chó du â ng cho â cac dû á aå n nghiïn cû á u cu á a sinh viïn chû ã ákhöng phai cho ca ã c dû á aå ná thûúng mai. Vò ca å ãhai khöng coámöt ma å y tñnh Altair 8080 àï á í chayå thûã nghiïm, nïn Gates va å â Allen phai cö ã ë gùng thu thê æ p ca å c chû á cá nùng cua no ã átrïn túâtap chñ giú å i thiï á u rö å i gia ì ãlêp la å i ca å c chû á c nùng á nay trïn ma â y tñnh lú á n cu á a Harvard. ã “Chuáng töi chó dûåa vaâo nhûäng àiïìu mö taã trong taåp chñ naây, vò vêåy nïëu chuáng töi hiïíu sai hoùåc taâi liïåu viïët sai thò cöng sûác cuãa chuáng töi coi nhû tröi söng tröi biïín.” Hai chang trai la â m viï â c miï å t ma å i tû â â thang hai àï á n tha ë ng ba nùm á 1975 tai cùn pho å ng ky â átuc xa á ácua Gates àï ã íviït ca ë c ma á älïnh. å “Vêën àïìkhöng phaãi laâchuáng töi coáthïí viïët àûúåc chûúng trònh àoáhay khöng maâlaâchuáng töi coáthïíneán noácoân 4K vaâlaâm cho noáchaåy nhanh àïën cûåc kyâ.” Bill Gates àaänoiá • 39 Kyãnùng giaãn lûúåc hoáa cuãa Gates àaägiaãi quyïët àûúåc mùæc mûáu naây. “Àoálaâchûúng trònh tuyïåt vúâi nhêët maâtöi àaätûâng viïët.” Allen bay ngay túi Albuquerque bang New Mexico (núi àù á t tru å åsúãcuaã öng ty MITS – ND) àïí biïu diï í n chûúng trònh thö na î y cho Roberts â xem. Vao phu â t cho á t, Allen mú á i chú á t pha å t hiï á n ra ho å åquïn lêp trònh dê å uë nhùc bù æ t àê æ u. Anh vö ì i va å ng viï â t thïm va ë o rö â i hö ì i hö ì p na å p chûúng å trònh vao ma â y. Ho á å àaäthanh cöng, chûúng trònh àa â älam viï â c tö å t.ë Khi Allen trúã vïì Harvard trong chiïn thù ë ng, hai ngûú æ i ba â n àa å äùn mûng bù â ng ca ç ch ra ngoa á i ùn kem va â âsö àa. Chang trai Gates, lu â c ào á á 19 tuöi, àù í t mua mö å t phim cu å a nû ã ädiïn viïn nhñ Shirley Temple. î Gates vaâAllen àaäban ngön ngû á äBASIC cho MITS vúi gia á á3.000 àö la cöng thïm tiï å n ba ì n quyï ã n. ì Allen kïílai rù å ng khi quay la ç i New Mexico àï å íphat triï á n tiï í p chûúng ë trònh - biïn no ë áthanh chuê â n cöng nghiï í p trong sa å u nùm sau ào á , anh á thêm chñ àa å äphai vay tiï ã n cu ì a Roberts àï ã íthuï khach sa á n ven àûú å ngâ búi toa ã n bö â åtiïn anh co ì áàaäphai chi cho ve ã ámay bay. Àiï á u na ì y àa â ägêy ên tûú ë ng ma å nh vú å i Roberts va á âñt lêu sau chang trai Allen àûú â c tra å ãmûcá lûúng tûúng àûúng vúi gia á m àö á c phê ë n mï ì m cu ì a MITS. Tha ã ng sa á uá nùm 1975, Gates xin phep ta á m nghó ho å c úå ãHarvard àïíàïn la ë m viï â cå cung Allen. Mù â c du å âGates trúãlai trûú å ng va â o mu â a thu sau ào â , nhûng á 40 • Bill Gates àaänoiá trai tim va á âkhöi oë c cu á a anh àa ã äàïílai Albuquerque. Anh xin mö å t giê å yë phep nghó ho á c thû å áhai vaâkhöng bao giúâquay trúãlai trûú å ng nû â a. ä “Cha meå töi vö cuâng bêët ngúâkhi thêëy con trai mònh bêët chúåt baáo tin seärúâi boãngöi trûúâng danh tiïëng àïítheo àuöíi möåt ngaânh kinh doanh maâphêìn lúán moåi ngûúâi chûa tûâng nghe thêëy bao giúâcoá tïn laâ‘maáy vi tñnh’. Nhûng cha meå töi laânhûäng ngûúâi luön hiïíu vaâhöîtrúå töi.” Chûúng trònh BASIC àoámai ma ä i khù ä c sêu trong têm trñ Gates: æ “Töi coáthïí hònh dung ra rêët roäraâng maänguöìn cuãa phiïn baãn BASIC maâtöi àaäviïët cho maáy vi tñnh àêìu tiïn vaâo nùm 1975. Àêëy chñnh laâmaächûúng trònh àaägiuáp cho Microsoft chaâo àúâi, vò vêåy khöng coágò ngaåc nhiïn khi töi vêîn nhòn thêëy rêët roätûâng chi tiïët trong trang maäàêìu tiïn, trang thûáhai, trang thûába cuãa noánhû chuáng àang xuêët hiïån trûúác mùæt töi vêåy.” Gates noi rù á ng chûúng trònh BASIC anh viï ç t cho con chñp 8080 la ë â chûúng trònh anh têm àùc nhê æ t trong nhû ë ng chûúng trònh anh àa ä ä tûng viï â t “… vò hiï ë u qua å ãmaânoámang lai, vò no å ára àúi va â o thú â âi àiïmí thñch húp va å âvò chung töi àa á äcöëgùng viï æ t chu ë ng thê á t nho å ãgon.” å Gates cuäng cho rùçng ngön ngûä BASIC vêîn seä tiïëp tuåc coân laâ ngön ngûäàêìu tiïn àûúåc caác sinh viïn hoåc lêåp trònh sûã duång vò noádïîhoåc vaâvò ngûúâi ta àaätòm thêëy úãnoánhiïìu caách duâng kheáo leáo vaâ saáng taåo. Noá laâ ngön ngûäàêìu tiïn maâ Gates vaâ nhûäng Bill Gates àaänoiá • 41 ngûúâi baån thúâi treãcuãa anh àaäàûúåc hoåc taåi Seattle vaâo cuöëi thêåp niïn 1960. “Trong têm khaãm töi lûu maäi möåt kyãniïåm àeåp àöëi vúái ngön ngûä BASIC. Àoálaâsaãn phêím àêìu tiïn cuãa Microsoft àûúåc viïët trong cùn phoâng kyátuác xaáàaåi hoåc cuãa töi.” GHI CHU: Co Á á rêt nhiï ë u ca ì c phiïn ba á n cu ã a BASIC, viï ã t tù ë t cu æ aã Beginner’s All-purpose Symbolic Instruction Code (tam dõch Ma å äLïnhå Tûúng Trûng Àa Mu å c Àñch cu å a Ngûú ã i Mú â i Bù á t Àê æ u); Phiïn ba ì n cu ã aã Gates chó àún gian la ã âchuên àê í u tiïn cho ma ì y vi tñnh. á “Àöi khi töi caãm thêëy ganh tyå vúái nhûäng ngûúâi vêîn coân àang laâm cöng viïåc lêåp trònh. Sau khi thöi khöng laâm cöng viïåc lêåp trònh trong Microsoft nûäa, trong caác buöíi hoåp, töi thûúâng noái nûãa àuâa nûãa thêåt: ‘Coá leätöi seätûå viïët chûúng trònh vaâo cuöëi tuêìn naây.’ Töi khöng coân noái nhû vêåy nûäa, nhûng töi thûåc sûå suy nghô vïìàiïìu àoá.” VÛÂA LAÂM VÛÂA HOÅC Trûúc khi rú á i kho â i Albuquerque, Gates va ã âAllen bùt àê æ u suy nghô àï ì në viïc àù å t tïn cho cöng ty cu å a ho ã , àa å äcoámöt va å i tïn àa â äàûúc àem ra å cên nhùc nhû Outcorporated Inc., Unlimited Ltd., Allen & Gates. æ Tïn Micro-soft coáveãlaâchon lû å a co å áthïíhiïu àûú í c. Khi ca å ãhai àaävûngä vang ú â ãNew Mexico, Gates vaâAllen tuyïn mö í å cac tha á nh viïn cu â äcuaã Nhom Lê á p Trònh Lakeside (va å âmöt sö å ëban be å âkhac), tïn Micro-soft á xuêt hiï ë n trong tiï å n trònh ào ë . Khoa á ng thú ã i gian ho â å chuyïn àõa àiï í mí àïn Seattle, dê ë u nö ë i àa ë äbõ boãài àïítrúãthanh Microsoft. â 42 • Bill Gates àaänoiá Mùåc duâtó lïå húåp taác giûäa Gates-Allen àûúåc thoa thuê ã n ban àê å u la ì â 50/50, sau àoá Gates àaä àïì nghõ tó lïå chia phên mú ì i la á â 60/40 nghiïng vï phña anh. Gates cho rù ì ng nhû vê ç y la å cöng bù â ng vò ngoa ç iâ cöng viïc tû å âcac hú á p àö å ng phu ì , Allen co å n àûú â c hûú å ng tiï ã n lûúng tû ì â MITS. Nhû möt nhên viïn cu å a Microsoft, Gates la ã m viï â c chó tröng å vao tiï â n ba ì n quyï ã n. Va ì â röi qua nhiï ì u nùm, Gates àa ì äban dê á n cö ì í phên cu ì a mònh va ã âchó con sú â ãhûu khoa ä ng 22% cö ã íphên cöng ty. ì Trong nhûng nùm mú ä i tha á nh lê â p, ca å ch qua á n ly ã á cua Microsoft ã khöng àûúc chù å t che å . Ca ä ãGates vaâAllen cung la â m tê â t ca ë ãmoi viï å c, å möi viï î c mö å t ñt. Tuy nhiïn, nhòn chung thò Allen tê å p trung va å o cöng â Bill Gates àaänoiá • 43 nghïå múi va á âsan phê ã m trong khi Gates thûú í ng da â nh sû â å quan têm cho cöng viïc la å m ùn mú â i, ca á c cuö á c àa å m pha â n va á â cac hú á p àö å ngì kinh tï. Trong vo ë ng 18 tha â ng, ho á åàaäkiïm àûú ë c cho cöng ty mú å i cu á aã mònh hang trùm nghòn àö la qua viï â c viï å t chûúng trònh cho cöng ty ë Apple Computer Inc. vaâCommodore. Möt trong nhû å ng àiï ä u la ì m Gates bû â c mònh khi trú å ã thanh mö â tå öng chuãtreãlaâ anh khöng thïíthuï xe ö tö vò anh chûa àuã21 tuöi.í Khi coáviïc pha å i àï ã n liïn hï ë å vúi Applied Digital Data Systems, cöng á ty san xuê ã t ca ë c thiï á t bõ àê ë u cuö ì i úë ãHauppauge, New York, Gates àaä phai nhú ã âkhach ha á ng cho ngûú â i àûa xe àï â n sên bay àï ë íàon anh. á Allen, Gates vaâ nhûng ngûú ä i ba â n trong nho å m lê á p trònh cu å äàûúcå thanh lê â p la å i vê å n tiï î p tu ë c sö å ng va ë â lam viï â c kha å c vú á i lï á ì thoi bònh á thûúng, kha â c vú á i nhû á ng mö hònh cöng ty kha ä c. Àê á u tiïn, ho ì å söngë tai kha å ch sa á n ven àûú å ng Tumbleweed Motel bu â åi bêm, rö å ìi àïígiaãm chi phñ, hoå àaäthuï möt cùn hö å å àï úí ãchung vúi nhau. Phê á n lú ì n thú á iâ gian, hoå gianh cho viï â c lê å p trònh, ùn ba å nh pizza, ài xem phim hoù á cå phong xe vun vu á t trïn sa ma á c va å o lu â c nû á a àïm trïn chiï ã c xe Porsche ë cua Gates. ã “Vêng, cuöåc söëng cuãa chuáng töi laâlaâm viïåc vaâcoáthïí laâài xem phim vaâröìi laåi vïìtiïëp tuåc laâm viïåc. Àöi khi khaách haâng cuäng àïën têån núi laâm viïåc, vaâcoáluác do quaámïåt moãi chuáng töi thûúâng nguãngay trûúác mùåt hoå.” Khoang mö ã t tuê å n sau khi Miriam Lubow àûú ì c thuï va å o la â m qua â nã lyávùn phong, cö nhê â n thê å y mö ë t cê å u be å átûå àöng ài va å o pho â ng cu â aã Gates maâGates luc ê á y àang ài cöng ta ë c xa. Àa á äàûúc dù å n trûú å c rù á ngç 44 • Bill Gates àaänoiá khöng ai coáquyïn bûú ì c va á o cùn pho â ng ào â ánïu khöng àûú ë c phe å p, á cö vöi va å ng cha â y ài ba å o cho àö á ng nghiï ì p mònh la å Steve Wood biï â t.ë Vaâcö ta àaäthêt sû å å kinh ngac khi biï å t ra rù ë ng cê ç u be å áàoáchñnh laâöng chuã cua mònh. Co ã á leäàïí canh ba ã o mö á t ca å ch tï á ë nhõ cho cac kha á chá hang vï â ì öng chuã treã cua mònh, cöng ty Microsoft khi àùng qua ã ngã cao trïn ca á c ta á p chñ àiï å n tû å ãthûúng du â ng hònh ve â ämöt nhên vê å t tre å ,ã Micro Kid, tuy nhoãbeánhûng rêt quyï ë n nùng. ì Microsoft àaäsúm bõ mù á æc mûu va á o chuö â i kiï î ån tung ke å o da á âi àêìu tiïn cua mònh, trïn tû ca ã ch vû á a la â â nguyïn àún vûa la â â bõ àún. Nganhâ cöng nghiïp ma å y tñnh, nhû àa á äthêy vï ë ìsau nay, àa â äsöng nhú ë âvao ca â cá vuå kiïn tu å ng. å GHI CHU: Mö Á t ba å n tin nö ã i bö å å cua nga ã nh cöng nghiï â p na å y àa â äxac nhê á nå cöng ty Intel kiïn ca å c cöng ty àang tòm ca á ch tung ra thõ trûú á ng bö â å vi xûã ly coá kha á nùng ca ã nh tranh vú å i chip Intel 386 àang gù á t ha å i nhiï á u tha ì nhâ cöng cua ho ã . Cho du å âIntel thûúng thua trong ca â c vu á å kiïn na å y nhûng â hoå cung la ä m chê â m la å i qua å átrònh canh tranh, àö å ng thú ì i cu â ng khiï ä n àö ë ië thuãphai suy yï ã u vò ca ë c dû á å luêt.å Húp àö å ng giû ì a cöng ty Microsoft vú ä i Roberts yïu cê á u cöng ty MITS ì phai “nö ã îlûc hï å t sû ë c” àï á íban phê á n mï ì m Microsoft BASIC thay cho ì viïc Microsoft ba å n phê á n mï ì m na ì y trû â c tiï å p cho kha ë ch ha á ng. â Nhûng khöng lêu sau àoátrïn thõ trûúng cu â ng tröi nö ä i qua í ánhiïuì ban sao bê ã t hú ë p pha å p cu á a ngön ngû ã änay àï â n mû ë c MITS khöng co á nâ ra sûc àï á íban chûúng trònh cu á a Microsoft nû ã a. Àiï ä u na ì y àa â älam cho â Gates rêt tû ë c giê á n bú å i vò anh cho rù ã ng tha ç i àö á å cua MITS se ã ä chó khuyïn khñch ha ë nh vi sao che â p lê á u na å y. â Bill Gates àaänoiá • 45 Gates àem chuyïn na å y ra ho â i cha mònh va ã â àûúc cha anh ba å oã àam rù ã ng anh se ç äthùng nï æ u nö ë p àún kiï å n ào å i la â i quyï å n àö ì i vú ë iá ngön ngû BASIC. Öng bö ä àa ë giu ä p con trai mònh tòm mö á t luê å t sû ta å iå Albuquerque. Luc na á y Roberts àa â äban MITS cho mö á t cöng ty kha å cá coátïn Pertec. Gates vaâAllen cung àö â ng y ì áàûa vuå kiïn Pertec àï å n tro ë ng ta å i kinh â tïëvò hoå cho rùng nhû thï ç ëseähiïu qua å ãhún laâàûa ra toa va â âcon co â áthïí khang a á n. Nhûng tö á c àö ë å lam viï â c cu å a hö ã i àö å ng tro ì ng ta å i kinh tï â ë chêm nhû ru å a, va â Pertec tû â chö â i thanh toa ë n nï á u chûa co ë pha á n quyï á të cua tro ã ng ta å i. Microsoft lêm va â o hoa â n ca â nh gê ã n nhû kha ì nh kiï á t:å “Hoå àang tòm caách laâm chuáng töi chïët àoái. Chuáng töi thêåm chñ khöng coá tiïìn àïí traã cho luêåt sû. Hoå tòm caách bùæt chuáng töi phaãi daân xïëp vaâ chuáng töi suyát àaä laâm theo. Nïëu vêåy thò thêåt laâ töìi tïå! Maäi chñn thaáng sau ngûúâi ta múái àûa ra àûúåc phaán quyïët chïët tiïåt cuãa hoå. Nhûng khi moåi chuyïån kïët thuác, troång taâi kinh tïëàaä xeáleã cöng ty naây ra vò nhûäng viïåc hoå àaälaâm.” Trong ta å i phên xû â ãvuå kiïn na å y àù â c biï å t nù å ng tay àö å i vú ë i Pertec va á âEd Roberts vò hoå àaäkhöng tön trong ca å c giao ke á oâ ban àêu vú ì i Microsoft. Öng ta go á i àêy la å â “mötå vuå àao tù å c cuö å i cu ë ng trong kinh doanh.” â Ed Roberts khùng khùng rùng cöng ty öng àa ç ä boãtiïn ra àï ì íphat triï á n phê í n mï ì m BASIC va ì âlaâ chuã nhên húp pha å p cu á a no ã á nhûng thuá nhênå rùng le ç ära öng phai quan têm nhiï ã u hún àï ì në Ed Roberts ban hú ã p àö å ng: ì 46 • Bill Gates àaänoiá “Töi thêt ngu ngö å c,” Roberts no ë i. “Bêy giú á ânoi ra àiï á u na ì y co â áveã nhû tûå bao chû â a cho mònh, nhûng thû ä c sû å å töi khöng cö yë ábon ru â tá gò tûânhûng cha ä ng trai na â y. Bill chó mú â i 19 tuö á i va í âAllen chó lún hún á vai tuö â i, nhûng ngûú í c la å i ho å å giaâàúi hún töi nhiï â u – Bill thò kho ì iã noi rö á i. Paul la ì âmöt cha å ng trai xû â ng àa á ng àûú á c tön tro å ng.” å Mùc du å âGates coáthïívay tiïn tû ì âcha meåmònh, nhûng anh àaäkhöng lam nhû vê â y. Ngay tû å â àêu, Microsoft àa ì ätûå lûc ca å nh sinh va á â kïítûâ sau rùc rö æ i ào ë áluc na á o Gates cu â ng duy trò mö ä t khoa å n tiï ã n mù ì t dû å åtrûä àïí giup cho Microsoft luön co á á thïí cheo chö â ng trûú ë c nhû á ng cuö ä cå khung hoa ã ng trong tûúng lai. ã Nùm 1979, Ross Perot - chuãtõch cua cöng ty dõch vu ã å tin hoc EDS, å àang cöë gùng mua cöng ty Apple Computer va æ â khi khöng mua àûúc, öng chuyï å n sang àù í t vê å n àï ë ìàoávúi Microsoft. Perot cho rù á ngç Bill noi gia á cöng ty qua á cao – öng nhú á laá i lu å c ào á Bill àa á ra gia ä trong á khoang 40-60 triï ã u àö la mù å c dê å u theo lú ì i Gates, anh chó ào â i gia â átûâ 6-15 triïu. Sau na å y, Perot àa â ätûå dùn vù ç t mònh rê å t nhiï ë u vò àa ì äkhöng theo àïn cu ë ng cuö â c giao dõch ào å . Àï á n nùm 1998, Microsoft àa ë äphatá triïn lïn tú í i 25.000 nhên viïn, co á ámùt úå ã 58 quöc gia va ë âphên lú ì ná cac nhên viïn, àa á änghó viïc lê å n àang cö î ng ta å c, cu á a Microsoft àa ã älaâ triïu phu å ávaâcoába ngûúi trú â ãthanh ty â ãphu.á Sau khi Microsoft tach ra kho á i Pertec, khöng co ã n ly â ádo gò àïí cöng ty tiïp tu ë c ào å ng ta á i Albuquerque nû å a vò khöng co ä n mê â y kha ë ch ha á ngâ sùn lo é ng àï â n vú ë i cöng ty. Cöng viï á c kinh doanh cu å ng àang vû ä ngä Bill Gates àaänoiá • 47 vang nïn Gates va â âAllen àaäsùn sa é ng àï â íchuyïn àõa àiï í m. Lu í c cöng á ty chuyïn tru í súå túã i vu á ng ngoa â i ö Bellevue cu å a Seattle, Microsoft àa ã ä laâmöt cöng ty co å áphong cach riïng. á “Bill Gates laâMicrosoft,” Alan Brew, möt cö å ëvên vï ë ìthûúng hiïuå úãSan Francisco nhên xe å t, “Àù á c trûng cu å a ca ã ãcöng ty àûúc mö pho å ngã theo àung nhû hònh mê á u ngûú î i la â nh àa ä o no å : hiï á u chiï ë n, non tre ë ãvaâ kiïu ngao.” å Ngoai Gates va â âAllen, thanhâ phên nhên sû ì å àêu tiïn cu ì aã Microsoft coân coá Steve Wood, Bob Wallace, Jim Lane, Bob O’Rear, Bob Greenburg, Marc McDonald, Gordon Letwin, Andrea Lewis vaâMarla Wood. Nùm 1979, khi möt nhên viïn å trong nhom co á á àûúc mö å tå phiïëu thûúãng chuåp aãnh Nhom lê á p trònh ban àê å u cu ì a Microsoft ã miïn phñ, tê î t ca ë ãmoi ngûú å i àa â ätêp hú å p la å i àï å í chup bû å c a á nh ky ã ãniïmå chó vai nga â y trûú â c khi chuyï á n tú í i Bellevue. Nhòn la á i bû å c a á nh, nhû ã ngä con ngûúi la â m thay àö â i ca í ch nhòn cu á a thï ã ëgiúi àö á i vú ë i ma á y tñnh tröng á nhû thïímúi thoa á t kho á i ca ã nh bõ nhö ã i nhe ì t trong chiï á c xe Volswagen ë 12 chöîàïíàïn dû ë å àai hö å i nha å c rock vê å y. å Gates cung rê ä t nö ë i tiï í ng trong viï ë c la å i xe ba á t ma å ng, liï å u lônh va ì ânhêtë laâ khi phai vö ã i va å ävïìnhaâtai Seattle. Lê å n ào ì á anh àaäphai nhê ã n tú å iá ba veáphaåt vò chaåy quaátöëc àöå. 48 • Bill Gates àaänoiá NHÛÄNG NÖÎLÛÅC VÛÚN LÏN CUÃA MICROSOFT “Phêìn mïìm laâ ngaânh kinh doanh àùåc sïåt chêët Myä. Caác cöng nghïå tiïn tiïën xuêët hiïån àêìu tiïn taåi àêy. Thõ trûúâng phêìn mïìm lúán nhêët cuäng taåi àêy. Vaâmöi trûúâng taåo thuêån lúåi cho têët caã àiïìu àoácuäng xaãy ra taåi àêy. Àoálaânguyïn nhên taåi sao nhûäng khaách haâng àêìu tiïn cuãa chuáng töi, trong àoácoácaã IBM, laåi coá thïí gaåt moåi tûå aái àïí mua saãn phêím tûâmöåt chaâng trai múái 25 tuöíi vaâ laâ chuã nhên cuãa möåt cöng ty nhoã úã maäi tiïíu bang Washington. Coáthïí luác àoáhoå àaänghô chuyïån naây thêåt laâàiïn, nhûng hoå noái: ‘Naây, nïëu tay àoábiïët nhiïìu vïìphêìn mïìm thò chùæc noácoân biïët nhiïìu hún nûäa àêëy’.” Nùm 1980, khi Microsoft lên àê ì u tiïn àûú ì c IBM, öng vua cu å a nga ã nhâ cöng nghiïp ma å y tñnh, àï á n tiï ë p xu ë c thò Gates mú á i 25 tuö á i va í ânhên viïn cua Microsoft chó co ã á32 ngûúi.â Gates tröng con qua â átreãàïí coáthïíàûúc ûng thuê å n, “Nhûng àêy å laâmöt cha å ng trai khön ngoan hún tuö â i àú í i cu â a anh ta - mö ã t thiïn å tai trong lônh vû â c lê å p trònh, mö å t ta å i nùng bê â m sinh trong kinh í doanh, àiïu ào ì áàûúc thï å íhiïn khi anh àiï å u khiï ì n àûú í c mö å i quan ë hïå cua Microsoft vú ã i IBM sao cho co á álúi nhê å t cho cöng ty”, mö ë t uå yã viïn ban quan trõ IBM no ã i.á Khi IBM goi àiï å n tú å i àï á íhen gù å p Gates, ho å å yïu cêu cuö ì c he å n pha å iã xay ra ngay nga ã y höm sau. Gates àa â änhanh chong dú á i la â i cuö å c he å nå vúi Fred Kassar, Chu á tõch cöng ty tro ã chúi àiï â n tû å Atari. Quyï ã t àõnh ë nay, cö â ng vú å i va á i quyï â t àõnh kha ë c sau ào á , àa á äbiïn Gates tha ë nh ty â ã phuákhi múi 31 tuö á i.í Bill Gates àaänoiá • 49 Trong lêìn viïëng thùm àêìu tiïn cöng ty Microsoft, caác uãy viïn àiïìu haânh cöng ty IBM àïën cûãa cöng ty vaâ hoãi möåt chaâng trai tröng rêët löi thöi àûúâng àïën vùn phoâng cuãa Bill Gates. Chaâng trai theo hoå àïën vùn phoâng, röìi ngöìi vaâo phña sau baân laâm viïåc. Cho túái luác àoá caác uãy viïn IBM múái nhêån ra rùçng hoå àaägùåp Chuãtõch cuãa Microsoft. Àïn lê ë n gù ì p sau, ca å c öng u á y viïn IBM trong ca ã c bö á å canh thê á tå bònh dõ àïn vùn pho ë ng Gates, nhòn thê â y anh cha ë i chuö ã t trong bö ë å vet sang tro á ång, cöí thùt ca æ â vaåt, ra tiïp. Cuö ë c gù å åp gúäàûúåc múã àêuì bùng nhû ç ng tiï ä ng cûú ë i lú â n thên mê á t.å IBM àûúc vñ nhû ha å ng xe ‘hoa ä ng gia’ Rolls-Royce cu â a nga ã nh cöng â nghiïp ma å y tñnh. Tuy nhiïn, cöng ty àa á ätrúãnïn tut hê å u trong nga å nhâ may tñnh ca á ánhên vaâtòm kiïm sû ë å húp ta å c tû á âbïn ngoai àï â í giup ho á å múã cuöc àö å t kñch sau ào å á vao thõ trûú â ng ma â y tñnh nho á ã àang phatá triïn rê í t nhanh na ë y. Ca â c uá y viïn chê ã p ha ë nh cu â a IBM ta ã i Boca Raton, å Florida hy vong triï å n khai cu í ng vú â i Microsoft y á átûúng ta ã o ra mö å t hï å å àiïu ha ì nh du â ng trong ma â y tñnh IBM da á nh cho ca â á nhên sûã dung. å Microsoft chûa tûng sa â n xuê ã t hï ë å àiïu ha ì nh riïng cu â a mònh bao giú ã ,â vò vêy ho å å chuyïn cuö í c giao dõch na å y cho àö â i ta ë c thên thiï á t cu ë a ho ã å laâDigital Research. Nhûng viïc àa å m pha â n giû á a Digital Research va ä â IBM khöng ài àïn àêu, IBM quay trú ë ãlai Microsoft. å Sau buöi ho í p hö å i àö å ng qua ì n trõ toa ã n quö â c cu ë a United Way, Mary ã Gates, meå cua Gates, àa ã äàïn gù ë p u å y viïn hö ã i àö å ng John Opel, Chu ì ã tõch IBM. Baânïu nhên xe å t rù á ng cöng ty cu ç a öng hiï ã n àang bù å t àê æ uì tiïn ha ë nh mö â t sö å cöng viï ë c cu å ng vú â i con trai Bill cu á a mònh va ã ba â tin â rùng ho ç se å vû ä a y â khi la á m viï â c vú å i Bill. Opel khöng quan têm lù á m tú æ iá 50 • Bill Gates àaänoiá lúi cu â a ba ã . Sau na â y, khi nho â m pha á t triï á ní may tñnh ca á á nhên àïå trònh lïn höi àö å ngì quan trõ cöng ty IBM ba ã n kï ã ë hoach cu å aã möt loa å i ma å y co á n chûa ra àú â i, ca â i tïn á Microsoft àaäàûúc nhù å c tú æ i trong ba á n kï ã ë hoach. Opel lu å c ê á y mú ë i ho á i, “Àê ã y co ë áphaiã laâcon trai cua ba ã âMary Gates khöng?” Kïí tûâluc ào á áGates àûúc coi nhû mö å t àö å i ta ë c cu á a IBM. ã Gates àaäthûc hiï å n mö å t cuö å c mua ba å n àûú á c xem nhû mö å t giao dõch å thïëkyãkhi mua möt hï å åàiïu ha ì nh co â n thö sú cu â a Tim Patterson, lê ã på trònh viïn cua cöng ty Seattle Computer Products, vú ã i gia á á50.000 àö la. Tim Patterson àaäviït ra hï ë å àiïu ha ì nh na â y va â âàùt tïn no å álaâ86- DOS hoùc Q-DOS (viï å t tù ë t cu æ a Quick and Dirty Operating System). ã Gates àaäsûa la ã i hï å å àiïu ha ì nh na â y cho no â áhoan thiï â n hún, àù å t tïn å lai la å âMS-DOS (Microsoft Disk Operation System) röi ba ì n cho IBM. á Vò lyádo töc àö ë , IBM quyï å t àõnh xêy dû ë ng ma å y PC nhû mö á t hï å å nïnì mú, nghôa la ã ânoácoáthïíàûúc dï å îdang mö pho â ng. Qua ã ãlaâmay mùn. æ Chiïc ma ë y mú á i na á y se â ätrúã thanh ma â y IBM-PC nö á i tiï í ng khù ë p thï æ ë giúi. Nùm 1981, Microsoft chuyï á n giao hï í å àiïu ha ì nh – va â âMS-DOS nhanh chong hiï á n diï å n mo å i núi. Va å âröi ñt lêu sau ha ì ng trùm cöng â ty àaä àûúåc cêëp giêëy pheáp sûã duång MS-DOS àïí hoå coá thïí san xuê ã ët ra nhûng ma ä y tñnh tûúng thñch vú á i ma á y cu á a IBM. Qua mö ã t àïm, MS- å DOS àaätrúãthanh chuê â n cöng nghiï í p. å Nhûng cöng ty sa ä n xuê ã t ma ë y tñnh PC lú á n kha á c, gö á m ca ì ã Sony, Matsushita vaâNEC cung tòm àï ä n Microsoft àï ë ícoáàûúc hï å åàiïu ha ì nhâ cua ho ã , va å âdoanh söëban ha á ng cu â a Microsoft lê ã p tû å c tùng ngê á t trú ë i.â Steve Ballmer Bill Gates àaänoiá • 51 Vaâo nùm 1980, Microsoft taåo bûúác chuyïn mònh tû í â möt cöng ty mú å i khú á iã nghiïp tha å nh mö â t cöng ty co å á cung cachá quan ly ã á chuyïn nghiïp khi Gates thuï å Steve Ballmer, ban ho å c ta å i Harvard cu å aã Bill Gates, vao la â m viï â c vú å i vai tro á âtrúå lyá riïng cho chuã tõch cöng ty. Hoå àaäàamâ phan vï á ìcac àiï á u kiï ì n la å m viï â c trong khi å Gates àang úãtrïn möt du thuyï å n co ì átïn Doo-Wah, Doo-Wah trong chuyïn ài nghó ta ë i võnh Caribï. å “… Töi àang trong kyânghó nhûng töi phai thûúng lûú ã ng vú å i Steve á vïìmûc lûúng cu á a anh ta. Va ã âchung töi àa á änoi chuyï á n vú å i nhau á qua àiïn thoa å i vö tuyï å n nö ë i liï ë n tû ì âbiïn va í o bú â . Töi nghô chu â ng töi á àaäkhúi àê ã u vú ì i mû á c lûúng 40.000 àö la. Mo á i ngûú å i ài cu â ng töi trïn â chiïc du thuyï ë n na ì y lu â c êá y àang uö ë ng rûú ë u va å âhoå luön miïng no å iá vúi töi ‘Ha á y tra ä ã lûúng anh ta cho thêt xû å ng àa á ng. Ha á y kiï ä m ngay ë ngûúi na â o ào â áàïí àúäàên anh, chu ì ng töi thê á y anh thû ë c sû å å cùng thùng qua è áröi!’ Vò vê ì y töi àö å ng y ì ámûc lûúng 50.000 àö la…” á Ngoai tiï â n lûúng, Ballmer cu ì ng àûú ä c tù å ng cö å íphiïu cu ë a cöng ty. Sö ã ëcöí phiïu na ë y àï â n nùm 1997 gia ë átrõ cua chu ã ng àa á älïn àïn gê ë n 7 tó àö la. ì Microsoft àaälún ma á nh cu å ng vú â i nga á nh cöng nghiï â p phê å n mï ì m. ì Tap chñ å Business Software Alliance àaä töng kï í t rù ë ng nga ç nh cöng â nghiïp phê å n mï ì m va ì o nùm 1996 àa â ägiup cho nï á n kinh tï ì ëMyätùng thïm 67 tyãàö la chó àûng sau nga á nh cöng nghiï â p ö tö (106 ty å ãàö la) vaâàiïån tûã (78 tyãàö la). 52 • Bill Gates àaänoiá TINH THÊÌN LAÂM VIÏÅC QUÏN MÒNH Microsoft nöi tiï í ng vï ë ì viïc ta å oå àiïu kiï ì n àï å ínhên viïn cua mònh ã nöî lûc la å m viï â c – nhûng hiï å më ngûúi na â o co â á thïí lam viï â c siïng å nùng hún ban thên Gates. Trong ã khoang thú ã i gian tû â â1978 túi 1984, á Gates chó nghó phep tö á ng cö í ng 15 å ngay, kï â í caã 4 ngay anh ta da â nhâ thúâi gian chúi tennis taåi sên tennis gên Phoenix. ì Quan ùn tû á å phuc vu å å tai tru å å súã Microsoft úã Redmon àûúc mú å ã cûaã àïn nû ë a àïm àï ã í phuc vu å å nhûngä nhên viïn lam viï â c muö å n. Mö å tå nhên viïn noi àu á a, “Mo â i thû å á coá chûa caffein àï á u àûú ì c miï å n phñ”. î Thûc ra toa å n bö â thû å c uö á ng trong qua ë n ùn cu á a Microsoft àï ã u àûú ì c cung å cêp miï ë n phñ. î “Nïëu ai khöng thñch laâm viïåc cùng thùèng, vúái cûúâng àöå cao vaâ laâm hïët sûác mònh thò àêy khöng phaãi laânúi daânh cho ngûúâi àoá.” Cuöc tranh ca å i nghiïm tro ä ng giû å a IBM va ä âMicrosoft àaänöíra khi hoå cung hú â p ta å c viï á t chûúng trònh OS/2 cu ë a IBM du ã ng àï â íthay cho hïå àiïu ha ì nh MS-DOS. IBM cho rù â ng ngûú ç i cu â a ho ã åviït àûú ë c nhiï å u ma ì ä lïnh hún (tñnh theo do å ng ma â ä chûúng trònh) so vúi ngûú á i cu â aã Microsoft vaâ nhû vêy thò lê å p trònh viïn cu å a Microsoft àang chï ã nhí mang trong cöng viï ã c. Phña Microsoft lê å p luê å n la å i rù å ng àa ç nh gia á á Bill Gates àaänoiá • 53 cöng viïc lê å p trònh bù å ng sö ç ëdong ma â älïnh hoa å n toa â n vö nghôa. Chu â ã trûúng cua ho ã å laâphai viï ã t ca ë c ma á älïnh ngù å n go æ n va å âcö àong tö å i àa. ë Maächûúng trònh cang ñt ca â ng tö â t va ë âàïíàat àûú å c àiï å u ào ì áphai cê ã nì àïn nhiï ë u thú ì i gian hún. â “Microsoft àûúåc töí chûác vaâàiïìu haânh àïí viïët caác phêìn mïìm lúán vaâhiïåu quaã. Chuáng töi khöng cêëu truác mònh cho nhûäng muåc tiïu khaác. Chuáng töi chó biïët caách laâm thïënaâo àïí tuyïín duång, quaãn lyá vaâ phöí biïën saãn phêím phêìn mïìm cuãa mònh ra toaân cêìu. Àiïím then chöët laâchuáng töi khöng bao giúâtûå xem mònh laâ möåt cöng ty dõch vuå.” Vao mu â a he â ânùm 1997 - Brad Silverberg, 43 tuöi, Pho í áChuãtõch cao cêp trong cöng ty, ngûú ë i àa â ä chó àao pha å t triï á n Windows 95, í Internet Explorer vaâ möt sö å ë san phê ã m Microsoft kha í c – bù á t àê æ uì thûc hiï å n chuyï å n ài xe àa ë p vo å ng quanh nûú â c My á ävaâ cho àïn tê ë nå thang 6 nùm 1998 öng vê á n chûa quay la î i vùn pho å ng la â m viï â c. Brad å Silverberg noi rù á ng öng khöng cù ç t àû æ t mo á i quan hï å å vúi cöng ty ma á â chó muön da ë nh thú â i gian cho gia àònh cu â ng nhû ca ä c sinh hoa á t thï å í thao khac nhû cha á y bö å , cù å m tra æ i va å âtrûút tuyï å t.ë Sûå viïc nhû trïn thûú å ng xuyïn xa â y ra, ba ã o á The Wall Street phên tñch, khi cac nhên viïn la á m viï â c vê å t va ë ãtrong möt thú å i gian da â i va â â cung lu â c tñch lu á y àu ä ãtiïn ba ì c, cö å íphiïu thò ho ë å thêy khöng cê ë n pha ì iã lam viï â c nû å a. Microsoft hiï ä n àa å ä chñnh thûc thiï á t lê ë p chï å ë àöå an dûúng àõnh ky ä âàöi vú ë i nhû á ng nhên viïn kò cû ä u: å “Nhû bêët kyâcöng ty naâo khaác maâsaãn phêím chñnh cuãa cöng ty laâtaâi saãn trñ tuïå, chuáng töi àang àöëi diïån vúái möåt thaách thûác lúán laâlaâm sao àïí phaát hiïån vaâgiûäàûúåc nhûäng cöång sûå viïn ûu tuá nhêët. Caác trûúâng àaåi hoåc vaâmöåt vaâi cöng ty phaát àaåt khaác tûâlêu 54 • Bill Gates àaänoiá àaähiïíu rùçng coámöåt caách àïí thu huát vaâgiûänhûäng nhên taâi úã laåi laâm viïåc laâàïìnghõ möåt chïëàöå an dûúäng àõnh kyâàïí nhûäng ngûúâi phaãi laâm viïåc vúái cûúâng àöå cao coáàûúåc thúâi gian àïínghó ngúi, ài du lõch, hoùåc tham gia vaâo caác sinh hoaåt cöång àöìng hoùåc bêët cûáhoaåt àöång naâo hoå muöën.” Microsoft khöng phai la ã â cöng ty duy nhêt co ë á phong thai la á m viï â cå quïn mònh trong nganh cöng nghiï â p ma å y tñnh. Theo ta á p chñ å Inside Intel, chuãtõch cua ha ã ng Intel, Andy Grove, àa ä änat nö å å thû kyáriïng cua öng vò àa ã äboã dúã cöng viïåc àang lam mö â åt giúâ trûúc lï á îGiaáng sinh, sau àoáöng con ban ha â nh mö â t thöng ba å o, àûú á c go å i la å âKeãbênì tiïn, lï å nh cho toa å n bö â å nhên viïn trong thúi gian sù â p tú æ i, nga á y 24 â thang 12 mo á i ngûú å i pha â i la ã m viï â c tro å n nga å y. â “Bùng ca ç ch na á o ma â âcöng ty Microsoft lai duy trò àûú å c nhõp àö å å lamâ viïc nhû vê å y?”, chu å ãbut Simon Walch cu á a MNC àa ã äàùt cêu ho å i na ã yâ trong möt ba å i àùng trïn American Online. “Mö â t ly å ádo quan trong: å Bill Gates khöng bao giúâ ngu. Anh ta thûú ã ng xuyïn tòm kiï â më nhûng nguö ä n lú ì i nhuê å n mú å i, thê á m chñ ngay ca å ã khi nhûng sa ä nã phêm hiï í n co å ácua anh ta vê ã n khöng ngû î ng ha â i ra tiï á n.” ì Nhûng lam viï â c cê å t lû å c khöng pha å i la ã âàiïu duy nhê ì t:ë “Duy trò khaã nùng têåp trung laâ chòa khoáa cuãa sûå thaânh cöng. Baån phaãi hiïíu tûúâng têån ngoån ngaânh nùng lûåc, súã trûúâng cuãa baån nùçm úã lônh vûåc naâo vaâröìi daânh hïët thúâi gian vaâtêm lûåc cuãa mònh àuáng vaâo àoá.” Bill Gates àaänoiá • 55 “Cho àïën höm nay, töi laâm viïåc vò noámang laåi cho töi niïìm vui. Hiïíu theo yánaây coáthïíbaån seächo rùçng töi tòm àïën cöng viïåc kinh doanh vò noá giöëng nhû möåt thaách thûác tòm ra àaáp söë cho baâi toaán. Àiïìu àoákhöng coánghôa laâtöi khöng coi troång cöng viïåc kinh doanh, ngûúåc laåi laâkhaác. Thïënhûng àúâi söëng seäthuávõ hún nhiïìu nïëu baån xûã trñ vúái caác thaách thûác cuãa cuöåc àúâi bùçng nhûäng phûúng thûác saáng taåo.” CÖÍPHÊÌN HOÁA CÖNG TY VÒ NHÛÄNG LYÁDO ÀUÁNG ÀÙÆN Mùc dê å u Microsoft khöng thiï ì u vö ë n nhûng va ë o nùm 1981 Gates va â â Allen vên ba î n ài 6,2% cö á í phên cöng ty cho Technology Venture ì Investors tai Menlo Park, Califonia – mö å t cöng ty àê å u tû ma ì o hiï å mí hang àê â u ta ì i Silicon Valley – va å â cöng ty nay se â ä giup chuyï á ní Microsoft thanh cöng ty cö â íphên. ì Gates rêt do dû ë trong viï å c cö å phê í n ho ì a cöng ty Microsoft vò sú á rù å ngç àiïu na ì y se â äkhöng àûúc hiï å u àu í ng: á “Toaân böå tiïën trònh naây tröng giöëng nhû möåt nöîi àau phaãi hûáng chõu. Vaâsûå àau àúán seäxaãy ra khi quyá võ trúã thaânh ngûúâi cuãa cöng chuáng. Ngûúâi ta seähoang mang khi giaá cöí phiïëu khöng phaãn aánh àuáng hiïåu quaã taâi chñnh cuãa baån. Vaâmöåt ngûúâi súã hûäu cöíphiïëu seägoåi àiïån thoaåi cho Töíng Giaám àöëc àïíhoãi nhûäng vêën àïìkhöng thuöåc vïìkinh tïë– nhûäng chiïëc baåc àaån khöng nïn chêët vêën ngûúâi taâi xïëvïìchuyïån dêìu múä.” 56 • Bill Gates àaänoiá Gates bõ buöc pha å i cho ã n àö å ng tha å i na á y, tuy â nhiïn anh coá thïí cho phep nhên viïn cu á aã mònh àûúc hûú å ng quyï ã n hú ì p àö å ng option ì chûng khoa á n (stock option*), qua ào á átêt ca ë ã cac nhên viïn, kï á ícaãanh, coáthïíchuyïn àö í ií cac cö á phiï í u cu ë a ho ã tha å nh tiï â n mù ì t khi cê å n. ì “Chuáng töi sûã duång quyïìn súã hûäu nhû möåt cöng cuå àïí gùæn boá chuáng töi laåi vúái nhau.” Vao nga â y 13 tha â ng 3 nùm 1986, cö á íphiïu Microsoft àûú ë c tung ra vú å iá giaában àêu la ì â21 àö la möt cö å íphiïu. Chó trong va ë i nga â y, gia â áàaätùng lïn túi 35,5 àö la. Khi gia á ácöíphiïu tùng àï ë n mû ë c 90,75 àö la, Gates á àaätrúãthanh ty â ãphuátreãnhêt tû ë âtrûúc àï á n giú ë .â Àïn tha ë ng giïng nùm 1998, cö á íphiïu cu ë a Microsoft àa ã äphên chia** àïn lê ë n thû ì á bay kï ã í tûâ khi phat ha á nh ra cöng chu â ng. Ú á à thúi àiï â mí nay, gia â áàaäàûúc àiï å u chónh theo ca ì c lê á n phên chia, 10.000 àö la bo ì ã ra mua cöí phiïu va ë o lu â c pha á t ha á nh àê â u tiïn se ì ä coá giaá trõ tûúng àûúng 2,4 triïu àö la. å *stock option: thuêt ngû å ätrong thõ trûúng chû â ng khoa á n no á i àï á n mö ë t hònh thû å c thöng du á ngå cua cöng ty cö ã íphên du ì ng àï â íthûúng hay bu ã âàùp cho nhên viïn cu æ a mònh. Nhên viïn àûú ã cå cho möåt húåp àöìng option chûáng khoaán àïí mua cöí phêìn cöng ty theo möåt giaá naâo àoá (bùçng hoùåc dûúái giaá thõ trûúâng vaâo thúâi àiïím tùång option) trong möåt khoaãng thúâi gian êën àõnh bùng nùm. ç **Cöíphiïu phên chia: thuê ë t ngû å ätrong thõ trûúng chû â ng khoa á n chó sû á å gia tùng söë cöíphênì àang lûu hanh cu â a mö ã t cöng ty ma å âkhöng thay àöi vö í n cu ë a cö ã íàöng hay thay àöi tö í ng sö í ëtrõ giaáthõ trûúng va â o thú â i àiï â m phên chia. í Bill Gates àaänoiá • 57 “Khi chung töi bù á t àê æ u tiï ì n ha ë nh cö â í phênì hoa cöng ty va á o nùm 1986, töi giû â äkhoangã 45% töng sö í ë cöí phiïu cu ë a cöng ty. Trong ã khoang thú ã i gian 12 nùm, tó lï â ào å suá t xuö å ngë vaâàïn nay töi co ë n khoa â ng 22%. Töi thûú ã ngâ xuyïn ban cö á íphiïu cu ë a mònh àï ã ícoáthïílamâ phong phuáthïm danh muc àê å u tû cu ì a töi, ã traã thuïëvaâgiai quyï ã t nhiï ë u viï ì c kha å c. Hún á nûa, theo thú ä i gian, Microsoft àa â äphat ha á nhâ thïm cac cö á í phiïu mú ë i àï á í múãröng hoa å t àö å ng cu å a cöng ty, àö ã ngì thúi gêy quy â ächo cac kï á ëhoach stock option cu å a nhên viïn cöng ty ã nïn töng sö í cö ë phiï í u hiï ë n ha å nh àa â tùng lïn. Nï ä u töi khöng ba ë n ài á möt cö å í phiïu Microsoft na ë o ca â ã thò àïn giú ë âtöi cung chó nù ä m giû æ ä khoang 33%. Töi co ã yá áàõnh giûämöt lûú å ng lú å n cö á íphiïu trong cöng ë ty búi vò töi thû ã c lo å ng cam kï â t va ë o tûúng lai cu â a cöng ty va ã âvaoâ nhûng cú hö ä i thu å c àê á y chu í ng töi pha á i àûa àûú ã c nhû å ng sa ä n phê ã mí vaâgiai pha ã p àö á i mú í i àï á n vú ë i kha á ch ha á ng cu â a mònh.” ã Gates vên khöng thñch chï î ch hûú å ng kho á i mu ã c tiïu khi cöng ty àa å ä cöíphên ho ì a. Ta á i ca å c buö á i ho í p hö å i àö å ng qua ì n trõ, anh thûú ã ng no â i:á “Nhiïìu ngûúâi thñch noái vïì caách xïëp caác viïn gaåch bùçng vaâng thaânh tûâng chöìng, thay vò noái àïën nguyïn nhên taåi sao vaâng vêîn tûâcöîmaáy naây saãn xuêët ra.” PHONG CACH QUA Á N LY à Á KIÏÍU “GATES” NHÛÄNG CAÁI ÀÊÌU ‘CAÁNH QUAÅT CHÊN VÕT’ Duâgoi ho å å bùng àu ç ãnhûng tû ä âlong mang nghôa á khinh thûúâng nhû caánh quaåt chên võt (propeller), chûäsöë thêp phên (digit) hoù å c ca å iá àêu truyï ì n àö ì ng (gear head), ke å ã thuên ly ì á (brainiacs), hoùåc nhûäng nö dên Microsoft (Microserfs), trong long Gates rê â t tû ë å hao vò àa â ä tuyïn àûú í c nhû å ng ngûú ä i thöng minh nhê â t vï ë ì cho cöng ty. Chñnh nhúâ mûc àö á å sêu lùng cu æ aã nhûng ta ä i nùng na â y ma â , theo Gates bö â c lö å å vaoâ nùm 1992, Microsoft khac hù á n nhû è ng cöng ty kha ä c. á “Töi baão àaãm vúái quyávõ rùçng sûå hûng thõnh cuãa Microsoft àûúåc àùåt trong tay 20 ngûúâi gioãi nhêët cuãa cöng ty naây. Nïëu hoå ra ài, Microsoft seächùèng laâgò caã.” LÛU Y: Cû Á á nhòn vao sû â å lún ma á nh cu å a Microsoft chu ã ng ta co á á thïí thêy rù ë ng sö ç ëngûúi gio â i na ã y khöng chó co â ábêy nhiïu. ë Bill Gates àaänoiá • 59 Sûå tû duy saáng suöët luön àûúåc thaách thûác gêìn nhû trïn tûâng chùng àûú å ng pha â t triï á n: í “Nhûäng con ngûúâi thöng minh nïn coákhaãnùng hònh dung ra hïët moåi vêën àïì nïëu hoå coá àuã caác cûáliïåu cêìn thiïët.” “Töi khöng phaãi laânhaâsû phaåm maâchó laâmöåt anh hoåc troâ. Vaâ möåt trong nhûäng àiïìu töi thñch nhêët trong cöng viïåc cuãa mònh àoálaânhûäng ngûúâi xung quanh töi rêët say mï hoåc hoãi.” Nathan Myhrvold, bö oå c tû duy sa á ng ta á o ha å ng àê â u cu ì a Microsoft ã noi: “Bill khöng ca á m thê ã y bõ àe do ë a tû å ânhûng ngûú ä i thöng minh, â maâlaâtûânhûng ke ä ãngu ngöc.” ë Mùåc duâ nhûäng ngûúâi saáng lêåp cöng ty Microsoft àaäbûúác vaâo àöå tuöi trung niïn, nhûng Gates vê í n thñch tuyï î n nhû í ng ngûú ä i tre â ãtuöií hún vao la â m viï â c. Àö å å tuöi trung bònh cu í a ca ã c nhên viïn trong á Microsoft laâ34,3. “Nhûäng ngûúâi treã tuöíi seäsùén loâng hoåc hoãi hún, vaâluön àûa ra nhûäng yátûúãng múái.” 60 • Bill Gates àaänoiá Rob Glaser - 31 tuöi, mö í t cû å u nö dên Microsoft - ngûú å i àa â ärut 15 á triïu àö la tû å âsöëcöíphiïu Microsoft cu ë a mònh àï ã íbùt àê æ u cöng viï ì cå kinh doanh riïng. Anh laâmêu ngûú î i “ca â i àê á u ca ì nh qua á t chên võt” å àiïn hònh cu í a Microsoft, àa ã ägiai thñch trïn mö ã t ta å p chñ rù å ng: ç “Nhû Microsoft, anh ta thöng minh, treãtrung, tûå tin vaâàöi chutá cûng rù á n va æ tin rù â ng mònh tuyï ç t àö å i àu ë ng vï á nhiï ì u vê ì n àï ë . Nhûng ta ì iå cöng ty nay ào â álaânhûng gò àûú ä c tûú å ng thûú ã ng va ã úâ ãàoámoi viï å c àang å phat triï á n nhanh qua í áphai cê ã n nhiï ì u àï ì n cöng ta ë c àa á o ta â o qua å n ly ã .”á Vêy la å m thï â ënao àï â ítrúãthanh mö â t ca å i àê á u ca ì nh qua á t chên võt? å Möt trong nhû å ng ca ä ch àï á í àat àûú å c àiï å u ào ì álaâàoc bö å å sach The á Art of Programming (Nghïå thuêt Lê å p trònh) cu å a Donald Knuth., ã göm 3 quyï ì n va í âtûúng lai seäcon thïm ca â c tê á p kha å c nû á a. ä “Nïëu coámöåt ai àoávöîngûåc tûå haâo noái rùçng hoå biïët têët caãmoåi thûá thò Donald Knuth seägiuáp hoå hiïíu rùçng thïëgiúái naây sêu sùæc vaâ phûác taåp hún hoå tûúãng rêët nhiïìu. Töi khöng ngúâlaâmònh phaãi kiïn têm vaâphaãi mêët àïën mêëy thaáng múái coáthïí àoåc xong noá. Töi nghiïìn ngêîm 20 trang saách, röìi cêët noáài khoaãng möåt tuêìn, vaâgiúãra àoåc tiïëp thïm 20 trang khaác.” Gates noi rù á ng nï ç u co ë áai àoáàaäàoc hï å t toa ë n bö â åtac phê á m ào í áthò laâm ún gûi cho anh ta mö ã t ba å n to ã m lûú á c. å Phong viïn Randall Stross hoa á i nghi nhû â ng cêu chuyï ä n anh nghe å kï vï í sûì c ma á nh trñ tuï å cuå a Microsoft khi lê ã n àê ì u tiïn anh ào ì c àûú å cå möt quyï å n sa í ch viï á t vï ë no ì . Nhûng sau 3 tha á ng tòm hiï á u vï í cöng ty, ì Stross viït:ë Bill Gates àaänoiá • 61 “Àiïu la ì m töi kinh nga â c vï å ìMicrosoft khi sêu sat vú á i ca á c hoa á t àö å ngå cua no ã ákhöng phai úã ãthõ phên ma ì âlaâsûåsuy nghô thûc du å ng va å âmanhä liït cu å a cöng ty na ã y trong viï â c loan ba å o nhû á ng quyï ä t àõnh. Töi àa ë ä quan sat thê á y khöng co ë ánhûng khê ä u hiï í u kiï å u ‘chû í i bú ã i’ nhû ‘HA á YÄ SUY NGHÔ’ treo trïn tûúng nhû cöng ty IBM àa â ätûng thû â c hiï å n, å nhûng tinh thên ‘HA ì Y SUY NGHÔ’ àa Ä äthêm va ë o ma â u cu á a tû ã ng nhên â viïn trong cöng ty. Àêy laâcöng ty cua nhû ã ng con ngûú ä i thöng minh, â cua sû ã åquan ly ã átuyït vú å i va â âcua qua ã átrònh hoc ho å i khöng ngû ã ng nghó.” â Mùc du å ânöi danh nhû vê í y, Microsoft vê å n bõ mö î t sö å ë cûu nhên viïn å mö taãlaâ “khöng thñch húp vú å i nû á ägiúi”. Tuy nhiïn ca á c quan chû á cá trong Microsoft khöng àöng y ì ávúi nhê á n àõnh na å y. â Gates cho biït rù ë ng Microsoft àa ç ämay mùn khi tuyï æ n du í ng àûú å cå rêt nhiï ë u nhên ta ì i vû â a rú â i kho â i ghï ã ë àai ho å c va å âtrong söë àoá nhiïuì ngûúi la â â phuå nûä. Tó lïå phuå nûäcao nhêt trong cöng ty Microsoft ë thuöc vï å ìböåphên tiï å p thõ va ë âquan ly ã ádû aå n; chó khoa á ng 20% nû ã ägiúiá tham gia trûc tiï å p va ë o viï â c lê å p trònh. Tó lï å å nay cao hún so vú â i ca á cá trûúng àa â o ta â o ma å â Microsoft thûúng àï â n tuyï ë n du í ng, nhûng vê å nî thêp hún mu ë c tiïu àï å ìra cua Microsoft. ã “Nïëu nhòn möåt caách laåc quan thò ngaây nay con söëàoáàaäcên àöëi hún rêët nhiïìu so vúái ngaânh cöng nghiïåp maáy tñnh khoaãng 15 nùm trûúác àêy. Thúâi kyâàoáchó coámöåt nhoám àaân öng ngöìi chong àeân laâm viïåc suöët àïm.” Tñnh ra, Gates àaäsan sinh ra khoa ã ng 1.200 triï ã u phu å álaânhên viïn cua Microsoft va ã mö â t sö å núi co ë n ûú â c tñnh rù á ng con sö ç ào ë coá thï á lïn í túi 3.000 ngûú á i. Nï â u ba ë n khöng àûú å c àa å nh gia á álaâ coá cai àê á u ca ì nhá 62 • Bill Gates àaänoiá quat chên võt thò co å á leä ban se å ä khöng húp vú å i cöng viï á c phu å á quyácua Microsoft. Thû ã c tï å ëthò coá thïí ban vê å n la î m viï â c ta å åi àoá nhûng lai khöng àûú å c giao mö å tå cöng viïc chñnh thû å c na á o. â Nhûng nùm àê ä u cu ì a thiïn ã niïn kyã múi, Microsoft la á i lao å vaâo möt vu å å kiïn tu å ng mú å i liïn á quan àïn mö ë t trong nhû å ng vê ä në àïì xaähöi nhiï å u bû ì c xu á c – nhên á viïn thûc thu å å vaâ nhên viïn tamå thúi. Quyï â t àõnh àûa ra cu ë ng se ä ä taác àöång túái caác àaåo luêåt ban hanh trïn toa â n quö â c vï ë ì phuc lú á i hûu trñ, chï å ë àöå tuyïn du í ng va å â nhiïu chñnh sa ì ch kha á c liïn quan àï á n núi la ë m viï â c. å Nhûng ngûú ä i viï â t sa ë ch ky á äthuêt, nhên viïn tiï å p tên va ë â nhûngä nhên viïn thuöc bö å å phên hö å îtrúå khach ha á ng cu â a Microsoft àûú ã cå àûa vao khö â i nhû ë ng nhên viïn “ta ä m thú å i” va â âcon söënay nga â y mö â tå tùng thïm. Hoå kyá húp àö å ng vú ì i ca á c öng chu á ã khac khöng thuö á cå Microsoft vaânhûng öng chu ä ãnay khöng pha â i lu ã c na á o cu â ng cung cê ä pë bao hiï ã m y tï í , tiï ë n nghó phe ì p va á ânhêt la ë âquyïn àûú ì c mua cö å íphiïuë ûu àai cu ä a Microsoft ma ã âai cung the ä m muö â n. ë Theo túâLos Angeles Times, coákhoang 27% sö ã ënhên viïn lam viï â cå cho Microsoft laâ nhûng nhên viïn ta ä m thú å i. Ta â i Silicon Valley, å trong töng sö í ënhên viïn lam viï â c cho cöng ty ú å ãàêy àaäcoátúi 40% á laânhên viïn tam thú å i. â Tam nhên viïn ta á m thú å i cu â a Microsoft (trong mö ã t va å i trûú â ngâ húåp laâhúåp àöìng taåm thúâi daâi haån) àaåi diïån cho têåp thïíàaäbaây toã thai àö á å bêt bònh cu ë a ho ã å bùng ca ç ch nö á p àún kiï å n cöng ty, tuyïn bö å ë Bill Gates àaänoiá • 63 rùng ho ç å khöng khac xa ca á c nhên viïn chñnh thû á c bao nhiïu va á âhoå xûng àa á ng àûú á c hûú å ng quy chï ã ëcua ca ã c nhên viïn chñnh thû á c. á Cuöc tranh ca å i vï ä ìquy chïëcoánguön gö ì c tû ë ânhiïu nùm trûú ì c ào á .á Vao nùm 1990, cú quan thuï â ëvuå IRS cua chñnh phu ã ãMyäquyït àõnh ë rùng, theo ca ç c àiï á u luê ì t thuï å , nhû ë ng nhên viïn la ä m viï â c tû å å do cuaã Microsoft seäàûúc xï å p loa ë i nhû nhû å ng nhên viïn la ä m viï â c chñnh å quy khac. Sau ào á , Microsoft àa á äthai hö ã i phê ì n lú ì n ca á c nhên viïn ta á må thúi rö â i àï ì ìnghõ seäthuï lai ho å å thöng qua möt cöng ty dõch vu å å bïn ngoai chuyïn cung cê â p nhên viïn. Cöng ty Microsoft tiï ë p tu ë c àû å ngá ra nhên tra å ch nhiï á m pho å ng vê ã n va ë â tuyïn du í ng nhên viïn nhûng å cac cöng ty cung cê á p ngûú ë i se â ächõu phên ky ì átïn traãlûúng vaâgiûälaiå tiïn thuï ì , v.v… Khoa ë ng gê ã n 30% tiï ì n lûúng cu ì a nhên viïn àa ã äbõ giûä lai àï å íbao àa ã m vï ã ìsau cho viïc chi tra å ã cac khoa á n phñ dõch vu ã å nay. â Vên àï ë ìnhên viïn tam thú å i la â âmöt vê å n àï ë ìàùc biï å t nha å y ca å m trong ã toan nûú â c My á ävò nhiïu ngûú ì i trong sö â ëhoålaâphuånûävaânhûng ngûú ä iâ lún tuö á i, ào í álaânhûng ngûú ä i chûa àï â n tuö ë i vï í ìhûu nhûng cên àûú ì cå chùm soc sû á c kho á e va ã âhûúng mö ã t sö å ëphuc lú á i kha å c. á Vuå kiïn na å y àa â äàûúc tòm hûú å ng gia á i quyï ã t thöng qua hï ë å thöngë toa a â n va á âàïn nùm 1997, Toa ë aâ n Lûu àö á ng thû å á9 cua My ã äàaära lïnhå cho Microsoft phai chuê ã n y kï í ëhoach cho nhên viïn cöng ty mua å cöí phiïu cu ë a cöng ty va ã â chi 401.000 àö la tiïn phu ì c lú á i cho ca å cá nhên viïn húp àö å ng àûú ì c tuyï å n du í ng va å âgiam sa á t bú á i ca ã c nha á âquanã lyáMicrosoft tai ca å c cú sú á ãcöng ty vaâlaângûúi àa â p û á ng ca á c chuê á n mû í cå khac da á nh cho nhên viïn àûú â c hiï å u theo “luê í t tê å p tu å c”. å Cac nhên viïn ta á m thú å i àûú â c tra å ã lûúng húp ly å á theo chuên cu í aã bang Washington. Möt ngûú å i viï â t sa ë ch ky á äthuêt àûú å c tra å ãmûc lûúng á 25 àö àïn 30 àö mö ë t giú å . Tuy nhiïn, ngoa â i nùm ngûú â i trong ban â àiïu ha ì nh trong Microsoft nhê â n àûú å c mû å c lûúng hê á u hónh nhê å t,ë möt nhên viïn trung bònh cu å a Microsoft kiï ã m àûú ë c khoa å ng 220.000 ã àö la möt nùm tñnh chung lûúng va å âhúp àö å ng cö ì íphiïu tu ë y cho â n. å 64 • Bill Gates àaänoiá Söë nhên cöng lao àöng ta å m thú å i cho phe â p Microsoft àa á p û á ngá cêp thú ë i nhû â ng nhu cê ä u thay àö ì i cu í a thõ trûú ã ng. Ngoa â i ra, Steve â Ballmer, Chuãtõch Microsoft, cho biït: “Mö ë t nhên viïn ta å m thú å i la â â möt nhên viïn ta å m thú å i. Co â á möt sö å ë ngûúi la â i thñch la å m viï â c ta å må thúi hún. Mo â i ngûú å i àï â u biï ì t ro ë äàiïu na ì y khi ho â å kyáhúp àö å ng. Àiï ì uì nay khöng giö â ng vú ë i viï á c chu å ng töi co á yá áàõnh lûa ai ào â .”á Trung bònh möi tha î ng cöng ty Microsoft nhê á n àûú å c khoa å ng 10.000 ã höìsú xin viïc tû å ånguyïn gû å i àï ã n. Trong sö ë ëhöìsú nay co â ángûúi cu â ngâ luc nö á p àún xin va å o nhiï â u bö ì å phên kha å c nhau cu á a cöng ty. ã NHOÁM NHÛÄNG HAÅT NHÊN XUÊËT CHUÁNG CUÃA CÖNG TY Nhûng ca ä i àê á u ca ì nh qua á t chên võt chõu sû å å lanh àa ä o cu å a nhû ã ngä thanh viïn Microsoft cê â p cao hún, nhû ë ng ngûú ä i àûú â c coi la å ânhûngä bö oå c cu á a cöng ty (brain trust). Gates no ã i:á “Àoálaânhûäng ngûúâi siïu thöng minh, hoå àaätrûúãng thaânh qua cöng viïåc. Àoá laâ möåt nhoám vö cuâng kyâ laå. Khöng ngûúâi naâo trong söëhoå tòm caách thuác àêíy hoùåc quan têm àïën tûúác võ, thêåm chñ ngay caã viïåc hoå àûúåc ngûúâi àúâi nhòn nhêån nhû thïënaâo, hoå cuäng khöng cêìn biïët.” Ñt nhêt cu ë ng co ä ákhoang hún chu ã c quan chû å c àiï á u ha ì nh cê â p cao nhê ë të àaätûng sö â ng chï ë t cu ë ng vú â i Microsoft trong nhiï á u nùm, nhûng nö ì ií bêt nhê å t trong nho ë m na á y la â ângûúi àö â ng sa ì ng lê á p cöng ty, Paul Allen, å ngûúi kï â ëthûa àûúng nhiïn cöng viï â c cu å a Gates, Steve Ballmer, va ã â ngûúi chõu tra â ch nhiï á m vï å ì cac cöng nghï á å múi, Nathan Myhrvold. á Doanh nhên ngûúi Nhê â t Kay Nishi cu å ng co ä áthúi àûú â c liï å t va å o nho â má böå nao cu ä a cöng ty nhûng àa ã ärúi bo â ãGates cach àêy nhiï á u nùm. ì Steve Ballmer, Bill Gates vaâ Nathan Myhrvold Bill Gates àaänoiá • 65 Nùm 1983, Paul Allen àaä thöi khöng lam viï â c chñnh thû å c ta á iå Microsoft sau khi biït mònh mù ë c bï æ nh Hodgkin. Ngay tû å âkhi cöng ty múi tha á nh lê â p, mo å i ngûú å i tin rù â ng Allen chñnh la ç âmöt àö å i tro ë ngå cên thiï ì t cu ë a nùng lû ã c va å trñ tuï â àê å y ngê ì u hû î ng, vú á i sû á am tûú å ng ky â ä thuêt va å âtêm nhòn da ì i ha â n cu å a Gates. ã Gates noi vï á Allen: “Töi hung hùng va ì mï ma â i vú ã i chuyï á n thù å ngæ thua … lo viïc àiï å u ha ì nh kinh doanh, trong khi ào â áPaul phuå trachá viïc àûa cöng ty vûú å t lïn phña trûú å c trong lônh vû á c nghiïn cû å u va á â phat triï á n.” í Tònh trang bï å nh tê å t cu å a Allen co ã ádêu hiï ë u ta å m lù å ng trong hún 15 æ nùm vaâ anh àaäsûã dung khoa å ng 15 tó àö la àï ã í àêu tû kinh doanh ì vao thï â íthao vaâcöng nghïå cao. Allen vên la î âchuãsúãhûu cu ä a khoa ã ngã 9% söë cöí phiïu Microsoft, va ë â cung la ä â chuã nhên cua àö ã i bo å ng rö á í Portland Trailblazer vaâ àöi bo å ng bê á u du ì c Seattle Seahawks. Anh å gop 500 triï á u àö la vö å n, chiï ë m 18 %, va ë o phim trûú â ng multi-media â cua Steven Spielberg: DreamWorks SKG. Allen cu ã ng àa ä äsúm trú á ã thanh nha â âàêu tû cu ì a American Online va ã âTicketMaster. Sau àoáanh àaäban cö á íphên cu ì a mònh trong TicketMaster cho Barry Diller, Chu ã ã tõch cua Home Shopping Channel. Tö ã ng cö í ng, Allen àa å äàêu tû va ì oâ khoang 35 cöng ty kha ã c nhau. á 66 • Bill Gates àaänoiá Vò thuásay mï, Allen àaäphat triï á n dû í aå n Experience Music, mö á tå bao ta ã ng êm nha â c ta å i Seattle àï å ítoãlong kñnh tro â ng Jimi Hendrix va å â cac nha á c sy å äkhac úá ãvung Àöng bù â c Tha æ i bònh Dûúng. Vú á i khoa á n tiï ã nì 60 triïu àö la va å â chiïm mö ë t vu å ng rö â ng 130.000 dù å m vuöng, viï å nå bao ta ã ng na â y trûng ba â y bö â å sûu têp 6.000 hiï å n vê å t gö å m àa ì n ghi ta, â cac àôa ha á t nö á i tiï í ng va ë ânhiïu ky ì ãvêt kha å c cu á a Hendrix. Va ã o nhû â ngä thúi gian rö â i, Allen thûú î ng chúi àa â n guitar chung vú â i ban nha á c rock å cua anh: The Threads. ã Allen coá möt dinh cú ta å i Lake Washington (Seattle) va å â coá mötå biït thû å úå ã Mui Ferrat la ä ng ma ä n ta å i French Riviera, mö å t khu nghó å mat nö á i tiï í ng thï ë ë giúi. Anh co á n la â â ngûúi ta â i trú â å cho viïn SETI å (Search for Extra Terrestrial Intelligence: Tòm kiïm Trñ thöng minh ë ngoaâi traái àêët). Möi quan hï ë å giûa Gates va ä âAllen, theo möt sö å ënguön tin, àöi khi ì cung xa ä y ra nhû ã ng chuyï ä n cúm khöng la å nh canh khöng ngo â t,å nhûng Gates luön bay to â : “Chu ã ng töi xem xe á t ca á c vê á n àï ë ìtheo cungâ möt go å c àö á , rö å i tranh luê ì n va å chia se â vú ã i nhau nhû á ng y ä kiï á n co ë húi á khac nhau. Àiï á u hoa ì n toa â n nga â c nhiïn la å âkhi nhòn vïìtûúng lai cuaã 20 nùm sùp tú æ i, ca á ãhai chung töi àï á u thû ì c sû å å tin rùng co ç ánhiïu cú ì höi dê å n àï î n mö ë t ta å c àö á ng rö å ng khù å p hún nhû æ ng gò àa ä ädiïn ra trong î 20 nùm trûúc.” á Tap chñ å Time àaäcoálên so sa ì nh Gates nhû võ vua huyï á n thoa ì i cu å aã nûúc Anh, Vua Arthur, trong ha á ng ngu â ätinh hoa cua nga ã nh cöng â nghïåmay tñnh. Steve Ballmer va á âNathan Myhrvold thïíhiïn cho hai å thai cû á c trong con ngûú å i Gates. Ballmer àûú â c sa å nh vú á i hiï á p sô å Lancelot khön ngoan, hiïu biï í t co ë n Myhrvold la â hònh a â nh cu ã a phu ã â thuy Merlin trïn phûúng diï ã n ky å äthuêt.å Bill Gates àaänoiá • 67 Ballmer vaâGates cung ho â c ta å i Harvard va å âthên thiït vú ë i nhau khi ca á ã hai cung àï â n ra ë p xem mö å t buö å i chiï í u hai bö ë å phim A Clockwork Orange vaâSingin’ in the Rain. Ballmer khöng phai la ã â nhaâ kyäthuêt hiï å u theo nghôa viï í t ma ë ä chûúng trònh nhûng anh àaätöt nghiï ë p cao ho å c toa å n va á â laâ mötå ngûúi gio â i biï ã n ho ë a trong kinh doanh. Gates xem Ballmer, ngûú á iâ thûúâng àêm ma ë nh va å o tûú â ng va â â la het ê á ìm êìm àïí taåo chuá yá cho quan àiïm cu í a mònh, la ã ngûú â i ba â n thên nhê å t va ë cuâ ng la ä cöâ vê ë n cu ë aã mònh. Tap chñ å Forbes goi Ballmer la å â“ban nga ã äthûáhai” cua Gates va ã â laâ“ngûúi thû â a ha â nh bê â t cû ë áchuyïn gò” cu å a anh ta. ã “Khöng möåt ai höìnghi möåt àiïìu rùçng anh ta laânhên vêåt söëhai trong cöng ty. Steve laângûúâi baån thên nhêët cuãa töi.” Túâ New Yorker àaä àùng möåt baâi mö taã Nathan Myhrvold: “Myhrvold coámöt la å n da mõn ma â ng va â âmöt ca å i mu á i nho ä ãnhùn cu æ aã möt be å trai. Vú á i bö á rêu ma å u nêu nha â t, mö å t cù å p kñnh lú å n va á mö â t bö å å vet sê á m ma î u khiï â n anh ta tröng nhû mö ë t cê å u be å áàang ùn diïn àï å í chuên bõ cho nga í y lï â îhöi Haloween.” å Têt nhiïn àê ë y la ë â noi vui thöi chû á á thêt la å âsai lêm nï ì u ba ë n xem å thûúng Myhrvold. Anh lú â n lïn ta á i Santa Monica, tö å t nghiï ë p trung å hoc nùm 14 tuö å i, tö í t nghiï ë p àa å i ho å c California (Los Angeles) nùm å 19 tuöi, lê í y bù ë ng tiï ç n sô vê ë t ly å ályáthuyït cu ë a àa ã i ho å c Princeton va å âàaä tûng nghiïn cû â u cu á ng vú â i nha á â vêt ly å á lyá thuyït nö ë i tiï í ng thï ë ë giúiá Stephen Hawking tai Cambridge. Co å álên vò yïu thñch ma ì âanh àaäthûã tham gia àua xe Formule I. Anh laâmöt àê å u bï ì p co ë áhang va å âlai chiï á cë Humvee cua quên àö ã i. Mö å t trong nhû å ng y ä átûúng pha ã t xuê á t tû ë âanh 68 • Bill Gates àaänoiá ta? Gùn ma æ y tñnh va á o tu â y sö ã ng con ngûú ë i – mù â c dê å u anh thu ì ánhênå rùng co ç áthïíàiïu kho ì ákhùn chuãyïu la ë úâ ãphên giao diï ì n. å Gates àaämua laåi cöng ty cuãa Myhrvold vaâo àêìu nùm 1980 vaâ cuöi cu ë ng àa â äàïìbat anh ta va å o chû â c vu á å trûúng bö ã å phên cöng nghï å å àïí giup xêy dû á ng mö å t trung têm nghiïn cû å u va á âphat triï á n lú í n va á oâ bêc nhê å t thï ë ëgiúi. Ta á p chñ å Fortune àaätiïn àoan rù á ng trung têm R&D ç (nghiïn cûu va á âphat triï á n) na í y se â äsanh ngang tê á m vú ì i nhû á ng trung ä têm nghiïn cûu huyï á n thoa ì i kha å c nhû Bell Laboratories cu á a Bell, ã Thomas J. Watson Laboratory cua IBM va ã âPalo Alto Research Center (PARC) cua Xerox. Theo kï ã ëhoach cöng bö å ëvao nùm 1991, Microsoft â mong rùng se ç äcoá khoang 650 nha ã â khoa hoc va å o la â m viï â c ta å i ca å cá trung têm nghiïn cûu cu á a cöng ty trïn khù ã p thï æ ë giúi (hiï á n chó co å á khoang 280 ngûú ã i). â Vò sao Gates lai àö å ítiïn va ì o lônh vû â c nghiïn cû å u trong khi no á ácoá thïíkhöng àem lai kï å t qua ë ãtrong nhiïu nùm, thê ì m chñ ma å i ma ä i?ä “Cach duy nhê á t àï ë í tiïp cê ë n àûú å c nï å n cöng nghï ì å mang tñnh chiïn lûú ë c”, Myhrvold no å i, “la á âphai tû ã å lam lê â y.” ë Gates nhên xe å t vï á Myhrvold: “Anh ê ì y rê ë t giö ë ng töi. Vú ë i cu á ng suy â nghô ma anh ê â y mang ra a ë p du á ng cho ca å c vê á n àï ë cöng nghï ì , anh ê å yë ap du á ng chu å ng va á o chiï â n lûú ë c kinh doanh.” å GHI CHU: Àï Á í biït thïm chi tiï ë t, xem phê ë n “Pho ì ng nghiïn cû â u á cua Bill”. ã Kuzuhiko (Kay) Nishi àaä coá thúi àûú â c vñ la å â Bill Gates cua nûú ã cá Nhêt. Hai ngûú å i gù â p nhau khi ho å å chó múi 22 tuö á i. Lu í c ào á , Nishi á àang xuêt ba ë n mö ã t ta å p chñ vï å ì hacker rêt àûú ë c ûa chuö å ng, ta å p chñ å ASCII, vaâphên phöi phê ë n mï ì m. Cu ì ng nhû Gates, Nishi cu ä ng rú ä i bo â ã möt trûú å ng àa â i ho å c rê å t co ë á danh tiïng àï ë í bûúc va á o nga â nh kinh â Bill Gates àaänoiá • 69 doanh àiïån toaán. Nghe tiïëng Gates, Nishi liïn laåc vúái dõch vuå cung cêëp thöng tin cua My ã äàïí hoi sö ã ëàiïn thoa å i cu å ãa Gates. Khi ngûúi trû â cå töng àa í i yïu cê â u anh ì ta cung cêp tïn cu ë aã thanh phö â , anh ta chó ë biïët cöng ty Microsoft àùåt taåi bang New Mexico vò vêåy anh ta noái àaåi tïn thaânh phöë Albuquerque. Tòm àûúc Gates, Nishi sù å p xï æ p mö ë t cuö å c he å n vú å iá Gates tai mö å t hö å i nghõ vï å ì may tñnh sù á p àûú æ c tö å í chûc. Nùm 1997, á Gates bùt àê æ u bûú ì c chên va á o thõ trûú â ng Nhê â t Ba å n, Nishi trú ã ãthanhâ àöi ta ë c cu á a Microsoft va ã âtrong nhiïu nùm ca ì ãhai laâban têm giao cu å aã nhau. Anh chang Nishi mu â m môm va ä âhao nhoa â ng na á y àa â äbiïn Nhê ë tå Ban trú ã ã thanh thõ trûú â ng lú â n thû á á 2 (sau thõ trûúng My â ) cu ä aã Microsoft. Nishi àöi luc co á á nhûng ha ä nh àö â ng rê å t ngöng cuö ë ng va ì â thö lö,î nhûng anh ta cung la ä ângûúi kha â áthöng minh. Trïn möt chuyï å n bay, ë Nishi tònh cúâ lam quen àûú â c vú å i Kazuo Inamori – chu á ã tõch têpå àoan Kyocera Corporation – va â â thuyït phu ë c öng na å ây àêu tû va ì oâ cöng nghïå vi tñnh. Vúi sû á åhöîtrúå cua Kyocera, Gates va ã âNishi àaäphatá triïn àûú í c mö å t trong nhû å ng ma ä y vi tñnh xa á ch tay àê á u tiïn – Radio ì Shack Model 100. Vúi mû á c sö á ng cao, Nishi chù ë ng mê è y chö ë c mang cöng mù ë c nú æ å chöng chê ì t dûú ë i danh nghôa cöng ty Microsoft va á â coá lên ngay ta ì iå sên bay San Jose, trong luc ngê á u hû î ng, anh ta àa á ädung loa pho â ngá 70 • Bill Gates àaänoiá thanh hoi mûú ã n Gates 275.000 USD àï å tra í cho khoa ã n nú ã cöå phiï í uë maâmònh àaämua. Gates phai miï ã n cûú î ng thu xï ä p àï ë í Microsoft giai quyï ã t rù ë c rö æ ië nay cho Nishi. â “Vò Kay laâKay. Töi muöën gò bêy giúâ, khöng leängûúâi baån thên thiïët cuãa töi laåi phaãi ngöìi tuâvò nhûäng khoaãn núå khoáàoâi?” Nishi vên vui ve î ãbònh luên vú å i ta á p chñ å The Wall Street “Töi laâmöåt ngûúi nö â i tiï í ng vò nhû ë ng ha ä nh àö â ng ngê å u hû î ng. Trong töi co á árêtë nhiïu tha ì i cû á c kha å c nhau, cao thûú á ng va å â thêp he ë n, va â â nhûng sû ä å khac biï á t ào å álaârêt lú ë n.” á Nishi vaâ Gates chia tay möi ngûú î i mö â t nga å ã vao nùm 1986 khi â Gates cam thê ã y rù ë ng Nishi àa ç äàanh mê á t sû ë å tûå chu. Kï ã ítûâàêy Nishi ë thûúng no â i vï á ì Gates bùng nhû ç ng lú ä i le â äcay nghiït. Co å n Gates àa â ä chùng giê è u giï ë m gò nhê ë n àõnh cu å a mònh vï ã ìNishi. “Cuöåc àúâi cuãa anh chaâng àoáthêåt nhúáp nhuáa. Anh ta àaáng giaá êm nûãa triïåu coân töi laåi laâböåi söëcuãa con söëtriïåu – àiïìu àoáchùæc chùæn laâmêìm möëng gêy ra sûå àau khöí.” SUNG BA  I TÑNH DÚ Á ÃNGÛÚI Khi con trong tuö â i võ tha í nh niïn, tröng Gates â coá veã húi dúã ngûúi, nhûng khi àa â ä trûúngã thanh, ngûú â i àê â y àa î â hún vaâ quan têm nhiïuì hún àïn viï ë c ùn mù å c thò hònh thû å c bï á ì ngoaiâ cua anh ta tröng àa ã äkhaáhún. Vaângoai gio â ngå noái öìm öìm nhû vûâa vúätiïëng thò Gates úãtuöíi Bill Gates àaänoiá • 71 trûúng tha ã nh hoa â n toa â n khöng co â n thñch hú â p vú å iá hònh anh dú ã ãngûúi nû â a. Anh la ä âmöt ngûú å i kho â eã manh, lûú å t va á n rê á t gio ë i, mö ã t tay chúi ba å i poker â rêt cû ë â vaâ laâ ngûúi thñch giao du. Gates cu â ng rê ä të thñch nhay va ã âyïu êm nhac. Mù å c du å âtrong nhûngä nùm con tre â , anh co ã á thïí dïî dang bõ cöng viï â cå cuön hu ë t àï á n khöng dû ë t ra àûú á c nhûng anh vê å nî con nhiï â u thu ì ásay mï khac. Va á ânhùc àï æ n gio ë ng no å i cu á a anh, no ã áàaä trúãthanh mö â t dê å u hiï ë u nhê å n da å ng riïng cu å a Gates, àï ã n mû ë c nï á uë möt höm na å o ào â áthñnh giaãcua anh bê ã t ngú ë ânghe thêy anh no ë i bù á ngç giong trê å m ê ì m, gia ë u êm àiï â u thò ho å å chùc hù æ n se è ärêt thê ë t vo ë ng. Qua å ã thêt nï å u nghe Gates no ë i bù á ng mö ç t gio å ng nhû vê å y thò chu å ng ta ù á tæ phai phò cûú ã i?â Tuy nhiïn vïìmöt va å i phûúng diï â n na å o ào â , Gates vê á n la î âkeãdúãngûúiâ nhêt trê ë n àú ì i. Tñnh ca â ch dú á ã ngûúi cu â a Gates àa ã äàûúc àûa va å o ca â cá trang tranh biïm ho ë a – tú å Bloom County àa â àùng cu ä ng lu â c hai loa á tå tranh biïm ho ë a: Bill, Ke å ãDúãNgûúi va â âBill, Con Meo. Ho â a sô ve å äbiïmë hoa, Berkeley Breathed, àa å ätao ra Gates vú å i ve á ãngoai hoang da â i: mö å tå cai àê á u to khö ì ng lö í ìvaâcai cö á ígêy nhom. Breathed kï ì írùng co ç álên anh ì nhòn thêy Gates àû ë ng xï á p ha ë ng àï â ímua veáxem phim: “Tröng anh êëy coá veã nhû phaãi cêìn ai àoá giuáp cho thò múái coá thïímua àûúåc veá; anh ta chùèng thñch húåp vúái viïåc xïëp haâng; anh ta nhû thùçng nhoác naâo àoá maâ chuáng ta thûúâng hay trïu choåc trong trûúâng hoåc.” GHI CHU: Gates no Á i rù á ng bõ mo ç i ngûú å i nhòn nhê â m nhû vê ì y la å chuyï â nå thûúng xuyïn àö â i vú ë i anh ta. á 72 • Bill Gates àaänoiá Bêt chê ë p nhû ë ng lú ä i chêm cho â c a å c y á ánhû vêy, Gates khöng cho rù å ngç mònh laâkeãdúãngûúi:â “Nïëu keã dúã ngûúâi coánghôa laâmöåt ngûúâi naâo àoáthêëy thñch thuá trong viïåc khaám phaámaáy tñnh hùçng giúâliïìn àïën têån àïm höm khuya khoùæt thò sûå mö taãàoáphuâhúåp vúái töi. Vaâtöi nghô chuyïån naây chùèng coá gò àïí mang ra baâi baác caã. Nhûng àêy laâ möåt kiïím tra thûåc tïë: töi chûa bao giúâduâng àïën maáy baão vïå tuái tiïìn caã vò vêåy töi thûåc sûå khöng thïí laâkeã dúãngûúâi àûúåc, phaãi khöng?” Nathan Myhrvold coá möt nhê å n àõnh kha å á hún möt chu å t. Anh no á iá tñnh cach dú á ãngûúi àa â ätrúãthanh tuyï â t vú å i: “Nhû â ng ke ä ãdúãngûúi nhû â chung töi va á o lu â c na á y cu â ng co ä thï á nê í u àûú ë c bû å a ùn trûa cho ai ào ä .”á AÁP DUÅNG CAÁCH QUAÃN LYÁTHEO THUYÏËT CHOÅN LOÅC TÛÅNHIÏN CUÃA DARWIN Phong caách quaãn lyá cuãa Microsoft àûúåc mö taã theo hoåc thuyïët Darwin – caáthïí naâo söëng soát, caáthïí àoá coá khaã nùng thñch nghi cao nhêët. “... möåt trong nhûäng baâi hoåc tûâthïëgiúái cuãa Darwin laâkhaãnùng ûu viïåt cuãa hïå thêìn kinh cuãa möåt sinh vêåt seäquyïët àõnh khaã nùng caãm nhêån sûå thay àöíi vaânhanh choáng àaáp ûáng, vaânhúâ àoámaâsöëng soát vaâthêåm chñ coân phaát triïín nûäa.” Giöng nhû ho ë c thuyï å t tiï ë n ho ë a cu á a Darwin, chñnh sa ã ch qua á n ly ã ácuaã Microsoft coáthïírêt ta ë n ba â o. Theo G. Pascal Zachary, ta å c gia á ã cuönë Bill Gates àaänoiá • 73 sach no á i vï á ìviïc thû å c hiï å n hï å å àiïìu haânh Windows NT, Gates àaäsûãduång möåt phong cach qua á n ly ã á riïng khöng theo kiïu My í ä(chuã nghôa caá nhên) cung khöng theo kiï ä uí Nhêåt (dûåa trïn sûå àöìng thuên cu å a tê ã p thï å ). Zachary í àùt tïn no å á laâ “armed truce” (tam dõch: trong thú å i bònh cu â ng pha ä i chuê ã n bõ chiï í n tranh). Ta ë c gia á ã viït: “Sû ë xung àö å t, mêu thuê å n hiï î n hû å u ngay ta ä i têm àiï å m cu í a mo ã iå quyït àõnh quan tro ë ng trong cöng ty Microsoft. Ào å álaâmöt cöng ty å vúi nhû á ng cuö ä c chiï å n tranh khöng bao giú ë âchêm dû ë t, khöng chó vú á iá bïn ngoai ma â âvúi chñnh no á .”á Sûå thanh cöng cu â a Microsoft dû ã a trïn nhû å ng nhên viïn tê ä n têm, å nhûng ngûú ä i tuyï â t àö å i tin va ë o ngûú â i la â nh àa ä o uy tñn cu å a ho ã . Scott å Winkler, möt phên tñch gia thuö å c tö å íchûc Gartner Group, xa á c nhê á n: å “Bill bao ho ã å lam bê â t cû ë á viïc gò la å âhoå lam ngay. Ho â å tin vao anh â ta. Trong quaákhûáchûa bao giúâanh ta lam ho â åthêt vo ë ng ca å . Co ã ámötå àiïu àa ì ätrúãthanh vùn ho â a cu á a cöng ty la ã â‘Bill luön luön àung’.” á Gates khïu gúåi loâng trung thaânh nhûng anh toã baây nhûäng lúâi khen cuãa mònh àöëi vúái nhûäng viïåc laâm hiïåu quaã bùçng caãlúâi noái vaâhaânh àöång: “Trong bûúác chuêín bõ cöí phêìn hoáa cöng ty, töi àaäsùæp xïëp àïí phaát haânh möåt lûúång rêët lúán loaåi cöí phiïëu àùåc biïåt coáquyïìn súã 74 • Bill Gates àaänoiá hûäu cho nhên viïn. Àoálaâmöåt caách àïí hoå thêëy rùçng cöng sûác àoáng goáp cuãa hoå mang yá nghôa quan troång nhiïìu nhû thïë naâo.” Mùt kha å c: á “Möåt khña caånh khaác cuãa viïåc thûúãng cöng cho nhên viïn laâ nhùçm baão àaãm rùçng nhûäng ngûúâi khöng àoáng goáp cöng sûác cho cöng ty cêìn phaãi àûúåc quaãn lyácêín thêån hoùåc thêåm chñ phaãi böë trñ laåi cöng viïåc. Moåi nhên viïn cêìn phaãi thêëy rùçng àöìng nghiïåp cuãa hoå thûåc sûå maånh meävaânïëu ai àoákhöng gaánh nöíi cöng viïåc cuãa mònh thò lêåp tûác seäàûúåc àiïìu chónh ngay.” Ngûúi ta no â i rù á ng mö ç i nùm Microsoft sa tha î i khoa ã ng 5% sö ã lêë p trònh å viïn yïu ke ë m trong tö á ng sö í ëlêp trònh viïn cu å a mònh, vò vê ã y cöng ty å luön duy trò àûúc tinh thê å n mú ì i me á ãvaâmanh me å ätrong àöi ngu å älêpå trònh viïn. Tuy nhiïn, vùn phong Microsoft vê â n no î i rù á ng tó lï ç åthay thïë nhên viïn vên co î n dûú â i mû á c trung bònh cu á a nga ã nh cöng nghiï â p na å y. â Theo cac con sö á ëthöng kï trong nùm 1995, tó lï ë åsa thai trung bònh ã trong cac cöng ty ma á y tñnh ú á ãMyälaâ20,8%. Àöi vú ë i toa á n bö â å cöng ty cua My ã , tó lï ä å nay la â â16%. Tai Microsoft, tó lï å åsa thai la ã â8,7%. Vaâvúiá con söënay, Gates vê â n cho la î âcao: “Cöng ty cua chu ã ng töi la á âmöt cöng ty khöng giö å ng ca ë c cöng ty á khac vò hê á u hï ì t nhû ë ng ngûú ä i la â m viï â c ú å ãàêy maâchung töi cho la á â quan trong àï å u la ì ânhûng chu ä ãnhên öng cua cöng ty va ã âthûúng thò â hoå àaäkiïm àûú ë c nhiï å u tiï ì n nhú ì â vao kï â ëhoach stock option cu å aã chung töi. Ho á åàaäcoáàuãtiïn àï ì íkhöng lo àïn chuyï ë n la å m viï â c nû å a.” ä Bill Gates àaänoiá • 75 Mùc du å âGates coáveã cam thê ã ëy tiïëc nuöëi vò àaärúâi boãtrûúâng àai ho å åc nhûng anh vên khöng xem viï î c pha å i co ã ámöt tê å m bù ë ng àa ç i ho å c vï å ì kinh doanh laâàiïu cê ì n thiï ì t:ë “Cho phep töi trònh ba á y vú â i quy á á võ nhû thïënay nhe â ! Vñ du á å nhû cuöc àú å i töi àûú â c sö å ng lêu thïm 2 nùm nû ë a va ä âàûúc va å o ho â c ú å ãmötå trûúng àa â i ho å c thûúng ma å i. Töi khöng nghô la å âtöi lai co å áthïí xûã lyá cöng viïc ta å i Microsoft tha å nh cöng hún. Cû â á thûã kiïm hï ë t trong ë nhûng gia ä ásach cu á a töi xem quy ã ávõ coáthïítòm ra àûúc quyï å n sa í chá nao vï â ìthûúng mai khöng. Ö å , chu Ì ng töi chù á ng cê è n àï ì n chu ë ng.” á KHÖNG ÀÏÍTÊM ÀÏËN NHÛÄNG TIN TÖËT – HAY TÊ Ä P TRUNG VA Å O NHÛ Â NG TIN XÊ Ä UË Taåi Microsoft, möåt buöíi duyïåt saãn phêím cuâng vúái Töíng Giaám Àöëc àiïu ha ì nh àûú â c go å i la å â BEC (Bill’s Executive Committee: Uy ban à Àiïu ha ì nh cu â a Bill) hoù ã c BOOP (Bill’s Office of the President: Vùn å phong Chu â ãtõch Bill). Möt BOOP nhû thï å ëcoáthïílam àau àú â n, khö á í súãcho nhiïu ngûú ì i, mö â t nhên viïn gia å i thñch: ã “Lay Chu å a, viï á c ào å á giöng nhû ài àï ë n mö ë t ngöi nha å â coáma. Sú,å nhûng maâ vui. Bill rêt quy ë ánhûng ngûú ä i da â m du á ng ca ä m chö ã ng la ë iå mònh. Anh êy rê ë t ghe ë t nhû á ng ngûú ä i chó biï â t ‘go ë i da å , ba å o vêng’.” ã Fred Moody àaämö taãmöåt cuöåc hoåp anh àaäàûúåc tham dûå vïìphaát triïn sa í n phê ã m do Gates chu í ã trò. Ngûúi cu â a cöng ty dê ã n anh àï î në phong ho â p va å ânoi vú á i mo á i ngûú å i la â âMoody àïn chó àï ë íbiït nhû ë äng phan û ã ng cu á a Gates ra sao trong ca ã c buö á i ho í p nhû thï å ë nay. Mo â iå ngûúi trong pho â ng – ngoa â i trû å âMoody vaâGates – cung pha â álïn cûúiâ thêt lú å n, inh o á i ca ã ãphong. â 76 • Bill Gates àaänoiá “Cuöåc hoåp àûúåc múã àêìu bùçng möåt baâi thuyïët trònh ngùn go æ n, chûa àï å në 20 tûâ, cuãa möt ky å äsû vúái daáng veã löå roäsûå höi hö ì åp. Chó chúângûúi na â y dû â t lú á i,â Gates bùæt àêìu khai phaáo. Trong möt tiï å ng àö ë ng hö ì ,ì Gates la het, vung tay vung á chên, quat tha á o, ngù á t lú æ i, thö â t ra nhû ë ng lú ä i nhu â c ma å å chua cay, àöcå àõa vaâthûúng chû â i ru ã a thê ã m tï å å nhûng ke ä ã cöng kñch anh – nhûngä ngûúi àang can àa â m tòm ca ã ch giû á ävûng quan àiï ä m cu í a mònh ma ã â khöng khiïn anh ta pha ë i àiïn tiï ã t lïn àï ë n mû ë c pha á i giï ã t ngûú ë i.”â “Töi àaätûåhoi: ‘Vò sao khöng co ã áai àûng lïn ài ba á o ca á nh sa ã t nhó?’” á “Cuöi cu ë ng, cuö â c ho å p kï å t thu ë c cu á ng vú â i ca á nh Gates ngö ã i im lù ì ngå trong ghï cuë a mònh, thên ngûú ã i thò àong àûa tú â i lui mö á t ca å ch nhõp á nhang co â n têm trñ thò chòm àù â m trong suy nghô. Rö æ i bê ì t chú ë t rê å të khe, anh ta lïn tiï ä ng: ‘Àûú ë c…, nghe co å ve á àûú ã c àê å y…, xu ë c tiï á n ài.” ë Sau nay Gates no â i vú á i Moody rù á ng thû ç c ra trûú å c khi cuö á c ho å på diïn ra, anh àa î äàoc rê å t nhiï ë u thû àiï ì n tû å ã viït vï ë ìdû aå n ào á ávaâ cuöcå hop la å âcach anh cö á ëtònh thach thû á c àö á i ngu å äcua cöng ty àï ã íbao àa ã mã laâhoå thûc sû å å àaäsuy nghô thêu àa ë o hï á t mo ë i vê å n àï ë .ì Khi Gates noái vúái baån rùçng baån vûâa phaát biïíu möåt àiïìu gò àoángu ngöc, àiï ë u ào ì ákhöng nhêt thiï ë t la ë âban sù å p bõ liï æ t va å o con sö â ë8,7% nhên viïn seäphai ra ài mö ã i nùm. Gates qua î á “nöi tiï í ng” vú ë i thuö á cå cêp cu ë a mònh vú ã i nhû á ng cêu àa ä i loa å i nhû “àiï å u ngu si nhê ì t ma ë âtöi tûng nghe àê â y” àï ë n mû ë c anh pha á i tû ã å trao vï â ìmònh: Bill Gates àaänoiá • 77 “Thïëgiúái naây àêìy nhûäng sûå kiïån so saánh úãmûác àöå cao nhêët. Töi àaåt àûúåc möåt sûå cuâng cûåc múái. Àiïìu àoáthêåt khoátin. Coámöåt söë caách giaãm búát cûúâng àöå àöëi vúái nhûäng sûå kiïån àaä qua, vò thïë töi thûúâng xuyïn phaãi nghe nhûäng àiïìu xuêín ngöëc nhêët àaätûâng nghe. Haäy laâm cho àúâi söëng vui tûúi lïn chûá! Thêm têm töi biïët laâ nhûäng àiïím cûåc àaåi luön xuêët hiïån phña trûúác chûá khöng phai phña sau töi.” ã Trong lên àê ì u tiïn gù ì p Gates, Nathan Myhrvold àa å ächu yá ángay túiá möt àû å c tñnh quan tro á ng cu å a Gates: ã “Töi thûc sû å êå n tûú ë ng vú å i viï á c Bill co å kha á nùng biï ã t nhê ë n lö å i khi î pham sai lê å m. Nï ì u ai ào ë á coá möt phûúng pha å p tö á t hún hoù ë c mö å tå cöng nghïå töt hún, Bill rê ë t cú ë i mú ã ãvúi àiï á u ào ì .”á Möi quan hï ë å giûa Microsoft va ä âIntel àaägop phê á n àûa ca ì ãhai cöng ty lïn thanh nhû â ng tö ä í chûc quyï á n lû ì c nhê å t trong nga ë nh cöng â nghiïp ma å y tñnh. Gates va á âGrove àaäbõ àêy tòm àï í n nhau khi IBM ë chon gia å i pha ã p khöng sû á ãdung bö å å vi xûãlyá386 cho may tñnh PC thï á ë hïå múi cu á a ho ã , nhûng Gates la å i thñch loa å i PC mú å i hún va á â manhå hún. Nhûng ha ä ng sa ä n xuê ã t PC kha ë c cu á ng cu ä ng y â ákiïn vú ë i Gates va á â thïë laâ IBM bõ mêt thõ phê ë n. Mù ì c du å â sau nay Gates va â â Grove trúã thanh àö â ng minh cu ì a nhau, nhûng lu ã c àê á u mö ì i quan hï ë å cua hai ã cöng ty khöng àûúc ê å m nö ë ng lù ì m. Dûú æ i àêy la á mö â t àoa å n trong ba å iâ phong vê ã n ca ë ãhai ngûúi àùng trong ta â p chñ å Fortune: Gates: … coáluc, töi nhú á álaâphña Intel cam thê ã y cöng ty Microsoft ë cua chu ã ng töi khöng àa á p û á ng àûú á c mö å t dû å aå n na á o ào â . Vò vê á yå 78 • Bill Gates àaänoiá töi àïën nhaâ öng êëy àïí dûå bûäa töëi. Ngûúâi kyá húåp àöìng vúái chung töi àang tòm ca á ch àï á íàûa töi vao àu â ng võ trñ cu á a mònh. ã Grove: Höm àoá khöng phai la ã â möt buö å i tö í i vui ve ë . Töi nhú ã á ngûúi phu â c vu å å bûa ùn cû ä álen àûa mù á t nhòn va æ o pho â ng ùn àï â í xem chuyïn gò ma å öâ n a ì o vê â y. Töi la å â ngûúi duy nhê â t ùn hï ë të phên ca ì áhöi cu ì a mònh. ã Gates: Àung vê á y, chu å ng töi co á á nhûng quan àiï ä m hoa í n toa â nâ |khac nhau. á Grove: Sau bûa ào ä , mo á i ngûú å i úâ ãcaãhai cöng ty vên tiï î p tu ë c cöng å viïc hú å p ta å c co á n hai chu â ng töi chù á ng ai the è m no â i vú á i ai trong á möt thú å i gian. â Nhûng nùm gê ä n àêy Grove va ì âGates àaäcöng ta å c vú á i nhau rê á t chù ë t che å ä àïn nö ë i ngûú î i ta ga â n cho ho á å biït danh “Anh Em Sinh Àöi Wintel”. å Trong bùng video gûi àï ã n ca ë c nhên viïn nùm 1990 co á á tûa la å â Shipping Software (Cung ûng Phê á n mï ì m), Chris Peters huê ì n luyï ë nå cac nhên viïn Microsoft ca á ch la á m viï â c hiï å u qua å ã nhêt ta ë i cöng ty. å Nguyïn tùc chu æ ãàao la å âgò? Liïn tuc ba å o ca á o vú á i Bill: á “… cac ba á n khöng bao giú å nïn giê â u giï ë m Bill àiï ë u gò, bú ì i vò öng ã êy rê ë t nha ë y be å n trong viï á c nhê å n biï å t mo ë i viï å c àang diï å n ra. Nhûng î cac ba á n pha å i kiïn àõnh, va ã âcac ba á n nïn co å áthai àö á å phan û ã ng gay gù á tæ vúi öng ê á y. Lú ë i khuyïn duy nhê â t cu ë a töi la ã âcac ba á n pha å i àûú ã c tha å pá tung bú â i nhû ã ng lê ä p trònh viïn rê å t, rê ë t, rê ë t gio ë i cu ã a ca ã c ba á n khi ài å hop àï å ínhûng ngûú ä i na â y co â áthïítrñch dên nhû î ng àiï ä u ly ì ágiai hu ã ngâ hön nhê ì t va ë âthêm chñ ho å å coáthïí chön vui öng ê â y trong ha ë ng àö â ngë dûäkiïn… Àû å ng bao giú â âthiïu nhû ë ng cêu tra ä ãlúi. Nhûng ha â y ma ä nhå dan no å i khöng. Bill tön tro á ng ca å ch no á i ào á .”á Bill Gates àaänoiá • 79 Trong khi nhûng tin tö ä t lan truyï ë n khù ì p núi trong cöng ty mö æ t ca å chá nhanh chong va á âkhöng cên co ì ánöîlûc àù å c biï å t na å o, thò theo Gates, â bïn canh ào å átön ta ì i mö å t xu hûú å ng nguy hiï á m la í ângûúi ta thûú â ngâ bõt chùt mù å t mònh trûú æ c nhû á ng tin xê ä u: ë “Úà möåt mûác àöå naâo àoá, viïåc nhùæm mùæt laâm ngú cuäng laâàiïìu cêìn thiïët khi quyá võ phaãi thûåc hiïån möåt cöng viïåc coátñnh maåo hiïím. Quyávõ phaãi taåm thúâi giêëu ài sûå hoaâi nghi úãnhûäng cêu noái nhû ‘Naây, chuáng ta sùæp phaãi thûåc hiïån saãn phêím chûa àûúåc kiïím chûáng laâthaânh cöng hay khöng àoá. Chuáng ta haäy nöîlûåc töëi àa àïí hoaân thaânh.’ Nhûng àöi luác, möåt böå phêån naâo àoátrong töí chûác cuãa quyávõ thêëy cêìn phaãi àaánh giaáxem thûåc sûå coáthõ trûúâng hay khöng cho loaåi saãn phêím àang àûúåc thûåc hiïån. Viïåc àoáthêåt khoálaâm. Liïåu quyá võ coá muöën baãn thên mònh seälaângûúâi àûáng ra triïåu têåp cuöåc hoåp röìi noái rùçng toaân böå cöng viïåc àang laâm hoaân toaân khöng coálöëi thoaát hay khöng?” Cac thöng tin xê á u, theo Gates, co ë áthïícoákõch ban nhû trïn. ã “Chuáng ta àûâng bao giúâ laäng phñ thúâi gian ba hoa vïì nhûäng cöng viïåc chuáng ta àaäthûåc hiïån töët. Àoákhöng àuáng laâvùn hoáa cuãa cöng ty chuáng ta. Moåi cuöåc hoåp chó nïn baân àïën àiïìu naây: ‘khöng thïí phuã nhêån àûúåc laâchuáng ta àaächiïën thùæng trong 7 loaåi saãn phêím, nhûng coân loaåi saãn phêím thûá8 thò sao naâo?’” 80 • Bill Gates àaänoiá Microsoft giûänhên viïn cua mònh ú ã ã nhûng núi biï ä t lê å p, nhûng å Gates khùng àõnh rù è ng ho ç å têp trung va å o vê â n àï ë ì cöng viïc chû å á khöng phai la ã â àïítham gia vao “ca â c buö á i tiï í c tu å ng giao lûu” hoù â cå lam ca â i cöng viï á c “xêy dû å ng tinh thê å n àö ì ng àö ì i” gò ca å . Nhû ã ng núi ä nay chó ca â ch tö á ng ha í nh dinh Redmond, Washington, va â i giú â âlai xe, á vaâyïu cêu àê ì u tiïn la ì âkhach sa á n pha å i co ã áàuãàûúng dêy àiï â n thoa å åi nöi vú ë i bïn ngoa á i àï â í moi ngûú å i co â áthïí kït nö ë i ma ë y tñnh xa á ch tay á cua ho ã å vao ma â ng Internet àï å í trao àöi e-mail va í o mö â i tö î i. Va ë â cacá nhên viïn àûúc yïu cê å u pha ì i luön tû ã å àùt mònh va å o tònh thï â ësùné sang “û â ng chiï á n”. ë “Chuáng töi noái vúái nhên viïn cuãa mònh rùçng nïëu chûa ai cûúâi nhaåo ñt nhêët laâmöåt yátûúãng cuãa quyávõ thò khöng àuã àïí quyávõ tuyïn böëlaâmònh coá oác saáng taåo.” “Töi coákhuynh hûúáng chöëng laåi nhûäng höåi nghõ diïîn ra trong böëi caãnh hoaân toaân xa laå. Coáveãnhû àõa àiïím caâng hêëp dêîn bao nhiïu thò cöng viïåc laåi keám hoaân thaânh bêëy nhiïu.” Vêy co å ángoai lï å å nao khöng? Gates tham dû â å Diïn àa î n Kinh tï â ë Thïë giúi àûú á c tö å í chûc àõnh ky á âhang nùm ta â i Davos, Thu å y Sô. Trong sö å ë gên 2.000 viï ì n sô, chñnh kha å ch va á â giúi la á nh àa ä o doanh nghiï å p co å á mùt ta å i hö å i nghõ na å y la â â nhûng nhên vê ä t quan tro å ng nhû nha å â taiâ phiït George Soros, thu å ã tûúng Nga Viktor Chermomyrdin va á â phu nhên töng thö í ng My ë , Hillary Clinton. ä