🔙 Quay lại trang tải sách pdf ebook 10 Vạn Câu Hỏi Vì Sao - Con Người Ebooks Nhóm Zalo 5%. V|^HÒl CÕN n g u ò i ĐỨC ANH (Sưu tẩm, tuyển chọn) í w IHI lỊl^.cẠự VẠMHÒÍ ỈIỊC VẠT B.9 VẠN HÒI / ■ ''-. r https://thuviensach.vn CON NGƯỜI Đức Anh (Sưu tầm, tuyển chọn) (Tái bản ĩân thứ 2) H ƯYH OANG NXB DẢN THÌ https://thuviensach.vn 10 VẠN CÂU HỎI VÌ SAO? Con người IHI HUYHOANG Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt Nam 10 vạn câu hỏi vì sao? : Con người / Đức Anh s.t., tuyển chọn. - Tái bản lần thứ 2. - H. : Dân trí; Công ty Văn hoá Huy Hoàng, 2016. - 212tr. : tranh vẽ, ảnh ; 21cm ISBN 9786048828004 1. Khoa học thường thức 2. Co thể người 3. Sách thiếu nhi 612 - dc23 DTK0048p-CIP https://thuviensach.vn 1. Con Người https://thuviensach.vn cơ T H Ể CO N NGƯỜI DO BAO N H IÊU T Ế BÀO H O P TH ÀN H ? Cơ thể con người giống như một toà lâu đài, các tế bào thì giống như các vật liệu kiến trúc: ximăng, gạch, cát, đá, sắt thép... Các bộ phận cơ thể con người được tạo thành bởi các tế bào và nguyên sinh chất tế bào có hình thái, chức năng giống nhau. Mỗi cơ quan, bộ phận cơ thể con người đều có một chức năng nhất định. Dạ dày dùng để chứa và tiêu hoá thức ăn, phổi đế thở, trao đổi khí, tim bơm máu lưu thông trong cơ thể, não là "Bộ tư lệnh" tối cao của cơ thể. Các cơ quan liên kết lại với nhau cùng hoàn thành một chức năng sinh lý, hình thành hệ hô hấp, hệ tiêu hoá, hệ tuần hoàn... gồm tám hệ thống của con người, giống như các phòng đơn lẻ của toà lâu đài vậy. Các nhà khoa học tính sơ bộ cơ thê con người do khoảng một triệu tám trăm I f - y 1 _ _ _ -V i 1 ' 1 tỷ tế bào cấu thành. HỈng trềng Trực trèng H4u mốn https://thuviensach.vn I v l c â u H ỏ i?[VÌ SAO NGƯỜI TA LẠI NGÁP? 3 1 1^VạntEIMS Những lúc vừa mệt vừa buồn ngủ, con người thường hay ngáp liên tục. Bởi vì con người sống được là nhờ mỗi giây mỗi phút đều hấp thụ ôxy, thải khí cacbonic trong cơ thể ra ngoài. Trong quá trình học tập, lao động, công tác qua thời gian dài, cơ thể và bộ óc đều mệt mỏi, lúc này, cơ thể sản sinh ra nhiều khí cacbonic. Nếu không kịp thải ra ngoài thì sẽ có hại đối với cơ thể, Trong quá trinh học tập, lao động, công tác qua thời gian dài, cơ thểvà bộ óc đêu mệt mỏi, lúc này, cơ thể sản sinh ra nhiêu khí cacbonic. Nếu không kịp thải ra ngoài thì sẽ có hại đm với cơ thể, càng thấy mệt mỏi hơn. Con người càng thấy mệt mỏi hơn. Ngáp là một động tác hít thở sâu, có thể hít vào thật nhiều dưỡng khí tốt cho cơ thể, thở ra được nhiều khí cacbonic có hại. Qua đó có thể thấy rằng: ngáp có tác dụng bảo vệ sức khoẻ. https://thuviensach.vn vì SAO MẮT KHÔNG sợ LẠNH? 3 Vào mùa đông, tay chân của chúng ta có cảm giác lạnh cóng, nhưng mắt thì không như vậy. Lý do là trên tròng mắt của con người có tế bào thần kinh cảm nhận xúc giác, tế bào thần kinh cảm giác đau, nhưng thiếu tế bào thần kinh cảm giác về lạnh. Vì vậy, cho dù trời rét đến đâu, tròng mắt cũng không hề cảm thấy lạnh. Ngoài ra, bên ngoài tròng mắt có mí mắt mềm mại, chúng giống như hai cánh cửa lớn, ngăn chặn gió rét bên ngoài. Cho nên, nhiệt độ của tròng mắt bao giờ cũng cao hơn nhiệt độ của chóp mũi, vành tai, ngón tay lộ ra ngoài. https://thuviensach.vn 1 ^'VạnEEH] > A V Cáu Hỏi • V ì SAO CON NGƯỜI B IẾT M ỆT M ỎI? Con người, sau khi làm việc hay vận động mạnh một thời gian dài thường Con người, sau khỉ làm việc hay vận động mạnh một thời gian dài thường cảm thấy mệt mỏi. Đó là vì khi làm việc hay vận động, bắp thịt co thắt do sự kích thích của các xung động thần kinh, chúng cân được cưng cấp một loại năng lượng cao là ATP từ đường gluco phân giải thành, cũng như đi ôtô thì phải đô’xăng. Con người cảm thấy mệt mỏi. Đó là vì khi làm việc hay vận động, bắp thịt co thắt do sự kích thích của các xung động thần kinh, chúng cần được cung cấp một loại năng lượng cao là ATP từ đường gluco phân giải thành, cũng như đi ôtô thì phải đổ xăng. Khi co bắp vận động nhiều, chất ATP năng lượng cao này bị tiêu hao rất nhiều, co thể không kịp bổ sung, cho nên con ngưòi sẽ cảm thây mệt mỏi, hụt hoi. Lúc vận động mạnh, ôxy cần thiết cung cấp cho máu cơ bắp cũng không đủ, tế bào cơ bắp chỉ còn nhờ sự phân giải của đường gluco để bổ sung năng lượng. Đường gluco sẽ phân giải thành chất ATP và axit lactic. Khi axit lactic tích lại nhiều ở cơ bắp sẽ gây ra tình trạng cơ thể bị đau nhức, tăng thêm cảm giác mệt mỏi. Cho nên sau khi làm việc với cường độ cao và vận động nhiều, con người nên làm động tác hít thở sâu, để tăng thêm lượng cung cấp ôxy, thúc đẩy việc ôxy hoá để khử axit lactic, thì sẽ giảm bớt được sự mệt mỏi. https://thuviensach.vn v ì SAO PHẤN LỚN NAM GIỚI CAO HON N ữ GIỚI? Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng: Xét theo chiều cao trung bình thì nam giới luôn cao hon nữ giới. Vì sao lại như vậy? Thực ra chiều cao của một người được quyết định bởi chiều dài của xương chi dưới. Sở dĩ nam giới cao hơn nữ giớb niâu chốt là ở chỗ sự phát triển của xương chi dưới ở nam giới và nữ giới khác nhau. Cơ thể phát triển theo một quy luật nhất định, mỗi năm mỗi khác. Nếu chiều cao của một đứa trẻ sơ sinh là 50cm thì đến 5 tuổi chiều cao đó sẽ tăng gấp đôi, là lOOcm. Đến khi 6 - 7 tuổi, mỗi năm con người sẽ cao thêm từ 8 đến lOcm. Và từ đó cho đến trước tuổi dậy thì, tốc độ sinh trưởng của con người chậm dần, mỗi năm chỉ tăng 3 - 4cm. Tuổi dậy thì, tốc độ phát triển chiều cao lại nhanh trở lại, mỗi năm tăng 5 - 7cm. Đến 17 -18 tuổi, sau khi tuổi dậy thì kết thúc để bước vào thời kỳ hậu dậy thì, chiều cao tăng lên hoàn toàn dựa vào độ tăng trưởng của xương cột sống. Sự phát triển của xương cột sống chậm và rất lâu, do vậy chiều cao sẽ tăng chậm. Quá trình sinh trưởng của nam giới muộn hơn nữ giới nhưng tốc độ sinh trưởng lại nhanh hơn và kết thúc muộn hơn. Thông thường, con gái vào khoảng 19-23 tuổi, con trai từ 23 - 26 tuổi thì ngừng phát triển chiều cao, do vậy con gái thường thấp hơn con trai một chút. https://thuviensach.vn 1 ấ^VạnlEMiSl ^ l U C a u H ỏ i i Rèn luyện cơ thểrất có lợi cho việc tăng cường sức lực. Nếu như một người thường xuyên rèn luyện, cơ bắp sẽ càng vạm vỡ và sức lực sẽ càng đôi dào. Con ngựởi VÌ SAO CON NGƯỜI CÓ T H Ể SẢN SINH RA SỨC L ự c ? Con người bất kể khoé hay yếu, lớn hay bé đều có sức lực. Vậy sức lực của con người có từ đâu? Thực ra, sức lực của con người được sinh ra trong quá trình co giãn co bắp. Cơ thê con người tất cả có hơn 600 khối cơ, trong đó gồm 300 triệu sợi dây chằng, chúng phân bố trên khắp cơ thể và mỗi loại dây chằng đều có một tác dụng riêng. Cơ thịt co giãn là do các dây chằng ngắn lại rồi dài ra, từ đó sinh ra lực. Một sợi dây chằng khi co giãn thì công tạo ra ít, nhưng khi vô số sợi dây chằng cùng liên kết co giãn thì sẽ tạo ra một công lớn hơn rất nhiều. Nếu như đem cơ thịt của toàn cơ thế xếp bằng song song với nhau, rồi đồng thời tất cả co lại thì lực sinh ra có thể đạt 25 Niutơn. Lực co giãn của cơ thịt quyết định bởi độ dài của dây chằng, dây chằng càng dài, biên độ co giãn càng lớn, lực sinh ra càng mạnh. Từ đó có thể thấy, cơ bắp vạm vỡ, cơ hoành có diện tích lớn, dây chằng to thì lực co giãn sẽ lớn. Ngược lại, lực sẽ nhỏ. Rèn luyện cơ thể rất có lợi cho việc tăng cường sức lực. Nếu rứìu một người thường xuyên rèn luyện, cơ bắp sẽ càng vạm vỡ và sức lực sẽ càng dồi dào. https://thuviensach.vn v ì SAO NGỒI XỔM LÂU SẼ CHÓNG MẶT? 3 Khi ta ngồi xổm quá lâu, đột nhiên khi đứng bật lên sẽ cảm thấy hơi chóng mặt, đó là vì lẽ gì? Khi con người ở tư thế đứng, để có thể bảo đảm nhu cầu về máu cho bộ não, tim phải gắng sức mới đưa được máu lên phía trên. Khi con người ngồi xổm, tim không phải gắng sức lắm cũng đưa được máu lên phía trên. Nhưng khi con người đứng dậy đột ngột, vị trí cơ thể từ chỗ thấp trở thành chỗ cao, tim không thể thích ứng ngay với sự thay đổi đó, máu không được kịp thời đưa tới não. Do não bị thiếu máu tạm thời nên xảy ra hiện tượng chóng mặt. Một lúc sau, tim đã thích ứng được với sự thay đổi của vị trí cơ thể, sau khi gắng sức đưa được máu lên trên, thì con người sẽ không còn chóng mặt nữa. Để phòng ngừa chóng mặt, khi ngồi xổm lâu phải đứng dậy từ từ, không nên bật đứng lên quá nhanh. Vì SAO ĐI T IỂ U XO N G HAY RÙNG M ÌNH? 3 Ngay sau khi đi tiểu xong, có lúc ta bỗng nhiên rùng mình vài cái một cách tự nhiên. Đặc biệt là trong mùa đông tình trạng đó hay xảy ra. Vì sao lại như vậy? Thì ra, nước tiểu khi chứa đọng trong bàng quang, có một nhiệt lượng nhất định. Sau khi đi tiểu xong, nhiệt lượng đó cũng theo nước tiểu bài tiết ra ngoài cơ thể. Khi ấy, ngay lập tức bạn liền có cảm giác lạnh. Loại cảm giác này liền thông qua hệ thần kinh truyền đến cơ bắp rất nhanh, làm cho cơ bắp co lại. Bạn liền rùng mình không sao cưỡng được. https://thuviensach.vn 10|Vạn[E!M3 ^ Câu Hỏi • V ì SAO TIM ĐẬP LÚ C CHẬM LÚ C NHANH? Nhịp đập của tim không ổn định, lúc nhanh hcm một chút, lúc lại chậm hcm một chút. Trong trạng thái yên tĩnh, nghỉ ngơi hoặc ngủ, tim đập tương đối chậm. Nhung nếu vận động hoặc tinh thần căng thẳng thì tim sẽ đập nhanh. Vậy sự điều tiết nhịp đập nharủì hay chậm của tim diên ra như thê nào? Điều tiết nhịp tim nhanh chậm là thần kinh gây mê và thần kinh giao cảm tim, chúng đều xuất phát từ trung khu não bộ. Trung khu ức chế tim quản lý hoạt động của thần kinh gây mê, có thể khiến tim đập chậm lại. Còn trung khu gia tốc tim quản lý hoạt động của thần kinh giao cảm tim, có thể khiến tim đập nhanh hơn. Hai loại thần kinh này có tác dụng tương Khi người ta căng thẳng, vỏ đại não phát tín hiệu cho trung khu gia tốc tim thông qua ữìãn kỉnh giao cảm khiến tim đập nhanh hơn. Con người hô, quyết định tim đập nhanh hay chậm. Đại não của con người phản ling đối với bất kỳ các kích thích nào từ bên ngoài và hoạt động bên trong, vỏ đại não có cơ cấu quản lý cao nhất của phản ứng đối với những kích thích này. Khi người ta căng thẳng, vỏ đại não phát tín hiệu cho trung khu gia tốc tim thông qua thần kinh giao cảm khiến tim đập nhanh hơn. Còn nếu lúc ngủ hoặc nghỉ ngơi, lượng vận động ít, đại não không cần hoạt động nhiều, năng lượng tiêu hao ít, do vậy nhịp tim cũng sẽ chậm lại. https://thuviensach.vn TRONG C ơ T H Ể CO N NGƯỜI T Ế BÀO NÀO DÀI NHẤT? Các tế bào cấu thành tổ chức cơ thể thường rất nhỏ, chỉ quan sát dưới kính hiển vi mới có thể nhìn rõ "mặt mũi" của chúng. Thế nhưng cũng có tế bào rất dài. Ví dụ một số tế bào thần kinh có chức năng điều khiển vận động, thân của các tế bào này nằm ở dưới vỏ đại não hoặc trong tuỷ sống, nhưng mấu lồi của chúng lại có thể kéo dài đến những nơi rất xa, có cái dài đến trên cả trăm mét. Cái mấu lồi này gọi là đầu mút thần kinh, là cửa ngõ để truyền đạt các tín hiệu. Mệnh lệnh của bộ não truyền ra sẽ theo các dây thần kinh đến các cửa ngõ này mà chuyển đến cơ bắp, cơ bắp sẽ tuân theo chỉ thị của bộ não mà hành động. Cấu tạo của tế bào phải phù hợp với chức năng của chúng, tế ào thần kinh làm nhiệm vụ liên hệ cự ly dài giữa bộ não và cơ bắp, có kết cấu riêng, nó có các đầu mút nhô ra rất dài, và là tế bào dài nhất trong cơ thể con người. VÌ SAO T R Ẻ CO N N GỦ N H IỂU H ƠN NGƯỜI GIÀ? Q.Ị Con người phải ngủ là vì các tế bào thần kinh của lớp vỏ não mệt mỏi, cần được nghỉ ngơi. Trẻ con đang ở vào độ tuổi phát triển cơ thể, chức năng của hệ thống thần kinh không ổn định lắm, dễ bị hưng phấn và cũng dễ bị ức chế; tương đối nhạy cảm mà cũng dễ bị mệt mỏi, vì vậy thời gian ngủ dài một chút. Con người khi đã già rồi, năng lực hưng phấn và ức chế hưng phấn của hệ thống thần kinh cũng không nhạy cảm cho lắm. Vì vậy, thời gian ngủ của người già ít hơn nhiều so với trẻ con. https://thuviensach.vn 10C â u " ^ V ì SAO MẮT CH Ó N G M Ỏ I KHI N HÌN VẬT GẮN? Cũng là nhìn, nhưng khi nhìn vật gần, vì sao mắt dễ bị mỏi? Đó là vì ở trạng thái bình thường, thị tuyến (đường nhìn) của hai con mắt chúng ta song song với rủìau. Các co điều khiến nhãn cầu ở trạng thái Khi nhìn các vật gan, các bó cơ cả trong lẫn ngoài của mắt cùng phải làm việc đe đĩêu chỉnh cho thị tuyên của hai con mắt tập trung vào một điểm, lúc này các cơ mắt phải làm việc nhiêu, cho nên khi nhìn lâu vào vật gan, thì mắt sẽ chóng mỏi. (íj)Conngưòi thả lỏng cũng giữ cho thị tuyến hai mắt song song như vậy. Khi ta nhìn vật ở xa, thị tuyến của hai mắt gần như song song với nhau, sáu bó cơ ở ngoài nhãn cầu không cần phải hoạt động nhiều lắm để điều chỉnh nhãn cầu, vì thế ta không cảm thấy mệt mỏi. Nhưng khi nhìn các vật gần, các bó cơ cả trong lẫn ngoài của mắt cùng phải làm việc để điều chỉnh cho thị tuyến của hai con mắt tập trung vào một điểm, lúc này các co mắt phải làm việc nhiều, cho nên khi nhìn lâu vào vật gần, thì mắt sẽ chóng mỏi. https://thuviensach.vn v ì SAO CON NGƯỜI LẠI VIÊM AMIĐAN? 3 Amiđan mọc ở hai bên lỗ họng, khi ăn uống hoặc hít thở, thức ăn và không khí đều phải đi qua lỗ họng cả. Trong số thức ăn và không khí có rất nhiều vi khuẩn, một số có thể nằm lại trên họng mũi và amiđan. Khi sức đề kháng của cơ thể con người giảm xuống, những vi khuẩn này liền sinh sôi nảy nở, khiến cho amiđan bị viêm. Nếu hàng ngày con người không luyện tập thân thể hoặc không chú ý giữ gìn vệ sinh vòm họng thì rất dễ bị viêm amiđan. VÌ SAO M Ổ H Ồ I LẠI c ó VỊ MẶN? Sở dĩ mồ hôi có vỊ mặn là vì trong mồ hôi không những chứa rất nhiều nước, mà còn có nhiều thành phần chất rắn, như natri, clo, kali, canxi... trong đó natri và clo có tỉ lệ nhiều nhất. Khi hoà tan trong nước, natri và clo kết hợp thành cloruanatri tức là muối mà ta vẫn ăn. Cho nên khi ra mồ hôi nhiều, người ta không những cần bổ sung thành phần nước, mà còn nên chú ý bổ sung thêm các thành phần muối có chứa natri, clo, kali, như thế sẽ có lợi cho sức khoẻ. https://thuviensach.vn -| ^VạnEMiH > A V Cáu Hỏi • VÌ SAO HÀNG NGÀY CH Ú N G TA PH ẢI NGỦ? Cũng như ăn cơm, uống nước, con người cũng cần phải ngủ, đó là một trong những nhu cầu sinh lý cơ bản nhất của con người. Sau một ngày làm việc và học tập, con Nếu giấc ngủ không đủ, con người sẽ cảm thấy đâu óc choáng váng, sức chú ý không tập trung, ăn uống không ngon miệng, cứ thếmãi sẽ tổn hại cho sức khoẻ. Cuộc đời của một con người, khoảng 1/3 là trôi qua trong giấc ngủ. Con người người sẽ cảm thấy mệt mỏi, đặc biệt là tế bào não sau khi làm việc căng thẳng, cần phải có một thời gian nghỉ ngơi. Cho nên mỗi ngày người nào cũng cần phải ngủ, sau một đêm, bộ não tiêu trừ được sự mệt mỏi, cơ thể khôi phục lại năng lượng dự trữ, con người sẽ cảm thấy sức khoẻ dồi dào, tâm hồn sảng khoái, do đó mà hiệu suất lao động và học tập được nâng cao rõ rệt. ? https://thuviensach.vn Trẻ em khi ngủ, thuỳ não dưới vỏ não tăng cường tiết ra hormon sinh trưởng, cho nên có giấc ngủ đầy đủ sẽ có lợi cho sự phát triển, trưởng thành của con trẻ. Nếu giấc ngủ không đủ, con người sẽ cảm thấy đầu óc choáng váng, sức chú ý không tập trung, ăn uống không ngon miệng, cứ thế mãi sẽ tổn hại cho sức khoẻ. Trẻ em từ 7 đến 11 tuổi mỗi ngày nên ngủ 10 giờ đồng hồ. Cuộc đời của một con người, khoảng 1/3 là trôi qua trong giấc ngủ. https://thuviensach.vn 1 ^V ạnH ĨS] > I V /C â u H ỏ ií VÌ SAO M Ộ T SỐ NGƯỜI CÒN T R Ẻ CŨNG CÓ TÓ C BẠC? Màu của tóc chủ yếu có liên quan ít Hắc sắc tô' trong tóc do một loại tê' bào ở chân tóc tạo ra. Nói chung khỉ con người còn trẻ, hắc sắc tô'do loại tếbào ấy sinh ra nhiêu. Cho nên tóc có màu đen. Đêh khi già rồi, chức năng của tất cả các tếbào đêu suy giảm, tóc lỉên bạc đi. @ Con người nhiều với hắc sắc tố trong tóc. Hắc sắc tố trong tóc do một loại tế bào ở chân tóc tạo ra. Nói chung khi con ngưòi còn trẻ, hắc sắc tố do loại tếbào ấy sinh ra nhiều. Cho nên tóc có màu đen. Đến khi già rồi, chức năng của tất cả các tế bào đều suy giảm, tóc liền bạc đi. Nhưng cũng có một số ngưòi do nguyên nhân di truyền, hoặc là vì có bệnh khi còn nhỏ đã thiếu hụt tế bào hắc sắc tố. Cho nên có một số người còn trẻ cũng có tóc bạc. https://thuviensach.vn v ì SAO TA LẠI HÂT HƠI? 0. Con người khi rất mệt mỏi, sẽ hắt hơi liền mấy cái. Vì sao lại như vậy? Vì con người hàng ngày phải hít khí ôxy vào, thải cacbonic trong cơ thể ra để mà sống. Nếu con người học tập, công tác, lao động trong thời gian dài, cơ thể và đầu óc đều rất mệt mỏi. Lúc đó, cacbonic sinh ra trong cơ thể sẽ nhiều. Nếu không kịp thời thở ra ngoài, sẽ có hại đối với cơ thể. Hắt hơi là một loại động tác hít thở sâu, có thể hít vào nhiều ôxy có lợi cho cơ thể con người, kịp thời đẩy ra khí cacbonic có hại. VÌ SAO PH Ụ N ữ KHÔNG có RÂU? Ta thường thấy quanh miệng và hai má của nam giới mọc ra những sợi râu rậm rạp, nhưng nữ giới thì không, vì sao lại như vậy? Để hiểu chuyện này phải bắt đầu bằng việc giải thích xem râu mọc ra như thế nào? https://thuviensach.vn n n ' I ^ Tóc trên đau phát triển mạnh trong khi râu và lông thì mọc chậm lại hoặc bị ngưng hoàn toàn như trường hợp các lông tơ trên mép. Do đó phụ nữ không có râu vì các hormon sinh dục trong cơ thể đã ngăn cản sự phát triển của lông ở những nơi này. Con ngựởi Râu thực ra là một dạng của lông, tuỳ theo nó mọc ở đâu mà có tên khác nhau. Lông trên đầu gọi là tóc, mọc trên thân mình gọi là lông, còn mọc quanh miệng, má ta gọi là râu. Tuy vậy giữa ba thứ lông này cũng có sự khác biệt. Một đứa trẻ dù trai hay gái, khi mới lọt lòng mẹ đã có tóc và một lớp lông tơ rất mịn phủ toàn thân, kể cả ở quanh miệng và má. Khi lớn lên, lớp lông này sẽ được thay thế bằng một lớp lông khác, cứng hơn nhưng vẫn rất mịn. Đến tuổi dậy thì, lớp lông này lại được thay thế bằng một lớp lông khác và là lớp cuối cùng. Sự phát triến của lớp lông này chịu sự chi phối của các hormon tuyến sinh dục. ở phái nam vào tuổi dậy thì các hormon nam tác động theo hướng phát triển mạnh, râu và lông mọc khắp toàn thân, trong khi đó tóc lại mọc chậm hẳn lại. Tác động của các hormon phái nữ thì ngược lại. https://thuviensach.vn I V ĩ SAO KHI XẤ U H ố có NGƯỜI LẠĨ ĐÒ MẶT? Có những người khi gặp người lạ hay vì một lý do nào đó mà xấu hổ thì mặt lại đỏ ừng lên. Vì sao lại như vậy? Đó là vì khi ngưòi ta xấu hổ hoặc khi gặp người lạ, tinh thần sẽ căng thẳng, mà tinh thần căng thẳng sẽ dẫn đến sự hưng phấn của hệ thần kinh giao cảm điều khiển hoạt động của tim và các mạch máu. Khi đó nhịp tim sẽ tăng nhanh, các mạch máu dưói da mặt giãn nở, mà mạng lưới mao mạch dưới da mặt đặc biệt dày đặc, cho nên máu dồn lên mặt rất nhiều, làm cho má đỏ ửng lên. VÌ SAO CÓ NGƯ ỜI N GỦ HAY N G H IẾN RĂNG? 3 Có người khi ngứ say thường hay nghiến răng, không những âm thanh khó nghe mà còn làm cho mặt răng bị mài mòn, tổn hại cho răng, rất bất lợi cho sức khoẻ của răng. Các bác sĩ gọi hiện tượng này là "chiáng mài răng đêm". Nghiến răng là hoạt động nhai không mục đích, vô ý thức, đa số thấy ở lứa tuổi nhi đồng và thiếu niên. Nghiến răng chủ yếu là do tinh thần không ổn định, co bắp thường ở vào trạng thái căng thắng, hoặc bị viêm nha chu, chứng viêm kích thích khiến cho chức năng co bóp của co hàm mặt bị rối loạn; ngoài ra, có thể là do trong đường ruột có ký sinh trùng, đặc biệt là giun đũa. Độc tố do giun đũa tiết ra có thể kích thích và gây rối loạn sự hoạt động của cơ bắp và thần kinh, gây nên tình trạng nghiến răng. https://thuviensach.vn 10|VạnlMỉiM > Cáu H ỏi • Thông thường các chàng trai dễ mọc mụn trứng cá hơn các cô gái. Bởi hormon sinh dục nam trong cơ thể của các chàng trai rất nhĩêu, còn hormon sinh dục nữ trong cơ thể các cô gái lại có tác dụng trung hoà. Con người VÌ SAO ở T U Ổ I DẬY T H Ì HAY M Ọ C TRỨNG CÁ? ở lứa tuổi dậy thì, trên mặt của rất nhiều em đều mọc các mụn nhỏ, đây chính là "mụn trứng cá". Mụn trứng cá khiến cho rất nhiều chàng trai, cô gái khó chịu, gặp nhiều phiền toái. Trên thực tế, trứng cá là hiện tượng sinh lý bình thường của tuổi dậy thì. Sau khi bắt đầu dậy thì, do các hormon sinh dục gia tăng, khiến tuyến mõ tăng lượng phân tiết. Chất dầu mõ vốn tương đối dính, không dễ tiết ra, dần tích tụ ở mao nang và dẫn đến ách tắc. Lúc này, trên da mặt sẽ nổi lên các mụn trứng cá nhỏ. Thông thường các chàng trai dễ mọc mụn trứng cá hơn các cô gái. Bởi hormon sinh dục nam trong cơ thể của các chàng trai rất nhiều, còn hormon sinh dục nữ trong cơ thể các cô gái lại có tác dụng trung hoà. Mụn trứng cá chủ yếu mọc trên mặt, ngực, lưng... những nơi có tuyến mỡ ở da nhiều, trong đó thường thấy nhất là ở mặt. Qua tuổi dậy thì, mụn trứng cá cũng dần mất hết. Vì vậy, không nên dùng tay nặn bóp, cách làm này sẽ khiến làn da nhiễm bẩn, viêm mủ, thậm chí để lại sẹo trên mặt. https://thuviensach.vn v ì SAO CON NGƯỜI CẢM THẤY LẠNH HON KHI ở DƯỚI NƯỚC LÊN? Những người tắm dưới sông hoặc sau khi bơi lội, vừa bước lên bờ liền cảm thấy lạnh, trên mình nổi da gà. Vì sao lại như vậy? Vì lúc ấy nước bám đầy khắp người, mà nước thì lại bốc hơi rất nhanh vào không khí. Khi bốc hơi nước cần hấp thu nhiều nhiệt lượng. Cho nên, con người sẽ cảm thấy lạnh toàn thân. Trong tình hình như vậy cần phải lập tức dùng khăn mặt hoặc khăn tắm lau sạch nước trên mình, rồi dùng khăn tắm quấn quanh người, hoặc mặc quần áo vào thật nhanh, nếu không sẽ rất dễ bị cảm. VÌ SAO KHI BỊ CẢM MẠO LẠI HAY N G H ẸT M ŨI? 0 . Từng giây, từng phút chúng ta đều phải dùng mũi để hít thở không khí. Bình thường mũi rất thông hơi. Vì sao khi bị cảm mạo thì mũi không thông hơi nữa? Nguyên nhân là do vi khuẩn và virut. Bên trong lỗ mũi có một lóp niêm mạc. Tác dụng chủ yếu của nó là làm cho không khí lạnh sau khi vào mũi trở nên vừa ấm vừa ẩm. Có như vậy mới thích hợp được nhu cầu của cơ thể con người. Nếu vô ý để bị cảm mạo, vi khuẩn và virut sẽ hoạt động ữong mũi, gây nên viêm niêm mạc, sung huyết phồng lên, chẳng những làm cho vòm mũi nhỏ lại, mà còn làm chảy nhiều nước mũi nữa. Vậy là vòm mũi bị bịt kín, lỗ mũi cũng không thông hơi nữa. https://thuviensach.vn 10ịVạnDiMiĩ!] ^ Câu Hỏi • V ì SAO BÁC Sĩ KHÁM BỆN H HAY XEM LƯỠI BỆN H NHÂN? Đối vói người khoẻ mạnh, nấm lưỡi rất mỏng, màu trắng, không ướt quá mà cũng không khô quá. Đối với người tiêu hoá không tốt, thường hay táo bón thì nấm lưỡi tương đối dày. Bệnh nhân cảm cúm, bị sốt, nấm lưỡi cũng dày. Người bị thiếu dinh dưỡng hay người do lao lực quá mà mang bệnh mạn tính, thì những hạt đỏ nhỏ như hạt vừng trên be mặt lưỡi sẽ bị teo lại. Nêu người bệnh bị thiếu máu, màu sắc của lưỡi sẽ trở nên nhợt nhạt hay trắng bệch trông như không có máu... Con người Khi mắc bệnh, bề mặt lưỡi bệnh nhân, về màu sắc và trạng thái đều có một số thay đổi. Ví dụ, người bệrứi bị sốt lâu ngày, người bệnh bị ói mửa hoặc tiêu chảy nghiêm trọng thì lưỡi sẽ khô và có vết nứt. Người bị thiếu dinh dưỡng hay người do lao lực quá mà mang bệnh mạn tính, thì những hạt đỏ nhỏ như hạt vừng trên bề mặt lưỡi sẽ bị teo lại. Nếu người bệnh bị thiếu máu, màu sắc của lưỡi sẽ trở nên nhợt nhạt hay trắng bệch trông như không có m áu... Có khi, trên lưỡi nổi lên một mảng, hình dạng không rõ ràng, trông như bản đồ, đó là vì trong cơ thể thiếu vitamin B2. Có lúc bác sĩ bắt người bệnh thè dài lưỡi ra, là để xem lưỡi của bệnh nhân có rung động hay không. Những người cơ thê suy yếu do bệnh thương hàn, viêm não, bệnh mạn tính, lưỡi sẽ rung động không giữ yên được. Những người bị trúng phong, lưỡi còn lệch sang một bên. https://thuviensach.vn T ư T H Ế NGỦ N H Ư T H Ế NÀO LÀ TỐ T NHẤT? Có một số người thích nằm ngừa, một số khác lại thích nằm sấp mà ngủ. Thực ra, cả hai tư thế ngủ đó đều không tốt. Ngủ ở tư thế nằm ngửa thì lưỡi dễ bị tụt xuống, làm cho hô hấp không thông suốt, có khi còn gây ra ngáy. Ngủ nằm sấp dê bị gối hoặc chăn bịt miệng và mũi, cũng ảrủì hưỏng tới hô hấp. Do cả hai tư thế đó đều phải duỗi thẳng chân, làm cho bắp thịt trên chân không được nới lỏng. Cho nên ngủ như vậy, chẳng những thân thể không được nghỉ ngơi tốt mà còn dễ gặp ác mộng. Chỉ có nằm nghiêng về bên phải mới là tư thế tốt nhâ't. Kiểu tư thế này có thể làm cho cơ bắp toàn thân được nới lỏng đầy đủ, miệng và mũi đều không bị bịt lại, tim cũng sẽ không bị đè, nghỉ ngơi rất tốt. Vì SAO PH ẢI TR U YỀN D ỊCH CH O NGƯỜI BỆN H ? Khi chúng ta bị bệnh, việc chữa trị thường gặp nhất là các phương pháp uống thuốc, tiêm thuốc. Nhưng khi có một số người bệnh bị đau bụng đi ngoài, nôn mửa hoặc chảy máu ra ngoài gây thiếu nước hoặc mất máu, cần phải nhanh chóng bổ sung nước vào trong cơ thế, song người lại không thể uống nước hoặc uống nước rồi mà dạ dày và một không thể hấp thu nhanh được, bác sĩ phải áp dụng ngay biện pháp truyền dịch. Truyền dịch là tiêm truyền tĩnh mạch nhỏ giọt những chất có lợi vào cơ thể nhằm hỗ trợ điều trị bệnh hoặc phục hồi cơ thể, làm đẹp. https://thuviensach.vn -| /^VạnlMiIiS ^ i - U c â u H ỏ i i Khi thức dậy vào buổi sáng, cơ bắp toàn thân vẫn ở trong trạng thái thả lỏng, cũng có nghĩa là chúng vẫn đang nghỉ ngơi. Lúc này, đương nhiên ta cảm thấy cả người phờ phạc không có chút sức lực nào. Con người V ì SAO KHI VỪA N GỦ DẬY LẠI CẢM THẤY U Ể OẢI? Mỗi sáng thức dậy, chúng ta cảm thây cơ thể rất uể oải, phò phạc. Vì sao lại như vậy? Chúng ta biết rằng, ngủ là cách tốt nhất để hồi phục sức khoẻ. Khi cảm thấy mệt mỏi, giấc ngủ sẽ đem lại cho cơ thế sự nghỉ ngơi hoàn toàn. Khi ngủ các cơ quan nội tạng sẽ giảm tốc độ làm việc để cơ thể được thả lỏng, nhất là các cơ bắp. Khi nằm xuống, tuy chưa ngủ nhưng cơ bắp toàn thân đã bắt đầu được nghỉ ngơi. Cơ bắp đầu tiên thả lỏng là cơ mặt. Khi dần thiếp đi, đại não cũng từ từ đi vào trạng thái nghỉ ngơi, lúc này toàn bộ cơ bắp được hoàn toàn thả lỏng. Khi thức dậy vào buổi sáng, cơ bắp toàn thân vẫn ở trong trạng thái thả lỏng, cũng có nghĩa là chúng vẫn đang nghỉ ngơi. Lúc này, đương nhiên ta cảm thấy cả người phờ phạc không có chút sức lực nào. Chỉ cần vận động một chút, các cơ bắp sẽ lại bắt đầu làm việc nên chúng ta sẽ lại cảm thấy sức lực dồi dào. https://thuviensach.vn v l SAO CÓ N G Ư Ờ I T Ó C ĐEN, NGƯỜI T Ó C v à n g ;3 Trong tóc có chứa hắc sắc tố ưu, hắc sắc tố đỏ và hắc sắc tố nặng. Màu sắc của ba loại hắc sắc tố không như nhau, theo tỷ lệ không đồng đều của ba loại hắc sắc tố đó, tạo nên màu sắc của tóc cũng khác nhau. Nhìn chung, tóc của người da vàng là màu đen nhánh, còn ngưòi da trắng thì có màu vàng kim. Nguyên nhân cơ bản của sự hình thành màu tóc khác nhau còn do sự di truyền và tiến hoá của nhân loại. Vì chúng ta ở khu vực cận nhiệt đới và nhiệt đới, ánh nắng nhiều, trong tóc sẽ nhiều hắc sắc tố, còn người phương Tây đa số sống ở khu vực thiếu ánh sáng và giá lạnh, tế bào sản sinh ra hắc sắc tố trong da dần bị thoái hoá. Lâu dần, đã hình thành người phương Đông thì tóc đen, người phương Tây thì tóc vàng. v t SAO KHÔNG N ÊN DỤI MẮT? Dụi mắt là một thói quen thiếu vệ sinh. Vì tay người sờ mó đủ thứ, nên có rất nhiều thứ bẩn bám vào tay như: bụi bặm và các vi trùng, virut mà mắt thường không nhìn thấy được... Khi lấy tay dụi mắt, những thứ có hại đó liền được đưa vào trong mắt. Bụi bặm sau khi chui vào mắt, dính lên kết mạc, khi lấy tay dụi vào, hạt bụi trong mắt lăn qua lăn lại sẽ gây tổn thương cho kết mạc; vi trùng cũng sẽ thừa dịp sinh sôi nảy nở bên trong con mắt, gây nên kết mạc bị viêm. https://thuviensach.vn 10iVạnDiMiS > Cáu Hỏi • Huyêí áp của người bình thường không cao cũng không thấp, rất thích hợp với nhu câu của cơ thể. Huyêỉ áp có tam quan ừọng rất lớn đõĩ với việc duy trì sinh mạng của con người. Huyêt áp của người bình thường không cao cũng không thấp, rất thích hợp với nhu câu của cơ thể. Con người VÌ SAO CH ÚNG TA PH Ả I KIỂM TRA H U YẾT ÁP? Máu trong huyết quản luôn chảy, không ngừng đưa ôxy và chất dinh dưỡng tới tất cả các bộ phận để đáp líng nhu cầu của cơ thể con người. Người ta gọi áp lực khi máu chảy tới trước trong huyết quản tạo nên đối với vách mạch máu là huyết áp. Huyết áp có tầm quan trọng rất lớn đối với việc duy trì sinh mạng của con người. Huyết áp của người bình thường không cao củng không thấp, rất thích hợp với nhu cầu của cơ thể. Nếu mắc phải một loại bệnh nào đó, làm cho huyết áp tăng cao hoặc giảm thấp đều đem lại sự nguy hại cho cơ thể, thậm chí còn nguy hiểm đến tính mạng nữa. Muốn biết huyết áp của người nào đó có bình thường hay không thì cần phải dùng máy đo huyết áp để đo. Một khi phát hiện thấy huyết áp quá cao hoặc quá thấp thì phải kịp thời chữa trị, để cho huyết áp nhanh chóng trở lại mức bình thường. https://thuviensach.vn v ì SAO MŨI NGỬI ĐƯỢC MÙI? Mũi có thê ngửi được mùi là vì trong niêm mạc của xoang mũi con người có một bộ phận gọi là khiixi mạc, trong đó có bố trí một số lượng lớn các tế bào thần kinh khiiu giác và có tuyến khứu giác tiết ra dịch thể. Vi hạt vật chất chứa mùi khuếch tán trong không khí, khi chúng ta hít vào, vi hạt theo không khí đi vào xoang mũi. Chúng hoà tan vào dịch tiết ra từ tuyến khứu giác, sẽ kích thích các tế bào khini giác, sinh ra những xung động thần kinh. Những xung động này qua dây thần kinh khini giác, chuyển đến trung khu khiiu giác của bộ não. Bộ não sau khi phân tích, kiểm tra và đối chiếu các tính chất của mùi vừa ngửi được vói "từ điên" mùi trong não, sẽ cho chúng ta biết đó là mùi gì. Nếu mùi ngửi được là một mùi lạ chưa từng biết thì các tính chất của nó sẽ được ghi nhớ lại, và "từ điển" mũi lại có thêm một "từ" mới. https://thuviensach.vn 1 ? ! A U Câu Hỏi í Lv ì SAO LẠI CÓ RÁY TAI? Lỗ tai chia làm ba phần; tai ngoài, tai giữa và tai trong. Trong lỗ tai chúng ta có một màng da, trên vách ống của tai ngoài có một loại tuyến thể có thể tiết ra chất nhuyễn dạng sáp màu vàng. Khi nó trộn lẫn với bụi bặm và vụn da thì hình thành nên ráy tai. Ráy tai chẳng những có thể Có người khi ráy tai cản trở thính giác của mình liên lây móng tay bẩn ngoáy vào. Đây là thói quen không tót. Móng tay chẳng những làm tổn thương da tai, mà còn đưa nhiêu vi trùng chui vào lỗ tai, gây nên viêm nhiễm. Con người làm ẩm ưót các mao mạch lỗ tai, mà còn có thể ngăn ngừa sâu bọ chui vào tai. Nó là phòng tuyến bảo vệ lỗ tai. Nhưng ráy tai tích lại quá nhiều trên vách tai ngoài sẽ bịt lấy lỗ tai, ảnh hưởng tới thính giác. Có người khi ráy tai cản trở thính giác của mình liền lấy móng tay bẩn ngoáy vào. Đây là thói quen không tốt. Móng tay chẳng những làm tổn thưong da tai, mà còn đưa nhiều vi trùng chui vào lỗ tai, gây nên viêm nhiễm. Vì vậy, phải lấy bông tăm sạch, nhẹ tay cạo quét ráy ra ngoài. Nếu ráy tai đóng ain g thì phải nhò bác sĩ loại bỏ giùm, tuyệt đối không nên làm ẩu. https://thuviensach.vn Ịcó THẾ LÀM CHẬM QỤẢ TRÌNH LÃO HÓA KHÔNG? ^ ] Lão hoá là một quá trình tự nhiên của cơ thể, tuy nhiên tất cả chúng ta đều không muốn bị già đi. Vậy có thể làm chậm lại quá trinh này không? Câu trả lòi là có. Sự trẻ trung của con nguời là do các đại thực bào quyết định. Đại thực bào là các tếbào có “ “ r thể "tẩy rửa" bằng cách ngốn hết và giết chết các tế bào già cỗi của i cơ thể. Dựa trên nguyên lý này, các nhà khoa học Nga đã tạo ra một loại vắc xin phòng chống tuổi già. Khi bước vào tuổi trung niên, số lượng thực bào sẽ giảm mạnh. Do đó sự lưu thông của đội quân đại thực bào xuyên suốt các cơ quan và các mô của cơ thể sẽ bị ngưng lại. Cơ thể dần dần tàn tạ, già nua đi theo thời gian. Vì vậy, khi tiêm các đại thực bào vào tuỷ xương, nó sẽ gây nên tiến trình trẻ hoá cho cơ thể. https://thuviensach.vn ì ^'VạnlEiMS > A v l Câu Hỏi • VÌ SAO CON NGƯỜI CÓ T H Ể N H Ớ ĐƯ ỢC GIẤC MO? Các nhà khoa học đã xác định Đỉêu này đã giải mã được lý do vì sao một s ố người không bao giờ nhớ được giấc mơ của mình, trong khi những người khác thì lại nhớ một cách chi tiết các giấc mơ giống hệt như phim. Con người được những vùng của thùy "hạnh nhân" (Amygdala) và thùy "cá ngựa" (Hippocampus) có mối liên hệ với những giấc mơ kỳ lạ và sống động mà con người thường ghi nhớ. Thùy hạnh nhân là vùng có hình dạng giống một hạt hạnh nhân, chuyên xử lý cảm xúc và giúp ghi khắc ký ức liên quan tới cảm xúc. Thùy "cá ngựa" là một cấu trúc nguyên thủy nằm sâu trong não và giữ vai trò lớn nhất trong việc xử lý thông tin dưới dạng ký ức. https://thuviensach.vn . -ừ Trong nghiên cứu nói trên, các nhà khoa học đã sử dụng kỹ thuật chụp hình hệ thần kinh mới nhất nhằm phân tích những cấu trúc vi mô nằm sâu trong hai vùng não quan trọng này. Điều này đã giải mã đuợc lý do vì sao một số nguời không bao giò nhớ đuợc giấc mo của mình, trong khi những nguời khác thì lại nhó một cách chi tiết các giấc mơ giống hệt nhu phim. https://thuviensach.vn A ” Cáu Hỏi ?[ V ì SAO KHI N GỦ CẦN G ỐI ĐẨU? ] Đầu của con người nằm ở trên cổ. Các Đau ỉéiông gôỉ vào gôĩ sẽ làm cho nó nghẹo về một bên vai. Như vậy chẳng những làm cho các cơ trên cổ quá mệt mỏi nêu thời gian kéo dài, trờ nên vừa cứng vừa đau, quay trở không được lỉnh hoạt nữa. Đó là hiện tượng sai cô . Con người cơ trên cổ rất linh hoạt, có thể làm cho đầu quay sang phải, sang trái, cũng có thể ngẩng đầu, cúi đầu. Ban ngày số lần quay của đầu người rất nhiều. Mỗi khi quay đầu xong đều phải trở về lại vị trí ban đầu đế cho cổ được nghỉ ngơi kịp thòi. Ban đêm khi ngủ, nếu không gối đầu, vị trí của đầu sẽ thấp hơn tim, lượng máu chảy lên đầu sẽ nhiều lên, làm cho đầu thấy khó chịu, ngủ không ngon giấc. Vả lại, khi ngủ con người thường nằm nghiêng. Đầu không gối vào gối sẽ làm cho nó nghẹo về một bên vai. Như vậy chẳng những làm cho các cơ trên cổ quá mệt mỏi nếu thời gian kéo dài, trở nên vừa cómg vừa đau, quay trở không được linh hoạt nữa. Đó là hiện tượng "sái cổ". Đế phòng ngừa sái cổ thì khi ngủ phải gối đầu lên một cái gối không cao nhưng cũng không thấp. https://thuviensach.vn ịcON NGƯỜI CÓ T H Ể NHỚ VẾ QUÁ KHỨ BAO LÂU? ^ Ký ức của chúng ta là một phần của sự hồi tưởng.Khi muốn tìm về một kỷ niệm, bộ não sẽ lùi tới thời điểm cuối cùng mà chúng ra nghĩ hay nói về nó. Nói cách khác, đấy là phiên bản luxi trữ ký ức bằng cách mỗi lần nhớ lại, chúng ta thêm thắt hoặc lược bỏ các đặc điểm của chúng. Con người có thể nhớ lùi về thuở ấu tho lúc lên một, lên hai của mình. VÌ SAO ĐÀN ÔNG KHÔNG SỐNG TH Ọ BẰNG PHỤ N ữ?0 . Theo các tô chức của Liên hợp quốc, tuổi thọ trung bình của nam giới ngắn hon nữ giói từ 5 đến 10 tuổi. Sự chênh lệch này còn cao hon ở một số nưóc và tuỳ vào từng thời điểm. Chẳng hạn, tuổi thọ của nam giói so vói nữ giói vào những năm 70 ngắn hơn 1 tuổi, vào những năm 80 là 2 tuổi, vào những năm 90 là 4 tuổi và trong thế kỷ 21 là 5 tuổi, ớ Mỹ, tuổi thọ của nam giới ngắn hơn nữ giới là 7 tuổi và ở Nga là 10 tuổi. Tổn thọ do những hành vi giới tính bắt nguồn từ lịch sử tiến hoá. Đàn ông không sống lâu bằng phụ nữ. Đây là một thực tế được công nhận trên khắp toàn cầu từ xa xưa, ít nhất là từ thế kỷ 18. Theo một nhà khoa học thuộc Viện nghiên cém xã hội và Trường đại học y tế cộng đồng Michigan, sự chênh lệch về tuổi thọ này không chỉ đúng đối với loài người https://thuviensach.vn Có ý kiến cho rằng đó là vì đàn ông không khóc dễ dàng như phụ nữ và ít khi đi thăm khám bác sỹ hơn. Tuy nhiên còn có những nguyên nhân khác nữa, chẳng hạn như do đặc điên, tính cách của họ và do các áp lực xã hội. Con người chúng ta mà còn đúng với loài tinh tinh và nhiều loài khác. Những nhà nghiên cứu này cho rằng, hành vi giới tính là nguyên nhân làm tổn thọ nam giói. Đó là kết quả của quá trình chọn lọc giói tính cũng như các vai trò của nam giói và phụ nữ trong quá trình sinh sản. Phụ nữ có sự đầu tư cho thế hệ con cái nhiều hon nam giới và giới nữ ở thế hệ sau thường có số lượng ít hon. Vì vậy nam giói phải cạnh tranh vói nhau để hấp dẫn và giữ chặt người phụ nữ của họ. Họ đã chỉ ra rằng loài tinh tinh - một loài có họ hàng gần gũi nhất vói con ngưòi - có độ chênh lệch về tỷ lệ tử xảy ra vào khoảng 13 tuổi, khi con đực đã trưởng thành về giói tính, bắt đầu cuộc chiến gay gắt để giành giật con cái và vị trí xã hội. Từ cái đuôi công cho đến những bộ trang phục hấp dẫn, giói đực https://thuviensach.vn hay nam giới luôn phải cạnh tranh gay gắt để hấp dẫn giới cái hay nữ giới và điều này phải trả một cái giá cao. Sự bất ổn về hành vi khiến cho đàn ông dễ sa vào tình trạng uống rượu, hút thuốc, nghiện ma tuý, lái xe ẩu, bạo hành. Đây là những hành vi khiến cho tuổi thọ của họ bị rút ngắn đi. Nhìn chung, nguyên nhân về hành vi dẫn tới cái chết ngày càng trở nên phổ biến hon. Những người đàn ông có vị trí tương đối thấp hoặc thiếu bạn tình thì có nhiều hành vi nguy hiểm trong nỗ lực tiến thân và khẳng định mình với nữ giới. Ngoài ra, tỷ lệ tiêu hoá của nam giới cao hơn nữ giới là 5 đến 7%. Điều đó có nghĩa là đàn ông tiêu thụ năng lượng nhiều hơn phụ nữ. Vào những năm 30, một chuyên gia dinh dưỡng thuộc Trường Đại học Connell, Hoa Kỳ đã làm một thử nghiệm trên chuột, trong đó một nhóm chuột được cho ăn một lượng thức ăn không đủ theo nhu cầu của chúng và nhóm thứ hai được cho ăn no đủ. Những con chuột ở nhóm thứ hai đã ăn theo số lượng chúng muốn. Kết quả cho thấy xương của những con chuột ở rứìóm thứ hai ngừng phát triển vào ngày thứ 175, trong khi đó xưcmg của nhóm chuột thứ nhất vẫn tiếp tục phát triển sau 500 ngày. Tuổi thọ trung bình của nhóm thứ hai chỉ có 2 tuổi rưỡi trong khi tuổi của nhóm thứ rủìất là 3 đến 4 tuổi. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng ăn ít thì có thể làm giảm sự phá huỷ DNA và các tếbào. Bởi vậy, có thể do đàn ông ăn nhiều hơn nên không sống lâu bằng phụ nữ. Mặt khác, lối sống cụa nam giới thiếu lành mạnh hơn nữ giới. Chẳng hạn, đàn ông uống rượu, hút thuốc nhiều hcm cho nên họ có nhiều nguy cơ chết người hơn. Không chỉ thế, khá rữiiều đàn ông không bảo vệ mình trước árửi nắng mặt trời cho nên họ có nguy cơ chết vì ung thư da cao gấp đôi so với phụ nữ. https://thuviensach.vn Mặc dù thực tế là đàn ông sông ìàtông thọ bằng phụ nữ nhimg họ vẫn có thê’ kéo dài tuôì thọ nm họ biêí đỉêu chỉnh hành vi của mình đểăn uôhg hợp lý, tập thể dục đêu đặn, từ bỏ rượu, thuốc và giữ cho tâm hon thanh thản, vui vẻ. Con người Tính hiếu chiến cũng là một nguyên nhân khiến cho nam giới không sống thọ bằng nữ giới. Hormon nam giới là một trong những nhân tố chính tạo nên tính cách hiếu chiến của họ. Trong các cuộc chiến tranh, trên chiến trường có nhiều lính là nam giói hơn. Bởi vậy chiến tranh đã làm giảm tuổi thọ của họ. Tuy nhiên trong thời chiến, tính hiếu chiến cũng là nguyên nhân dẫn đến cái chết. So với đàn ông, phụ nữ khóc hơn nhiều. Đàn ông hiếm khi khóc bởi vì họ cho rằng đó là dấu hiệu của sự yếu đuối. Nhưng chính điều này lại ảnh hưởng đến sức khoẻ của họ. Khóc không chỉ làm giảm căng thẳng và giúp con người giải khuây mà còn thải các chất độc ra theo nước mắt. Nhìn chung đàn ông phải làm việc nặng nhọc hơn để làm trọn trách nhiệm của họ đối với gia đình và xã hội cho nên đàn ông có nhiều áp lực hơn phụ nữ. Đàn ông bị bệnh tim nhiều hơn 7 đến 10 lần so với phụ nữ. Mặc dù thực tế là đàn ông sống không thọ bằng phụ nữ nhưng họ vẫn có thể kéo dài tuổi thọ nếu họ biết điều chỉnh hành vi của mình để ăn uống hợp lý, tập thể dục đều đặn, từ bỏ rượu, thuốc và giữ cho tâm hồn thanh thản, vui vẻ. Số đàn ông chết vì tai nạn giao thông cao hơn phụ nữ. Lý do là hormon namhttps://thuviensach.vn giới đã thúc đẩy đàn ông luôn thể hiện mình. Họ thích vượt qua người khác khi lái xe và chính lúc này đa số tai nạn xảy ra. Cuối cùng, thái độ của đàn ông về sức khoẻ và cuộc sống có thể ảnh hưởng nặng nề đến tuổi thọ của họ. Một nghiên cứu ở Mỹ đã chỉ ra rằng 82% đàn ông thường xuyên đưa xe hơi của mình đi bảo trì nhưng chỉ có 50% trong số họ đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ. Vì SAO TR Í TH Ô N G M INH CỦA CON NGƯỜI ^ KHÔNG CH Ỉ LÀ KHẢ NĂNG T ư D U Y LO G IC? Nhiều thiên tài toán học có thê’ nhanh chóng tìm ra mối liên hệ logic giữa các dãy số dài dằng dặc chỉ trong vòng vài giây nhưng lại loay hoay cả giờ đồng hồ trước một cái vòi nước đã vặn chặt mà vẫn rỉ nước... Anh ta cũng không thể cảm nhận được ý nghĩa thực thụ của một câu thơ, thậm chí không tnể tìm ra được một lời nào đế an ủi một người bạn trong cơn hoạn nạn. Nhưng anh ta vẫn là một thiên tài với trí thông minh khác thường. https://thuviensach.vn Cũng giông như cơ bắp, trí óc cũng cân được nuôi dưỡng và rèn luyện thường xuyên đểnâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, rèn luyện và nâng cao trí thông minh không có nghĩa là cố gắng nhập tâm hàng mớ các dãy sô'hay ký tự phức tạp. Con người Do đó, trí thông minh là một khái niệm vô cùng phức tạp, không thể chỉ kiểm chứng thông qua một vài bộ câu hỏi phức tạp. Trên thực tế, những bài trắc nghiệm chỉ số IQ chỉ có tác dụng kiểm tra khả năng tư duy logic và óc phân tích của mỗi người chứ không thể cho phép đánh giá một cách đầy đủ mức độ thông minh của người đó. Mỗi con người là một thực thể kết hợp nhiều dạng biểu hiện khác nhau của trí thông minh mà tủy từng cá nhân sẽ có khả năng về mặt này nổi trội hơn mặt khác. Nói cách khác, trí thông minh của con người không chỉ là khả năng tư duy logic mà còn có thể là khả năng thể hiện những cử chỉ, động tác điêu luyện của một vũ công, khả năng diễn đạt ngôn ngữ xuất thần của một nhà văn, nhà thơ hay khả năng hiểu thấu được tâm tư hoặc nỗi lòng của một người nào đó. Tương tự như vậy, một nhạc công điêu luyện cũng là người rất thông minh trong việc cảm thụ âm nhạc hay một nhà hàng hải cũng được coi là người có trí thông minh tuyệt vời trong việc xác định phương hướng. Cũng giống như cơ bắp, trí óc cũng cần được nuôi dưỡng và rèn luyện thường xuyên đê nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, rèn luyện và nâng cao trí thông minh không có nghĩa là cố gắng nhập tâm hàng mớ các dãy số hay ký tự phức https://thuviensach.vn tạp như các danh bạ điện thoại hay số biển đăng ký của các xe qua lại trên đường. Đó có thể chỉ đơn giản là việc đọc một cuốn sách, chơi một ván cờ hay thậm chí tham gia một số hoạt động chân tay có đòi hỏi óc quan sát. Nhưng tốt hơn hết là nên thử học cách chơi một thứ gì đó hoàn toàn mới mẻ, chang hạn tập chơi một môn thể thao, học một ngoại ngữ, học vẽ hay tập chơi cò. Những thử thách mới như vậy đối với bộ não sẽ giúp chất xám tạo ra những mối liên kết mới giữa các nơron và tránh được hiện tượng xơ cứng. VÌ SAO PH ẢI TH Ư Ờ N G X U YÊN LẤY CAO RÃNG? Lấy cao răng và làm sạch cao răng không chỉ vì mục đích thẩm mỹ mà còn vì sức khỏe, bởi cao răng chính là "thủ phạm" gây ra phiền toái cho sức khỏe răng miệng. Khi ăn xong nếu không chải răng ngay, thì khoảng 15 phút sau có một lớp màng mỏng bám trên bề mặt răng gọi là màng bám. Nếu màng bám không được làm sạch, các vi khuẩn bám vào màng này và tích tụ ngày càng dày lên, gọi là mảng bám. Lúc này, các mảnh vụn thức ăn, các chất khoáng trong miệng tiếp tục bám vào hình thành nên những mảng cứng bám xung quanh cổ răng gọi là cao răng. https://thuviensach.vn Cao răng có tnê gây nên các bệnh viêm nướu, viêm nha chu với các hiểu hiện như: đánh răng chảy máu, miệng có mùi hôi, ê buốt khi ăn uống, nặng hơn có thể gây lung lay và rụng răng. Con người Cao răng là chất cặn lắng cứng có màu vàng nâu, thường đóng xung quanh cổ răng. Thành phần của cao răng gồm cacbonat canxi và phốt phát phối hợp vói cặn mềm (mảnh vụn thức ăn, các chất khoáng trong môi trưòng miệng), vi khuẩn, xác các tế bào biểu mô. Ngoài ra, còn có sự lắng đọng sắt của huyết thanh trong máu, nước bọt. Cao răng có thể gây viêm nưóu và có mùi hôi. Cao răng gây ra m ột sô'bệnh vê răng miệng như: - Vi khuẩn trong cao răng gây viêm nướu. Phản láng viêm này gây ra hiện tượng tiêu xưong ổ răng, làm cho răng tụt nướu, thân răng ngày càng dài. Vì vậy, người có cao răng có thể có cảm giác ê buốt khó chịu khi ăn uống. Chân răng bị lộ vì không có nưóu che chở và răng bị lung lay, quá trình tiêu xưong cũng diễn ra nhanh hon. - Cao răng có thể gây nên các bệnh viêm nưóu, viêm nha chu với các biểu hiện như: đánh răng chảy máu, miệng có mùi hôi, ê buốt khi ăn uống, nặng hon có thể gây lung lay và rụng răng. - Vi khuẩn trong mảng cao răng cũng là một trong những nguyên rữiân gây ra các bệnh ở niêm mạc miệng (viêm niêm mạc miệng, lở miệng), bệnh ở vùng mũi họng (viêm amiđan, viêm họng), bệnh tim mạch. https://thuviensach.vn Do những ảnh hưởng nêu trên, cao răng cần phải được cạo sạch và tốt nhất nên cạo định kỳ 4 - 6 tháng/lần. Có thể cạo cao răng bằng dụng cụ cầm tay hay bằng máy siêu âm. Cạo cao răng bằng máy siêu âm sẽ ít đau, ít chảy máu và sạch hon. Sau khi cạo cao răng, bạn có thể có cảm giác ê, đau, nhiều hay ít tùy mức chịu đau của mỗi ngưòi. Cảm giác ê buốt khi ăn uống nhất là uống nước nóng quá hay lạnh quá có thể kéo dài sau vài ngày rồi hết. https://thuviensach.vn t ^VạnD!!!M9 > I v l c â u H ỏ i . VÌ SAO LỨA T U Ổ I DẬY T H Ì c ó TÍN H KHÍ TH Ấ T TH Ư Ờ N G ? Các chuyên gia nghiên cứu cho rằng một loại hormon được tạo ra trong co thể có thể giúp phản ứng lại sự căng thẳng ở những người trưởng thành Các chuyên gia nghiên cứu cho rằng một loại hormon được tạo ra trong cơ thể có thể giúp phản ứng lại sự căng thẳng ở những người trưởng thành đỉêm tĩnh và trẻ con thay vào đó nó lại làm tăng mức độ căng thẳng ở lứa tuổi dậy thì. @ C o n người điềm tĩnh và trẻ con thay vào đó nó lại làm tăng mức độ căng thẳng ở lứa tuổi dậy thì. Người ta đã tiến hành thử nghiệm với chuột cái, tập trung vào loại hormon THP trên nó, hormon này thể hiện tác động nghịch lý trên và mô tả cơ cấu bộ não giúp giải thích hiện tượng đó. THP còn được gọi là allopregnanolone có tác dụng như là một loại thuốc an thần tự nhiên. Loại hormon này không lập tức tạo ra khi có căng thẳng và phải mất nhiều phút sau đó, nó làm bứt đi hoạt động của thần kinh nhằm giảm sự lo lắng và giúp cá thế thích nghi và hoạt động thích hợp trong lúc căng thẳng. Một nhóm nghiên cứu đã tiến hành xem xét hoạt động não và hành vi của chuột trước tuổi dậy thì, vào tuổi dậy thì và trưởng thành. Các chuyên gia bắt những con chuột chịu đựng sự việc đầy https://thuviensach.vn căng thẳng bằng cách bất thình lình đặt chúng vào bên trong một vật chứa bằng thủy tinh không lớn hon co thế chúng là bao nhiêu và giữ chúng ở đó trong vòng 45 phút. 20 phút sau khi bị căng thẳng, kết quả cho thấy những con chuột con và những con chuột trưởng thành ít lo sợ hơn, nhưng những con ở độ tuổi dậy thì lo sợ nhiều hơn. Các chuyên gia khoa học nghi ngờ vấn đề tương tự cũng xảy ra với con người như với chuột và hiện tượng này có thể giúp phát hiện ra những sự thay đổi tâm tính và sự căng thẳng xuất hiện ở lứa tuổi dậy thì. Các chuyên gia cũng nói thêm rằng điều này không có nghĩa là lứa tuổi dậy thì lúc nào cũng nổi giận. Tuy nhiên đôi lúc chúng trông có vẻ rất thoải mái thì đột nhiên sau đó bật khóc hay giận dữ. https://thuviensach.vn Khi sự căng thẳng đang tăng dần lên, thì sự lo sợ hay hoảng sợ sẽ xuất hiện, và có khả năng xảy ra cao gấp 2 lần ở những cô bé hon là các cậu bé. Ngoài ra nguy co tự tử cũng tăng cao ở lứa tuổi này cho dù đã dùng đến những phuơng thức y khoa dựa trên người trưởng thành. Các chuyên gia cũng nói thêm rằng điêu này ìdĩông có nghĩa là lứa tuổi dậy thì lúc nào cũng nôĩ giận. Tuy nhiên đôi lúc chúng trông có vẻ rất thoải mái thì đột nhiên sau đó bật khóc hay giận dữ. Con người https://thuviensach.vn v ì SAO XƯ Ơ NG ĐẨU CÓ NHỮNG ĐƯỜNG NẺ? Trên xương đầu của chúng ta có các vết nứt ngoằn ngoèo. Khi có sự va chạm mạnh nào đó khiến cho xương sọ vỡ ra, những mảrứi vỡ bị tách ra theo hình dạng nhất định, chúng vỡ theo một đường ngoằn ngoèo. Thực ra không chỉ có xương đầu người mới như vậy. Với các loài mèo, chó, trâu, ngựa... trên xương đầu của các loài động vật đều có đường nứt nẻ. Trong chuyên môn, người ta gọi những đường nứt nẻ này là các khe nối và các mảnh xương đầu là bộ khung chủ yếu để bảo vệ đại não. Trẻ từ khi ở trong bụng mẹ cho đến khi chào đời, các đường nứt nẻ trên xương đầu không ngừng thay đổi, co giãn một cách linh hoạt để có thế dễ dàng ra khỏi sinh đạo của người mẹ. Sau đó, tuỳ theo sự phát triển từng ngày của đại não, xương đầu từng lúc to dần. Nhờ các đường nứt nẻ ở xương đầu mà việc đó sẽ được tiến triển rất thuận lợi. Cho nên, các đường nứt nẻ ở trên đầu không phải là do vết thương gây nên mà chính là hiện tượng tự nhiên. Chỉ có điều là trên đầu bạn có lớp thịt dày bao bọc, lại có tóc che phủ nên không nhìn thấy, sờ thấy các đường nứt nẻ ấy. https://thuviensach.vn 1 0 iVạnBS] > Cảu Hỏi • VÌ SAO M Ộ T SỐ NGƯỜI TH Ư Ờ N G CÓ N H IỀU GÀU? Gàu là sản phẩm đào thải của da đầu, mỗi người đều có. Thông thường, nó không gây cảm giác gì đặc biệt nhưng nếu quá nhiều, gàu sẽ gây ngứa và ảnh hưởng đến mỹ quan. Sự sinh trưởng và diễn biến của da người được bắt nguồn từ những tế bào gốc ở tầng thấp nhất của lóp biểu bì. Cùng Yi Sfl0 có một s ố người gàu đặc biệt nhiêu ? Các bác sỹ phát hiện những người này pHẵn nhiêu ở lứa tuôĩ thanh niên. Do các hormon giới tính mất cân bằng, đặc biệt là mức độ hormon nam tăng cao, da tiêi ra nhiêu chất đâu. Con người vói sự hấp thu và đào thải, những tế bào gốc này sẽ phát triển lên trên, cuối cùng trở thành tế bào sừng và rụng đi. Quá trình này diễn ra trong khoảng 310 - 430 giò. Tếbào sừng của một người từng giò từng phút đều rơi rụng, nhưng vì kích thước mỗi tế bào rất nhỏ nên ta không cảm thấy mà thôi. Gàu thực tế là tế bào bị sừng hóa rơi rụng mà thành. Vì sao có một số người gàu đặc biệt nhiều? Các bác sỹ phát hiện những người này phần nhiều ở lứa tuổi thanh niên. Do các hormon giói tính mất cân bằng, đặc biệt là mức độ hormon nam tăng cao, da tiết ra nhiều chất dầu. Khi dầu trên da đầu nhiều thì những tế bào sừng đã rụng ra sẽ dính lại với nhau, hình thành những đám gàu mà mắt thường có thế trông thấy được. https://thuviensach.vn Ngoài ra, việc dùng dầu gội đầu hoặc dược phẩm có tính kiềm mạnh cũng dẫn đến gàu nhiều. Để tránh gàu, trước hết cần phải sống có quy củ, giữ cho tinh thần thoải mái, ít ăn chất mỡ, đưòng, ăn nhiều rau quả và những thức ăn chứa nhiều vitamin B. Đối với người da mồ hôi dầu, nên tăng thêm số lần gội, dùng dầu gội trung tính hoặc dầu gội Imi huỳnh để khống chế tiết dầu, giữ cho da đầu được sạch sẽ. Các nhà khoa học phát hiện thấy sự phát triển của gàu có liên quan đến một loại vi khuẩn trên da. Vì vậy, có thể dùng thuốc kháng khuẩn để chữa gàu. VÌ SAO CH Ú N G TA có LÔNG MÀY? Chúng ta có lông mày vì hai lý do. Lý do thứ nhất để giữ cho nước khỏi chảy vào mắt. Trán là khu vực toát mồ hôi nhiều nhất trên co thể mà mồ hôi thì chứa muối. Nếu mồ hôi cứ chảy thẳng vào mắt thì mắt bạn sẽ khó khăn trong việc điều tiết và bạn sẽ chẳng nhìn thấy gì. Ngoài ra, khi trời mưa thì nước mưa cũng chảy từ trên trán xuống dưới và mắt bạn cũng cần phải có lông mày để bảo vệ chúng khỏi bị dính nước mưa. Nếu chú ý, bạn sẽ thấy rằng phần xương ở dưới lông mày của bạn hơi nhô ra ngoài một chút. Nếu chẳng may bị va đập, lông mày cũng có thể giảm chấn thương cho phần xương này. Thứ hai, lông mày, lông mi, lông trong tai và mũi có tác dụng bảo vệ các khoang, lỗ hổng của cơ thể bạn khỏi côn trùng giúp cho mắt tránh khỏi bụi hay những con côn trùng và các vấn đề khác từ phía ngoài. Tất cả những phần lông trên cơ thể cũng có tác dụng giữ ấm cho cơ thể. Đó là lý do vì sao chúng ta có nhiều tóc trên đầu bởi đầu là nơi thất thoát nhiều năng lượng nhất của cơ thể. https://thuviensach.vn -i-” Cáu Hỏi • V ì SAO CO N NGƯỜI T IN RẰNG CÓ LIN H HỒN? Trước hết, con người luôn luôn có xu hướng tin vào những lời bình luận, những tiên đoán chung chung mà họ có thể vận vào mình bất cứ khi nào họ muốn. Người ta cũng thường đến vói bà đồng là để tìm kiếm sự yên lòng hoặc sự trợ giúp cho một giai đoạn căng thẳng trong cuộc đòi mình, như việc mới bị mất Con người luôn luôn có xu hướng tin vào những lời bình luận, những tiên đoán chung chung mà họ có thểvận vào mình bất cứ khi nào ho muốn. Con người người thân. Nếu bà đồng bảo rằng: "các linh hồn đang nói chuyện về một phụ nữ trẻ đã qua đời", thì đó có thể là một bé gái, một thiếu nữ hoặc một ai đó đã chết ở độ tuổi 40, tuỳ theo nhân vật mà bạn muốn nghĩ đến. Ngoài ra, người ta thường có xu hướng nhớ "những điều may mắn" - những lòi phán của bà đồng hợp với mong muốn của con người - và bỏ qua những điều "không trúng đích". Không chỉ có tâm lý khách hàng ảnh hưỏng đến kết quả của cuộc lên đồng. Các bà đồng cũng tiếp nhận và phản ứng một cách vô thức với những thông tin từ hoàn cảnh xung quanh. Chẳng hạn, bà ta có thể đoán mò nhu cầu của bạn bằng cách để ý tới những chi tiết tinh tế như bộ quần áo mà bạn đang mặc, hay cách mà bạn phản ứng với những câu hỏi của bà. Tất cả những điều đó khiến cho cuộc lênhttps://thuviensach.vn đồng hầu như lúc nào cũng "thành công". Một chuyên gia tâm lý đã cho thực hiện một cuộc gọi hồn có kiểm soát vói năm đối tượng và các bà đồng, nhưng không hề tìm thấy bằng chứng về khả năng tâm linh thật sự. Chuyên gia tâm lý này cho biết không nghĩ rằng hầu hết các ông đồng bà cốt đều là những kẻ lừa đảo, nhưng vì con người tìm kiếm ở họ sự trợ giúp về tinh thần để vượt qua tình trạng mất người thân, nên điều này có thể là tốt cũng có thể là xấu. Khi mất ngưòi thân, người ta thường cảm thấy rất cô đơn, bơ vơ, và nghi ngờ, do đó họ sẽ tìm mọi cách để đến được nơi mà họ nghĩ rằng sẽ tìm ra câu trả lời cho mình. Vì SAO TH Ư Ờ N G TẶNG VÒNG N G U YỆT Q U Ể CHO NGƯỜI C H IẾN THẮNG? 0 . Việc tặng vòng nguyệt quế cho người chiến thắng bắt nguồn từ câu chuyện sau đây trong thần thoại Hy Lạp. Một hôm thần mặt trời Apolon trông thấy Thần ái tình Cupidon đang nghịch cung tên bèn nói: - Ngươi làm gì được với các vũ khí đánh nhau này? Trả cho người lớn đi thôi! Cupidon bực tức nói: - Tôi dùng tên bắn anh cho mà xem. Cupidon có hai loại mũi tên. Một loại bằng vàng, bắn trúng ai thì ngọn lửa ái tình sẽ cháy lên trong tim người ấy, một loại khác bằng chì, bắn trúng ai thì người ấy sẽ https://thuviensach.vn từ chối ái tình. Cupidon bèn dùng mũi tên bằng vàng bắn trúng tim Apolon, rồi lại dùng mũi tên bằng chì bắn trúng tim nữ thần sông Daphne. Thế là trong lòng Apolon lập tức cháy bùng lên một tình yêu say đắm mãnh liệt đối với Daphne, nhưng Daphne không yêu Apolon một chút nào cả. Nàng trốn chạy sự theo đuổi của Apolon, Apolon đuổi kịp Daphne ở bờ sông, Daphne hoảng sợ cầu cini cha là thần Dót: "Hãy làm cho đất nứt ra, nuốt chửng lấy con, hoặc biến thân hình con thành...". Nàng vừa nói xong thì biến ngay thành cây nguyệt quế, đầu nàng biến thành những cái lá, hai tay biến thành cành cây. Apolon đau đón ôm lấy cây nguyệt quế, thống thiết kêu lên: "Nàng đã không muốn làm vợ ta thì hãy làm cái cây của ta vậy! Trên đầu ta, trên cây thụ cầm của ta, trên cái túi đựng tên của ta sẽ vĩnh viễn cắm những cành lá của nàng. Ta sẽ để cho các đại tưóng đội vòng nguyệt quế của nàng giữa những tiếng reo khải hoàn. Nàng sẽ mãi mãi trẻ đẹp, lá của nàng sẽ mãi mãi không bao giò rơi rụng..." Thế là tập quán tặng vòng nguyệt quế cho ngưòi chiến thắng đã nảy sinh từ đấy. Con người https://thuviensach.vn v ì SAO N H IỀU NGƯỜI LẠI TH UẬN TAY PHẢI? Đa số chúng ta đều thuận tay phải. Sinh lý học gọi đây là hiện tượng "hữu lợi" và giải thích: do ảnh hưởng từ quá trình lao động, chiến đấu của tổ tiên từ rất xa xưa truyền lại. Trong thòi đại đồ đá, con người sống thành bầy đàn, khi đánh nhau vói thú dữ thì tay phải họ cầm lao hoặc rìu, còn tay trái họ co gập lại theo bản năng của mình để bảo vệ một bộ phận quan trọng nhất của co thể là quả tim ở lồng ngực trái. Nhiều bức tranh cổ trên vách đá trong các hang động cổ xưa lưu lại từ hàng nghìn năm trước đã minh hoạ điều này. về sau, khi mà con người xung đột vói con người, các chiến binh cũng sử dụng vũ khí bằng tay phải, còn tay trái lại cầm khiên hoặc thuẫn để che chắn. Quá trình chọn lọc tự nhiên diễn ra, cùng với phần đào tạo, huấn luyện khiến hiện tượng "hữu lợi" dần trở nên phô biến. Xưa nay, hầu hết dụng cụ của nhân loại đều được thiết kế cho người thuận tay phải sử dụng. Do đó, người thuận tay trái có thế gặp vài trở ngại trong sinh hoạt. Tuy nhiên, do thích nghi từ bé nên đại đa số trường hợp người thuận tay trái vẫn thấy bình thường. Riêng trí thông mirủì, chưa có tài liệu khoa học nào quả quyết người thuận tay phải ưu việt hơn và ngược lại. https://thuviensach.vn •t ^V ạn lE H ] > i - t l C a u H ỏ i i VÌ SAO T H Ờ I GIAN T R Ô I NHANH HƠN KHI NGƯỜI TA VUI? Tuy nhiên, nểu não không bị kích thích theo cách này, nó sẽ tập trung toàn bộ tinh lực vào việc theo dõi diễn tiến của thời gian. Điêu đó khiên ta cảm thấy như thời gian lê chậm chạp, trong khi có thểđây mới chính là sự nhận thức chính xác. Con người Các nhà khoa học đã giải thích được hiện tượng thời gian trôi mau khi tâm trạng con người đang hưng phấn và kéo dài lê thê những lúc u sầu. Việc chụp ảnh não đã cho thấy những hình thái hoạt động khác nhau của não phụ thuộc vào mức độ tập trung cho công việc. Nếu cứ chú ý mãi vào việc thòi gian sẽ trôi đi như thế nào - như chúng ta vẫn làm khi buồn rầu - não sẽ kích hoạt một dạng hoạt động khiến ta tưởng như chiếc kim đồng hồ tích tắc chậm hơn. Kết quả cho thấy một mạng lưới các vùng trên não được gọi là vùng vân vỏ não hoạt động mạnh hơn khi người tham gia tập trung sự chú ý vào thòi gian. https://thuviensach.vn Theo các nhà nghiên cứu, nếu não bận quan tâm tới nhiều khía cạnh khác nhau của công việc, nó sẽ phải dàn trải nguồn tài nguyên ít ỏi của mình và dành sự chú ý khiêm tốn cho thòi gian. Vì thế những giò phút qua đi mà chúng ta gần nhu không nhận thấy và cảm giác duờng nhu nó trôi nhanh hơn. Sự giống nhau của nhiều vùng trên não cùng tham gia uớc luợng thòi gian là ở chỗ, chúng đều đóng vai trò quan trọng trong việc kiếm soát chuyển động, và chuẩn bị cho những hoạt động mói, giống nhu khi một nhạc sỹ giậm chân, hoặc một vận động viên đợi tiếng còi của trọng tài. https://thuviensach.vn 1 ^VạnDĨIMS > A V Cáu Hỏi • Quan niệm trước đây luôn cho rằng nguyên nhân là do dây thần kinh vận động của con người phức tạp hơn các loài động vật có vú khác, do đó phải mất nhtêu thời gian hơn đểkích thích việc đi lại bằng hai chân ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nghiên cứu này đã cho ra những kết quả hoàn toàn trái ngược. Con người VÌ SAO CON NGƯỜI SAU M Ộ T TU Ổ I M ỚI B IẾ T ĐI? Một nghiên cứu của các nhà thần kinh học và tâm lý học Thụy Điển đã giải thích vì sao con người phải sau khoảng một năm tuổi mói biết đi, trong khi nhiều loài động vật có vú khác có thể đi ngay hoặc chỉ vài tháng sau khi sinh đã biết đi. Quan niệm trước đây luôn cho rằng nguyên nhân là do dây thần kinh vận động của con người phức tạp hơn các loài động vật có vú khác, do đó phải mất nhiều thời gian hơn để kích thích việc đi lại bằng hai chân ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nghiên cứu này đã cho ra những kết quả hoàn toàn trái ngược. Họ đã tiến hành nghiên cứu v'ê thời gian biết đi giữa 24 loài động vật có vú từ chuột, voi cho đến khỉ... và lấy mốc là từ thời điếm thụ thai chứ không phải từ lúc mới sinh. Sau khi đối chiếu so sánh, kết quả cho thấy tất cả các loài có vú đều biết đi cùng một giai đoạn trong quá trình phát triển đến một trình độ nhất định của não. https://thuviensach.vn Do đó, loài nào có não lón hon và nhiều tế bào não hon như người thường mất nhiều thòi gian hon để thành thạo việc đi lại. Ngoài ra, việc biết đi sớm hay muộn còn do sự khác biệt về cấu trúc các chi. Đồng thòi, cách thức di chuyển như con người cũng phải mất nhiều thòi gian để học hon những loài thú đi bằng gót. í https://thuviensach.vn -g i^VạnlESM] > A V Cầu Hỏi • V ì SAO ĐÀN ÔNG ĐỔ M ổ H Ô I N H IỂƯ HƠN PH Ụ N ữ? Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng, đàn ông bắt đầu đô mồ hôi nhanh và nhiều hon so vói phụ nữ trong khi tập thể dục. Điều này chứng tỏ co thể của phái mạnh làm việc hiệu quả hơn. Một nhóm nghiên cứu đến từ 2 trường Toát mồ hôi ít ở phụ nữ là nhằm hạn chê' mất nước trong những môi ừường nóng hức, trong khi đó, thân nhiệt đàn ồng cao hơn, thường toát nỉô hơn nhiêu hơn đ ể hạ nhiệt độ cơ thểlớii họ lầm những công việc nặng. Con người đại học Osaka International và Kobe của Nhật Bản đã tiến hành thí nghiệm với 20 phụ nữ và 17 đàn ông có sức khỏe tốt và thân hình cân đối. Những người này được yêu cầu tham gia đạp xe với nhiều cường độ khác nhau trong phòng có nhiệt độ 30 độ c và trong thời gian 1 giờ đồng hồ. Trong quá trình những người tình nguyện thực hiện bài thể dục trên, một thiết bị đặc biệt được sử dụng để đo lượng mồ hôi toát ra trên cơ thế của những người này. Kết quả cho thấy lượng mồ hô toát ra ở các vùng trán, ngực, lưng, cánh tay và đùi của đàn ông cao gấp hai lần so với phụ nữ. Ngoài ra, các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng đàn ông cũng bắt đầu toát mồ nhanh hơn phụ nữ và ngưỡng nhiệt độ cơ thể khiến phái đẹp toát mồ hôi cao hơn phái mạnh. https://thuviensach.vn Nghiên cihi cho thấy rằng phụ nữ gặp bất lợi khi cần toát mồ hôi trong khi tập luyện thể dục vì ngưỡng nhiệt độ toát mồ hôi của họ cao hơn đàn ông. Các nhà khoa học đã giải thích nguyên nhân khiến phụ nữ toát mồ hôi ít hơn đàn ông là do sự tiến hóa để thích nghi với môi trường. Toát mồ hôi ít ở phụ nữ là nhằm hạn chế mất nước trong những môi trường nóng bức, trong khi đó, thân nhiệt đàn ông cao hơn, thường toát mồ hơn nhiều hơn để hạ nhiệt độ cơ thế khi họ làm những công việc nặng. Vì SAO TAI NGƯỜI KHÔNG T ự cử ĐỘNG ĐƯỢC? 0 . Cơ thể con người cử động được là nhò các thớ cơ, hệ thống dây thần kinh điều khiển các cơ vận động giúp con người cử động, tai không có hệ thống cơ vận động nên không thể tự cử động được. VÌ SAO CON NGƯỜI LẠI KH ÓC? Ngay từ khi chào đời, bản năng của trẻ đã biết khóc. Số nước mắt chảy ra trong cả cuộc đời con người có thể lên đến 100 lít. Trước mắt chúng ta luôn có một tấm màn hơi nước mỏng để bảo vệ mắt khỏi bị khô. Nếu giác mạc mắt bị khô, nó sẽ gửi lên não một tín hiệu cảnh báo và tuyến lệ sẽ tiết ra một ít nước. Trong mỗi lần nháy mắt, các tuyến lệ đã tưới ướt cho giác mạc https://thuviensach.vn Theo quan niệm của một chuyên gia tâm lý: "Khoe là một phản ứng cảm xức tự nhiên, thường là do buồn hay đau. Nhưng người ta cũng khóc trước một sếhoàn cảnh đặc hiệt nào đó". Ví dụ, có người khóc vì quá mừng rỡ, quá xúc động. Vì thê: khoe là mang mục đích tự giải phóng cùng với năng lượng cảm xúc. Con người Thông thường thì những giọt nước này sẽ chảy qua đằng sau mũi. Nhưng khi con người bị xúc động mạnh, các giọt nước chảy ra quá nhanh làm tắc đường thoát sau mũi, do vậy chúng phải chảy qua mắt, đó chính là nước mắt. Theo quan niệm của một chuyên gia tâm lý: "Khóc là một phản lỉng cảm xúc tự nhiên, thường là do buồn hay đau. Nhung người ta cũng khóc trước một số hoàn cảnh đặc biệt nào đó". Ví dụ, có ngưòi khóc vì quá mừng rỡ, quá xúc động. Vì thế, khóc là mang mục đích tự giải phóng cùng vói năng lượng cảm xúc. Khóc còn mang ý nghĩa sinh hóa, giải phóng hormon gây căng thẳng hay chất độc trong co thể. Khóc cũng mang chức năng xã hội bởi nó sẽ tạo ra sự ủng hộ của ngưòi khác. https://thuviensach.vn Phần lớn phụ nữ hay khóc hơn đàn ông. Nếu phân loại thành thói quen thì có người khóc dễ dàng, những người khác lại hiếm khi khóc. Các chuyên gia không chắc lắm về nguyên do vì sao, trong đó có thể tính khí đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra những người có tiền sử chấn thương hay nỗi đau tinh thần sẽ dễ khóc hơn, nhất là khi nhắc đến quá khứ. Về mặt tâm lý, mọi người đều nói cảm thấy dễ chịu hơn sau khi khóc. Cũng có những người lại cảm thấy tồi tệ hơn. Mặt khác, không khóc bao giờ có thể gây hại về mặt thể chất. VÌ SAO KHI N H ÌN TH ẤY TH Ứ C ÃN TA LẠI CHẢY NƯỚC M IẾN G? Khi nhìn thấy bức ảnh một chiếc đùi gà rán vàng rực, hay một chiếc bánh kem ngon lành, bạn thường bị chảy nước miếng. Tất cả lượng nước bọt ứa ra trong miệng bạn không chỉ là một dấu hiệu cho thấy bạn đã phát hiện ra một món ăn hấp dẫn, mà đó cũng là một bước quan trọng trong quá trình tiêu hóa món ăn đó. Sự tiêu hóa bắt đầu ngay khi bạn đưa chiếc đùi gà vào miệng cắn, hay cho thìa kem vào miệng và nhai. Miệng của bạn sẽ tiết ra nước bọt (khoảng 1,4 lít/ngày) để làm mềm thức ăn và cũng chứa những enzym giúp phân hủy thức ăn trước khi nó trôi vào bụng. Một trong rửiững enzym này có chức năng phân hủy tinh bột, và một nghiên aư i mới tìm thấy con người có rất https://thuviensach.vn Sự tiêu hóa bắt đãu ngay khi bạn đưa chiếc đùi gà vào miệng cắn, hay cho thìa kem vào miệng và nhai. Miệng của bạn sẽ tiết ra nước bọt (khoảng 1,4 lít/ ngày) đ ể làm mềm thức ăn và cũng chứa những enzym giúp phân hủy thức ăn trước khi nó trôi vào bụng. Con người nhiều phiên bản gene giải mã enzym này so với các họ hàng khỉ hình người khác. Nghiên a n i cũng tìm thấy sự tương ứng giữa số phiên bản gene với lượng tinh bột trong chế độ ăn của dân số nói chung. Kết quả ủng hộ giả thuyết rằng một số thay đổi trong chế độ ăn của con người thời kỳ sơ khai đã thúc đẩy sự gia tăng đồng thời kích cỡ cơ thể và bộ não con người, cũng như sự mở rộng phạm vi địa lý của tổ tiên chúng ta. https://thuviensach.vn v ì SAO TAI LẠI BIẾT TIẾNG ĐỘNG TỪ ĐÂU VỌNG TỚI? Một người từ nhỏ đã điếc một tai. Khi bạn gọi, người đó phải nhìn quanh mói biết bạn ở đâu gọi tới. Vì sao người này lại mất khả năng xác định vị trí? Đó là vì muốn xác định hướng của tiếng động, bạn cần phải "thông" cả hai tai. Thí nghiệm tâm lý học cho thấy, nếu chỉ có một tai nhận được kích thích của hai nhóm sóng âm nối tiếp nhau, từ hai phía có cường độ như nhau, khoảng cách bằng nhau, nhưng khác hướng, thì hiệu ứng sóng âm của hai nhóm đó vói tai là như nhau. Như vậy, người ta không thể nào phân biệt được hưóng của nguồn âm. https://thuviensach.vn Nêíi chỉ có một tai nhận được kích thích của hai nhóm sóng âm nôĩ tiêp nhau, từ hai phía có cường độ như nhau, khoảng cách bằng nhau, nhưng khác hướng, thì hiệu ứng sóng âm của hai nhóm đó với tai là như nhau. ( ^ C o n người Nếu cả hai tai đều nhận được tín hiệu, tình hình lại khác. Một trong những căn cứ để ta nhận ra hướng tiếng động là chênh lệch thời gian giữa hai tai. Nếu nguồn âm ở bên phải người nghe, sóng âm đến tai phải nhanh hơn đến tai trái một khoảnh khắc. Dùng đồng hồ đo chính xác sẽ thấy, cho dù chênh lệch thời gian chỉ là 30% giây, người ta vẫn nhận ra được hướng tiếng động. Căn cứ thứ hai là chênh lệch về cường độ âm thanh. Nguồn âm có thể đập vào tai ở gần mạnh hơn tai kia một chút. Cường độ dù nhỏ cũng đủ để chúng ta xác định được chính xác vị trí của tiếng động ở bên trái hay bên phải. https://thuviensach.vn Còn nếu nguồn âm ở bất kỳ nơi nào trên mặt phẳng dọc giữa mặt, sóng âm đến cùng một lúc, đập vào màng nhĩ vói cường độ như nhau, khi đó liệu chúng ta có thể nói chính xác vị trí của nguồn âm không? Nó ở đằng trước, đằng sau, ở trên hay ở dưới? Rất đơn giản, ta chỉ cần ngoảnh đầu đi là xong. Bình thường, ta thực hiện động tác này rất nhẹ nhàng nên hầu như không đế ý tới. Trong thực tế, bao giờ ta cũng ngoảnh đầu, đồng thời dùng mắt đê xác định hướng có tiếng gọi. Vì SAO MẤT NHÌN ĐƯỢC Đ ổ VẬT? Mắt được coi như "chiếc máy quay phim" kỳ diệu, thu nhận hình ảnh về thế giới xung quanh. Mắt có vai trò vô cùng quan trọng, mang lại biết bao hình ảnh tuyệt mỹ của cuộc sống. ớ giữa mắt có 1 lỗ nhỏ được gọi là con ngươi (đồng tử). Ánh sáng lọt vào đồng tử, xuyên qua thể thủy tinh đi tới võng mạc. Võng mạc chuyển đổi chúng thành các tín hiệu thần kinh theo các dây thần kinh đưa tới bộ não, rửìò đó con người có thể nhìn thấy các sự vật. https://thuviensach.vn 1 0iVạnDiĩMS > Cảu Hỏi • VÌ SAO KHI CH Ó N G MẶT LẠI c ó CẢM GIÁC MỌI TH Ứ ĐỂUXOAYTRÒN ? Chóng mặt là sự rối loạn việc giữ thăng bằng cho co thể trong không gian. Co thể chúng ta được giữ thăng bằng nhò các hệ thống: tai trong ghi Chóng mặt là sự rôĩ loạn việc giữ thăng bằng cho cơ thể trong không gian. Cơ thề chúng ta được giữ thăng bằng nhờ các hệ thông: tai trong, mắt, da lòng bàn chân, các cơ, khớp xương... Con người nhận chuyến động lên xuống, qua lại của đầu; mắt phát hiện các chuyển động của co thể trong không gian; da lòng bàn chân ghi nhận áp lực tiếp xúc của co thể với mặt đất; các cơ, khớp xương ghi nhận chuyển động các chi và thân mình. Hệ thần kinh trung ương phối hợp tất cả các thông tin trên và cho chúng ta cảm giác về vị trí của mình trong không gian. Triệu chứng chóng mặt xảy ra khi thần kinh trung ương nhận tín hiệu không đồng bộ của năm hệ thống trên. Thí dụ như bạn đang ở trên máy bay trong cơn bão, máy bay bị nhồi lên nhồi xuống trong khi mắt bạn nhìn quang cảnh trong máy bay nhưng không nhận ra có sự di chuyến nào, gây cảm giác https://thuviensach.vn chóng mặt. Hoặc bạn ngồi trong ô tô đang di chuyển và đọc sách, khi đó hệ thống tai trong nhận biết có sự di chuyển nhưng mắt lại nhìn thấy trang sách cố định và sau một lúc, bạn sẽ có cảm giác chóng mặt. Vì SAO KHI NGỦ M ỘT số NGƯỜI LẠI NGÁY? Nguyên là khi ngủ, đặc biệt là khi ngủ say, co bắp toàn thân chùng nguyên, ngay đến "lưỡi gà" ở cổ họng cũng sa xuống, bị không khí thở ra thở vào làm rung động, gây ngáy. Ngáy cũng có thế xuất hiện do sự lưu thông của không khí trong lỗ mũi gặp trở ngại. Khi mũi không thông, thở khó khăn, tự nhiên ngưòi ta sẽ thở bằng miệng. Việc thở bằng miệng, đặc biệt là động tác hít vào, sẽ làm https://thuviensach.vn Theo nguyên lý ừên đây, có một sô'người sẽ hỏi: vì sao mũi không có bệnh mà lại không thông khí? Đó là vì những người này khỉ ngủ, vị trí của đâu không nằm ngay ngắn, khiên cho mũi không thông. Vì vậy, đ ể ừánh tỉẽhg ngáy, lúc ngủ phải chú ý vị ừí của đãu, không nên nằm ngửa mà nên nằm nghiêng; đừng đểmũi bị tắc. @ C o n n g ư ở i chấn động hàm ếch mềm ở phía trên cuống họng. Hàm ếch mềm cùng vói không khí và miệng rung động sẽ phát ra tiếng ngáy. Theo nguyên lý trên đây, có một số người sẽ hỏi: vì sao mũi không có bệnh mà lại không thông khí? Đó là vì những người này khi ngủ, vị trí của đầu không nằm ngay ngắn, khiến cho mũi không thông. Vì vậy, để tránh tiếng ngáy, lúc ngủ phải chú ý vị trí của đầu, không nên nằm ngửa mà nên nằm nghiêng; đừng để mũi bị tắc. Nếu khi ngủ đã quen thở bằng miệng thì tiếng ngáy rất khó loại bỏ. Ngoài ra, một số người có các tuyến lympho ở cuống mũi sưng to, khiến cho mũi không thông nên ngáy to. Trường hợp này ở trẻ em càng hay gặp. https://thuviensach.vn v ì SAO NGƯỜI TA LẠI CHẢY Nước MŨI? 3 Chúng ta thường bị chảy nước mũi. Vậy nước mũi được sinh ra từ đâu? Đó là trong mũi có một lớp màng nhầy, nước mũi là do lóp màng nhầy này tiết ra. Ngoài ra, giữa mũi và mắt còn có một ống tuyến nối thông nhau, một phần nước mắt do tuyến lệ tiết ra theo đường ống này chảy vào mũi, do đó mà có nước mũi. VÌ SAO BỊ CHẢY MÁU CAM?3 Trong co thế chúng ta, mũi là bộ phận tập trung nhiều mạch máu và nó cũng nằm ó vị trí dễ bị tổn thương nhất. Điều này cũng lý giải rằng, nếu khi bạn gặp phải những tổn thương trên mặt thì mũi lại là nơi "gánh chịu" nhiều nhất những tổn thương đó và cũng https://thuviensach.vn Hiện tượng chảy máu cam sẽ dễ xảy ra hơn nêu trong điêu kiện thời tiêỉ hanh khô, nhất là ừong những ngày mùa đông khi không khí trở nên lạnh giá, hanh khô, độ ẩm trong không khí giảm xuông thấp. Con người dễ bị chảy máu nhất. Lượng máu chảy ra có thể ồ ạt nhưng cũng có thể chỉ là một lượng nhỏ, tuỳ theo mức độ bị thương tổn. Chảy máu cam có thể xảy ra mà bạn không thể kiểm soát được khi những lớp màng trong mũi bị khô và vỡ ra. Hiện tượng chảy máu cam sẽ dễ xảy ra hơn nếu trong điều kiện thời tiết hanh khô, nhất là trong những ngày mùa đông khi không khí trở nên lạnh giá, hanh khô, độ ẩm trong không khí giảm xuống thấp. Bạn cũng dễ có nguy cơ bị chảy máu cam hơn nếu bạn thường xuyên sử dụng những loại thuốc có tính năng ngăn ngừa chứng đông máu như warfarin (Coumadin), aspirin. Bên cạnh đó, một số "thủ phạm" khác cũng là nguyên nhân gây nên chứng chảy máu cam như: Viêm nhiễm, do bị chấn thương, do dị ứng, mắc chứng cao huyết áp, do sử dụng quá nhiều đồ uống có chứa cồn, hiếm khi là do những khối u. https://thuviensach.vn v ì SAO TA LẠI BỊ CHUỘT RÚT? 0 . Chuột rút (vọp bẻ) là cảm giác đau gây ra bởi sự co rút, thường là co co. Nó có thể do lạnh hay hoạt động quá sức. Việc sức khỏe giảm sút hoặc bị ngộ độc cũng có thể gây ra chuột rút, đặc biệt ở dạ dày. Có hai nguyên nhân chính dẫn đến chuột rút. Nguyên nhân thứ nhất là thiếu ôxy đến cơ, nguyên nhân thứ hai là thiếu nước và muối ăn. Các rối loạn điện giải có thể gây ra chuột rút hay tetany của cơ, đặc biệt là hạ canxi máu (thiếu canxi) hoặc hạ kali máu (thiếu kali) (chẳng hạn như khi ra mồ hôi quá nhiều mà không được bù đắp). Trước khi bơi lội hay hoạt động thể thao, các bác sĩ đề nghị khởi động để điều hòa tuần hoàn máu, tránh tiếp xúc với nước lạnh đột ngột để giảm nguy cơ máu khó tuần hoàn, ăn uống đủ dinh dưỡng (đủ calo) để giữ ấm cơ thể. Cơ tay, cơ chân khi co lại có hình giống như con chuột, có lẽ vì vậy mà có tên gọi chuột rút. Vì SAO MÔI CÓ MÀU Đ ỏ? Khuôn mặt là phần cơ thể vô cùng quan trọng, năm cơ giác quan của con người đều ở trên mặt. Khu vực này có nhiều mạch máu, có hoạt động tuần hoàn diễn ra mạnh mẽ. Môi là phần nhạy cảm và mềm mại nhất trên khuôn mặt, do đó trên môi chứa vô vàn mạch máu. Trong khi đó lớp da của môi lại trong và mỏng. Vì đó, màu đỏ của máu đã lộ ra ngoài khiến môi có màu đỏ. https://thuviensach.vn 1 ấ^VạnDH!] > -i-V lc â u H ỏ ií Vớỉ con người, việc có hai lễ mũi sẽ giúp chúng ta ngửi được nhiêu mùi phức tạp hơn. Cơ chếlan truỳên của các chất tạo mùi là khác nhau, có mùi thì ngay lập tức sực lên mũi, có mùi lại phải đểm ột lúc mói ngửi thấy được. Con người VÌ SAO CH ÚNG TA LẠI c ó HAI LỖ M ŨI? J Không chỉ con người mà nhiều loài động vật có vú, bò sát và cá cũng có hai lỗ mũi. Thưòng thì trong tự nhiên rất ít khi có bộ phận nào là thừa và mọi thứ sinh ra đều phải có lý do của nó. Quả thật hai lỗ mũi cũng có tác dụng hon nhiều so vói việc chỉ có một lỗ mũi. Cá thường sử dụng mũi để ngửi mùi, rắn để thở và chim ngoài việc thở còn sử dụng lỗ mũi để điều chỉnh nhiệt độ của co thể. Với con người, việc có hai lỗ mũi sẽ giúp chúng ta ngửi được nhiều mùi phức tạp hơn. Cơ chế lan truyền của các chất tạo mùi là khác nhau, có mùi thì ngay lập tức sực lên mũi, có mùi lại phải để một lúc mới ngửi thây được. Hai bên mũi của chúng ta sẽ thực hiện việc tiếp nhận các mùi có tốc độ lan tỏa khác nhau này. Việc có hai lỗ mũi cũng giúp cho chúng ta xác định được rõ hơn nguồn gốc của mùi thơm hay mùi thối, phân biệt được rõ ràng thức ăn tốt và thức ăn không tốt. Mũi còn là điểm phòng thủ đầu tiên trước sự tấn công của bệnh tật với con người. Mũi con người luôn được giữ ẩm và được trang bị nhiều lông bên trong để giữ lại bụi bẩn, vi khuẩn tại đó, không cho chúng thâm nhập sâu hơn vào trong https://thuviensach.vn cuống họng và phổi. Ngoài ra, đây cũng là điểm đế giữ lại nhiệt và hơi nước khi chúng ta thở ra, giúp cho chúng ta không bị mất nhiệt và mất nước trong quá trình hô hấp. Tóm lại, việc có hai lỗ mũi sẽ giúp cho con người và động vật tăng cường khứu giác, phòng thủ tốt hơn trước các yếu tố có hại bên ngoài và giúp điều tiết lượng nước/ nhiệt độ của cơ thể. VÌ SAO ĐẨU LẠI SƯNG SAU KHI VA CHẠM? Khi chúng ta không chú ý, để đầu va chạm vào vật cứng như cánh cửa, tuy không bị xước da, chảy máu nhưng ở chỗ va chạm lại sưng lên một cục. Đó là do các mạch máu nhỏ dưới da bị vỡ, máu từ đó thấm ra. Do ở phần đầu, có râ't ít các cơ bắp và mỡ, vì vậy máu chảy ra lan tỏa hạn chế đi nơi khác, mà nằm tích tụ lại giữa lớp da bị thương và xương đầu, khiến chỗ va đập bị sưng lên. VẾT TH Ư Ơ N G CÓ T ự LIÊN LẠI Đ Ư Ợ C KHÔNG? Những vùng da bị xước do cọ xát hoặc với những vết thương nhỏ, cơ thể sẽ tự động làm liền lại. Tiểu cầu trong máu có khả năng bịt kín vết rách ở mạch máu nơi bị thương, bằng cách làm cho máu đông lại. Khi máu đã đông, sẽ nhanh chóng tạo thành vảy cứng, bảo vệ làn da non đang hình thành phía dưới. Sau một thời gian, vảy sẽ rơi ra. Lớp da non ban đầu có màu hồng, rồi sau đó sẽ tự thẫm màu lại. https://thuviensach.vn 1 0iVạnlEH > Cáu Hỏi • Lý do đâu tiên, khi nhắm mắt chúng ta sẽ không bị ánh sáng, bụi và các thứ tác động khác xâm hại tới mắt. Lý ảo thứ hai là việc nhắm mắt giông như việc bật công tắc đ ể cơ thể tạo ra hormone gây buồn ngủ (melatonin). Con người VÌ SAO CH ÚNG TA LẠI KHÔNG T H Ể NGỦ KHI M Ở MẮT? Từ trước đến nay các nhà khoa học vẫn chưa thực sự biết được lý do vì sao con người lại không thế ngủ khi mở mắt. Tuy vậy, họ đã đưa ra vài lý do sau đây: Lý do đầu tiên, khi nhắm mắt chúng ta sẽ không bị ánh sáng, bụi và các thứ tác động khác xâm hại tới mắt. Lý do thứ hai là việc nhắm mắt giống như việc bật công tắc để co thể tạo ra hormone gây buồn ngủ (melatonin). Melatonin được tổng hợp trong một vùng của não, nhưng đồng thòi nó cũng được tổng hợp tại võng mạc của mắt ngưòi và ánh sáng sẽ ngăn cản quá trình tổng hợp melatonin tại võng mạc. Bạn có thể nói rằng, không ít ngưòi đã ngủ vói nửa mắt mở hoặc thậm chí Trưong Phi đã ngủ khi mở mắt. Điều này có khả năng xảy ra khi não (chứ không phải võng mạc) tổng hợp được đầy đủ melatonin. Khi nghiên cứu với các loài chim, các nhà khoa học kết luận rằng mắt còn có chức năng như một chiếc đồng hồ sinh học của co thể. Việc ngủ nhắm mắt giống như việc lên giây cót đồng hồ, giúp cho co thể chúng ta có khá năng nhận biết được sự thay đổi ngày đêm trên trái đất. Cá thì hoàn toàn có thế mở mắt khi ngủ. https://thuviensach.vn vịt khi ngủ thì mắt nhắm mắt mở. Cá heo thậm chí lại ngủ theo một cách lạ kỳ khác; một bên bán cầu não hoạt động, một bên không. VÌ SAO KHI NGỦ HAY M ơ? Ngủ mơ hay còn gọi là "giấc mộng", "chiêm bao", khi ta ngủ vỏ não bị ức chế; song nếu có những điểm chưa ức chế hoàn toàn (sinh lý học gọi là "những điểm canh gác"), sẽ xuất hiện những giấc mơ. Hiện tượng ngủ mơ thường xảy ra trong giai đoạn thiu thiu ngủ khi mà ức chế đang khuếch tán dần trên não, hoặc xuất hiện khi sắp tỉnh là lúc ức chế trên vỏ não đang yếu đi. Giấc mơ đẹp, hoặc ác mộng nhiều khi xảy ra những cảnh tưọng không thể tưởng tượng được và tưởng như không có sự liên quan nào với ta, nhưng thực ra đó chính là phản chiếu lại những hìrủì ảnh của thế giới khách quan xung quanh mà ta tiếp nhận trong quá trìrửi sống. Thậm chí có những hình ảnh từ xa xưa ta đã lãng quên, nhung trong giấc mơ vẫn được nhớ và "quay" lại những thước "phim" cũ không đầu cuối nhiều khi rất vô lý. Bởi vậy nhà khoa học Setxênôp định nghĩa giấc mơ là: "một sự kết hợp chưa hề xảy ra giữa những hiện tượng đã xảy ra". Khi ta thức, mỗi ảnh hưởng của ngoại cảnh đều để lại dấu ấn trên vỏ não. Khi ta ngủ, các dấu ấn này phản chiếu lại những việc đã qua đi và gây hưng phấn trên "những điểm canh gác". Người ta đã nhận thấy rằng những người lọt lòng mẹ đã mù thì không thể có những giấc mơ về hình ảnh. Giấc mơ của họ có chăng chỉ là những hiện tượng về xúc giác, thính giác và cử động mà thôi. https://thuviensach.vn -| ^VạnlESM!] > -i-” Câu Hỏi • VÌ SAO SÁNG NGỦ DẬY HAY CÓ Gỉ MẮT? Buổi sáng ngủ dậy, nếu soi gương, ta sẽ thấy khóe mắt gần sống mũi có một ít gỉ, khi nhiêu khi ít. Dù buổi tối trước khi đi ngủ, ta đã rửa mặt rất sạch, khi ngủ mắt nhắm, không có bụi rơi vào thì sáng dậy vẫn có gỉ mắt. Vậy gỉ mắt từ đâu ra? Mắt ta có một mẩu giống như xương sụn, gọi là "mí mắt". Trong mí mắt có nhiều ống nhỏ sắp xếp rất ngay ngắn, gọi Mắt ta có một mẩu giông như xương sụn, gọi là "mí mắt". Trong mí mắt có nhỉêu ống nhỏ sắp xếp rất ngay ngắn, gọi là "tuyên góc mắt". Miệng của tuyến này nằm đúng chẽ mép khóe mắt, gan mũi, không ngừng tiết ra một chất "mỡ". Con người là "tuyến góc mắt". Miệng của tuyến này nằm đúng chỗ mép khóe mắt, gần mũi, không ngừng tiết ra một chất "m ỡ". Bạn không nên coi thường châ't mỡ này, vì tác dụng của nó rất lớn. Ban ngày, nó được bôi lên quanh mắt nhờ động tác nháy mắt, nhằm ngăn cản nước mắt chảy ra ngoài và ngăn mồ hôi chảy vào mắt. Lúc ngủ, mắt nhắm liên tục trong một thời gian dài, chất mỡ này được dùng không hết, nó trộn lẫn với các tạp chất đã lẫn vào mắt lúc ban ngày và số nước mắt còn thừa lại, dần dần tập trung vào khóe mắt. Nếu gỉ mắt ra quá nhiều kể cả ban ngày và ban đêm, gỉ gắn lông mi hai mí lại với nhau khiến mắt không mở được nghĩa là mắt đã bị viêm do vi khuẩn hoặc virus. Can đen bệnh viện đê kiếm tra, điều trị. https://thuviensach.vn NGƯỜI M Ù BẤM SINH có NẰM M ơ HAY KHÔNG? Có những người sinh ra không may mắn đã bị khiếm khuyến một bộ phận nào đó trên cơ thể. Những người mù bẩm sinh ngay từ khi ra đời đã không nhìn thấy gì. Câu hỏi ở đây là; nếu như họ đã không nhìn thấy gì, họ có mơ khi nằm ngủ hay không? Các cuộc nghiên cứu cho thấy rằng, họ có mơ nhưng giấc mơ của họ không có hình ảnh. Thay vào đó họ sẽ mơ thấy đang ngửi, đang sờ, đang nghe thấy một điều gì đó. Giấc mơ của rủìững người này đa dạng hơn những người bình thường vì người bình thường chỉ mơ thấy hình ảrủì (và phần lớn là đen trắng). Với những người mù không bẩm sinh, họ vẫn sẽ mơ thấy hình ảnh nhưng những hình ảnh này sẽ phai dần theo thời gian và thay vào đó là các giác quan khác. Vì SAO LÚ C NGÁP LẠI CHẢY Nước MẮT? Khi ngáp, cơ mặt, lưỡi và họng của chúng ta co mạnh, làm tăng áp lực trong khoang miệng. Áp lực này ảnh hưởng đến khoang mũi, tạm thời ngăn đường thoát của nước mắt xuống mũi, do đó nước từ tuyến lệ tràn ngược vào trong mắt, khiến mắt ta đầm đìa. Nguồn nước mắt do đâu mà có? Trong khoang mắt, bên trên và dưới mỗi con mắt đều có một tuyến lệ, chi bằng hạt đậu thôi, hình tròn dẹt, có thê sản sinh ra nước mắt. Tuyến lệ có ống thoát nước chảy vào bề mặt con https://thuviensach.vn Thực ra, không chỉ có ngáp, mà những động tác làm co cơ mặt khác, ví dụ cười ngặt nghẽo, hắt hơi, ho, nôn... đêu có thểlàm chảy nước mắt. Con người mắt, giữ cho giác mạc và kết mạc lúc nào cũng ướt. Nước mắt cũng có thể trào ra để rửa sạch bụi bẩn lọt vào mắt, đồng thời sát trùng, cho nên nó được coi là một "vệ sĩ". Thông thường, tuyến lệ chỉ tiết ra một ít nước mắt. Ban ngày lúc thức, trong vòng 16 giò, tuyến lệ tiết ra khoảng 0,5 - 0,6g nước mắt. Khi ngủ mắt nhắm lại, tuyến lệ coi như ngừng làm việc. Nếu thế, hai con mắt lúc nào cũng đầm đìa nước? Điều kỳ diệu của con người chính là ở chỗ đó, vừa có bộ phận sản xuất lại có bộ phận tiêu thụ. ớ góc trong mỗi con mắt (y học gọi là nội xê) đều có các lỗ nhỏ thu thập nước mắt, thông xuống mũi. Nước mắt đi xuống hoà cùng với nước mũi sẽ chảy ra ngoài. Khi ngưòi ta mệt mỏi hoặc lâu không thở không khí tươi mói, trong cơ thể tích đọng quá nhiều cacbonic, kích thích thần kinh phản xạ, nên mới ngáp. Cùng với động tác này, một khối khí lớn từ miệng trút ra, sinh áp lực trong miệng, ảnh hưởng đến khoang mũi, tạm thời ngăn đường thoát của nước mắt, do đó nước mắt từ tuyến lệ tràn vào mắt. Thực ra, không chỉ có ngáp, mà những động tác làm co cơ mặt khác, ví https://thuviensach.vn dụ cười ngặt nghẽo, hắt hơi, ho, nôn... đều có thể làm chảy nước mắt. Ngoài ra, đôi khi bụi vào mắt, khói, ánh sáng chói, gió lạnh cũng có thể tạo ra tình huống tương tự. Cũng vì thế, khi chảy nước mắt bao giờ cũng kèm theo nước mũi chảy dài. V ì SAO CÓ LÚ C TA NHÁY MẮT LIÊN TỤ C? Mí mắt là "cửa ngõ" của con mắt, có tác dụng bảo vệ mắt. Trong mí mắt có một loại cơ rất mỏng. Các sợi cơ này hình thành một vòng quanh mắt, có thể hoạt động tủy ý. Khi nó co lại thì mắt nhắm. Nếu một bộ phận nào đó của các sợi cơ này bị ảnh hưởng, sự co duỗi phức tạp xuất hiện, gây nháy mắt. https://thuviensach.vn Mí mắt là "cửa ngõ" của con mắt, có tác , dụng bảo vệ mắt. Trong mí mắt có một loại cơ rất mỏng. Các sợi cơ này hình thành một vòng quanh mắt, có thể hoạt động tùy ý. Khi nó co lại thì mắt nhắm. Nêu một bộ phận nào đó của các sợi cơ này bị ảnh hưởng, sự co duỗi phức tạp xuất hiện, gây nháy mắt. Con người Vì sao các cơ mí mắt lại có sự co duỗi phức tạp? Có 2 nhóm nguyên nhân chủ yếu: - Mâ't ngủ hoặc ngủ không đủ, khiến mắt mệt mỏi quá độ. Thiếu máu, hút thuốc hoặc uống rượu quá mức khiến cho các cơ mí mắt căng thẳng khác thường. - Có một bệnh mắt nào đó như cận thị, viễn thị, viêm kết mạc và viêm giác mạc. Qua đó có thể thấy nháy mắt ngẫu nhiên không phải là bệnh, chỉ cần chú ý nghỉ ngơi thích đáng thì hiện tượng này sẽ mất rất nhanh. https://thuviensach.vn